កិច្ចការត្រួតពិនិត្យសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមក្នុងឥស្លាម (ហ៊ីសបះ)
កិច្ចការត្រួតពិនិត្យសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមក្នុងឥស្លាម (ហ៊ីសបះ)
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 8 ជំពូក។"
ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះដ៏មេត្តាប្រណីបំផុត។ សេចក្តីផ្តើម៖ បានមានប្រសាសន៍ដោយ ស៊ៃឃុលអ៊ីស្លាម អាប់ប៊ូ អល់-អាប់បាស អះម៉ាត់ កូនប្រុសរបស់ ស៊ៃឃ៍ អ៊ីម៉ាម អ្នកប្រាជ្ញ ស៊ីហាប៊ូឌីន អាប់ឌុលហាលីម កូនប្រុសរបស់ ស៊ៃឃ៍ អ៊ីម៉ាម ម៉ាចឌូឌីន អាប់ប៊ូ អល់-បារ៉ាកាត អាប់ឌុលសាលាម ប៊ីន តៃមីយ៉ះ សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក៖ សូមថ្វាយការសរសើរចំពោះអល់ឡោះ យើងសូមជំនួយពីទ្រង់ យើងសូមការណែនាំពីទ្រង់ យើងសូមការអភ័យទោសពីទ្រង់ ហើយយើងសូមត្រឡប់ទៅរកទ្រង់វិញ។ យើងសូមជ្រកកោននឹងអល់ឡោះពីអំពើអាក្រក់នៃព្រលឹងយើង និងពីអំពើបាបនៃសកម្មភាពរបស់យើង។ អ្នកណាដែលអល់ឡោះបានណែនាំ នោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើឱ្យគេវង្វេងបានឡើយ ហើយអ្នកណាដែលអល់ឡោះធ្វើឱ្យវង្វេង នោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចណែនាំគេបានឡើយ។ យើងសូមធ្វើសាក្សីថា គ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ គ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ ហើយយើងសូមធ្វើសាក្សីថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ និងជា រ៉សូល (អ្នកនាំសារ) របស់ទ្រង់។ ទ្រង់បានបញ្ជូនលោកមកមុនពេលថ្ងៃជំនុំជម្រះ ដើម្បីជាអ្នកផ្តល់ដំណឹងល្អ និងជាអ្នកព្រមាន ជាអ្នកអំពាវនាវទៅកាន់អល់ឡោះដោយការអនុញ្ញាតពីទ្រង់ និងជាចង្កៀងដ៏ភ្លឺស្វាង។ តាមរយៈលោក អល់ឡោះបានណែនាំអ្នកដែលវង្វេង ធ្វើឱ្យអ្នកដែលងងឹតភ្នែកបានឃើញច្បាស់ ណែនាំអ្នកដែលវង្វេងផ្លូវ ហើយបើកភ្នែកដែលងងឹត ត្រចៀកដែលថ្លង់ និងបេះដូងដែលបិទជិត។ លោកបានបំពេញបេសកកម្មនាំសារ បានបំពេញទំនុកចិត្ត បានផ្តល់ដំបូន្មានដល់ប្រជាជាតិ បានតស៊ូក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះយ៉ាងពិតប្រាកដ និងបានគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះរហូតដល់សេចក្តីពិត (សេចក្តីស្លាប់) បានមកដល់លោកពីម្ចាស់របស់លោក។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក ដល់គ្រួសារលោក និងដល់សហការី (សហាបះ) របស់លោក ហើយសូមអល់ឡោះតបស្នងដល់យើងនូវអ្វីដែលល្អបំផុតដែលទ្រង់បានតបស្នងដល់ព្យាការីម្នាក់សម្រាប់ប្រជាជាតិរបស់លោក។ បន្ទាប់មក៖ នេះគឺជា "គោលការណ៍ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យ (អាល់-ហ៊ីសបះ)"។ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរឿងនេះ គឺត្រូវដឹងថា រាល់ការគ្រប់គ្រងទាំងអស់នៅក្នុងសាសនាឥស្លាម មានគោលបំណងដើម្បីឱ្យសាសនាទាំងមូលក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ និងដើម្បីឱ្យពាក្យរបស់អល់ឡោះក្លាយជាពាក្យដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ព្រោះថាអល់ឡោះ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ះតៈអាឡា) បានបង្កើតមនុស្សលោកមកគឺដើម្បីការនេះឯង ហើយទ្រង់បានបញ្ចុះគម្ពីរមកក៏ដើម្បីការនេះដែរ ទ្រង់បានបញ្ជូន រ៉សូល មកក៏ដើម្បីការនេះ ហើយ រ៉សូល និងអ្នកជំនឿទាំងឡាយបានតស៊ូក្នុងផ្លូវរបស់ទ្រង់ក៏ដើម្បីការនេះដែរ។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនបានបង្កើតជីន និងមនុស្សមកទេ លើកលែងតែដើម្បីឱ្យពួកគេគោរពប្រតិបត្តិដល់យើងប៉ុណ្ណោះ﴾ [អាត់-ហ្សារីយ៉ាត៖ ៥៦]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនបានបញ្ជូន រ៉សូល ម្នាក់ណាមុនអ្នកឡើយ លើកលែងតែយើងបានបើកសម្តែងដល់គេថា៖ ពិតប្រាកដណាស់ គ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីយើងឡើយ ដូច្នេះចូរអ្នកទាំងឡាយគោរពប្រតិបត្តិដល់យើងចុះ﴾ [អាល់-អាំប៊ីយ៉ា៖ ២៥]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពិតប្រាកដណាស់ យើងបានបញ្ជូន រ៉សូល ម្នាក់ទៅកាន់គ្រប់ប្រជាជាតិ ដើម្បីឱ្យពួកគេគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះ និងជៀសវាងពី តូហ្គូត (ការគោរពអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ)﴾ [អាន់-ណះល៖ ៣៦]។ ទ្រង់បានផ្តល់ដំណឹងអំពី រ៉សូល ទាំងអស់ថា ម្នាក់ៗតែងតែនិយាយទៅកាន់ប្រជាជនរបស់ខ្លួនថា៖ ﴿ចូរគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះចុះ ព្រោះអ្នកទាំងឡាយគ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់ឡើយ﴾ [អាល់-អាំរ៉ហ្វ៖ ៥៩]។ ការគោរពប្រតិបត្តិដល់ទ្រង់ គឺតាមរយៈការស្តាប់បង្គាប់ទ្រង់ និងការស្តាប់បង្គាប់ រ៉សូល របស់ទ្រង់។ នោះគឺជាសេចក្តីល្អ សេចក្តីសុចរិត ការកោតខ្លាចអល់ឡោះ (តាក់វ៉ា) អំពើល្អ ការធ្វើឱ្យជិតស្និទ្ធនឹងអល់ឡោះ អំពើល្អដែលនៅស្ថិតស្ថេរ និងការងារសុចរិត ទោះបីជាឈ្មោះទាំងនេះមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចក៏ដោយ ដែលវាមិនមែនជាកន្លែងសម្រាប់ពន្យល់នៅទីនេះទេ។ នេះគឺជាអ្វីដែលមនុស្សលោកត្រូវតស៊ូដើម្បីវា ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរតស៊ូជាមួយពួកគេ រហូតទាល់តែគ្មានការបះបោរ (ហ្វីតនះ) ហើយសាសនាទាំងមូលក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ﴾ [អាល់-បាកូរ៉ះ៖ ១៩៣]។ នៅក្នុងសៀវភៅ ហាឌីស ដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពី អាប់ប៊ូ មូសា អាល់-អាសអារី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ត្រូវបានសួរអំពីបុរសម្នាក់ដែលតស៊ូដោយសារភាពក្លាហាន តស៊ូដោយសារការការពារក្រុមគ្រួសារ ឬតស៊ូដើម្បីបង្ហាញខ្លួន តើមួយណាដែលស្ថិតក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ? លោកបានឆ្លើយថា៖ "អ្នកណាដែលតស៊ូដើម្បីឱ្យពាក្យរបស់អល់ឡោះក្លាយជាពាក្យដែលខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត នោះគេស្ថិតក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ"។ មនុស្សគ្រប់រូបមិនអាចសម្រេចផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួនបានឡើយ ទោះបីក្នុងលោកិយ ឬបរលោក ដោយគ្មានការជួបជុំ ការសហការ និងការជួយគ្នាទៅវិញទៅមកនោះទេ។ ការសហការគឺដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍ ហើយការជួយគ្នាគឺដើម្បីការពារពីគ្រោះថ្នាក់។ ហេតុនេះហើយបានជាគេនិយាយថា៖ មនុស្សគឺជាសត្វសង្គមដោយធម្មជាតិ។ ដូច្នេះនៅពេលពួកគេជួបជុំគ្នា ពួកគេចាំបាច់ត្រូវមានកិច្ចការដែលពួកគេត្រូវធ្វើដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងកិច្ចការដែលពួកគេត្រូវជៀសវាងព្រោះវាមានផលអាក្រក់ ហើយពួកគេត្រូវតែស្តាប់បង្គាប់អ្នកដែលបញ្ជាឱ្យធ្វើកិច្ចការទាំងនោះ និងអ្នកដែលហាមឃាត់ពីផលអាក្រក់ទាំងនោះ។ ដូច្នេះ មនុស្សលោកទាំងអស់ចាំបាច់ត្រូវតែមានអ្នកបញ្ជា និងអ្នកហាមឃាត់។ អ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកកាន់គម្ពីរទេវភាព ឬមិនមែនជាអ្នកកាន់សាសនា ពួកគេតែងតែស្តាប់បង្គាប់ស្តេចរបស់ពួកគេក្នុងអ្វីដែលពួកគេយល់ថាជាផលប្រយោជន៍នៃលោកិយរបស់ពួកគេ ដែលពេលខ្លះពួកគេធ្វើត្រូវ ហើយពេលខ្លះពួកគេធ្វើខុស។ ចំណែកអ្នកកាន់សាសនាដែលខុសឆ្គង ដូចជាពួកមូស្រ៊ីគីន (អ្នកដាក់ដៃគូនឹងអល់ឡោះ) និងអ្នកកាន់គម្ពីរ (យូដា និងគ្រិស្ត) ដែលនៅតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសាសនារបស់ពួកគេបន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរ ឬបន្ទាប់ពីការលុបចោល និងការកែប្រែ ពួកគេតែងតែស្តាប់បង្គាប់ក្នុងអ្វីដែលពួកគេយល់ថាជាផលប្រយោជន៍នៃសាសនា និងលោកិយរបស់ពួកគេ។ អ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកកាន់គម្ពីរខ្លះជឿលើការតបស្នងបន្ទាប់ពីស្លាប់ ហើយខ្លះទៀតមិនជឿ។ ចំណែកអ្នកកាន់គម្ពីរវិញ ពួកគេឯកភាពគ្នាលើការតបស្នងបន្ទាប់ពីស្លាប់។ ប៉ុន្តែការតបស្នងក្នុងលោកិយនេះ គឺជាអ្វីដែលអ្នករស់នៅលើផែនដីឯកភាពគ្នា ព្រោះមនុស្សមិនដែលប្រកែកគ្នាឡើយថា លទ្ធផលនៃអំពើអយុត្តិធម៌គឺជារឿងអាក្រក់ ហើយលទ្ធផលនៃយុត្តិធម៌គឺជារឿងល្អ។ ហេតុនេះហើយបានជាមានពាក្យមួយថា៖ "អល់ឡោះជួយគាំទ្ររដ្ឋដែលយុត្តិធម៌ ទោះបីជារដ្ឋនោះមិនមែនជាអ្នកជំនឿក៏ដោយ ហើយអល់ឡោះមិនជួយគាំទ្ររដ្ឋដែលអយុត្តិធម៌ឡើយ ទោះបីជារដ្ឋនោះជាអ្នកជំនឿក៏ដោយ"។ នៅពេលដែលចាំបាច់ត្រូវតែមានអ្នកបញ្ជា និងអ្នកហាមឃាត់ នោះគេដឹងច្បាស់ថា ការដែលមនុស្សម្នាក់ចូលទៅក្នុងការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ និង រ៉សូល របស់ទ្រង់ គឺជាអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់គេ។ លោកគឺជា រ៉សូល ព្យាការីដែលមិនចេះអក្សរ ដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរ តូរ៉ាត និង អ៊ីនជីល ដែលបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ ធ្វើឱ្យអ្វីដែលល្អក្លាយជាហាឡាល (អនុញ្ញាត) និងធ្វើឱ្យអ្វីដែលអាក្រក់ក្លាយជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់)។ នោះគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនបានបញ្ជូន រ៉សូល ណាម្នាក់ឡើយ លើកលែងតែដើម្បីឱ្យគេស្តាប់បង្គាប់ដោយការអនុញ្ញាតពីអល់ឡោះ។ ហើយប្រសិនបើពួកគេបានធ្វើអយុត្តិធម៌ដល់ខ្លួនឯង ហើយពួកគេមកកាន់អ្នក រួចសូមការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ ហើយ រ៉សូល ក៏សូមការអភ័យទោសឱ្យពួកគេដែរ នោះពួកគេនឹងឃើញថាអល់ឡោះជាអ្នកទទួលការអភ័យទោស និងជាអ្នកមេត្តាប្រណី។ ទេ! សូមស្បថនឹងម្ចាស់របស់អ្នក ពួកគេមិនទាន់ជាអ្នកជំនឿឡើយ រហូតទាល់តែពួកគេយកអ្នកទៅធ្វើជាអ្នកកាត់ក្តីក្នុងអ្វីដែលពួកគេមានជម្លោះនឹងគ្នា រួចពួកគេមិនមានអារម្មណ៍តូចចិត្តក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេចំពោះអ្វីដែលអ្នកបានកាត់ក្តី ហើយពួកគេព្រមទទួលយកដោយពេញចិត្តទាំងស្រុង﴾ [អាន់-នីសា៖ ៦៤]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ និង រ៉សូល នោះពួកគេនឹងស្ថិតនៅជាមួយអ្នកដែលអល់ឡោះបានប្រទានពរដល់ពួកគេ គឺព្យាការីទាំងឡាយ អ្នកដែលមានសច្ចធម៌ អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងផ្លូវអល់ឡោះ និងអ្នកសុចរិត។ ហើយពួកគេគឺជាមិត្តដ៏ល្អបំផុត﴾ [អាន់-នីសា៖ ៦៩]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ និង រ៉សូល របស់ទ្រង់ ទ្រង់នឹងបញ្ចូលគេទៅក្នុងឋានសួគ៌ដែលមានទន្លេហូរនៅពីក្រោម ដោយស្ថិតនៅទីនោះជារៀងរហូត។ នោះគឺជាជោគជ័យដ៏ធំធេង។ ហើយអ្នកណាដែលបំពានអល់ឡោះ និង រ៉សូល របស់ទ្រង់ ហើយរំលងព្រំដែនរបស់ទ្រង់ ទ្រង់នឹងបញ្ចូលគេទៅក្នុងភ្លើងនរក ដោយស្ថិតនៅទីនោះជារៀងរហូត ហើយគេនឹងទទួលបានការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏អាម៉ាស់﴾ [អាន់-នីសា៖ ១៣-១៤]។ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) តែងតែនិយាយនៅក្នុងធម្មទេសនាថ្ងៃសុក្រថា៖ "ពិតប្រាកដណាស់ ពាក្យសម្តីដែលល្អបំផុតគឺពាក្យរបស់អល់ឡោះ ហើយការណែនាំដែលល្អបំផុតគឺការណែនាំរបស់ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ហើយកិច្ចការដែលអាក្រក់បំផុតគឺការបង្កើតថ្មី (ក្នុងសាសនា)"។ ហើយលោកតែងតែនិយាយនៅក្នុងធម្មទេសនាចាប់ផ្តើមថា៖ "អ្នកណាដែលស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ និង រ៉សូល របស់ទ្រង់ នោះគេបានទទួលការណែនាំដ៏ត្រឹមត្រូវ ហើយអ្នកណាដែលបំពានលើអ្នកទាំងពីរ នោះគេមិនអាចធ្វើឱ្យអល់ឡោះខូចខាតអ្វីបានឡើយ គេគ្រាន់តែធ្វើឱ្យខ្លួនឯងខូចខាតប៉ុណ្ណោះ"។ អល់ឡោះបានបញ្ជូន រ៉សូល របស់ទ្រង់ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រ និងច្បាប់ដ៏ល្អបំផុត ហើយទ្រង់បានបញ្ចុះគម្ពីរដ៏ល្អបំផុតមកលើលោក។ ទ្រង់បានបញ្ជូនលោកទៅកាន់ប្រជាជាតិដ៏ល្អបំផុតដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់មនុស្សលោក បានបំពេញសាសនាឱ្យលោក និងប្រជាជាតិរបស់លោក បានបំពេញពរជ័យរបស់ទ្រង់ដល់ពួកគេ ហើយទ្រង់បានហាមឃាត់ឋានសួគ៌ចំពោះអ្នកណាដែលមិនជឿលើលោក និងអ្វីដែលលោកបាននាំមក។ ទ្រង់មិនទទួលយកពីនរណាម្នាក់ឡើយ ក្រៅពីសាសនាឥស្លាមដែលលោកបាននាំមក។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលស្វែងរកសាសនាផ្សេងពីនេះ វានឹងមិនត្រូវបានទទួលយកពីគេឡើយ ហើយនៅថ្ងៃបរលោក គេនឹងក្លាយជាអ្នកដែលខាតបង់។ ទ្រង់បានផ្តល់ដំណឹងនៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់ថា ទ្រង់បានបញ្ចុះគម្ពីរ និងដែក ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកប្រតិបត្តិដោយយុត្តិធម៌។ ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ យើងបានបញ្ជូន រ៉សូល របស់យើងជាមួយនឹងភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ហើយយើងបានបញ្ចុះគម្ពីរ និងជញ្ជីង (យុត្តិធម៌) មកជាមួយពួកគេ ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកប្រតិបត្តិដោយយុត្តិធម៌។ ហើយយើងបានបញ្ចុះដែក ដែលក្នុងនោះមានកម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លា និងផលប្រយោជន៍សម្រាប់មនុស្សលោក ដើម្បីឱ្យអល់ឡោះដឹងថា អ្នកណាដែលជួយគាំទ្រទ្រង់ និង រ៉សូល របស់ទ្រង់ដោយការមើលមិនឃើញ។ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា និងមានអំណាច﴾ [អាល់-ហះឌីដ៖ ២៥]។ ហេតុនេះហើយបានជា ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានបញ្ជាឱ្យប្រជាជាតិរបស់លោកតែងតាំងអ្នកដឹកនាំសម្រាប់ពួកគេ ហើយបានបញ្ជាឱ្យអ្នកដឹកនាំទាំងនោះប្រគល់ទំនុកចិត្តទៅឱ្យម្ចាស់របស់វាវិញ ហើយនៅពេលពួកគេកាត់ក្តីរវាងមនុស្សលោក ត្រូវតែកាត់ក្តីដោយយុត្តិធម៌។ លោកបានបញ្ជាឱ្យពួកគេស្តាប់បង្គាប់អ្នកដឹកនាំក្នុងអ្វីដែលជាការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ នៅក្នុង ស៊ូណាន់ របស់ អាប់ប៊ូ ដាវូដ ពី អាប់ប៊ូ សាអ៊ីដ បានឱ្យដឹងថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ប្រសិនបើមនុស្សបីនាក់ចេញដំណើរ (ធ្វើដំណើរ) នោះពួកគេត្រូវតែតែងតាំងម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេជាអ្នកដឹកនាំ"។ ហើយនៅក្នុង ស៊ូណាន់ របស់លោក ក៏មានការរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ះ ដូចគ្នានេះដែរ។ នៅក្នុង មូសណាត់ របស់ អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូម៉ារ បានឱ្យដឹងថា ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "មិនអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សបីនាក់ដែលស្ថិតនៅក្នុងទីវាលនៃផែនដី លើកលែងតែពួកគេត្រូវតែតែងតាំងម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេជាអ្នក
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مقدمة
ជំពូក៖ [ការគ្រប់គ្រងក្នុងឥស្លាម] [ការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើល្អ និងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់] ប្រសិនបើខ្លឹមសារនៃសាសនា និងការគ្រប់គ្រងទាំងមូល គឺស្ថិតនៅលើការប្រើប្រាស់ និងការហាមឃាត់នោះ គឺការប្រើប្រាស់ដែលអល់ឡោះបានបញ្ជូនរ៉សូលរបស់ទ្រង់មក គឺការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើអំពើល្អ ហើយការហាមឃាត់ដែលទ្រង់បានបញ្ជូនរ៉សូលមក គឺការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់។ នេះគឺជាលក្ខណៈរបស់ព្យាការី និងអ្នកជំនឿទាំងឡាយ ដូចដែលអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកជំនឿប្រុសៗ និងអ្នកជំនឿស្រីៗ ពួកគេខ្លះជាអ្នកជួយឧបត្ថម្ភដល់គ្នាទៅវិញទៅមក ពួកគេប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់﴾ [អាត់-តៅបះ៖ ៧១]។ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់មូស្លីមគ្រប់រូបដែលមានសមត្ថភាព ហើយវាជាកាតព្វកិច្ចរួម (ហ្វ័រឌូ គីហ្វាយ៉ះ) ដែលនឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន (ហ្វ័រឌូ អៃន) សម្រាប់អ្នកដែលមានសមត្ថភាព ប្រសិនបើគ្មានអ្នកណាម្នាក់ផ្សេងទៀតបានអនុវត្តវា។ សមត្ថភាពគឺសំដៅលើអំណាច និងការគ្រប់គ្រង ដូច្នេះអ្នកដែលមានអំណាចគឺមានសមត្ថភាពជាងអ្នកដទៃ ហើយពួកគេមានកាតព្វកិច្ចដែលអ្នកដទៃមិនមាន ព្រោះថាគោលដៅនៃកាតព្វកិច្ចគឺអាស្រ័យលើសមត្ថភាព។ ដូច្នេះ វាជាកាតព្វកិច្ចលើមនុស្សគ្រប់រូបតាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយកោតខ្លាចអល់ឡោះតាមអ្វីដែលអ្នកទាំងឡាយអាចធ្វើទៅបាន﴾ [អាត់-តាហ្គាប៊ុន៖ ១៦]។ រាល់ការគ្រប់គ្រងក្នុងឥស្លាម គោលបំណងរបស់វាគឺការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ មិនថាជាការគ្រប់គ្រងកិច្ចការសង្គ្រាមដ៏ធំ ដូចជាការតំណាងឱ្យអំណាចដឹកនាំ ឬការគ្រប់គ្រងតូចៗដូចជាប៉ូលិស ការគ្រប់គ្រងតុលាការ ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ (ដូចជាការគ្រប់គ្រងរតនាគារ) ឬការគ្រប់គ្រងត្រួតពិនិត្យសីលធម៌សង្គម (ហ៊ីសបះ)។ ក្នុងចំណោមអ្នកគ្រប់គ្រងទាំងនោះ មានអ្នកដែលមានតួនាទីដូចជាសាក្សីដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត ដែលតម្រូវឱ្យមានភាពស្មោះត្រង់ ដូចជាសាក្សីនៅចំពោះមុខចៅក្រម ឬដូចជាអ្នកគ្រប់គ្រងរតនាគារដែលមានតួនាទីកត់ត្រាការចំណូល និងចំណាយ ឬមន្ត្រីដែលមានតួនាទីរាយការណ៍អំពីស្ថានភាពផ្សេងៗជូនអ្នកដឹកនាំ។ ចំណែកអ្នកខ្លះទៀតមានតួនាទីដូចជាអ្នកគ្រប់គ្រងដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត និងត្រូវគេគោរពតាម ដែលតម្រូវឱ្យមានភាពយុត្តិធម៌ ដូចជាមេដឹកនាំ ចៅក្រម និងអ្នកត្រួតពិនិត្យសីលធម៌។ តាមរយៈភាពស្មោះត្រង់ក្នុងរាល់ដំណឹង និងភាពយុត្តិធម៌ក្នុងការសម្រេចចិត្ត ទើបស្ថានភាពទាំងអស់មានភាពល្អប្រសើរ។ រឿងទាំងពីរនេះ (ភាពស្មោះត្រង់ និងភាពយុត្តិធម៌) គឺស្ថិតនៅជាមួយគ្នា ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពាក្យរបស់ម្ចាស់អ្នកបានសម្រេចដោយភាពស្មោះត្រង់ និងភាពយុត្តិធម៌﴾ [អាល់-អាន់អាម៖ ១១៥]។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលនៅពេលដែលលោកបានរំឭកអំពីពួកអ្នកដឹកនាំដែលអយុត្តិធម៌ថា៖ «អ្នកណាដែលជឿតាមការកុហករបស់ពួកគេ និងជួយពួកគេក្នុងអំពើអយុត្តិធម៌របស់ពួកគេ នោះគេមិនមែនជាផ្នែកមួយនៃខ្ញុំ ហើយខ្ញុំក៏មិនមែនជាផ្នែកមួយនៃគេដែរ ហើយគេនឹងមិនបានមកជួបខ្ញុំនៅមាត់ស្រះទឹក (ហៅឌ៍) ឡើយ។ ហើយអ្នកណាដែលមិនជឿតាមការកុហករបស់ពួកគេ និងមិនជួយពួកគេក្នុងអំពើអយុត្តិធម៌របស់ពួកគេ នោះគេគឺជាផ្នែកមួយនៃខ្ញុំ ហើយខ្ញុំគឺជាផ្នែកមួយនៃគេ ហើយគេនឹងមកជួបខ្ញុំនៅមាត់ស្រះទឹក»។ នៅក្នុងសៀវភៅហាស៊ីសដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពីព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពស្មោះត្រង់ ព្រោះថាភាពស្មោះត្រង់នាំទៅរកអំពើល្អ ហើយអំពើល្អនាំទៅរកឋានសួគ៌។ មនុស្សម្នាក់នៅតែបន្តស្មោះត្រង់ និងព្យាយាមស្វែងរកភាពស្មោះត្រង់ រហូតដល់ត្រូវបានកត់ត្រានៅចំពោះមុខអល់ឡោះថាជាអ្នកស្មោះត្រង់ (ស៊ីឌីក)។ ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយប្រយ័ត្ននឹងការកុហក! ព្រោះថាការកុហកនាំទៅរកអំពើអបាយមុខ ហើយអំពើអបាយមុខនាំទៅរកនរក។ មនុស្សម្នាក់នៅតែបន្តកុហក និងព្យាយាមកុហក រហូតដល់ត្រូវបានកត់ត្រានៅចំពោះមុខអល់ឡោះថាជាអ្នកកុហក»។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿តើឱ្យខ្ញុំប្រាប់អ្នកទាំងឡាយទេថា សាតាំងចុះមកលើអ្នកណា? វាចុះមកលើអ្នកកុហកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបគ្រប់រូប﴾ [អាស់-ស្ហូអារ៉ូ៖ ២២១-២២២]។ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ យើងនឹងចាប់ទាញសក់ក្បាល (របស់គេ) សក់ក្បាលដែលកុហក និងប្រព្រឹត្តខុស﴾ [អាល់-អាឡាក់៖ ១៥-១៦]។ ដូច្នេះហើយ ទើបវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកដឹកនាំគ្រប់រូប ត្រូវស្វែងរកជំនួយពីអ្នកដែលមានភាពស្មោះត្រង់ និងយុត្តិធម៌។ ប្រសិនបើមិនអាចរកបានទេ នោះត្រូវជ្រើសរើសអ្នកដែលល្អបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ទោះបីជាក្នុងខ្លួនគេមានការកុហក ឬអយុត្តិធម៌ខ្លះក៏ដោយ ព្រោះថាអល់ឡោះពង្រឹងសាសនានេះតាមរយៈមនុស្សដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាប និងតាមរយៈក្រុមមនុស្សដែលគ្មានចំណែកនៃសេចក្តីល្អ។ កាតព្វកិច្ចគឺត្រូវធ្វើអ្វីដែលស្ថិតក្នុងសមត្ថភាព។ ព្យាការី ﷺ ឬ អ៊ូម៉ារ ប៊ីន អាល់ខាតតប បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលតែងតាំងបុគ្គលម្នាក់ឱ្យគ្រប់គ្រងក្រុមមនុស្សមួយ ខណៈដែលក្នុងក្រុមនោះមានអ្នកដែលអល់ឡោះពេញចិត្តជាងបុគ្គលនោះទៅទៀត នោះគេបានក្បត់អល់ឡោះ ក្បត់រ៉សូលរបស់ទ្រង់ និងក្បត់អ្នកជំនឿទាំងឡាយ»។ ដូច្នេះ កាតព្វកិច្ចគឺត្រូវជ្រើសរើសអ្នកដែលល្អបំផុតក្នុងចំណោមអ្នកដែលមានស្រាប់ ព្រោះជាទូទៅគេមិនអាចរកឃើញអ្នកដែលល្អឥតខ្ចោះបានឡើយ។ ដូច្នេះ ត្រូវជ្រើសរើសយកអ្វីដែលល្អក្នុងចំណោមរឿងល្អទាំងពីរ ហើយត្រូវទប់ស្កាត់អ្វីដែលអាក្រក់ក្នុងចំណោមរឿងអាក្រក់ទាំងពីរ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើប អ៊ូម៉ារ ប៊ីន អាល់ខាតតប ធ្លាប់និយាយថា៖ «ខ្ញុំសូមប្តឹងទៅកាន់អ្នក (អល់ឡោះ) អំពីភាពក្លាហានរបស់មនុស្សអាក្រក់ និងភាពទន់ខ្សោយរបស់មនុស្សដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត»។ ព្យាការី ﷺ និងសហការីរបស់លោក ធ្លាប់មានសេចក្តីត្រេកអរនៅពេលដែលពួករ៉ូម (គ្រិស្តបរិស័ទ) ទទួលបានជ័យជម្នះលើពួកម៉ាជូស (អ្នកគោរពភ្លើង) ខណៈដែលពួកគេទាំងពីរជាអ្នកមិនជឿ (កាហ្វារ) ព្រោះថាពួកមួយក្នុងចំណោមពួកគេមានភាពជិតស្និទ្ធនឹងឥស្លាមជាង។ អល់ឡោះបានទម្លាក់ស៊ូរ៉ះ «អារ-រ៉ូម» នៅពេលដែលពួករ៉ូម និងពួកពែរ្សធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នា ហើយរឿងនេះមានភាពល្បីល្បាញ។ ដូចគ្នានេះដែរ យូស៊ូហ្វ (យ៉ូសែប) ធ្លាប់ជាតំណាងឱ្យស្តេចផារ៉ោននៃប្រទេសអេហ្ស៊ីប ខណៈដែលស្តេចនោះ និងប្រជាជនរបស់គាត់ជាអ្នកគោរពរូបសំណាក ប៉ុន្តែលោកបានអនុវត្តភាពយុត្តិធម៌ និងអំពើល្អតាមដែលលោកអាចធ្វើទៅបាន ហើយលោកបានអំពាវនាវពួកគេឱ្យទៅរកជំនឿតាមលទ្ធភាពដែលលោកមាន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: الولايات الإسلامية، الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر
ជំពូក៖ តួនាទី និងការទទួលខុសត្រូវរបស់មហតាស៊ីប (អ្នកត្រួតពិនិត្យកិច្ចការសាសនា និងសង្គម) ការកំណត់អំណាចគ្រប់គ្រងទូទៅ និងជាក់លាក់ ក៏ដូចជាអ្វីដែលអ្នកកាន់តំណែងទទួលបានពីអំណាចនោះ គឺអាស្រ័យទៅលើពាក្យសម្តី លក្ខខណ្ឌ និងទំនៀមទម្លាប់ (អ៊ូហ្វ) ព្រោះក្នុងគោលការណ៍សាសនា (សារីអះ) មិនបានកំណត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់លើរឿងនេះទេ។ ជួនកាល អំណាចរបស់តុលាការ (កូឌី) ក្នុងកន្លែង និងសម័យកាលខ្លះ អាចរួមបញ្ចូលទាំងអំណាចផ្នែកយោធា ហើយក្នុងកន្លែង ឬសម័យកាលផ្សេងទៀតក៏អាចផ្ទុយពីនេះ។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះតួនាទីរបស់មហតាស៊ីប (ការត្រួតពិនិត្យកិច្ចការសង្គម) និងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិ។ រាល់តួនាទីទាំងនេះ តាមដើមកំណើតគឺជាការគ្រប់គ្រងតាមបែបសាសនា និងជាតំណែងខាងសាសនា។ ដូច្នេះ អ្នកណាក៏ដោយដែលអនុវត្តដោយយុត្តិធម៌ក្នុងតួនាទីទាំងនេះ ដោយប្រើចំណេះដឹង និងភាពត្រឹមត្រូវ ហើយគោរពតាមអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់តាមលទ្ធភាពដែលខ្លួនមាន នោះគេគឺជាមនុស្សល្អដែលប្រកបដោយគុណធម៌។ ចំណែកអ្នកណាដែលប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌ និងធ្វើការដោយភាពល្ងង់ខ្លៅ នោះគេគឺជាមនុស្សអាក្រក់ដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាប។ គោលការណ៍កំណត់ក្នុងរឿងនេះ គឺពាក្យរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ មនុស្សល្អនឹងស្ថិតនៅក្នុងសួនឋានសួគ៌ ហើយពិតប្រាកដណាស់ មនុស្សអាក្រក់នឹងស្ថិតនៅក្នុងភ្លើងនរក» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-អ៊ិនហ្វីថរ៖ ១៣-១៤)។ ដោយហេតុនេះ តួនាទីផ្នែកយោធាក្នុងសម័យកាលនេះ នៅតាមតំបន់សាម (ស៊ីរី) និងអេហ្ស៊ីប គឺផ្តោតលើការអនុវត្តទណ្ឌកម្ម (ហូឌូដ) ដែលមានការបំផ្លាញរាងកាយ ដូចជាការកាត់ដៃចោរ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកបង្កចលាចលជាដើម។ វាក៏អាចរួមបញ្ចូលទាំងទណ្ឌកម្មដែលមិនមានការបំផ្លាញរាងកាយ ដូចជាការវាយរំពាត់ចោរ និងការកាត់ក្តីលើជម្លោះ ការឈ្លោះប្រកែកគ្នា និងករណីចោទប្រកាន់ដែលគ្មានភស្តុតាងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ឬសាក្សី។ ចំណែកតួនាទីរបស់តុលាការ (កូឌី) គឺផ្តោតលើករណីដែលមានភស្តុតាងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ និងសាក្សី ការបញ្ជាក់ពីសិទ្ធិ ការកាត់ក្តីលើករណីទាំងនោះ ការត្រួតពិនិត្យលើអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិវ៉ាក់ហ្វ (ទ្រព្យបរិច្ចាគ) និងអ្នកថែរក្សាទ្រព្យក្មេងកំព្រា និងអ្វីៗផ្សេងទៀតដែលគេស្គាល់ជាទូទៅ។ នៅតាមតំបន់ផ្សេងទៀត ដូចជាតំបន់ម៉ាក្រិប (អាហ្វ្រិកខាងជើង) អ្នកគ្រប់គ្រងផ្នែកយោធាមិនមានអំណាចកាត់ក្តីលើអ្វីឡើយ គឺមានតួនាទីត្រឹមតែជាអ្នកអនុវត្តតាមបញ្ជារបស់តុលាការប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺជាការអនុវត្តតាមបែបបទចាស់ ដែលមានមូលហេតុមកពីមហ្សហាប (សាលាគំនិត) និងទំនៀមទម្លាប់ផ្សេងៗ។ ចំណែក មហតាស៊ីប គឺមានតួនាទីប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ ដែលមិនមែនជាតួនាទីផ្តាច់មុខរបស់អ្នកគ្រប់គ្រង តុលាការ ឬមន្ត្រីរដ្ឋបាល។ កិច្ចការសាសនាជាច្រើនគឺជាការទទួលខុសត្រូវរួមរវាងអ្នកដឹកនាំ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបំពេញកាតព្វកិច្ចក្នុងរឿងនេះ គឺត្រូវតែគោរពតាម។ មហតាស៊ីបត្រូវតែបញ្ជាឱ្យប្រជាជនអនុវត្តសឡាតទាំងប្រាំពេលឱ្យទាន់ពេលវេលា ហើយដាក់ទណ្ឌកម្មអ្នកដែលមិនសឡាតដោយការវាយ ឬឃុំខ្លួន (ចំណែកការប្រហារជីវិត គឺជារឿងរបស់អ្នកដទៃ)។ គាត់ត្រូវត្រួតពិនិត្យអ៊ីម៉ាំ និងអ្នកអំពាវនាវសឡាត (មូអ៊ូហ្ស៊ីន) ប្រសិនបើអ្នកទាំងនោះធ្វេសប្រហែសក្នុងកាតព្វកិច្ច ឬធ្វើខុសពីការអំពាវនាវសឡាតដែលបានកំណត់ គាត់ត្រូវបង្ខំឱ្យពួកគេកែតម្រូវ។ ក្នុងករណីដែលគាត់មិនអាចធ្វើបាន គាត់ត្រូវសុំជំនួយពីអ្នកគ្រប់គ្រងផ្នែកយោធា ឬតុលាការ។ សឡាត គឺជាអំពើល្អដែលលេចធ្លោជាងគេបំផុត វាជាសសរស្តម្ភនៃសាសនាឥស្លាម និងជាកាតព្វកិច្ចដ៏ធំបំផុត។ វាជាអ្វីដែលភ្ជាប់ជាមួយការថ្លែងសក្ខីភាព (សាហាដាត)។ អល់ឡោះបានកំណត់កាតព្វកិច្ចនេះនៅរាត្រីអ៊ីស្រា និងមីរ៉ូជ ដោយទ្រង់មានបន្ទូលផ្ទាល់ទៅកាន់រ៉សូលដោយគ្មានអ្នកកណ្តាល។ វាជាការផ្តាំផ្ញើចុងក្រោយរបស់ព្យាការី ﷺ ដល់ប្រជាជាតិរបស់លោក។ វាជាអ្វីដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយឡែកក្នុងគម្ពីរអល់ឡោះ បន្ទាប់ពីការលើកឡើងទូទៅ ដូចជាពាក្យរបស់អល់ឡោះ៖ «ហើយអ្នកដែលកាន់ខ្ជាប់នូវគម្ពីរ និងបានតាំងសឡាត...» (អាល់-អារ៉ហ្វ៖ ១៧០) និងពាក្យរបស់ទ្រង់៖ «ចូរអានអ្វីដែលត្រូវបានបើកបង្ហាញដល់អ្នកពីគម្ពីរ ហើយចូរតាំងសឡាត» (អាល់-អានកាប៊ូត៖ ៤៥)។ សឡាត គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយការអត់ធ្មត់ ហ្សាកាត់ ការគោរពបូជា និងការជីហាត ក្នុងកន្លែងជាច្រើនក្នុងគម្ពីរអល់ឡោះ។ ឧទាហរណ៍៖ «ចូរស្វែងរកជំនួយតាមរយៈការអត់ធ្មត់ និងការសឡាត» (អាល់-បាកូរ៉ោះ៖ ៤៥)។ និងពាក្យរបស់ទ្រង់៖ «ចូរតាំងសឡាត និងបង់ហ្សាកាត់» (អាល់-បាកូរ៉ោះ៖ ៤៣)។ សារៈសំខាន់នៃសឡាតគឺធំធេងណាស់ រហូតដល់អ្នកដឹកនាំត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់លើវាលើសពីកិច្ចការទាំងអស់។ ហេតុនេះហើយបានជា អមៀរុលមូអ៊ូមិនីន អ៊ូម៉ារ ប៊ីន អាល់ខាតតូហ្វ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានសរសេរទៅកាន់មន្ត្រីរបស់លោកថា៖ «កិច្ចការដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់ខ្ញុំគឺសឡាត។ អ្នកណាដែលថែរក្សាវាបានល្អ គេនឹងថែរក្សាសាសនារបស់គេបាន ហើយអ្នកណាដែលបោះបង់វា គេនឹងបោះបង់កិច្ចការផ្សេងៗទៀតកាន់តែខ្លាំង»។ មហតាស៊ីបត្រូវបញ្ជាឱ្យមានការសឡាតថ្ងៃសុក្រ និងសឡាតជាក្រុម (ជះម៉ាអា) ព្រមទាំងភាពស្មោះត្រង់ក្នុងពាក្យសម្តី និងការបំពេញទំនុកចិត្ត។ គាត់ត្រូវហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ដូចជា ការកុហក ការក្បត់ និងអ្វីដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការកេងប្រវ័ញ្ចលើជញ្ជីង និងរង្វាស់ ការបោកប្រាស់ក្នុងមុខរបរ ការជួញដូរ និងសាសនា។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «វិនាសដល់អ្នកដែលកេងប្រវ័ញ្ច...» (អាល់-មុតតូហ្វីហ្វីន៖ ១-៣)។ នៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពី ហាក៊ីម ប៊ីន ហ៊ីហ្សាម បានឱ្យដឹងថា រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកលក់ និងអ្នកទិញមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តដរាបណានៅមិនទាន់បែកគ្នា។ ប្រសិនបើពួកគេស្មោះត្រង់ និងបង្ហាញការពិត នោះការជួញដូររបស់ពួកគេនឹងទទួលបានពរជ័យ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេលាក់បាំង និងកុហក នោះពរជ័យនៃការជួញដូររបស់ពួកគេនឹងត្រូវលុបបំបាត់»។ នៅក្នុងសាហ៊ីហ៍មូស្លីម ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ បានឱ្យដឹងថា រ៉សូល ﷺ បានដើរកាត់គំនរអាហារមួយ ហើយលោកបានដាក់ដៃចូលទៅក្នុងនោះ ស្រាប់តែម្រាមដៃរបស់លោកប៉ះនឹងរបស់សើម។ លោកបានសួរថា៖ «តើនេះជាអ្វីទៅម្ចាស់អាហារ?» ម្ចាស់អាហារឆ្លើយថា៖ «វាត្រូវទឹកភ្លៀង ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ!» លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហេតុអ្វីមិនដាក់វានៅពីលើ ដើម្បីឱ្យមនុស្សឃើញ? អ្នកណាដែលបោកប្រាស់យើង គេមិនមែនជាពួកយើងឡើយ»។ ការបោកប្រាស់រួមបញ្ចូលទាំងការលាក់បាំងគុណវិបត្តិទំនិញ និងការធ្វើឱ្យទំនិញមើលទៅល្អជាងការពិត។ វាក៏រួមបញ្ចូលទាំងវិស័យផលិតកម្ម ដូចជាអ្នកផលិតអាហារ នំប៉័ង សម្លៀកបំពាក់ ឬមុខរបរផ្សេងៗទៀត។ ពួកគេត្រូវតែត្រូវបានហាមឃាត់ពីការបោកប្រាស់ ការក្បត់ និងការលាក់បាំងការពិត។ ក្នុងចំណោមនោះ ក៏មានអ្នកដែលបោកប្រាស់លើលោហធាតុមានតម្លៃ គ្រឿងក្រអូប ឬត្បូង ដោយធ្វើឱ្យវាហាក់ដូចជាមាស ប្រាក់ ឬទឹកអប់ពិតប្រាកដ ដើម្បីបោកបញ្ឆោត។ នេះគឺជាការបោកប្រាស់ដែលត្រូវតែហាមឃាត់។ អំពើអាក្រក់ក៏រួមបញ្ចូលទាំងកិច្ចសន្យាដែលហាមឃាត់ដោយអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ដូចជាកិច្ចសន្យាការប្រាក់ (រីបា) ការលេងល្បែងស៊ីសង ការលក់ដូរដែលមានភាពមិនច្បាស់លាស់ (ហ្គូរ៉័រ) និងការបោកប្រាស់គ្រប់ទម្រង់ទាំងអស់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: مسئولية المحتسب
ជំពូក៖ ការបោកបញ្ឆោត និងការលាក់ពុតក្នុងកិច្ចការសាសនា ចំពោះការបោកបញ្ឆោត និងការលាក់ពុតក្នុងកិច្ចការសាសនា គឺដូចជាការបង្កើតនូវគំនិតថ្មីៗ (ប៊ីដអាហ៍) ដែលផ្ទុយពីគម្ពីរគួរអាន ស៊ូណាន់របស់ព្យាការី និងការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនៗ ទាំងផ្នែកពាក្យសម្តី និងសកម្មភាព។ ឧទាហរណ៍ដូចជា ការបង្ហាញនូវការផ្លុំមាត់ (សំឡេងស្រួច) និងការទះដៃនៅក្នុងវិហាររបស់មូស្លីម ការជេរប្រមាថក្រុមអ្នកប្រាជ្ញសហាបះ និងមូស្លីមភាគច្រើន ឬការជេរប្រមាថដល់មេដឹកនាំសាសនា អ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកគ្រប់គ្រងដែលប្រជាជាតិទាំងមូលទទួលស្គាល់ថាជាអ្នកមានគុណធម៌។ ដូចគ្នានេះដែរ រួមមានការបដិសេធចំពោះហាឌីសរបស់ព្យាការី ﷺ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានទទួលយកដោយការគោរព។ ការកែច្នៃ ឬបង្កើតហាឌីសក្លែងក្លាយដែលប្រឌិតឡើងលើព្យាការី ﷺ។ ការជ្រុលនិយមក្នុងសាសនាដោយលើកតម្កើងមនុស្សឱ្យមានឋានៈស្មើនឹងព្រះ។ ការអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនឯងចេញក្រៅពីក្របខណ្ឌនៃច្បាប់ (សារីអាហ៍) របស់ព្យាការី ﷺ។ ការបដិសេធ ឬបកស្រាយខុសលើព្រះនាម និងអាយ៉ាត់របស់អល់ឡោះ ការកែប្រែអត្ថន័យនៃពាក្យសម្តីឱ្យខុសពីគោលដៅដើម ការបដិសេធចំពោះការកំណត់ទុករបស់អល់ឡោះ (កូដារ) និងការយកការកំណត់ទុករបស់ទ្រង់មកធ្វើជាលេសដើម្បីប្រឆាំងនឹងបទបញ្ជា និងការហាមឃាត់របស់ទ្រង់។ ដូចគ្នានេះដែរ រួមមានការបង្ហាញនូវល្បិចកលមន្តអាគម និងការលេងសើចបែបអបិយជំនឿផ្សេងៗ ដើម្បីធ្វើឱ្យមានភាពស្រដៀងនឹងអព្ភូតហេតុ (មូអ៊ូជីហ្សាត) របស់ព្យាការី ឬការបារមី (ការ៉ាម៉ាត) របស់ពួកអ្នកសុចរិត ដើម្បីបង្វែរមនុស្សចេញពីផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ឬដើម្បីឱ្យគេយល់ច្រឡំថាអ្នកដែលមិនមែនជាមនុស្សល្អនោះថាជាមនុស្សល្អ។ នេះគឺជាប្រធានបទដ៏ទូលំទូលាយដែលពិបាកនឹងរៀបរាប់ឱ្យអស់។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបង្ហាញឱ្យឃើញនូវទង្វើអាក្រក់ទាំងនេះ គឺចាំបាច់ត្រូវតែហាមឃាត់ និងដាក់ទណ្ឌកម្មលើរូបគេ ប្រសិនបើគេមិនព្រមសារភាពកំហុសនៅពេលដែលគេត្រូវបានចាប់ខ្លួន ដោយផ្អែកទៅតាមអ្វីដែលច្បាប់សាសនាបានកំណត់ ដូចជាការប្រហារជីវិត ការវាយនឹងរំពាត់ ឬទណ្ឌកម្មផ្សេងៗទៀត។ ចំណែកឯអ្នកត្រួតពិនិត្យកិច្ចការសាសនា (មូហតាស៊ីប) គឺមានកាតព្វកិច្ចដាក់ទណ្ឌកម្ម (តាស៊ីរ) ទៅលើអ្នកដែលបង្ហាញនូវទង្វើ ឬពាក្យសម្តីទាំងនោះ ហើយត្រូវហាមឃាត់ការជួបជុំគ្នានៅក្នុងទីកន្លែងដែលនាំឱ្យមានការសង្ស័យ។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មគឺធ្វើឡើងតែចំពោះកំហុសដែលបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯការហាមឃាត់ និងការប្រុងប្រយ័ត្នគឺធ្វើឡើងក្នុងករណីដែលមានការសង្ស័យ។ ដូចដែល អ៊ូម៉ារ ប៊ីន ខូដដប់ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) បានហាមឃាត់មិនឱ្យក្មេងៗជួបជុំជាមួយអ្នកដែលត្រូវបានគេសង្ស័យថាមានអំពើអសីលធម៌។ នេះគឺដូចគ្នាទៅនឹងការប្រុងប្រយ័ត្នមិនទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់អ្នកដែលត្រូវបានគេសង្ស័យថាជាអ្នកកុហក ការមិនទុកចិត្តអ្នកដែលត្រូវបានគេសង្ស័យថាជាអ្នកក្បត់ និងការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះអ្នកដែលចូលចិត្តពន្យារពេលក្នុងការសងបំណុល។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: الغش والتدليس في الديات
ជំពូក៖ [ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមផ្លូវច្បាប់ឥស្លាម] ការអំពាវនាវឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ មិនអាចសម្រេចទៅបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមផ្លូវច្បាប់ឥស្លាមនោះទេ ព្រោះថាអល់ឡោះទ្រង់កម្ចាត់អំពើអាក្រក់តាមរយៈអំណាចរដ្ឋ ដែលមិនអាចកម្ចាត់បានដោយគ្រាន់តែការអានគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន (អាល់គួរអាន) ប៉ុណ្ណោះ។ ការអនុវត្តទណ្ឌកម្ម (ហូឌូដ) គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរគ្រប់គ្រង។ ការអនុវត្តនេះកើតឡើងតាមរយៈការដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះការបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ច និងការប្រព្រឹត្តអំពើហាមឃាត់។ ក្នុងនោះមានទណ្ឌកម្មដែលត្រូវបានកំណត់កម្រិតច្បាស់លាស់ ដូចជាការវាយអ្នកមួលបង្កាច់ចំនួន ៨០ រំពាត់ និងការកាត់ដៃចោរជាដើម។ ហើយក៏មានទណ្ឌកម្មដែលមិនបានកំណត់កម្រិតច្បាស់លាស់ ដែលហៅថា «តាក់អ្ស៊ីរ» (Ta'zir)។ កម្រិត និងទម្រង់នៃទណ្ឌកម្មទាំងនេះ មានភាពខុសគ្នាទៅតាមកម្រិតនៃអំពើបាប (ធំ ឬតូច) ទៅតាមស្ថានភាពរបស់អ្នកប្រព្រឹត្ត និងទៅតាមស្ថានភាពនៃអំពើបាបនោះថាមានកម្រិតតិច ឬច្រើន។ «តាក់អ្ស៊ីរ» មានច្រើនប្រភេទ៖ មានប្រភេទដែលធ្វើឡើងតាមរយៈការស្តីបន្ទោស និងការព្រមានដោយពាក្យសម្តី មានប្រភេទដែលធ្វើឡើងតាមរយៈការឃុំខ្លួន និងមានប្រភេទដែលធ្វើឡើងតាមរយៈការនិរទេសចេញពីស្រុកកំណើត។ ម្យ៉ាងទៀត មានប្រភេទដែលធ្វើឡើងតាមរយៈការវាយដំ។ ប្រសិនបើការវាយដំនោះធ្វើឡើងចំពោះការបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ច ដូចជាការវាយអ្នកដែលមិនព្រមធ្វើសឡាត ឬការមិនព្រមបំពេញសិទ្ធិដែលជាកាតព្វកិច្ច ឧទាហរណ៍៖ ការមិនព្រមសងបំណុលទាំងដែលមានលទ្ធភាពសង ឬការមិនព្រមប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិដែលគេដកហូតដោយអយុត្តិធម៌ ឬការមិនព្រមប្រគល់របស់ផ្ញើជូនម្ចាស់ដើមវិញនោះ គឺត្រូវវាយម្តងហើយម្តងទៀតរហូតដល់គេព្រមបំពេញកាតព្វកិច្ចនោះ ដោយត្រូវបំបែកការវាយដំនោះជាថ្ងៃៗ។ ប្រសិនបើការវាយដំនោះធ្វើឡើងចំពោះអំពើបាបដែលបានកន្លងផុតទៅហើយ ដើម្បីជាការដាក់ទោសចំពោះអ្វីដែលគេបានប្រព្រឹត្ត និងជាការព្រមានពីអល់ឡោះដល់គេ និងអ្នកដទៃ នោះការវាយដំត្រូវធ្វើឡើងតាមកម្រិតនៃតម្រូវការតែប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនមានកំណត់កម្រិតអប្បបរមាឡើយ។ ចំណែកឯកម្រិតអតិបរមានៃ «តាក់អ្ស៊ីរ» វិញ មានមតិខ្វែងគំនិតគ្នាចំនួនបីនៅក្នុងមហ្សហាបរបស់លោក អះម៉ាត់ និងអ្នកដទៃទៀត៖ ១. គឺ ១០ រំពាត់។ ២. គឺតិចជាងកម្រិតទណ្ឌកម្ម (ហូឌូដ) ដែលទាបបំផុត ពោលគឺ ៣៩ រំពាត់ ឬ ៧៩ រំពាត់។ នេះគឺជាមតិរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើននៃមហ្សហាប អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍, ស៊ីហ្វៃ និង អះម៉ាត់។ ៣. គឺមិនមានការកំណត់កម្រិតនោះទេ។ នេះគឺជាមតិរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមហ្សហាប ម៉ាលីក និងក្រុមមួយចំនួននៃមហ្សហាប ស៊ីហ្វៃ និង អះម៉ាត់ ហើយក៏ជាការរាយការណ៍មួយក្នុងចំណោមការរាយការណ៍ទាំងពីរពីលោក អះម៉ាត់ ផងដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ «តាក់អ្ស៊ីរ» នោះស្ថិតក្នុងករណីដែលមានទណ្ឌកម្មកំណត់រួចហើយ នោះគេមិនត្រូវវាយឱ្យលើសពីកម្រិតកំណត់នោះឡើយ។ ឧទាហរណ៍៖ ការដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះការលួចដែលមិនដល់កម្រិតត្រូវកាត់ដៃ គឺមិនត្រូវវាយឱ្យដល់កម្រិតកាត់ដៃឡើយ។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះការខ្ពុរមាត់ដោយស្រា គឺមិនត្រូវវាយឱ្យដល់កម្រិតទណ្ឌកម្មនៃការផឹកស្រាឡើយ។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះការមួលបង្កាច់ដែលមិនមែនជាការចោទប្រកាន់ពីបទសហាយស្មន់ គឺមិនត្រូវវាយឱ្យដល់កម្រិតទណ្ឌកម្មនៃការមួលបង្កាច់ឡើយ។ មតិទីបីនេះ គឺជាមតិដែលយុត្តិធម៌បំផុត ដែលស៊ូណាន់របស់រ៉សូល (ស.អ.វ) និងស៊ូណាន់របស់ខាលីហ្វាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងបួនបានបង្ហាញឱ្យឃើញ។ ព្រោះថា រ៉សូល (ស.អ.វ) បានបញ្ជាឱ្យវាយបុរសម្នាក់ដែលរួមភេទជាមួយទាសីរបស់ខ្លួន (ដោយយល់ច្រឡំថាហាឡាល) ចំនួន ១០០ រំពាត់ ហើយទ្រង់បានលើកលែងទណ្ឌកម្ម (ហូឌូដ) ពីគេដោយសារមានភាពស្រពិចស្រពិល។ លោក អាប់ប៊ូ បាក្រ និង អ៊ូម៉ារ ក៏បានបញ្ជាឱ្យវាយបុរស និងស្ត្រីដែលគេរកឃើញនៅក្នុងភួយតែមួយ ម្នាក់ ១០០ រំពាត់។ លោកក៏បានបញ្ជាឱ្យវាយបុរសម្នាក់ដែលឆ្លាក់ត្រាលើចិញ្ចៀនរបស់ខ្លួនដោយយកប្រាក់ពីឃ្លាំងរដ្ឋចំនួន ១០០ រំពាត់ រួចវាយនៅថ្ងៃទីពីរ ១០០ រំពាត់ទៀត និងថ្ងៃទីបី ១០០ រំពាត់ទៀត។ លោកក៏បានវាយ ស៊ូបីហ៍ ប៊ីន អ៊ីសាល់ យ៉ាងដំណំ នៅពេលដែលលោកឃើញការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអាហ៍) របស់គេ។ អ្នកណាដែលអំពើអាក្រក់របស់គេនៅលើផែនដីមិនអាចបញ្ឈប់បានក្រៅពីការសម្លាប់ នោះត្រូវតែសម្លាប់ ដូចជាអ្នកដែលបង្កការបែកបាក់ក្នុងចំណោមមូស្លីម និងអ្នកដែលអំពាវនាវឱ្យមានការបង្កើតថ្មីក្នុងសាសនា។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ដោយហេតុនោះហើយ ទើបយើងបានកំណត់លើកូនចៅអ៊ីស្រាអែលថា៖ អ្នកណាដែលសម្លាប់មនុស្សម្នាក់ ដោយមិនមែនជាការសងសឹកនឹងការសម្លាប់ ឬមិនមែនជាការបង្កអំពើអាក្រក់នៅលើផែនដី នោះប្រៀបដូចជាគេបានសម្លាប់មនុស្សទាំងអស់គ្នា» (អាល់ម៉ាអីដាហ៍៖ ៣២)។ នៅក្នុងគម្ពីរហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) ពី រ៉សូល (ស.អ.វ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើមានការស្បថស្មោះត្រង់ចំពោះខាលីហ្វាហ៍ពីរនាក់ នោះចូរអ្នកទាំងឡាយសម្លាប់អ្នកដែលមកក្រោយក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរនោះ»។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលមកកាន់អ្នកទាំងឡាយ ខណៈដែលកិច្ចការរបស់អ្នកទាំងឡាយស្ថិតនៅក្រោមការដឹកនាំរបស់បុរសម្នាក់ ហើយគេចង់បង្កការបែកបាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងឡាយ នោះចូរអ្នកទាំងឡាយកាត់ក្បាលគេដោយដាវ ទោះបីជាគេជានរណាក៏ដោយ»។ រ៉សូល (ស.អ.វ) បានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់បុរសម្នាក់ដែលបាននិយាយកុហកដោយចេតនាលើទ្រង់។ លោក អ៊ីប៊ុន ដៃឡាមី បានសួរទ្រង់អំពីអ្នកដែលមិនព្រមឈប់ផឹកស្រា? ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមិនព្រមឈប់ផឹកស្រា នោះចូរអ្នកទាំងឡាយសម្លាប់គេចុះ»។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបលោក ម៉ាលីក និងក្រុមមួយចំនួននៃមហ្សហាប អះម៉ាត់ មានមតិថា អនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់ចារកម្ម។ លោក ម៉ាលីក និងអ្នកដែលយល់ស្របជាមួយលោកពីមហ្សហាប ស៊ីហ្វៃ មានមតិឱ្យសម្លាប់អ្នកដែលអំពាវនាវឱ្យមានការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអាហ៍)។ ប៉ុន្តែគោលការណ៍សង្ខេបនេះ មិនមែនជាកន្លែងសម្រាប់ពន្យល់លម្អិតនោះទេ ព្រោះថាអ្នកត្រួតពិនិត្យ (មូហ៍តាស៊ីប) មិនមានសិទ្ធិក្នុងការសម្លាប់ ឬកាត់ដៃឡើយ។ ក្នុងចំណោមប្រភេទនៃ «តាក់អ្ស៊ីរ» គឺការនិរទេស និងការបណ្តេញចេញ ដូចដែលលោក អ៊ូម៉ារ ប៊ីន ខាត់តប់ បានដាក់ទណ្ឌកម្មដោយការនិរទេសអ្នកផឹកស្រាទៅកាន់ទីក្រុង ខៃបារ៍ ដូចដែលលោកបាននិរទេស ស៊ូបីហ៍ ប៊ីន អ៊ីសាល់ ទៅកាន់ទីក្រុង បាសរ៉ាហ៍ និងបានបណ្តេញ ណាស៊ីរ ប៊ីន ហាចចាច ទៅកាន់ទីក្រុង បាសរ៉ាហ៍ នៅពេលដែលស្ត្រីទាំងឡាយមានការល្បួងដោយសាររូបរាងរបស់គេ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: العقوبات الشرعية
ជំពូក៖ [ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិ (អាត-តាក់ហ្ស៊ីរ អាល់-ម៉ាលី)] ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិ គឺជាការអនុញ្ញាតឱ្យមាននៅក្នុងករណីពិសេសមួយចំនួន យោងទៅតាមមតិដ៏ល្បីល្បាញរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក និងយោងទៅតាមមតិរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ ក្នុងករណីខ្លះដោយគ្មានការជំទាស់ និងក្នុងករណីខ្លះទៀតដែលមានការជំទាស់។ វាក៏ជាមតិមួយរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃ ផងដែរ ទោះបីជាមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងការលម្អិតក៏ដោយ។ នេះគឺស្របទៅនឹងអ្វីដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងស៊ូណាន់របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យរឹបអូសយករបស់របររបស់អ្នកដែលបរបាញ់សត្វនៅក្នុងតំបន់ហារ៉ាម (តំបន់ហាមឃាត់) នៃទីក្រុងម៉ាឌីណា នៅពេលដែលរកឃើញ។ ដូចជាការបញ្ជាឱ្យបំបែកពាងស្រា និងកាត់កញ្ចប់ស្រាឱ្យដាច់។ ដូចជាការបញ្ជាឱ្យ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូម្មាន់ ដុតសម្លៀកបំពាក់ពីរដែលជ្រលក់ពណ៌លឿង ដោយលោកបាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «តើខ្ញុំគួរលាងវាទេ?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ទេ ចូរដុតវាចោល»។ ហើយនៅថ្ងៃខៃបារ លោកបានបញ្ជាឱ្យពួកគេបំបែកឆ្នាំងដែលមានសាច់លា។ បន្ទាប់មក នៅពេលដែលពួកគេសុំការអនុញ្ញាតចាក់វាចោល លោកក៏បានអនុញ្ញាត។ នៅពេលដែលលោកឃើញឆ្នាំងកំពុងពុះដោយសាច់លា លោកបានបញ្ជាឱ្យបំបែកវា និងចាក់អ្វីដែលនៅខាងក្នុងចោល។ ពួកគេបានសួរថា៖ «តើយើងមិនគួរចាក់វាចោលហើយលាងឆ្នាំងនោះទេឬ?» លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរធ្វើចុះ»។ នេះបង្ហាញពីការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើទាំងពីរយ៉ាង ព្រោះថាការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរឿងនោះមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតនោះទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ ការរុះរើមហាវិហារ «អាត់-ដូរ៉រ» (មហាវិហារដែលសាងសង់ដើម្បីបង្កគ្រោះថ្នាក់) និងការដែលលោក មូសា (ម៉ូសេ) ដុតរូបគោដែលគេយកមកធ្វើជាព្រះ។ ដូចជាការដែលរ៉សូល ﷺ បង្កើនការផាកពិន័យទ្វេដងចំពោះអ្នកដែលលួចទ្រព្យសម្បត្តិដែលមិនបានរក្សាទុកក្នុងកន្លែងសុវត្ថិភាព។ ដូចជារឿងដែលបានរាយការណ៍អំពីការដុតសម្ភារៈរបស់អ្នកដែលកេងប្រវ័ញ្ចទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម (ហ្គាល) និងការដកហូតសិទ្ធិរបស់អ្នកសម្លាប់មិនឱ្យទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ជនរងគ្រោះ នៅពេលដែលគាត់បានប្រព្រឹត្តអំពើឈ្លានពានលើមេដឹកនាំ។ ដូចជាការបញ្ជារបស់ អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប និង អាលី ប៊ីន អាប៊ី តាលីប ឱ្យដុតកន្លែងដែលលក់ស្រា។ ដូចជាការរឹបអូសយកពាក់កណ្តាលនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដែលបដិសេធមិនព្រមបង់ហ្សាកាត់។ ដូចជាការដែល អ៊ូស្មង់ ប៊ីន អាប់ហ្វាន ដុតគម្ពីរគម្ពីរគួរអានដែលខុសពីច្បាប់ដើម (ម៉ូស្ហាហ្វ) និងការដែល អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប ដុតសៀវភៅសម័យមុនៗ ហើយបញ្ជាឱ្យដុតវិមានរបស់ សាត ប៊ីន អាប៊ី វ៉ាក់កោះ ដែលគាត់បានសាងសង់នៅពេលដែលគាត់ចង់គេចចេញពីមនុស្ស។ លោកបានបញ្ជូន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ម៉ាស្លាម៉ា ឱ្យទៅដុតវិមាននោះចោល ហើយគាត់ក៏បានទៅដុតវាចោល។ ករណីទាំងអស់នេះគឺជាការត្រឹមត្រូវ និងល្បីល្បាញក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញដែលអនុវត្តតាមរឿងនេះ ហើយនៅមានករណីស្រដៀងគ្នានេះជាច្រើនទៀត។ អ្នកណាដែលនិយាយថា «ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវបានលុបចោល (ម៉ាន់ស៊ូខ)» ហើយនិយាយបែបនេះដោយទូទៅចំពោះអ្នកប្រាជ្ញក្នុងក្រុមរបស់លោក ម៉ាលិក និងលោក អាហ្មាត់ នោះគឺគាត់បានយល់ខុសលើមតិរបស់ពួកគេ។ ហើយអ្នកណាដែលនិយាយបែបនេះដោយទូទៅពីគ្រប់មតិទាំងអស់ នោះគឺគាត់បាននិយាយដោយគ្មានភស្តុតាង។ មិនមានអ្វីមួយដែលបានមកពីណាប៊ី ﷺ ដែលបញ្ជាក់ថា លោកបានហាមឃាត់ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការដែលខាលីហ្វះដ៏ត្រឹមត្រូវ (ខូឡាហ្វា រ៉ាស៊ីឌូន) និងសហការីជាន់ខ្ពស់របស់លោកបានអនុវត្តរឿងនេះបន្ទាប់ពីលោកស្លាប់ គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា វាជាច្បាប់ដែលនៅតែមានសុពលភាព (មូហ្កាំ) មិនមែនត្រូវបានលុបចោលនោះទេ។ ជាទូទៅ ករណីទាំងនេះត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងមតិរបស់លោក អាហ្មាត់ និងលោក ម៉ាលិក ព្រមទាំងសហការីរបស់ពួកគេ ហើយខ្លះទៀតគឺជាមតិរបស់លោក ស៊ីហ្វៃ យោងទៅតាមហាឌីសដែលបានទៅដល់គាត់។ មតិរបស់លោក ម៉ាលិក, លោក អាហ្មាត់ និងអ្នកដទៃទៀតគឺថា៖ ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិគឺដូចទៅនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរាងកាយដែរ វាត្រូវបានបែងចែកទៅជាផ្នែកដែលស្របតាមច្បាប់ឥស្លាម និងផ្នែកដែលផ្ទុយពីច្បាប់។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិមិនមែនត្រូវបានលុបចោលនៅក្នុងមតិរបស់ពួកគេទាំងពីរនោះទេ។ អ្នកដែលអះអាងថាវាត្រូវបានលុបចោល គឺគ្មានភស្តុតាងអ្វីទាំងអស់ ទាំងពីគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន ឬស៊ូណាន់។ នេះគឺជាចរិតលក្ខណៈរបស់អ្នកដែលប្រឆាំងនឹងអត្ថបទច្បាប់ត្រឹមត្រូវ និងស៊ូណាន់ដែលបានបញ្ជាក់ដោយគ្មានភស្តុតាង ក្រៅតែពីការអះអាងថាវាត្រូវបានលុបចោល។ កាតព្វកិច្ចនៃច្បាប់ឥស្លាមដែលជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះមានបីប្រភេទ៖ ១. ការគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដាត)៖ ដូចជា សឡាត, ហ្សាកាត់ និងការតមអាហារ។ ២. ការដាក់ទណ្ឌកម្ម (អ៊ូគូបាន)៖ ទាំងប្រភេទដែលកំណត់ទុកជាមុន ឬប្រភេទដែលប្រគល់សិទ្ធិឱ្យមេដឹកនាំសម្រេច។ ៣. ការលាងបាប (កាហ្វារ៉ាត)។ រាល់ប្រភេទនៃកាតព្វកិច្ចទាំងនេះត្រូវបានបែងចែកទៅជា៖ ការប្រតិបត្តិដោយរាងកាយ, ការប្រតិបត្តិដោយទ្រព្យសម្បត្តិ, និងការប្រតិបត្តិរួមបញ្ចូលទាំងពីរ។ - ការគោរពប្រតិបត្តិដោយរាងកាយ៖ ដូចជា សឡាត និងការតមអាហារ។ - ការគោរពប្រតិបត្តិដោយទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ដូចជា ហ្សាកាត់។ - ការគោរពប្រតិបត្តិរួមបញ្ចូលទាំងពីរ៖ ដូចជា ហជ្ជ។ - ការលាងបាបដោយទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ដូចជាការផ្តល់អាហារ។ - ការលាងបាបដោយរាងកាយ៖ ដូចជាការតមអាហារ។ - ការលាងបាបរួមបញ្ចូលទាំងពីរ៖ ដូចជាការសម្លាប់សត្វធ្វើកូរបាន (ហឌី)។ - ការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរាងកាយ៖ ដូចជាការប្រហារជីវិត ឬការកាត់អវយវៈ។ - ការដាក់ទណ្ឌកម្មលើទ្រព្យសម្បត្តិ៖ ដូចជាការបំផ្លាញពាងស្រា។ - ការដាក់ទណ្ឌកម្មរួមបញ្ចូលទាំងពីរ៖ ដូចជាការវាយអ្នកលួចដែលមិនបានលួចក្នុងកន្លែងសុវត្ថិភាព និងការផាកពិន័យទ្វេដងលើគាត់។ ដូចដែលការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរាងកាយខ្លះជាការសងសឹកចំពោះអំពើដែលបានកន្លងផុតទៅ (ដូចជាការកាត់ដៃអ្នកលួច) ហើយខ្លះទៀតជាការការពារសម្រាប់អនាគត (ដូចជាការប្រហារជីវិតឃាតករ) នោះការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមរយៈទ្រព្យសម្បត្តិក៏ដូចគ្នាដែរ។ ក្នុងនោះមានផ្នែកដែលជាការលុបបំបាត់អំពើអាក្រក់ ហើយវាត្រូវបានបែងចែកដូចទៅនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើរាងកាយដែរ គឺមានការបំផ្លាញចោល, ការផ្លាស់ប្តូររូបរាង, និងការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិទៅឱ្យអ្នកដទៃ។ ទីមួយ៖ អំពើអាក្រក់ដែលទាក់ទងនឹងវត្ថុ ឬលក្ខណៈសម្បត្តិ គឺអាចបំផ្លាញវត្ថុនោះបាន។ ដូចជារូបសំណាកដែលគេគោរពក្រៅពីអល់ឡោះ នៅពេលដែលរូបភាពរបស់វាជាអំពើអាក្រក់ គឺអាចបំផ្លាញវត្ថុធាតុដើមរបស់វាបាន។ ប្រសិនបើវាជាថ្ម ឬឈើ គឺអាចបំបែក ឬដុតវាចោលបាន។ ដូចគ្នានេះដែរ ឧបករណ៍តន្ត្រីដូចជា «តាន់ប៊ូរ» គឺអាចបំផ្លាញចោលបានតាមមតិរបស់ប្រាជ្ញភាគច្រើន ហើយនេះគឺជាមតិរបស់លោក ម៉ាលិក និងជាមតិដ៏ល្បីល្បាញមួយរបស់លោក អាហ្មាត់។ ដូចគ្នានេះដែរ ពាងស្រា គឺអាចបំបែក ឬកាត់វាចោលបាន ហើយហាងដែលលក់ស្រាក៏អាចដុតចោលបានដែរ។ លោក អាហ្មាត់ និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីរឿងនេះ ដោយអនុវត្តតាមអ្វីដែលបានបញ្ជាក់ពី អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប ដែលលោកបានបញ្ជាឱ្យដុតហាងលក់ស្រារបស់ រ៉ូវ៉ៃស៊ីដ អាត់-ថាក់ហ្វ៊ី។ ហើយ អ៊ូម្មាន់ អាល់-មូមិនីន អាលី ប៊ីន អាប៊ី តាលីប ក៏បានបញ្ជាឱ្យដុតភូមិមួយដែលមានការលក់ស្រានៅទីនោះផងដែរ។ នេះគឺដោយសារតែទីកន្លែងលក់ស្រាគឺដូចទៅនឹងពាងស្រាដែរ។ រឿងស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺអ្វីដែល អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប បានធ្វើ នៅពេលដែលលោកឃើញបុរសម្នាក់លាយទឹកក្នុងទឹកដោះគោដែលគេលក់ លោកក៏បានចាក់ទឹកដោះគោនោះចោល។ នេះគឺជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពី អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប ហើយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមបានចេញហ្វត្វា (ការសម្រេច) តាមគោលការណ៍នេះ ដោយយោងទៅតាមអ្វីដែលបានរាយការណ៍ពីណាប៊ី ﷺ ថា៖ «លោកបានហាមឃាត់មិនឱ្យលាយទឹកក្នុងទឹកដោះគោសម្រាប់លក់»។ នេះគឺខុសពីការលាយសម្រាប់ផឹក ព្រោះនៅពេលលាយហើយ អ្នកទិញមិនដឹងពីបរិមាណទឹក និងទឹកដោះគោឡើយ ដូច្នេះ អ៊ូម្មាន់ បានបំផ្លាញវាចោល។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញបានចេញហ្វត្វាថា អាចបំផ្លាញទំនិញដែលក្លែងក្លាយបាន ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ដែលត្បាញមិនល្អ គឺអាចហែក ឬកាត់វាចោលបាន។ ដូចគ្នានេះដែរ នៅពេលដែល អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប ឃើញ អ៊ីបនុ ហ្ស៊ូបៃរ៍ ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់សូត្រ លោកក៏បានហែកវាចោល។ ដូចដែលគេបំផ្លាញផ្នែកនៃរាងកាយដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ដូចជាការកាត់ដៃអ្នកលួច) នោះការបំផ្លាញវត្ថុដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើអាក្រក់ គឺជាការហាមឃាត់មិនឱ្យត្រឡប់ទៅប្រព្រឹត្តអំពើនោះវិញ។ ការបំផ្លាញវត្ថុទាំងនោះមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតនោះទេ ប្រសិនបើវត្ថុនោះមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ គឺអាចរក្សាទុកបាន ដើម្បីបរិច្ចាគជូនអ្នកក្រ។ ដូចដែលក្រុមអ្នកប្រាជ្ញបានចេញហ្វត្វាថា៖ អាហារដែលក្លែងក្លាយ ឬមិនឆ្អិនល្អ គឺអាចបរិច្ចាគជូនអ្នកក្របាន។ ប្រសិនបើ អ៊ូម្មាន់ ប៊ីន អាល់-ខាត់ថប បានបំផ្លាញទឹកដោះគោដែលលាយទឹកចោល នោះការបរិច្ចាគវាគឺកាន់តែប្រសើរជាង ព្រោះវាទទួលបានផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកក្រ និងជាការដាក់ទណ្ឌកម្មដល់អ្នកលក់ដែលបោកប្រាស់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: التعزير المالي
ជំពូក៖ [ផលបុណ្យ និងការដាក់ទណ្ឌកម្ម] ផលបុណ្យ និងការដាក់ទណ្ឌកម្ម គឺមានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងអំពើដែលបានប្រព្រឹត្ត ទាំងនៅក្នុងកំណត់របស់អល់ឡោះ និងនៅក្នុងច្បាប់របស់ទ្រង់។ នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃយុត្តិធម៌ដែលធ្វើឱ្យមេឃ និងផែនដីស្ថិតស្ថេរ ដូចដែលអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាបង្ហាញអំពើល្អ ឬលាក់បាំងវា ឬអភ័យទោសចំពោះអំពើអាក្រក់ នោះពិតជាអល់ឡោះគឺជាអ្នកអភ័យទោសដ៏មានមហិទ្ធិឫទ្ធិ﴾ [អាន់នីសា៖ ១៤៩]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលទៀតថា៖ ﴿ចូរពួកគេអភ័យទោស និងលើកលែងទោសចុះ តើអ្នករាល់គ្នាមិនចង់ឱ្យអល់ឡោះអភ័យទោសដល់អ្នករាល់គ្នាទេឬ?﴾ [អាន់នូហ៍៖ ២២]។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមិនមានមេត្តា គេនឹងមិនទទួលបានមេត្តាឡើយ»។ ហើយទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកឯកោ (វីតរ៍) ហើយទ្រង់ស្រឡាញ់ភាពឯកោ»។ ហើយទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះមានភាពស្រស់ស្អាត ហើយទ្រង់ស្រឡាញ់ភាពស្រស់ស្អាត»។ ហើយទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺបរិសុទ្ធ ទ្រង់មិនទទួលយកអ្វីឡើយក្រៅពីអ្វីដែលបរិសុទ្ធ»។ ហើយទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺស្អាតស្អំ ទ្រង់ស្រឡាញ់ភាពស្អាតស្អំ»។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបទ្រង់បញ្ញត្តិឱ្យកាត់ដៃចោរ និងបញ្ញត្តិឱ្យកាត់ដៃ និងជើងអ្នកដែលបង្កសង្គ្រាម (ប្លន់) ហើយទ្រង់បានបញ្ញត្តិឱ្យមានការសងសឹក (កីសាស) ទាំងលើជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិ និងរាងកាយ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន ការដាក់ទណ្ឌកម្មគួរតែមានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងអំពើបាបដែលបានប្រព្រឹត្ត នោះគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិស្របតាមលទ្ធភាព។ ដូចអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍អំពី អ៊ុម៉ារ ប៊ីន ខាត់ថប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) ទាក់ទងនឹងអ្នកផ្តល់សក្ខីកម្មក្លែងក្លាយថា លោកបានបញ្ជាឱ្យជិះសត្វពាហនៈដោយដាក់ខ្លួនបញ្ច្រាស ហើយឱ្យលាបមុខរបស់គេដោយពណ៌ខ្មៅ។ ព្រោះថា នៅពេលដែលគេបានបង្វែរការពិត (និយាយកុហក) គេក៏ត្រូវគេបង្វែរខ្លួនគេ ហើយនៅពេលដែលគេធ្វើឱ្យមុខមាត់នៃការពិតត្រូវខ្មៅងងឹតដោយសារការកុហក គេក៏ត្រូវគេលាបមុខឱ្យខ្មៅ។ រឿងនេះត្រូវបានលើកឡើងដោយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញនៃក្រុមរបស់ អះម៉ាត់ និងអ្នកដទៃទៀត ទាក់ទងនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្ម (តាក់ហ្ស៊ីរ) ដល់អ្នកផ្តល់សក្ខីកម្មក្លែងក្លាយ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលខ្វាក់នៅក្នុងលោកិយនេះ គេនឹងខ្វាក់នៅក្នុងបរលោក ហើយជាអ្នកដែលវង្វេងផ្លូវបំផុត﴾ [អាល់អ៊ីស្រា៖ ៧២]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលបែរចេញពីការរំលឹកដល់យើង នោះគេនឹងមានជីវិតដ៏តឹងតែង ហើយយើងនឹងប្រមូលគេនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពខ្វាក់។ គេនឹងនិយាយថា៖ ឱម្ចាស់នៃខ្ញុំ! ហេតុអ្វីបានជាទ្រង់ប្រមូលខ្ញុំក្នុងសភាពខ្វាក់ ខណៈដែលខ្ញុំធ្លាប់មើលឃើញ? ទ្រង់នឹងមានបន្ទូលថា៖ ដូច្នោះហើយ គឺសញ្ញាទាំងឡាយរបស់យើងបានមកដល់អ្នក ហើយអ្នកបានបំភ្លេចវា ដូច្នេះហើយនៅថ្ងៃនេះ អ្នកក៏នឹងត្រូវគេបំភ្លេចដែរ﴾ [តូហា៖ ១២៤-១២៦]។ នៅក្នុងហាឌីសបានបញ្ជាក់ថា៖ «ពួកអ្នកដែលក្រអឺតក្រទម និងអំនួត នឹងត្រូវគេប្រមូលមកក្នុងរូបរាងដូចជាស្រមោចតូចៗ ដែលមនុស្សម្នានឹងជាន់ពួកគេដោយជើងរបស់ពួកគេ»។ ព្រោះថា នៅពេលដែលពួកគេបានធ្វើឱ្យបាវបម្រើរបស់អល់ឡោះអាម៉ាស់ នោះអល់ឡោះក៏ធ្វើឱ្យពួកគេអាម៉ាស់ចំពោះមុខបាវបម្រើរបស់ទ្រង់វិញ ដូចដែលអ្នកណាដែលបន្ទាបខ្លួនចំពោះអល់ឡោះ ទ្រង់នឹងលើកតម្កើងគេ។ សូមអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ កែតម្រូវពួកយើង និងបងប្អូនមូស្លីមទាំងអស់របស់យើង ហើយសូមឱ្យទ្រង់ប្រទានជោគជ័យដល់ពួកយើង នូវអ្វីដែលទ្រង់ស្រឡាញ់ និងពេញចិត្ត ទាំងពាក្យសម្តី និងការងារ។ សូមសរសើរតម្កើងដល់អល់ឡោះ ជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខដល់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គ្រួសាររបស់លោក និងសហការីរបស់លោកទាំងអស់គ្នា។ ចប់សៀវភៅ "អាល់ហ៊ីសបះហ៍ ហ្វី អាល់អ៊ីស្លាម" (ការត្រួតពិនិត្យក្នុងសាសនាឥស្លាម) និពន្ធដោយ៖ ស៊ៃឃុលអ៊ីស្លាម "តាក់គីយូឌីន អាហ្មាត់ ប៊ីន តៃមីយ៉ះ"។ សូមសរសើរតម្កើងដល់អល់ឡោះ ជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខដល់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គ្រួសាររបស់លោក និងសហការីរបស់លោកទាំងអស់គ្នា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل: الثواب والعقاب
មាតិកា៖ ប្រធានបទ ទំព័រ សេចក្តីផ្តើមនៃសៀវភៅ ៥ គោលបំណងនៃអំណាចដឹកនាំ (វីឡាយ៉ា) ក្នុងឥស្លាម ៥ ភាពចាំបាច់នៃការមានអ្នកដឹកនាំដែលមនុស្សត្រូវគោរពតាម ៧ ការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ (ស.អ.វ) គឺជាសេចក្តីល្អ ៧ សាសនាដែលអល់ឡោះទទួលស្គាល់គឺឥស្លាម ៨ កាតព្វកិច្ចនៃការមានអំណាចដឹកនាំក្នុងឥស្លាម ៩ ការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើល្អ និងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ គឺជាកាតព្វកិច្ច និងខ្លឹមសារពិតរបស់វា ១១ សមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ និងហាមឃាត់ គឺជាអំណាច និងការដឹកនាំ ១១ កម្រិតពីរនៃការអនុវត្តការប្រើប្រាស់ និងការហាមឃាត់ ១១ ភាពវឹកវរក្នុងសង្គមគឺជាមហន្តរាយដ៏ធំ ១១ ការជ្រើសរើសអ្នកដែលមានសមត្ថភាពបំផុតសម្រាប់តួនាទីដឹកនាំ ១២ ការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកត្រួតពិនិត្យ (មូហតាស៊ីប) ១៥ អំណាចតុលាការ, អំណាចយោធា, អំណាចហិរញ្ញវត្ថុ, និងការត្រួតពិនិត្យ (ហ៊ីសបះ) ១៥ ភាពខុសគ្នារវាងអ្នកត្រួតពិនិត្យ និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត ១៦ ជំហរនៃការត្រួតពិនិត្យ និងអ្នកត្រួតពិនិត្យចំពោះការប្រតិបត្តិសឡាត ១៦ ការបោកប្រាស់ក្នុងប្រតិបត្តិការជួញដូរ ១៧ ការបោកប្រាស់ដោយសារធាតុគីមី ១៨ អំពើអាក្រក់នៃរបា (ការប្រាក់), ល្បែងស៊ីសង, ការលក់ដូរដែលមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងផ្សេងៗទៀត ១៩ ប្រតិបត្តិការរបាពីរជាន់ និងបីជាន់ ២០ ការស្ទាក់ទិញទំនិញ និងការនាំចូល ២១ ការបញ្ជាក់ពីសិទ្ធិជ្រើសរើស (ឃីយ៉ារ) នៅពេលមានការកេងប្រវ័ញ្ច ២១ អ្នកចរចាតម្លៃ និងអ្នកលក់តាមតម្លៃទីផ្សារ ២១ អ្នកស្តុកទុកទំនិញ និងការហាមឃាត់ការស្តុកទុក ២១ ការគ្រប់គ្រងលើទំនិញ និងការកំណត់តម្លៃ ២២ ការបង្ខិតបង្ខំក្នុងការលក់ ២៣ កិច្ចការលោកិយដែលជាកាតព្វកិច្ចសហគមន៍ (ហ្វរឌុល គីហ្វាយ៉ា) ២៤ គុណធម៌នៃការសិក្សាស្វែងយល់ពីសាសនា ២៥ ការហាមឃាត់ការកេងប្រវ័ញ្ចទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ (ហ្គុលូល) ២៥ ភាពអនុញ្ញាតនៃការធ្វើកសិកម្មបែបចែកផល (មូសារ៉ាអា) យោងតាមមតិត្រឹមត្រូវ និងភស្តុតាង ២៨ ភាពជាដៃគូក្នុងការវិនិយោគ (មូដារ៉ាបះ) និងភាពអនុញ្ញាតរបស់វា ២៨ ម្ចាស់ទ្រព្យបើអនុញ្ញាតឱ្យជួលបន្ត គឺអាចធ្វើទៅបាន ២៨ ការធ្វើកសិកម្មបែបចែកផលមួយភាគបួន (មូរបាអា) ជាប្រភេទមួយនៃការធ្វើកសិកម្ម ២៩ កាតព្វកិច្ចស្តាប់បង្គាប់ដោយត្រឹមត្រូវ និងការឆ្លើយតបចំពោះការធ្វើជីហាត ៣០ ការធ្វើជីហាតដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងកម្លាំងកាយ ៣០ ការបណ្តេញពួកមូស្រិក និងអ្នកគម្ពីរចេញពីទឹកដីមូស្លីម ៣១ ពាណិជ្ជកម្ម និងហ្សាកាត់ពាណិជ្ជកម្ម ៣១ បទបញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងការកំណត់តម្លៃ ៣២ ភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃលក់ និងតម្លៃដើម ៣៥ បទបញ្ញត្តិទាក់ទងនឹងការខ្ចីប្រើ (អារីយ៉ះ) ៣៧ ការហាមឃាត់ការយកថ្លៃសេវាបង្កាត់ពូជសត្វ ៣៨ បទបញ្ញត្តិនៃហ្សាកាត់គ្រឿងអលង្ការ និងមតិរបស់អ៊ូឡាម៉ា ៣៨ ការផ្តល់រង្វាន់សម្រាប់ការធ្វើសាក្សី ៣៨ សិទ្ធិរបស់អាណាព្យាបាលទាក់ទងនឹងករណីឃាតកម្ម ៣៩ ភាពចាំបាច់ក្នុងការបរិភោគអាហាររបស់អ្នកដទៃ និងបទបញ្ញត្តិនៃសាសនា ៣៩ តើចៅក្រមអាចលក់អាហាររបស់អ្នកស្តុកទុកដោយគ្មានការយល់ព្រមពីគាត់ដែរឬទេ? ៤០ មតិរបស់អ៊ូឡាម៉ាអំពីសិទ្ធិជ្រើសរើសក្នុងការលក់ដូរ ៤១ ការហាមឃាត់ការបង្កគ្រោះថ្នាក់ជាទូទៅ ៤២ ស្ថានភាពដែលតម្រូវឱ្យមានការកំណត់តម្លៃ ៤២ ការបោកប្រាស់ និងការកុហកក្នុងសាសនា ៤៣ ការផ្លុំកញ្ចែ និងការទះដៃ (ក្នុងពិធីសាសនា) ៤៣ ការជេរប្រមាថក្រុមសហាបះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេទាំងអស់គ្នា) ៤៣ ការបដិសេធហាឌីសដោយប្រើហេតុផល ៤៣ ហាឌីសដែលប្រឌិតឡើង ៤៣ ការជ្រុលនិយមក្នុងសាសនា ៤៣ មិនអនុញ្ញាតឱ្យចេញក្រៅពីច្បាប់របស់ព្យាការី (ស.អ.វ) ៤៣ ការបកស្រាយខុសលើព្រះនាមអល់ឡោះ និងអាយ៉ាត់របស់ទ្រង់ ព្រមទាំងការកែប្រែអត្ថន័យ ៤៣ ក្រុមគូដារីយ៉ះ (អ្នកបដិសេធកំណត់វាសនា) ៤៣ រឿងរ៉ាវអបិយជំនឿ, អព្ភូតហេតុ និងការរំលឹកគុណធម៌ (ការ៉ាម៉ាត) ៤៣ កាតព្វកិច្ចហាមឃាត់រាល់អ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើវា ៤៤ ទណ្ឌកម្មតាមផ្លូវច្បាប់គឺជាមូលដ្ឋាននៃការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ ៤៥ កាតព្វកិច្ចនៃការអនុវត្តទណ្ឌកម្ម (ហ៊ូឌូដ) ដោយអ្នកដឹកនាំ ៤៥ ការដាក់ទណ្ឌកម្មកែប្រែ (តាក់ហ្ស៊ីរ) និងការពិភាក្សាអំពីវា ៤៥ អ្នកដែលមិនព្រមឈប់ក្រៅពីការសម្លាប់ គឺត្រូវសម្លាប់ ៤៦ ភាពអនុញ្ញាតនៃការសម្លាប់ចារកម្ម ៤៧ អ្នកត្រួតពិនិត្យ (មូហតាស៊ីប) មិនមានសិទ្ធិសម្លាប់ ឬកាត់អវយវៈឡើយ ៤៧ ការដាក់ទណ្ឌកម្មផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុគឺមានច្បាប់អនុញ្ញាត និងមតិរបស់អ៊ូឡាម៉ា ៤៩ ភាពខុសគ្នារវាងទណ្ឌកម្មផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិ ៥០ ការបែងចែកកាតព្វកិច្ចសាសនាដែលជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ ៥១ ទណ្ឌកម្មផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ៖ ការបំផ្លាញ, ការផ្លាស់ប្តូរ, និងការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ ៥១ ការបំផ្លាញទំនិញក្លែងក្លាយ និងមតិរបស់អ្នកប្រាជ្ញ ៥២ ការបរិច្ចាគទំនិញក្លែងក្លាយ ៥២ ការលុបបំបាត់អំពើអាក្រក់ និងការផ្លាស់ប្តូរវាគឺជាចំណុចដែលឯកភាពគ្នា ប៉ុន្តែមានការខ្វែងគំនិតគ្នានៅលើទីតាំង ៥៥ អត្ថន័យនៃការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិ និងការពន្យល់របស់វា ៥៦ រង្វាន់ និងទណ្ឌកម្មគឺស្របទៅតាមប្រភេទនៃអំពើ ៥៧ សេចក្តីបញ្ចប់ ៥៩ មាតិកា ៦១
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فهرس الموضوعات