ការជួយសង្គ្រោះអ្នកធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់របស់ស្ហៃតន

الوجه الأول من السنة: نهي القاضي عن الحكم حال الغضب (ទិដ្ឋភាពទី ១ ពីស៊ូណាន់ន់៖ ការហាមឃាត់ចៅក្រមមិនឱ្យកាត់ក្តីពេលខឹង) ទិដ្ឋភាពទី ១ ពីស៊ូណាន់ន់របស់ព្យាការី ﷺ៖ នៅក្នុងគម្ពីរ Sahih អាល់-ពូខារី និង Sahih មូស្លីម ពី Abu Bakrah បានរៀបរាប់ថា រ៉សូលុលឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «لَا يَقْضِي الْقَاضِي بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ» «ចៅក្រមម្នាក់មិនត្រូវកាត់ក្តីរវាងមនុស្សពីរនាក់ឡើយ ក្នុងពេលដែលខ្លួនកំពុងខឹង»។ ការទាញយកភស្តុតាង៖ ប្រសិនបើកំហឹងមិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការគិត ការយល់ដឹង និងភាពត្រឹមត្រូវនៃចិត្តទេ នោះព្យាការី ﷺ ច្បាស់ជាមិនហាមឃាត់ចៅក្រមពីការកាត់ក្តីឡើយ។ កំហឹងបានបិទបាំងភាពត្រឹមត្រូវ និងធ្វើឱ្យចិត្តលម្អៀង។ ដូចគ្នានេះដែរ ការសម្រេចចិត្តលែងលះប្រពន្ធក្នុងពេលកំពុងខឹងខ្លាំង គឺរឹតតែមិនអាចយកជាការបាន ពីព្រោះវាត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងស្ថានភាពខ្វះការពិចារណា និងបាត់បង់តុល្យភាពផ្លូវចិត្ត។

الوجه الثاني من السنة: وصية النبي ﷺ "لا تغضب" (ទិដ្ឋភាពទី ២ ពីស៊ូណាន់ន់៖ ដំបូន្មានរបស់ព្យាការី ﷺ «កុំខឹង») ទិដ្ឋភាពទី ២ ពីស៊ូណាន់ន់របស់ព្យាការី ﷺ៖ នៅក្នុងគម្ពីរ Sahih អាល់-ពូខារី បុរសម្នាក់បានមករកព្យាការី ﷺ ហើយពោលថា៖ «សូមលោកផ្តល់ដំបូន្មានដល់ខ្ញុំផង!»។ លោក ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «لَا تَغْضَبْ» (កុំខឹង!)។ បុរសនោះបានសួរដដែលៗជាច្រើនដង ហើយរាល់លើក លោក ﷺ នៅតែមានបន្ទូលថា៖ «កុំខឹង!»។ ការពន្យល់៖ ការដែលព្យាការី ﷺ ផ្តាំផ្ញើយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់បែបនេះ ពីព្រោះកំហឹងគឺជាប្រភពនៃរាល់អំពើអាក្រក់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញ។ មនុស្សនៅពេលខឹងអាចបំផ្លាញចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសូម្បីតែជីវិតខ្លួនឯង។ ដូច្នេះ ច្បាប់ឥស្លាមដ៏មេត្តាធម៌ មិនដាក់ទណ្ឌកម្មលើគ្រួសារមូស្លីមឱ្យត្រូវបែកបាក់ ដោយសារតែកំហឹងមួយឆាវដែលព្យាការីបានព្រមាននោះឡើយ។

الوجه الثالث من السنة: عدم لزوم نذر اللجاج والغضب (ទិដ្ឋភាពទី ៣ ពីស៊ូណាន់ន់៖ ការបន់ស្រន់ក្នុងពេលខឹងមិនមានកាតព្វកិច្ចបំពេញ) ទិដ្ឋភាពទី ៣ ពីស៊ូណាន់ន់របស់ព្យាការី ﷺ៖ ព្យាការី ﷺ បានចាត់ទុកការបន់ស្រន់ក្នុងពេលខឹង (Nadhr អាល់-Lajaj wa អាល់-Ghadab) ដូចជាពាក្យសម្បថដែលត្រូវសងដោយការលោះបាប (Kaffarah) ប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនតម្រូវឱ្យបំពេញតាមពាក្យដែលបានបន់នោះឡើយ (ដូចជាការបន់ថានឹងលែងប្រពន្ធ ឬនឹងមិននិយាយរកឪពុកម្តាយ)។ ប្រសិនបើពាក្យបន់ស្រន់ចំពោះអល់ឡោះនៅពេលខឹង មិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យអនុវត្តតាម នោះពាក្យលែងលះដែលជាសិទ្ធិរបស់មនុស្ស រឹតតែមិនត្រូវធ្លាក់ចូលជាធរមានក្នុងពេលខឹងខ្លាំងដូចគ្នា។

آثار الصحابة في طلاق الغضبان (ដានដាន និងសេចក្តីសម្រេចរបស់បណ្តាសហ្វាបះ) ដានដាន និងសេចក្តីសម្រេចរបស់បណ្តាសហ្វាបះ (Athar អាល់-Sahabah)៖ បណ្តាសហ្វាបះដ៏ឧត្តមរបស់ព្យាការី ﷺ បានផ្តល់សេចក្តីសម្រេចច្បាប់ (Fatwa) ជាច្រើនដែលបញ្ជាក់ថា ការលែងលះមិនធ្លាក់ជាធរមានឡើយ ប្រសិនបើវាគ្មានចេតនាពិត ឬស្ថិតក្នុងសភាពបាត់បង់ស្មារតីដោយសារកំហឹង ឬការស្រវឹង។

الوجه الأول من الآثار: قول ابن عباس "الطلاق عن وطر" (ទិដ្ឋភាពទី ១ ពីសហ្វាបះ៖ សម្តីរបស់ អ៊ីប៊ីន អាប់បាស «ការលែងលះត្រូវតែមានបំណងពិត») ទិដ្ឋភាពទី ១ ពីដានដានរបស់សហ្វាបះ៖ អ៊ីម៉ាម អាល់-ពូខារី បានកត់ត្រានៅក្នុង Sahih របស់លោក ពី Abdullah ibn Abbas ថា៖ «إِنَّمَا الطَّلَاقُ عَنْ وَطَرٍ، وَالْعِتْقُ مَا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللَّهِ» «ការលែងលះពិតប្រាកដ គឺលុះត្រាតែកើតឡើងដោយសារតែមានបំណង និងតម្រូវការច្បាស់លាស់ (Watar) រីឯការដោះលែងទាសករ គឺដើម្បីស្វែងរកការសព្វព្រះហឫទ័យពីអល់ឡោះ»។ ការវិភាគ៖ ពាក្យ «Watr» (وَطَر) នៅក្នុងភាសាអារ៉ាប់ មានន័យថា បំណងប្រាថ្នា និងតម្រូវការដែលកើតចេញពីការគិតគូរជ្រាលជ្រៅ។ រីឯមនុស្សដែលស្ថិតក្នុងកំហឹងខ្លាំង គេគ្មានបំណងចង់បែកបាក់គ្រួសារពិតប្រាកដឡើយ។ ដូចនេះ សម្តីរបស់ អ៊ីប៊ីន អាប់បាស គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំដែលបញ្ជាក់ថា ការលែងលះដោយគ្មានបំណងពិតប្រាកដពីបេះដូង គឺមិនធ្លាក់ជាធរមានឡើយ។

الوجه الثاني من الآثار: قضاء عثمان بن عفان برد طلاق السكران ومن في معناه (ទិដ្ឋភាពទី ២ ពីសហ្វាបះ៖ សេចក្តីសម្រេចរបស់ Uthman បដិសេធការលែងលះរបស់អ្នកបាត់ស្មារតី) ទិដ្ឋភាពទី ២ ពីដានដានរបស់សហ្វាបះ៖ អាល់-Zuhri បានរៀបរាប់ពី Aban ibn Uthman ថា ខាលីហ្វះ Uthman ibn Affan បានសម្រេចបដិសេធមិនឱ្យការលែងលះរបស់មនុស្សស្រវឹង ឬមនុស្សដែលបាត់បង់ស្មារតីធ្លាក់ជាធរមានឡើយ ហើយគ្មានសហ្វាបះណាម្នាក់ជំទាស់នឹងលោកឡើយ។ នេះគឺជាទស្សនៈដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត ដែល អ៊ីម៉ាម Ahmad ibn Hanbal បានជ្រើសរើសនៅចុងបញ្ចប់នៃជីវិតរបស់លោក។ មនុស្សដែលខឹងខ្លាំងរហូតដល់មិនដឹងខ្លួន មានស្ថានភាពបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងស្មារតីដូចមនុស្សស្រវឹង ឬមនុស្សឆ្កួតដែរ ដូច្នេះការលែងលះរបស់គេត្រូវតែចាត់ទុកជាមោឃៈដូចគ្នា។

الاعتبار وأصول الشريعة ومقاصدها (ការពិចារណាតាមហេតុផល និងគោលការណ៍គ្រឹះនៃច្បាប់ឥស្លាម) ការពិចារណាតាមហេតុផល គោលការណ៍គ្រឹះ និងគោលបំណងច្បាប់ឥស្លាម (Maqasid អាល់-Shari'ah)៖ នៅក្នុងផ្នែកនេះ អ៊ីម៉ាម Ibn អាល់-Qayyim បានលាតត្រដាងនូវការវិភាគផ្នែកតក្កវិជ្ជាច្បាប់ ធម្មជាតិរបស់មនុស្ស និងគោលការណ៍យុត្តិធម៌នៃច្បាប់ឥស្លាម រហូតដល់ ២៥ ទិដ្ឋភាព ដើម្បីបញ្ជាក់ថា ហេតុអ្វីបានជាការលែងលះរបស់មនុស្សខឹងខ្លាំងមិនអាចទទួលស្គាល់តាមផ្លូវច្បាប់បាន។

الوجه الأول: مقارنة الغضب بالإكراه (ទិដ្ឋភាពទី ១៖ ការប្រៀបធៀបកំហឹងទៅនឹងការបង្ខិតបង្ខំ) ទិដ្ឋភាពទី ១ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ ភាពស្រដៀងគ្នារវាងមនុស្សខឹងខ្លាំង និងមនុស្សដែលត្រូវគេបង្ខិតបង្ខំ (អាល់-Mukrah)៖ នៅក្នុងច្បាប់ឥស្លាម ការលែងលះរបស់អ្នកដែលត្រូវគេបង្ខំគឺមិនធ្លាក់ជាធរមានឡើយ ដោយសារតែគេគ្មានឆន្ទៈសេរី។ មនុស្សដែលស្ថិតក្នុងកំហឹងខ្លាំង ក៏ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ អ្នកត្រូវគេបង្ខំ គឺត្រូវគេគាបសង្កត់ដោយកម្លាំងខាងក្រៅ ចំណែកអ្នកខឹងខ្លាំង គឺត្រូវកំហឹងនិងស្ហៃតនគាបសង្កត់ និងគ្រប់គ្រងពីខាងក្នុងបេះដូង។ ដូច្នេះ កាលណាការបង្ខិតបង្ខំធ្វើឱ្យពាក្យលែងលះមោឃៈ កំហឹងដ៏ខ្លាំងក្លាក៏រឹតតែធ្វើឱ្យពាក្យលែងលះមោឃៈដូចគ្នា។

الوجه الثاني: انعدام الرضا والاختيار الحر (ទិដ្ឋភាពទី ២៖ ការអវត្តមាននៃការពេញចិត្ត និងជម្រើសសេរី) ទិដ្ឋភាពទី ២ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ កិច្ចសន្យា និងសេចក្តីសម្រេចក្នុងច្បាប់ឥស្លាម គឺពឹងផ្អែកលើការពេញចិត្ត (អាល់-Rida) និងជម្រើសសេរី (អាល់-Ikhtiyar)។ មនុស្សដែលខឹងខ្លាំង គ្មានការពេញចិត្តចំពោះអ្វីដែលខ្លួនកំពុងនិយាយឡើយ។ គេនិយាយចេញមកដោយសារតែកំហឹងបានជំរុញឱ្យគេនិយាយ ដើម្បីរំសាយសម្ពាធក្នុងទ្រូង។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលគ្មានការពេញចិត្ត និងជម្រើសសេរី ពាក្យសម្តីនោះមិនបង្កើតផលវិបាកផ្លូវច្បាប់ជាការលែងលះបានឡើយ។

الوجه الثالث: مقارنة الغضب بالنسيان والخطأ (ទិដ្ឋភាពទី ៣៖ ការប្រៀបធៀបកំហឹងនឹងការភ្លេចភ្លាំង និងការភ័ន្តច្រឡំ) ទិដ្ឋភាពទី ៣ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះបានលើកលែងឱ្យប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំនូវកំហុសឆ្គង ការភ្លេចភ្លាំង និងអ្វីដែលពួកគេត្រូវគេបង្ខិតបង្ខំ»។ កំហឹងខ្លាំងគឺជាឧបសគ្គផ្លូវចិត្ត (Awarid អាល់-Ahliyyah) ដូចគ្នានឹងការភ្លេចភ្លាំង និងការភ័ន្តច្រឡំដែរ។ មនុស្សខឹងខ្លាំង និយាយដោយការភ្លាត់មាត់ និងបាត់បង់ការគ្រប់គ្រង ដូច្នេះគេស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់នៃការលើកលែងទោសដូចគ្នា។

الوجه الرابع: الغضب غول العقل (ទិដ្ឋភាពទី ៤៖ កំហឹងជាអ្នកលេបត្របាក់បញ្ញាស្មារតី) ទិដ្ឋភាពទី ៤ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានពោលថា៖ «កំហឹងគឺជាចចកដែលលេបត្របាក់បញ្ញាស្មារតីរបស់មនុស្ស»។ នៅពេលដែលកំហឹងចូលមកគ្របដណ្តប់ វាបានធ្វើឱ្យពន្លឺនៃបញ្ញាស្មារតីរលត់ទៅវិញជាបណ្តោះអាសន្ន។ កាលណាបញ្ញាស្មារតីត្រូវអវត្តមាន មនុស្សមិនអាចចាត់ទុកថាជាអ្នកដែលមានការទទួលខុសត្រូវពេញលេញ (Mukallaf) លើពាក្យសម្តីលែងលះរបស់ខ្លួនក្នុងពេលនោះបានឡើយ។

الوجه الخامس: مناقضة فعل الغضبان لإرادته الحقيقية (ទិដ្ឋភាពទី ៥៖ ទង្វើរបស់មនុស្សខឹងផ្ទុយពីឆន្ទៈពិតរបស់ខ្លួន) ទិដ្ឋភាពទី ៥ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ ប្រសិនបើអ្នកសួរមនុស្សដែលទើបតែខឹងខ្លាំង បន្ទាប់ពីកំហឹងរបស់គេបានស្ងប់ស្ងាត់ថា៖ «តើអ្នកពិតជាមានបំណងចង់លែងលះប្រពន្ធមែនឬ?» នោះគេនឹងស្បថដោយស្មោះត្រង់ថា គេមិនដែលមានបំណងបែបនោះឡើយ ហើយគេពិតជាសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង។ ការពិតជាក់ស្តែងនេះបង្ហាញថា អ្វីដែលបានកើតឡើងគឺផ្ទុយស្រឡះពីឆន្ទៈពិតរបស់គេ ហើយច្បាប់ឥស្លាមមិនសម្រេចរឿងគ្រួសារដោយផ្អែកលើអ្វីដែលផ្ទុយពីឆន្ទៈពិតឡើយ។

الوجه السادس: قهر الغضب الداخلي أعظم من الإكراه الخارجي (ទិដ្ឋភាពទី ៦៖ សម្ពាធកំហឹងខាងក្នុងខ្លាំងជាងការបង្ខំខាងក្រៅ) ទិដ្ឋភាពទី ៦ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ ការភ័យខ្លាចក្នុងចិត្តរបស់អ្នកដែលត្រូវគេបង្ខំ គឺប្រៀបដូចជាកំហឹងនៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នកខឹង។ ប៉ុន្តែអ្នកត្រូវគេបង្ខំ គឺត្រូវគាបសង្កត់ដោយកម្លាំងពីខាងក្រៅ ចំណែកអ្នកខឹងខ្លាំង គឺត្រូវកំហឹងដុតរោល និងគ្រប់គ្រងពីខាងក្នុង។ កាលណាសម្ពាធនៃការបង្ខំធ្វើឱ្យពាក្យសម្តីទាំងអស់មោឃៈ (លើកលែងតែទង្វើឃាតកម្ម ឬការបំផ្លាញទ្រព្យ) នោះកំហឹងខាងក្នុងក៏រឹតតែធ្វើឱ្យពាក្យលែងលះមោឃៈដូចគ្នា។

الوجه السابع: تصرفات الغضبان الدالة على سلب الاختيار (ទិដ្ឋភាពទី ៧៖ សកម្មភាពរបស់មនុស្សខឹងបង្ហាញពីការបាត់បង់ការគ្រប់គ្រង) ទិដ្ឋភាពទី ៧ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ មនុស្សនៅពេលខឹងខ្លាំងបំផុត អាចនឹងហែកខោអាវខ្លួនឯង បោកបំបែកចានកែវ បំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ ឬវាយក្បាលខ្លួនឯង។ សកម្មភាពទាំងនេះ ប្រសិនបើមានគេបង្ខំឱ្យគេធ្វើ គេនឹងមិនព្រមធ្វើឡើយ។ ប៉ុន្តែកំហឹងបានជំរុញឱ្យគេធ្វើវាដោយមិនដឹងខ្លួន។ នេះជាភស្តុតាងជាក់ស្តែងបំផុតដែលបង្ហាញថាកំហឹងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្លាក្នុងការដកហូតការគ្រប់គ្រងស្មារតីរបស់មនុស្ស។ ហេតុនេះ ពាក្យលែងលះដែលនិយាយក្នុងសភាពបែបនេះ មិនអាចយកជាការបានឡើយ។

الوجه الثامن: مشروعية الاستعاذة والوضوء للغضبان (ទិដ្ឋភាពទី ៨៖ ការបង្គាប់ឱ្យសុំការការពារពីស្ហៃតន និងធ្វើវូឌូ) ទិដ្ឋភាពទី ៨ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ ព្យាការី ﷺ បានណែនាំឱ្យមនុស្សខឹង៖ ១. ពោលថា «A'udhu billahi minash-shaytanir-rajim» (សុំការការពារពីអល់ឡោះឱ្យរួចផុតពីស្ហៃតន)។ ២. ធ្វើវូឌូ (ទឹកសឡាត) ពីព្រោះកំហឹងមកពីភ្លើង ហើយទឹកពន្លត់ភ្លើង។ ៣. ផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថ (ប្រសិនបើកំពុងឈរ ឱ្យអង្គុយចុះ ហើយប្រសិនបើកំពុងអង្គុយ ឱ្យដេក)។ ការណែនាំទាំងអស់នេះបញ្ជាក់ថា កំហឹងគឺជាស្ថានភាពខុសប្រក្រតីដែលជំរុញដោយស្ហៃតន ហើយមនុស្សមិនត្រូវរងការកាត់សេចក្តីឱ្យបាត់បង់ភរិយាដោយសារតែអំពើរបស់ស្ហៃតនឡើយ។

الوجه التاسع: عوارض الأهلية وتأثيرها على العقود (ទិដ្ឋភាពទី ៩៖ ឧបសគ្គរារាំងសមត្ថភាពផ្លូវច្បាប់ និងឥទ្ធិពលលើកិច្ចសន្យា) ទិដ្ឋភាពទី ៩ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ នៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រឧសូលុលហ្វិកហ៍ហ៍ មានអ្វីដែលហៅថា «ឧបសគ្គនៃសមត្ថភាពផ្លូវច្បាប់» (Awarid អាល់-Ahliyyah) ដូចជា ការភ្លេចភ្លាំង ភាពឆ្កួតវង្វេង ការស្រវឹង និងការភ័យខ្លាចខ្លាំង។ កំហឹងខ្លាំង គឺជាឧបសគ្គដ៏ចម្បងមួយដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពវិនិច្ឆ័យរបស់មនុស្សថយចុះ ឬបាត់បង់ទាំងស្រុង។ ដូច្នេះ ពាក្យសម្តីដែលកើតឡើងក្នុងពេលមានឧបសគ្គនេះ មិនមានទម្ងន់ផ្លូវច្បាប់ក្នុងការផ្តាច់ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ឡើយ។

الوجه العاشر: مراتب الغضب الثلاث وأحكامها (ទិដ្ឋភាពទី ១០៖ កម្រិតទាំងបីនៃកំហឹង និងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់) ទិដ្ឋភាពទី ១០ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ អ៊ីម៉ាម Ibn អាល់-Qayyim បានបែងចែកកម្រិតនៃកំហឹងជា ៣ ថ្នាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់៖ ១. **កម្រិតដំបូង (Mabadi អាល់-Ghadab)**៖ កំហឹងស្រាល ដែលមិនបានផ្លាស់ប្តូរការគិត ឬស្មារតីរបស់មនុស្សឡើយ ហើយគេដឹងខ្លួនច្បាស់នូវអ្វីដែលគេនិយាយ។ ក្នុងកម្រិតនេះ ការលែងលះគឺធ្លាក់ជាធរមានដោយឯកច្ឆន្ទ។ ២. **កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរបំផុត (Nihayat អាល់-Ghadab)**៖ កំហឹងខ្លាំងរហូតដល់បាត់បង់ស្មារតីទាំងស្រុង មិនដឹងខ្លួនថានិយាយអ្វី ប្រៀបដូចមនុស្សឆ្កួត។ ក្នុងកម្រិតនេះ ការលែងលះមិនធ្លាក់ជាធរមានដោយឯកច្ឆន្ទ។ ៣. **កម្រិតមធ្យម (Wasat អាល់-Ghadab)**៖ កំហឹងខ្លាំងក្លាដែលដឹងខ្លួនខ្លះ ប៉ុន្តែកំហឹងបានគ្រប់គ្រងចិត្តយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់បាត់បង់ការពិចារណា និងបង្ខំឱ្យពោលពាក្យលែងលះដែលខ្លួនមិនចង់ពោល។ ក្នុងកម្រិតនេះ ទស្សនៈដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុតតាមភស្តុតាង គឺការលែងលះមិនធ្លាក់ជាធរមានឡើយ។

ហើយដូចគ្នានេះដែរចំពោះមនុស្សស្រវឹង៖ មូលហេតុនៃការស្រវឹងគឺស្ថិតនៅក្រោមលទ្ធភាពរបស់គាត់ ដែលគាត់អាចធ្វើ ឬចៀសវាងបាន។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគាត់បានទទួលទានរហូតដល់ស្រវឹង កិច្ចការទាំងឡាយក៏ចេញផុតពីដៃរបស់គាត់ ហើយគាត់លែងអាចគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបានទៀតឡើយ។

الوجه الثاني عشر: مقاصد الشريعة في حفظ الأسرة (ទិដ្ឋភាពទី ១២៖ គោលបំណងច្បាប់ឥស្លាមក្នុងការការពារគ្រួសារ) ទិដ្ឋភាពទី ១២ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ ច្បាប់ឥស្លាមមានគោលបំណងខ្ពង់ខ្ពស់ក្នុងការការពារគ្រួសារ និងទប់ស្កាត់ការបែកបាក់រវាងប្តីប្រពន្ធ និងកូនចៅ។ ការសម្រេចឱ្យការលែងលះធ្លាក់ជាធរមានក្នុងពេលខឹងខ្លាំង នឹងនាំឱ្យគ្រួសាររាប់ម៉ឺនត្រូវខ្ចាត់ខ្ចាយ កូនៗក្លាយជាក្មេងកំព្រាដោយគ្មានកំហុស ដោយសារតែកំហឹងមួយឆាវ។ នេះគឺផ្ទុយស្រឡះពីសេចក្តីមេត្តាករុណា និងគោលបំណងយុត្តិធម៌របស់អល់ឡោះជាម្ចាស់។

الوجه الثالث عشر: صور الطلاق في حال الغضب (ទិដ្ឋភាពទី ១៣៖ ទម្រង់ផ្សេងៗនៃការលែងលះក្នុងពេលខឹង) ទិដ្ឋភាពទី ១៣ នៃគោលការណ៍គ្រឹះច្បាប់ឥស្លាម៖ អ៊ីម៉ាម Ibn អាល់-Qayyim បានវិភាគករណីជាក់ស្តែង៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានឮដំណឹងមិនពិតអំពីប្រពន្ធរបស់ខ្លួន ហើយកើតកំហឹងខ្លាំងរហូតលែងលះនាង ប៉ុន្តែក្រោយមកទើបដឹងថានាងស្អាតស្អំ និងគ្មានកំហុសសោះឡើយ។ ក្នុងករណីនេះ ការលែងលះមិនធ្លាក់ជាធរមានឡើយ ពីព្រោះការលែងលះនោះផ្អែកលើមូលហេតុមិនពិត (Sabab Batil)។ កាលណាមូលហេតុជាមោឃៈ សេចក្តីសម្រេចក៏ត្រូវជាមោឃៈដូចគ្នា។