ជំនួយក្នុងការយល់ដឹងជំពូកជីហាត
ជំនួយក្នុងការយល់ដឹងជំពូកជីហាត
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 11 ជំពូក។"
ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះ អ្នកមានមេត្តាករុណាបំផុត អ្នកអាណិតស្រឡាញ់បំផុត។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោកម្ចាស់របស់យើង គឺមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងដល់ក្រុមគ្រួសាររបស់លោក។ ការសរសើរទាំងឡាយគឺជារបស់អល់ឡោះ ជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។ ជោគជ័យរបស់ខ្ញុំគឺអាស្រ័យលើអល់ឡោះតែប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំសូមពឹងផ្អែកលើទ្រង់ ហើយខ្ញុំសូមវិលត្រឡប់ទៅរកទ្រង់វិញ។ អល់ឡោះគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់យើង ហើយទ្រង់គឺជាអ្នកការពារដ៏ល្អបំផុត។ យើងសូមអង្វរអល់ឡោះឱ្យប្រទានពរជ័យដល់រ៉សូលរបស់ទ្រង់ ដែលជាត្រាប្រថាប់នៃព្យាការីទាំងឡាយ និងដល់ក្រុមគ្រួសាររបស់លោកដ៏ល្អបរិសុទ្ធ។ សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់អ៊ីម៉ាម ម៉ាហ៍ឌី និងដល់บรรดาអ៊ីម៉ាមដែលជាខាលីហ្វះដ៏ត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់ពីនេះ៖ ពិតប្រាកដណាស់ ការកោតខ្លាចចំពោះអល់ឡោះ និងការគោរពតាមបញ្ជារបស់ទ្រង់ គឺជាប្រភពនៃអំពើល្អទាំងអស់ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃកិច្ចការទាំងឡាយ និងជាជោគជ័យនៅក្នុងលោកទាំងពីរ។ ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយគ្មានអ្នកណាទទួលបានវាឡើយ ក្រៅពីអ្នកដែលអត់ធ្មត់ ហើយគ្មានអ្នកណាទទួលបានវាឡើយ ក្រៅពីអ្នកដែលមានសំណាងដ៏មហិមា﴾ [ស៊ូរ៉ះ ហ្វូស្ស៊ីឡាត់៖ ៣៥]។ នៅពេលដែលអល់ឡោះបានប្រទានសំណាងដ៏ល្អដល់បាវបម្រើរបស់ទ្រង់ គឺលោកម្ចាស់ដ៏ថ្លៃថ្លា អ្នកតស៊ូក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ អ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងការគោរពតាមព្រំដែននៃអល់ឡោះ គឺអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ កូនប្រុសរបស់លោកម្ចាស់ដ៏ថ្លៃថ្លា អាប៊ូ ហ្វស៍ កូនប្រុសរបស់អ៊ីម៉ាម ខាលីហ្វះ មេដឹកនាំនៃអ្នកជំនឿ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេ)។ ទ្រង់បានណែនាំគាត់ទៅកាន់ផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ ដូច្នេះគាត់បានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវខ្សែដែលមិនអាចដាច់បាន ក្នុងការត្រួតពិនិត្យព្រំដែននៃច្បាប់សាសនាទាំងក្នុងអ្វីដែលត្រូវធ្វើ និងអ្វីដែលត្រូវចៀសវាង។ ក្នុងចំណោមអ្វីដែលអល់ឡោះបានសម្រួលដល់គាត់ និងបានប្រើប្រាស់គាត់ឱ្យធ្វើនោះ គឺការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវកិច្ចការដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងប្រភេទនៃការគោរពប្រតិបត្តិដ៏ប្រសើរបំផុត៖ នោះគឺការធ្វើជីហាតប្រឆាំងនឹងសត្រូវរបស់អល់ឡោះនៅក្នុងទឹកដីរបស់ពួកគេ និងការការពារមូស្លីមនៅតាមព្រំដែនដ៏ឆ្ងាយបំផុត។ សូមអល់ឡោះទទួលយកចេតនា និងការងាររបស់គាត់ ហើយសូមឱ្យគាត់ទទួលបាននូវឋានៈនៃសេចក្តីសុខដែលគាត់បានប៉ងប្រាថ្នា។ គាត់បានខិតខំប្រឹងប្រែង និងជំរុញឱ្យមានការចងក្រងសៀវភៅមួយស្តីពីការធ្វើជីហាត និងផ្នែកនានារបស់វា ការលម្អិតអំពីកាតព្វកិច្ច និងស៊ូណាន់របស់វា ព្រមទាំងការលើកឡើងពីក្រមសីលធម៌ និងច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនានា ដើម្បីជាជំនួយដល់កិច្ចការដែលគាត់ទទួលខុសត្រូវ និងបានធ្វើដោយស្មោះត្រង់ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងក្នុងការទទួលបានផលបុណ្យទាំងពីរ និងការរួមបញ្ចូលគ្នានូវគុណធម៌ទាំងពីរ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានទទួលយកកិច្ចការនេះ ដោយតម្រង់ចេតនា និងការងាររបស់ខ្ញុំក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ និងចូលរួមតាមសមត្ថភាពរបស់ខ្ញុំ ទោះបីជាតាមរយៈចេតនា និងពាក្យសម្តីក្នុងការធ្វើជីហាតប្រឆាំងនឹងសត្រូវរបស់អល់ឡោះក៏ដោយ។ ខ្ញុំសូមអង្វរអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់យើង (សូមឱ្យទ្រង់មានមហិទ្ធិឫទ្ធិ) ឱ្យទទួលយកកិច្ចការនេះដើម្បីជាការស្វែងរកការពេញចិត្តពីទ្រង់ ហើយសូមឱ្យទ្រង់ប្រទានផលបុណ្យដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដល់លោកម្ចាស់ដ៏មានពររបស់យើង ចំពោះអ្វីដែលគាត់បានអំពាវនាវ និងបានណែនាំដោយការយល់ឃើញដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់គាត់។ សូមឱ្យអល់ឡោះប្រទានដល់គាត់នូវគុណធម៌នៃចំណេះដឹងរួមជាមួយការធ្វើជីហាត និងការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងពាក្យសម្តីក្នុងការអំពាវនាវ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយតើអ្នកណាទៅដែលមានពាក្យសម្តីល្អជាងអ្នកដែលអំពាវនាវទៅរកអល់ឡោះ ហើយបានធ្វើអំពើល្អនោះ?﴾ [ស៊ូរ៉ះ ហ្វូស្ស៊ីឡាត់៖ ៣៣]។ យើងសង្ឃឹមថាអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់យើង នឹងឆ្លើយតប និងប្រទាននូវភាពជិតស្និទ្ធដ៏ពេញលេញដោយសេចក្តីមេត្តារបស់ទ្រង់។ ដោយសារខ្ញុំមានបំណងចង់ឱ្យការចងក្រងនេះផ្អែកលើភស្តុតាងពីគម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់ ដោយជៀសផុតពីការធ្វើតាមដោយងងឹតងងុល ឬការប្រកាន់យកមហ្សហាប់ណាមួយដោយគ្មានភស្តុតាង ខ្ញុំបានដាក់បញ្ចូលនូវភស្តុតាងពីគម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់នៅដើមជំពូក និងបញ្ហាសំខាន់ៗនីមួយៗ។ ប្រសិនបើមានការខ្វែងគំនិតគ្នា ខ្ញុំនឹងលើកយកមតិល្បីៗរបស់អ្នកប្រាជ្ញមកបង្ហាញ ព្រមទាំងចង្អុលបង្ហាញពីមូលដ្ឋានភស្តុតាងរបស់ក្រុមនីមួយៗដោយសង្ខេបបំផុត។ ជួនកាល ខ្ញុំនឹងបញ្ជាក់ពីមតិដែលខ្ញុំយល់ថាត្រឹមត្រូវបំផុត ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន។ រាល់ភស្តុតាង ឬការពន្យល់ដែលខ្ញុំបានលើកឡើង គឺមានពីរប្រភេទ៖ ប្រភេទដែលខ្ញុំបានដកស្រង់ចេញពីការរាយការណ៍ និងប្រភេទដែលខ្ញុំបានវិភាគចេញពីគោលការណ៍របស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ភាគច្រើននៃហាឌីសដែលខ្ញុំបានលើកឡើងគឺជាភស្តុតាងដ៏រឹងមាំ ព្រោះខ្ញុំបានដកស្រង់វាចេញពីសៀវភៅ «សហ៊ីហ៍» ទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ឬពីសៀវភៅផ្សេងទៀតដែលមានភាពត្រឹមត្រូវ។ ខ្ញុំបានដាក់ឈ្មោះការចងក្រងនេះថា៖ «អាល់-អ៊ីនចាត ហ្វី អាប់វ៉ាប៊ី អាល់-ជីហាត» (ការជួយជ្រោមជ្រែងក្នុងផ្នែកនានានៃការធ្វើជីហាត)។ ខ្ញុំបានបែងចែកជំពូក និងបញ្ហានានាជាដប់ជំពូក៖ ជំពូកទី១៖ ស្តីពីនិយមន័យនៃការធ្វើជីហាត កាតព្វកិច្ច និងការលម្អិតអំពីច្បាប់របស់វា។ ជំពូកទី២៖ ស្តីពីគុណធម៌នៃការធ្វើជីហាត ការការពារព្រំដែន និងការចំណាយក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ។ ជំពូកទី៣៖ ស្តីពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការធ្វើជីហាត ការគោរពតាមមេដឹកនាំ និងក្រមសីលធម៌ក្នុងសង្គ្រាម។ ជំពូកទី៤៖ ស្តីពីកាតព្វកិច្ចនៃការតស៊ូ និងការអត់ធ្មត់ក្នុងសមរភូមិ។ ជំពូកទី៥៖ ស្តីពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើ និងអ្វីដែលហាមឃាត់ក្នុងការវាយប្រហារសត្រូវ និងការគ្រប់គ្រងលើអ្នកទោសសឹក។ ជំពូកទី៦៖ ស្តីពីការផ្តល់សិទ្ធិជ្រកកោន (អាម៉ាន់) និងការគោរពតាមកិច្ចសន្យា។ ជំពូកទី៧៖ ស្តីពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលដណ្តើមបាន (ហ្គនីម៉ាស់) និងច្បាប់របស់វា។ ជំពូកទី៨៖ ស្តីពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានដោយមិនមានការប្រយុទ្ធ (ហ្វៃ) និងចំណែកមួយភាគប្រាំ (ឃុមស៍)។ ជំពូកទី៩៖ ស្តីពីច្បាប់នៃការយកពន្ធជិតយ៉ះ (Jizyah)។ ជំពូកទី១០៖ ស្តីពីអ្នកដែលក្បត់សាសនា (មូរតាត) អ្នកបង្កចលាចល និងការប្រយុទ្ធជាមួយក្រុមបះបោរ។ យើងសូមជំនួយពីអល់ឡោះ ហើយយើងសូមពឹងផ្អែកលើទ្រង់ ទ្រង់គឺជាអ្នកការពារដ៏ល្អបំផុត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مقدمة المصنف
ជំពូកទីមួយ ស្តីពីនិយមន័យនៃជីហាដ (ការតស៊ូ) និងកាតព្វកិច្ចរបស់វា ព្រមទាំងការលម្អិតអំពីបទបញ្ញត្តិរបស់វា៖ ចាប់តាំងពីកាតព្វកិច្ចជាបុគ្គល (ហ្វ័រឌូ អៃន), កាតព្វកិច្ចជាសមូហភាព (ហ្វ័រឌូ គីហ្វាយ៉ះ), ការស្ម័គ្រចិត្ត (ណាហ្វិល), លក្ខខណ្ឌនៃអ្នកដែលត្រូវអនុវត្តកាតព្វកិច្ចនេះ និងថាតើការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះ (ការធ្វើចំណាកស្រុក) ជាកាតព្វកិច្ចដែរឬទេ? អល់ឡោះ ជាម្ចាស់នៃយើង បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿអើយ! តើឱ្យខ្ញុំបង្ហាញអ្នកនូវពាណិជ្ជកម្មមួយ ដែលនឹងជួយសង្គ្រោះអ្នកពីការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់ដែរឬទេ? គឺអ្នកត្រូវមានជំនឿចំពោះអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ហើយអ្នកត្រូវតស៊ូ (ជីហាដ) ក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងជីវិតរបស់អ្នក។ នោះគឺជាការប្រសើរសម្រាប់អ្នក ប្រសិនបើអ្នកដឹង។ ទ្រង់នឹងអភ័យទោសចំពោះបាបកម្មរបស់អ្នក ហើយនឹងបញ្ចូលអ្នកទៅក្នុងសួនច្បារ (ឋានសួគ៌) ដែលមានទន្លេហូរនៅពីក្រោមវា និងមានលំនៅដ្ឋានដ៏ល្អប្រសើរនៅក្នុងសួនច្បារអ៊ែដន (Adn)។ នោះគឺជាជោគជ័យដ៏ធំធេង។ ហើយមានរឿងមួយទៀតដែលអ្នកស្រឡាញ់ គឺជ័យជំនះពីអល់ឡោះ និងការឈ្នះជិតមកដល់។ ដូច្នេះ ចូរផ្តល់ដំណឹងដ៏រីករាយដល់អ្នកដែលមានជំនឿចុះ។﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អល់-សហ្វ: ១០-១៣]។ ហើយលោក អាន់-ណាសាអ៊ី និង អាប់ប៊ូ ដាវូដ បានកត់ត្រាពីលោក អាន់ណាស ថា៖ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយតស៊ូ (ជីហាដ) ប្រឆាំងនឹងពួកមូស្រ៊ីគីន (អ្នកដែលដាក់ភាគីជាមួយអល់ឡោះ) ដោយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នក ដោយជីវិតរបស់អ្នក និងដោយអណ្តាតរបស់អ្នក»។ លោក អាន់-ណាសាអ៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដោយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នក ដោយដៃរបស់អ្នក និងដោយអណ្តាតរបស់អ្នក»។ * ផ្នែក៖ ស្តីពីអត្ថន័យនៃជីហាដ និងនិយមន័យរបស់វាតាមភាសា និងតាមគោលការណ៍សាសនា អល់ឡោះ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរតស៊ូ (ជីហាដ) ក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមកាតព្វកិច្ចរបស់វាចុះ។﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហាច: ៧៨]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលតស៊ូ (ជីហាដ) នោះតាមពិតគេតស៊ូដើម្បីខ្លួនគេផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ។ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះ ទ្រង់មិនត្រូវការអ្វីពីពិភពលោកទាំងមូលឡើយ។﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-អាន់កាប៊ូត: ៦]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱព្យាការីអើយ! ចូរតស៊ូ (ជីហាដ) ប្រឆាំងនឹងពួកកាហ្វិរ (អ្នកបដិសេធជំនឿ) និងពួកមូណាហ្វិក (អ្នកក្បត់ជំនឿ) ហើយចូរមានភាពម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះពួកគេចុះ។﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាត់-តៅបះ: ៧៣]។ ជីហាដ តាមភាសា មានដើមកំណើតមកពីពាក្យថា «អាល់-ចាហ៍ដុ» (អាល់-Jahd) ដែលមានន័យថា ការលំបាក។ គេនិយាយថា៖ «ចាហាតទុល រ៉ជុល» (Jahadtu-r-rajul) មានន័យថា ខ្ញុំបានធ្វើឱ្យបុរសនោះជួបការលំបាក។ ដូចគ្នានេះដែរ ជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ គឺការលះបង់កម្លាំងកាយចិត្តក្នុងការបង្ក្រាបតណ្ហា និងការអប់រំចិត្តឱ្យដើរតាមផ្លូវនៃសាសនា ការបង្ខំចិត្តឱ្យប្រឆាំងនឹងចំណង់ និងការមិនលង់លក់ទៅនឹងភាពសុខស្រួល ការសប្បាយ និងការដើរតាមតណ្ហា។ លោក អាត់-ទិរមីហ្ស៊ី បានកត់ត្រាពីលោក ហ្វាដាឡះ ប៊ីន អ៊ូបៃដ ថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកតស៊ូ (មូហ្សាហ៊ិដ) គឺអ្នកដែលតស៊ូប្រឆាំងនឹងតណ្ហារបស់ខ្លួន»។ ហើយលោក អាន់-ណាសាអ៊ី បានកត់ត្រាពីលោក សាប៊ីរ៉ោះ ប៊ីន អាប់ប៊ី ហ្វាគីហ៍ ថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ ... (បន្ទាប់មកលោកបានរៀបរាប់ពីហាឌីសដ៏វែងមួយអំពីការញុះញង់របស់សាតាន់ចំពោះអ្នកមានជំនឿ ដែលក្នុងនោះមានឃ្លាថា)៖ «បន្ទាប់មកវា (សាតាន់) បានអង្គុយរង់ចាំគាត់នៅតាមផ្លូវនៃជីហាដ ហើយនិយាយថា៖ តើអ្នកនឹងធ្វើជីហាដឬ? នោះគឺជាការតស៊ូនៃចិត្ត និងទ្រព្យសម្បត្តិ...»។ ជីហាដ តាមគោលការណ៍សាសនា មានបីប្រភេទ៖ ជីហាដដោយចិត្ត, ជីហាដដោយអណ្តាត, និង ជីហាដដោយដៃ។ ភស្តុតាងសម្រាប់ចំណាត់ថ្នាក់នេះ និងការហៅសកម្មភាពនីមួយៗថាជាជីហាដ គឺអ្វីដែលលោក មូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ម៉ាសអ៊ូដ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានព្យាការីណាម្នាក់ដែលអល់ឡោះបានបញ្ជូនមកក្នុងប្រជាជាតិមុនខ្ញុំឡើយ លើកលែងតែគាត់មានពួកសាវ័ក និងអ្នកដើរតាមដែលកាន់តាមស៊ូណាន់របស់គាត់ និងអនុវត្តតាមបញ្ជារបស់គាត់។ បន្ទាប់មក ជំនាន់ក្រោយៗមកទៀតបានកើតឡើង ដែលពួកគេនិយាយអ្វីដែលពួកគេមិនធ្វើ ហើយពួកគេធ្វើអ្វីដែលពួកគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលតស៊ូ (ជីហាដ) ប្រឆាំងនឹងពួកគេដោយដៃរបស់គាត់ នោះគាត់គឺជាអ្នកមានជំនឿ (មូមិន)។ អ្នកណាដែលតស៊ូប្រឆាំងនឹងពួកគេដោយអណ្តាតរបស់គាត់ នោះគាត់គឺជាអ្នកមានជំនឿ។ ហើយអ្នកណាដែលតស៊ូប្រឆាំងនឹងពួកគេដោយចិត្តរបស់គាត់ នោះគាត់គឺជាអ្នកមានជំនឿ។ ហើយក្រៅពីនោះទៅ មិនមានជំនឿសូម្បីតែប៉ុនគ្រាប់ធញ្ញជាតិមួយឡើយ»។ ទីមួយ៖ អត្ថន័យនៃជីហាដដោយចិត្ត គឺការតស៊ូប្រឆាំងនឹងតណ្ហា ការទប់ទល់នឹងសាតាន់ ការស្អប់ខ្ពើមអ្វីដែលផ្ទុយនឹងព្រំដែននៃសាសនា និងការតាំងចិត្តបដិសេធចំពោះរឿងនោះ ក្នុងករណីដែលមិនអាចផ្លាស់ប្តូរវាដោយពាក្យសម្តី ឬសកម្មភាពបាន។ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់មូស្លីមគ្រប់រូបដោយការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជម៉ា) ហើយវាគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ៖ ﴿ចូរតស៊ូក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមកាតព្វកិច្ចរបស់វាចុះ﴾ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ ﴿អ្នកណាដែលតស៊ូ នោះតាមពិតគេតស៊ូដើម្បីខ្លួនគេផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ﴾ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ ﴿ហើយបានទប់ចិត្តពីតណ្ហា﴾ និងប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «អ្នកណាដែលតស៊ូប្រឆាំងនឹងពួកគេដោយចិត្តរបស់គាត់ នោះគាត់គឺជាអ្នកមានជំនឿ...»។ ទីពីរ៖ ជីហាដដោយអណ្តាត គឺដូចជាការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើល្អ និងការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើអាក្រក់ ការស្តីបន្ទោសដល់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តខុស ការមានភាពម៉ឺងម៉ាត់ចំពោះពួកគេ និងអ្វីៗដែលស្រដៀងនឹងនេះ ដែលជាកាតព្វកិច្ចត្រូវថ្លែងចេញមក។ ប្រភេទនេះគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវ (មូកាល់ឡាហ្វ) ដោយមានលក្ខខណ្ឌ៖ ក្នុងនោះរួមមាន៖ ការមានចំណេះដឹងអំពីវិធីសាស្ត្រនៃការហាមឃាត់ និងរបៀបនៃការអនុវត្តវា ទាំងការប្រើភាពទន់ភ្លន់នៅពេលខ្លះ និងភាពម៉ឺងម៉ាត់នៅពេលខ្លះ អាស្រ័យទៅលើទង្វើអាក្រក់នោះ និងស្ថានភាពដែលកើតឡើង។ ប្រសិនបើមិនមានចំណេះដឹងបែបនេះទេ វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចឡើយ ផ្ទុយទៅវិញវាអាចក្លាយជាហារ៉ាម (អំពើបាប) ទៅវិញ ប្រសិនបើការធ្វើនោះនាំឱ្យកើតមានរឿងដែលអាក្រក់ជាងអ្វីដែលខ្លួនចង់ហាមឃាត់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الأول: في حد الجهاد ووجوبه، وتفصيل أحكامه: من فرض على الأعيان، وعلى الكفاية، ونفل، وصفة من يجب ذلك عليه، وهل تجب الهجرة؟
ជំពូកទីពីរ ស្ដីពីគុណធម៌នៃការធ្វើជីហាដ (ការតស៊ូក្នុងផ្លូវអល់ឡោះ) ការយាមល្បាត និងការចំណាយទ្រព្យធនក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ព្រមទាំងអ្វីដែលបានលើកឡើងអំពីការស្វែងរកការធ្វើស៊ូហាត (ការស្លាប់ក្នុងផ្លូវអល់ឡោះ) និងរង្វាន់សម្រាប់អ្នកធ្វើស៊ូហាត អល់ឡោះដ៏មហាខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះបានទិញពីអ្នកជំនឿទាំងឡាយនូវជីវិតរបស់ពួកគេ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ ដោយប្តូរនឹងឋានសួគ៌សម្រាប់ពួកគេ។ ពួកគេប្រយុទ្ធក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ពួកគេសម្លាប់ និងត្រូវគេសម្លាប់។ វាគឺជាសន្យាដ៏ពិតប្រាកដមួយដែលទ្រង់បានកំណត់ក្នុងគម្ពីរតូរ៉ាត គម្ពីរអ៊ិនជីល និងគម្ពីរគួរអាន។ ហើយតើមាននរណាដែលបំពេញសន្យារបស់ខ្លួនបានល្អជាងអល់ឡោះនោះ? ដូច្នេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយរីករាយនឹងការជួញដូរដែលអ្នកបានធ្វើកិច្ចសន្យានោះចុះ។ ហើយនោះគឺជាជោគជ័យដ៏ធំធេង។﴾ [ស៊ូរ៉ាត អត្តៅបះ៖ ១១១]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿អស់អ្នកដែលបានជំនឿ ហើយបានធ្វើហ៊ីជរ៉ោះ (ការធ្វើចំណាកស្រុក) និងបានធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះដោយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ និងជីវិតរបស់ពួកគេ គឺពួកគេមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៅឯអល់ឡោះ ហើយពួកគេគឺជាអ្នកដែលទទួលបានជោគជ័យ។﴾ [ស៊ូរ៉ាត អត្តៅបះ៖ ២០]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿មិនស្មើគ្នានោះឡើយ រវាងអ្នកជំនឿដែលនៅផ្ទះ (មិនចេញទៅធ្វើជីហាដ) ដោយគ្មានហេតុផលចាំបាច់ និងអ្នកដែលធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះដោយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ និងជីវិតរបស់ពួកគេ។ អល់ឡោះបានលើកតម្កើងអ្នកដែលធ្វើជីហាដដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងជីវិតរបស់ពួកគេ ឱ្យមានឋានៈខ្ពស់ជាងអ្នកដែលនៅផ្ទះ។ ហើយអល់ឡោះបានសន្យានូវរង្វាន់ដ៏ល្អបំផុតដល់ពួកគេទាំងអស់គ្នា។ ហើយអល់ឡោះបានលើកតម្កើងអ្នកធ្វើជីហាដឱ្យមានរង្វាន់ដ៏ធំធេងជាងអ្នកដែលនៅផ្ទះ។﴾ [ស៊ូរ៉ាត អាន់នីសា៖ ៩៥]។ លោកប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា៖ មានបុរសម្នាក់បានមកជួបនឹងរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយបាននិយាយថា៖ "សូមណែនាំខ្ញុំឱ្យស្គាល់នូវកិច្ចការមួយដែលស្មើនឹងការធ្វើជីហាដ"។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនឃើញមានកិច្ចការណាមួយឡើយ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍បន្តថា៖ «តើអ្នកអាចធ្វើបានដែរឬទេ នៅពេលដែលអ្នកធ្វើជីហាដចេញទៅ អ្នកចូលទៅក្នុងវិហារ (ម៉ាស្ជិទ) របស់អ្នក រួចឈរអធិស្ឋានដោយមិនឈប់ឈរ ហើយถือសីល (សោម) ដោយមិនដាច់?»។ បុរសនោះនិយាយថា៖ "តើនរណាទៅដែលអាចធ្វើបែបនោះបាន?"។ លោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា៖ ពិតប្រាកដណាស់ សេះរបស់អ្នកធ្វើជីហាដ គឺវាដើរទៅមកក្នុងខ្សែចងរបស់វា ហើយកុសលផលបុណ្យក៏ត្រូវបានកត់ត្រាឱ្យគាត់។ លោកប៊ូខូរី ក៏បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូសៃអីត បាននិយាយថា៖ មានគេសួរថា៖ "ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! តើមនុស្សប្រភេទណាដែលប្រសើរជាងគេ?"។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកជំនឿដែលធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះដោយជីវិតរបស់គាត់ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់»។ ពួកគេសួរថា៖ "បន្ទាប់មកនរណាទៀត?"។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកជំនឿម្នាក់ដែលរស់នៅក្នុងជ្រលងភ្នំមួយ គាត់កោតខ្លាចអល់ឡោះ ហើយទុកឱ្យមនុស្សលោកបានសុខពីអំពើអាក្រក់របស់គាត់»។ ហើយលោកក៏បានកត់ត្រាពីលោកអាណាស់ ប៊ីន ម៉ាលីក ពីព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការចេញទៅធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះនៅពេលព្រឹក ឬពេលល្ងាច គឺប្រសើរជាងពិភពលោកទាំងមូល និងអ្វីៗដែលមាននៅក្នុងនោះ»។ ហើយលោកក៏បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូអាប់ស៍ ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជើងរបស់អ្នកបម្រើម្នាក់ដែលប្រឡាក់ដោយធូលីដីក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ នឹងមិនត្រូវភ្លើងនរកឆេះឡើយ»។ លោកណាសាអ៊ី និងលោកទីរមីហ្ស៊ី បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ ពីព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បុរសម្នាក់ដែលយំដោយសារការកោតខ្លាចអល់ឡោះ នឹងមិនចូលទៅក្នុងភ្លើងនរកឡើយ រហូតទាល់តែទឹកដោះគោត្រឡប់ចូលទៅក្នុងក្បាលដោះវិញ (គឺជារឿងដែលមិនអាចទៅរួច) ហើយធូលីដីក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ និងផ្សែងនៃភ្លើងនរកនឹងមិនជួបជុំគ្នានៅក្នុងច្រមុះរបស់អ្នកជំនឿឡើយ»។ លោកមូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកបដិសេធជំនឿ (កាហ្វារ) និងអ្នកដែលសម្លាប់គាត់ នឹងមិនជួបជុំគ្នានៅក្នុងភ្លើងនរកជារៀងរហូតឡើយ»។ លោកមូស្លីម ក៏បានកត់ត្រាពីលោកអាប៊ូហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អល់ឡោះបានធានាដល់អ្នកដែលចេញទៅក្នុងផ្លូវរបស់ទ្រង់ ដោយមិនមានអ្វីជំរុញគាត់ក្រៅពីការធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់ខ្ញុំ ការមានជំនឿលើខ្ញុំ និងការជឿជាក់លើរ៉សូលរបស់ខ្ញុំនោះទេ គឺខ្ញុំធានាឱ្យគាត់ចូលឋានសួគ៌ ឬឱ្យគាត់ត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញដោយទទួលបានរង្វាន់ ឬទ្រព្យសង្គ្រាម។ សូមស្បថដោយព្រះនាមនៃអ្នកដែលជីវិតរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ស្ថិតក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់! គ្មានរបួសណាមួយដែលកើតឡើងក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះឡើយ លុះត្រាតែវានឹងមកដល់នៅថ្ងៃបរលោកក្នុងសភាពដូចពេលដែលវាបានកើតឡើង ពណ៌របស់វាគឺពណ៌ឈាម ហើយក្លិនរបស់វាគឺក្លិនទឹកអប់មូស។ សូមស្បថដោយព្រះនាមនៃអ្នកដែលជីវិតរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ស្ថិតក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់! ប្រសិនបើមិនមែនដោយសារការលំបាកដល់អ្នកជំនឿទេនោះ ខ្ញុំនឹងមិននៅពីក្រោយកងទ័ពដែលចេញទៅធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះឡើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនមានលទ្ធភាពដើម្បីនាំពួកគេទៅ ហើយពួកគេក៏មិនមានលទ្ធភាពដែរ ហើយវាជាការលំបាកសម្រាប់ពួកគេក្នុងការឃ្លាតឆ្ងាយពីខ្ញុំ។ សូមស្បថដោយព្រះនាមនៃអ្នកដែលជីវិតរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ស្ថិតក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់! ខ្ញុំពិតជាចង់ធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ រួចត្រូវគេសម្លាប់ រួចធ្វើជីហាដទៀត រួចត្រូវគេសម្លាប់ រួចធ្វើជីហាដទៀត រួចត្រូវគេសម្លាប់»។ ស្ដីពីគុណធម៌របស់អ្នកដែលរៀបចំសម្ភារៈឱ្យអ្នកធ្វើជីហាដ ឬមើលថែគ្រួសាររបស់ពួកគេដោយល្អ នៅក្នុងសៀវភៅ «អាសសហ៊ីហ៍» ទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពីលោកហ្សៃដ៍ ប៊ីន ខាលីដ បានឱ្យដឹងថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលរៀបចំសម្ភារៈឱ្យអ្នកធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ គឺគាត់បានធ្វើជីហាដហើយ ហើយអ្នកណាដែលមើលថែគ្រួសាររបស់អ្នកធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះដោយល្អ គឺគាត់បានធ្វើជីហាដហើយ»។ លោកអ៊ីប៊ុន អាប់បាស បាននិយាយអំពីបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿ហើយចូរចំណាយក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ ហើយកុំទម្លាក់ខ្លួនអ្នកទៅក្នុងសេចក្តីវិនាសឱ្យសោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត អាល់បាកូរ៉ោះ៖ ១៩៥]។ មានន័យថា៖ កុំឈប់ចំណាយក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះឱ្យសោះ បើមិនដូច្នោះទេអ្នកនឹងវិនាស។ លោកក៏បាននិយាយទៀតថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់មិនមានអ្វីសោះក្រៅពីក្បាលព្រួញមួយ ក៏ត្រូវតែចំណាយវាដើម្បីរៀបចំឱ្យអ្នកធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះដែរ ហើយកុំនិយាយថា៖ "ខ្ញុំគ្មានអ្វីសោះ ហើយខ្ញុំបានវិនាសហើយ"។ អ្នកបកស្រាយគម្ពីរភាគច្រើនយល់ស្របថា បន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា ﴿កុំទម្លាក់ខ្លួនអ្នកទៅក្នុងសេចក្តីវិនាសឱ្យសោះ﴾ គឺសំដៅទៅលើការឈប់ចំណាយ (ក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ)។ ស្ដីពីភាពពិសិដ្ឋនៃភរិយារបស់អ្នកធ្វើជីហាដ លោកមូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោកបូរ៉ៃដះ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភាពពិសិដ្ឋនៃភរិយារបស់អ្នកធ្វើជីហាដ ចំពោះអ្នកដែលនៅផ្ទះ គឺដូចជាភាពពិសិដ្ឋនៃមាតារបស់ពួកគេដែរ។ ហើយគ្មានបុរសណាម្នាក់ដែលនៅផ្ទះ ហើយមើលថែគ្រួសាររបស់អ្នកធ្វើជីហាដ រួចក្បត់គាត់នោះទេ លុះត្រាតែគាត់នឹងត្រូវគេនាំមកនៅថ្ងៃបរលោក ហើយគេនឹងដកយកកុសលផលបុណ្យរបស់គាត់តាមតែគេចង់បាន»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثاني في فضل الجهاد والرباط والنفقة في سبيل الله، وما جاء في طلب الشهادة، وأجر الشهداء
ជំពូកទីបី ស្តីពីលក្ខខណ្ឌនៃភាពត្រឹមត្រូវនៃការធ្វើជីហាដ និងអ្វីដែលចាំបាច់ត្រូវគោរពប្រតិបត្តិចំពោះមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) ការជួយសម្រួលដល់សមមិត្តរួមដំណើរ និងអ្វីដែលបានបញ្ជាក់អំពីក្រមសីលធម៌នៃសង្គ្រាម និងការអំពាវនាវឱ្យទៅរកអល់ឡោះមុនពេលធ្វើការប្រយុទ្ធ ផ្នែកទី១៖ ស្តីពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការធ្វើជីហាដ និងអ្វីដែលការងារមិនអាចសម្រេចបានដោយគ្មានវា អល់ឡោះ -តអាឡា- បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ យើងបានបញ្ចុះគម្ពីរមកកាន់អ្នកដោយសច្ចភាព ដូច្នេះ ចូរអ្នកគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះដោយស្មោះត្រង់ចំពោះទ្រង់នូវសាសនា។ ចូរដឹងចុះ! សាសនាដែលបរិសុទ្ធគឺជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់﴾ [ស៊ូរ៉ាត អ៊ុហ្សូម៉ារ៖ ២-៣]។ ហើយទ្រង់ក៏បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ ﴿ហើយពួកគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីក្រៅពីគោរពសក្ការៈចំពោះអល់ឡោះ ដោយស្មោះត្រង់ចំពោះទ្រង់នូវសាសនា ដោយភាពទៀងត្រង់ (ចាកឆ្ងាយពីការគោរពសក្ការៈផ្សេងពីអល់ឡោះ)﴾ [ស៊ូរ៉ាត អាល់បៃយីនះហ៍៖ ៥]។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ សកម្មភាពទាំងឡាយគឺអាស្រ័យទៅលើចេតនា ហើយមនុស្សម្នាក់ៗនឹងទទួលបាននូវអ្វីដែលខ្លួនបានតាំងចិត្ត។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះ (ការធ្វើចំណាកស្រុក) របស់គេគឺដើម្បីអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ នោះការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះរបស់គេគឺដើម្បីអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់។ ហើយអ្នកណាដែលការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះរបស់គេគឺដើម្បីលោកិយដែលគេចង់បាន ឬដើម្បីស្ត្រីដែលគេចង់រៀបការជាមួយ នោះការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះរបស់គេគឺដើម្បីអ្វីដែលគេបានធ្វើចំណាកស្រុកទៅរកនោះ»។ (កត់ត្រាដោយ មូស្លីម និងអ្នកដទៃទៀត)។ លោក អត្តីរមីហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ លោក អាប់ឌុលរ៉ហ៍ម៉ាន ប៊ីន ម៉ាហ៍ឌី បាននិយាយថា៖ «យើងគួរតែដាក់ហាឌីសនេះនៅក្នុងគ្រប់ជំពូកទាំងអស់»។ គោលបំណងនៃពាក្យនេះគឺ៖ វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភាពត្រឹមត្រូវនៃរាល់ការគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដោះហ៍) និងអ្វីដែលមនុស្សម្នាក់ប្រើដើម្បីខិតជិតទៅរកអល់ឡោះ -តអាឡា- ទាំងពាក្យសម្តី និងសកម្មភាព។ ដូច្នេះ លក្ខខណ្ឌនៃការធ្វើជីហាដ និងកាតព្វកិច្ចរបស់វា ព្រមទាំងភាពត្រឹមត្រូវនៃការដែលវាជាសកម្មភាពសម្រាប់អល់ឡោះ និងជាការធ្វើជីហាដក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ គឺត្រូវតែមានចេតនាដើម្បីស្វែងរកការពេញចិត្តពីអល់ឡោះ -តអាឡា- និងដើម្បីលើកតម្កើងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់។ បុគ្គលម្នាក់ធ្វើជីហាដដោយសារតែការខឹងសម្បារដើម្បីអល់ឡោះ និងដើម្បីការពារសាសនារបស់ទ្រង់ -តអាឡា-៖ ﴿នោះហើយជាការត្រឹមត្រូវ ហើយប្រសិនបើអល់ឡោះមានបំណង ទ្រង់នឹងទទួលបានជ័យជំនះពីពួកគេ ប៉ុន្តែទ្រង់ចង់សាកល្បងអ្នកខ្លះដោយអ្នកខ្លះទៀត﴾ [ស៊ូរ៉ាត មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)៖ ៤]។ អាល់ប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពី អាប់ប៊ូ មូសា បាននិយាយថា៖ មានបុរសម្នាក់បានមកជួបព្យាការី ﷺ ហើយសួរថា៖ បុរសម្នាក់ប្រយុទ្ធដើម្បីទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម បុរសម្នាក់ប្រយុទ្ធដើម្បីកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងបុរសម្នាក់ប្រយុទ្ធដើម្បីឱ្យគេឃើញពីភាពក្លាហានរបស់ខ្លួន តើនរណាដែលស្ថិតក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ? ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលប្រយុទ្ធដើម្បីឱ្យព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះស្ថិតនៅខ្ពស់បំផុត នោះគេស្ថិតក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ»។ អាន់ណាសាអ៊ី បានកត់ត្រាពី អាប់ប៊ូ អ៊ូម៉ាម៉ាហ៍ អាល់បាហ៊ីលី បាននិយាយថា៖ មានបុរសម្នាក់បានមកជួបព្យាការី ﷺ ហើយសួរថា៖ លោកយល់យ៉ាងណាចំពោះបុរសម្នាក់ដែលចេញទៅធ្វើសង្គ្រាមដោយស្វែងរកទាំងរង្វាន់ (ផលបុណ្យ) និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ តើគេទទួលបានអ្វីខ្លះ? រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់គាត់ថា៖ «គេមិនទទួលបានអ្វីទាំងអស់»។ គាត់បានសួរដដែលៗចំនួនបីដង ហើយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក៏ឆ្លើយដដែលៗថា៖ «គេមិនទទួលបានអ្វីទាំងអស់»។ បន្ទាប់មកទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះមិនទទួលយកសកម្មភាពណាមួយឡើយ លើកលែងតែសកម្មភាពនោះត្រូវតែបរិសុទ្ធសម្រាប់ទ្រង់តែមួយគត់ និងស្វែងរកការពេញចិត្តពីទ្រង់»។ មូស្លីម បានកត់ត្រាពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សក្រុមដំបូងដែលនឹងត្រូវកាត់ទោសនៅថ្ងៃបរលោក គឺបុរសម្នាក់ដែលបានស្លាប់ក្នុងសមរភូមិ (ជាសហ៊ីដ)។ គេនឹងនាំគាត់មក ហើយអល់ឡោះនឹងបង្ហាញគាត់នូវពរជ័យរបស់ទ្រង់ ហើយគាត់ក៏ទទួលស្គាល់វា។ ទ្រង់សួរថា៖ តើអ្នកបានធ្វើអ្វីខ្លះជាមួយវា? គាត់ឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំបានប្រយុទ្ធដើម្បីព្រះអង្គរហូតដល់ខ្ញុំបានស្លាប់ជាសហ៊ីដ។ ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ អ្នកកុហក! ប៉ុន្តែអ្នកបានប្រយុទ្ធដើម្បីឱ្យគេនិយាយថា អ្នកជាមនុស្សក្លាហាន ហើយគេក៏បាននិយាយរួចហើយ។ បន្ទាប់មក គេនឹងបញ្ជាឱ្យអូសគាត់ដោយផ្ទៃមុខ ហើយបោះគាត់ទៅក្នុងភ្លើងនរក...» (ហាឌីស)។ អាប់ប៊ូ ដាវូដ បានកត់ត្រាពី មុអាហ្ស ប៊ីន ចាបាល ពី រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ថា៖ «ការធ្វើសង្គ្រាមមានពីរប្រភេទ៖ ចំពោះអ្នកដែលស្វែងរកការពេញចិត្តពីអល់ឡោះ គោរពប្រតិបត្តិមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) ចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃ ជួយសម្រួលដល់សមមិត្ត និងជៀសវាងការបង្កអសន្តិសុខ នោះការគេងលក់ និងការភ្ញាក់របស់គេ សុទ្ធតែជាផលបុណ្យទាំងអស់។ ចំណែកអ្នកដែលធ្វើសង្គ្រាមដោយភាពអួតអាង ការបង្ហាញខ្លួន និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ហើយបំពានលើមេដឹកនាំ និងបង្កអសន្តិសុខនៅលើផែនដី នោះគេនឹងមិនទទួលបានអ្វីត្រឡប់មកវិញឡើយ»។ ផ្នែកទី២៖ ស្តីពីការគោរពប្រតិបត្តិមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) និងការធ្វើសង្គ្រាមជាមួយមេដឹកនាំគ្រប់រូប មិនថាជាអ្នកល្អ ឬជាអ្នកអាក្រក់នោះទេ អល់ឡោះ -តអាឡា- បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿអើយ! ចូរគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះ និងគោរពប្រតិបត្តិរ៉សូល និងអ្នកដែលមានអំណាចក្នុងចំណោមពួកអ្នក﴾ [ស៊ូរ៉ាត អាន់នីសា៖ ៥៩]។ មានអ្នកខ្លះនិយាយថា៖ ពួកគេគឺជាមេបញ្ជាការកងទ័ព ហើយអ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា៖ ពួកគេគឺជាអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហ្វិកហ៍ និងសាសនា។ នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់មូអត្ត៉អ» ពី អ៊ូបាដាហ៍ ប៊ីន សាមិត បាននិយាយថា៖ «យើងបានធ្វើសច្ចាប្រណិធានចំពោះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ថានឹងស្តាប់ និងគោរពប្រតិបត្តិ ទាំងក្នុងពេលលំបាក និងពេលងាយស្រួល ទាំងពេលដែលយើងពេញចិត្ត និងពេលដែលយើងមិនពេញចិត្ត ហើយថាយើងនឹងមិនដណ្តើមអំណាចពីអ្នកដែលកាន់វាឡើយ ហើយថាយើងនឹងនិយាយ ឬឈរលើសច្ចធម៌គ្រប់ទីកន្លែងដែលយើងនៅ ដោយមិនខ្លាចការរិះគន់ពីអ្នកណាម្នាក់ឡើយ»។ អាល់ប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ការស្តាប់ និងការគោរពប្រតិបត្តិគឺជាកាតព្វកិច្ច ដរាបណាគេមិនបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើបាប។ ប្រសិនបើគេបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើបាប នោះមិនត្រូវស្តាប់ និងមិនត្រូវគោរពប្រតិបត្តិឡើយ»។ នៅក្នុងសៀវភៅដដែល ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលគោរពប្រតិបត្តិខ្ញុំ គឺគេបានគោរពប្រតិបត្តិអល់ឡោះ ហើយអ្នកណាដែលបំពានខ្ញុំ គឺគេបានបំពានអល់ឡោះ។ អ្នកណាដែលគោរពប្រតិបត្តិមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) គឺគេបានគោរពប្រតិបត្តិខ្ញុំ ហើយអ្នកណាដែលបំពានមេដឹកនាំ គឺគេបានបំពានខ្ញុំ។ ពិតប្រាកដណាស់ មេដឹកនាំគឺជាខែល (ការពារ) ដែលគេប្រយុទ្ធនៅពីក្រោយគាត់ និងការពារខ្លួនដោយសារគាត់។ ប្រសិនបើគាត់បញ្ជាឱ្យកោតខ្លាចអល់ឡោះ និងអនុវត្តយុត្តិធម៌ នោះគាត់នឹងទទួលបានផលបុណ្យ ហើយប្រសិនបើគាត់បញ្ជាក្រៅពីនេះ នោះគាត់នឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើនោះ»។ មូស្លីម បានកត់ត្រាពី អ៊ុំមូ ហុលសៃន ថា៖ ខ្ញុំបានធ្វើហជ្ជជាមួយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក្នុងពិធីហជ្ជលាគ្នា ហើយខ្ញុំបានឮទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើមានទាសករម្នាក់ត្រូវបានតែងតាំងជាមេដឹកនាំលើពួកអ្នក ដែលដឹកនាំពួកអ្នកដោយគម្ពីររបស់អល់ឡោះ នោះចូរពួកអ្នកស្តាប់ និងគោរពប្រតិបត្តិគាត់ចុះ»។ អាប់ប៊ូ ដាវូដ បានកត់ត្រាពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការធ្វើជីហាដគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ពួកអ្នក ជាមួយមេដឹកនាំគ្រប់រូប មិនថាគាត់ជាអ្នកល្អ ឬជាអ្នកអាក្រក់នោះទេ»។ ស្តីពីការជួយសម្រួល និងការរួមដំណើរក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ -តអាឡា-៖ ﴿ហើយចូរជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងអំពើល្អ និងការកោតខ្លាចអល់ឡោះ ហើយកុំជួយគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងអំពើបាប និងការឈ្លានពានឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត អាល់ម៉ាអ៊ីដាហ៍៖ ២]។ [និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់]៖ ﴿ហើយពួកគេផ្តល់អាទិភាពដល់អ្នកដទៃលើខ្លួនឯង ទោះបីជាពួកគេមានភាពខ្វះខាតក៏ដោយ។ ហើយអ្នកណាដែលត្រូវបានការពារពីភាពកំណាញ់នៃចិត្តរបស់ខ្លួន នោះពួកគេគឺជាអ្នកដែលទទួលបានជោគជ័យ﴾ [ស៊ូរ៉ាត អាល់ហាស៊័រ៖ ៩]។ នៅក្នុងហាឌីសរបស់ មុអាហ្ស ពី រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «...ចំពោះអ្នកដែលស្វែងរកការពេញចិត្តពីអល់ឡោះ គោរពប្រតិបត្តិមេដឹកនាំ ចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃ ជួយសម្រួលដល់សមមិត្ត និងជៀសវាងការបង្កអសន្តិសុខ នោះការគេងលក់ និងការភ្ញាក់របស់គេ សុទ្ធតែជាផលបុណ្យទាំងអស់»។ មានការលើកឡើងអំពីអត្ថន័យនៃពាក្យ «ចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃ» ថា៖ សំដៅលើទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មានតម្លៃដែលម្ចាស់របស់វាស្រឡាញ់។ ហើយមានអ្នកខ្លះនិយាយថា៖ សំដៅលើទ្រព្យសម្បត្តិដែលហាឡាល (ត្រឹមត្រូវតាមសាសនា) និងល្អ។ មូស្លីម បានកត់ត្រាពី អាប់ប៊ូ មូសា ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ កុលសម្ព័ន្ធអាល់អាស៊អារីយីន...»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثالث في شرط صحة الجهاد وما يحق فيه من طاعة الإمام، ومياسرة الرفقاء، وما جاء في آداب الحرب، والأمر بالدعوة قبل القتال
ជំពូកទីបួន ស្តីពីកាតព្វកិច្ចនៃការតស៊ូ និងការអត់ធ្មត់នៅពេលជួបសត្រូវ, បទបញ្ញត្តិស្តីពីការប្រយុទ្ធទល់មុខគ្នា (មូបារ៉ូហ្សាហ៍), អំពើហាមឃាត់នៃការរត់ចោលសមរភូមិ, និងតើការរត់គេចខ្លួនត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរឬទេ ប្រសិនបើកងទ័ពសត្រូវមានចំនួនច្រើនជាង? អល់ឡោះ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿទាំងឡាយ! នៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នាជួបនឹងក្រុមមួយ (នៃពួកសត្រូវ) ចូរអ្នករាល់គ្នាតស៊ូ (កុំរត់ចោលសមរភូមិ) ហើយចូររំលឹកដល់អល់ឡោះឱ្យបានច្រើន ដើម្បីឱ្យអ្នករាល់គ្នាទទួលបានជោគជ័យ។ ហើយចូរគោរពប្រតិបត្តិតាមអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ហើយកុំឈ្លោះប្រកែកគ្នាឱ្យសោះ បើពុំនោះទេ អ្នករាល់គ្នានឹងចុះខ្សោយ ហើយកម្លាំងរបស់អ្នករាល់គ្នានឹងបាត់បង់ទៅ។ ហើយចូរអត់ធ្មត់ចុះ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះនៅជាមួយអ្នកដែលអត់ធ្មត់ទាំងឡាយ﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ៤៥-៤៦]។ ខទាំងពីរនេះបានប្រមូលផ្តុំនូវបទបញ្ជា និងការហាមឃាត់ ស្តីពីកាតព្វកិច្ច និងការហាមប្រាម ព្រមទាំងក្រមសីលធម៌ក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ ជាប្រព័ន្ធនៃសសរស្តម្ភ និងជាមូលហេតុនៃជ័យជម្នះ និងការទទួលបានរង្វាន់ដ៏ធំធេង។ ទ្រង់ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានបញ្ជាឱ្យមានការតស៊ូ និងការអត់ធ្មត់ ដែលវាជាជំនួយនៃជ័យជម្នះ និងការឈ្នះ។ ទ្រង់ក៏បានបញ្ជាឱ្យរំលឹកដល់អល់ឡោះ (តាអាឡា) ឱ្យបានច្រើននៅពេលនោះ ដើម្បីកុំឱ្យគេភ្លេចខ្លួនក្នុងកិច្ចការ និងការជីហាតរបស់គេ ពីការរក្សាគោលបំណងដើម្បីស្វែងរកការពេញចិត្តពីម្ចាស់របស់គេ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា)។ នៅក្នុងនោះមានការទទួលបានជ័យជម្នះ និងជាប្រភពនៃភាពមានបារកាត់ និងសេចក្តីល្អ។ មានអ្នកប្រាជ្ញពោលថា៖ ការរំលឹក (ហ្ស៊ីកិរ) នៅពេលនោះ គឺធ្វើឡើងដោយចិត្ត និងដោយពាក្យសម្តី ព្រោះការស្រែកខ្លាំងៗនៅកន្លែងប្រយុទ្ធគឺជារឿងដែលមិនគួរធ្វើ (ម៉ាក់រូហ៍)។ អ្នកខ្លះទៀតពោលថា៖ លើកលែងតែពេលវាយលុកជារួម ដែលមានគោលបំណងកម្ទេចកម្លាំងសត្រូវ ហើយវាអាចជាការបង្កើនភាពភ័យខ្លាចដល់សត្រូវ និងជាការប្រមូលផ្តុំនូវស្មារតីរបស់អ្នកប្រយុទ្ធ។ បន្ទាប់មក ទ្រង់ (តាអាឡា) បានបញ្ជាឱ្យគោរពប្រតិបត្តិតាមទ្រង់ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ (សឡាឡូហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាឡាម) ដែលនោះគឺជាចំណុចស្នូលនៃកិច្ចការ និងជាមូលដ្ឋាននៃប្រាជ្ញា តាមរយៈការគោរពតាមមេដឹកនាំក្នុងសមរភូមិ។ ទ្រង់ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានហាមឃាត់ពីការឈ្លោះប្រកែក និងការខ្វែងគំនិតគ្នា ព្រោះវាជាមូលហេតុនៃបរាជ័យ និងការបែកបាក់កិច្ចការដោយជៀសមិនរួច ដូចដែលទ្រង់បានប្រាប់ឱ្យដឹងនៅក្នុងខគម្ពីរ។ អល់ឡោះ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿទាំងឡាយ! ចូរអត់ធ្មត់ ចូរតស៊ូអត់ធ្មត់ ចូរត្រៀមខ្លួន (នៅតាមព្រំដែន) ហើយចូរកោតខ្លាចអល់ឡោះ ដើម្បីឱ្យអ្នករាល់គ្នាទទួលបានជោគជ័យ﴾ [អាល់-អ៊ឹមរ៉ន៖ ២០០]។ អាល់-ហាសាន់ និងកាតាដាហ៍ និងអ្នកដទៃទៀតបានពោលថា៖ អត្ថន័យរបស់វាគឺ ការតស៊ូអត់ធ្មត់ជាមួយសត្រូវ គឺការតស៊ូនៅពេលជួបគ្នា ប្រសិនបើពួកគេអត់ធ្មត់ ហើយសត្រូវក៏អត់ធ្មត់ ហើយពួកគេត្រៀមខ្លួនប្រឆាំងនឹងសត្រូវរបស់អល់ឡោះក្នុងផ្លូវរបស់ទ្រង់។ ﴿وَاتَّقُوا اللَّهَ﴾ (ហើយចូរកោតខ្លាចអល់ឡោះ) មានន័យថា៖ អ្នករាល់គ្នាមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើជីហាតដោយគ្មានការកោតខ្លាចអល់ឡោះនោះទេ។ នៅក្នុងសៀវភៅ «អាស-សហ៊ីហ៍» ទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពីអាប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ហ៍ បានរាយការណ៍ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សឡាឡូហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំប្រាថ្នាចង់ជួបសត្រូវឡើយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នាជួបពួកគេ ចូរអត់ធ្មត់ចុះ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «មូស្លីម» និង «អាប៊ូ ដាវូដ» ពីអាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាប៊ី អូហ្វា បានរាយការណ៍ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សឡាឡូហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាឡាម) ក្នុងថ្ងៃខ្លះដែលទ្រង់ជួបនឹងសត្រូវ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱមនុស្សទាំងឡាយ! កុំប្រាថ្នាចង់ជួបសត្រូវឡើយ ហើយចូរទូលសូមអល់ឡោះឱ្យមានសុវត្ថិភាព (អាហ្វិយ៉ាហ៍)។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នាជួបពួកគេ ចូរអត់ធ្មត់ចុះ ហើយចូរដឹងថា ឋានសួគ៌ស្ថិតនៅក្រោមស្រមោលនៃដាវ»។ ដូច្នេះ ការតស៊ូនៅពេលជួបសត្រូវ និងការអត់ធ្មត់នៅពេលប្រយុទ្ធដោយដាវ គឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រឌូ) ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ដោយគម្ពីរគួរអាន ស៊ូណាន់ និងការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា) លើកលែងតែការខ្វែងគំនិតគ្នាបន្តិចបន្តួចដែលគ្មានមូលដ្ឋាន ដែលយើងនឹងរៀបរាប់នៅពេលក្រោយ - ប្រសិនបើអល់ឡោះ (តាអាឡា) មានបំណង។ នៅក្នុងហាឌីសនេះ មានការហាមឃាត់ពីការប្រាថ្នាចង់ជួបសត្រូវ ដែលវាហាក់ដូចជាមានភាពស្មុគស្មាញនៅខាងក្រៅថា៖ តើហេតុអ្វីបានជាហាមឃាត់រឿងនេះ ទាំងដែលការជីហាតគឺជាការគោរពប្រតិបត្តិដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើ ហើយរាល់ការគោរពប្រតិបត្តិសុទ្ធតែទទួលបានរង្វាន់ពីការចង់ធ្វើវា? ដូច្នេះមានអ្នកពោលថា៖ វាអាចទៅរួចដែលការហាមឃាត់នេះគឺដោយសារតែអ្វីដែលគេខ្លាចនឹងកើតឡើងនៅពេលដែលប្រាថ្នាចង់ជួបសត្រូវ គឺការបាត់បង់ការប្រុងប្រយ័ត្ន និងការមិនត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សត្រូវ ព្រោះការប្រាថ្នានោះនាំឱ្យមានការមើលស្រាលកិច្ចការ និងមើលស្រាលសត្រូវ ហើយបោះបង់ការប្រុងប្រយ័ត្ន ដែលវាមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ នេះគឺជាអត្ថន័យដែលអាល់-ម៉ាហ្សារី បានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-មុអ៊ិលិម»។ ហើយសម្រាប់ខ្ញុំ វាមិនឆ្ងាយទេដែលនឹងពោលថា៖ ការដែលត្រូវបានហាមឃាត់នោះ គឺដោយសារតែការជួបសត្រូវគឺជាភាពលំបាក និងជារឿងដែលមិនចង់ឱ្យកើតឡើង ដែលវាជាការសាកល្បងពីអល់ឡោះ (តាអាឡា) សម្រាប់អ្នកបម្រើរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់ (តាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពិតប្រាកដណាស់ យើងនឹងសាកល្បងអ្នករាល់គ្នា រហូតដល់យើងដឹងថាអ្នកណាជាអ្នកជីហាតក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នា និងអ្នកណាជាអ្នកអត់ធ្មត់ ហើយយើងនឹងសាកល្បងព័ត៌មានរបស់អ្នករាល់គ្នា﴾ [មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)៖ ៣១]។ ហើយនៅពេលដែលវាជាបែបនេះ គេមិនអាចធានាបានថា នឹងមិនមានការធ្វេសប្រហែស ឬការបរាជ័យដោយសារអំពើបាបខ្លះរបស់គេ ឬការខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការបំពេញសិទ្ធិរបស់វាឡើយ ដូច្នេះគេអាចនឹងរត់គេចខ្លួនដោយមិនអត់ធ្មត់ ហើយនៅក្នុងនោះគឺជាភាពអភ័ព្វរបស់គេ ដូចដែលទ្រង់ (តាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ អ្នកដែលបានរត់គេចខ្លួនក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នានៅថ្ងៃដែលកងទ័ពទាំងពីរជួបគ្នា គឺពួកគេត្រូវបានស្ហៃតនល្បួងឱ្យរអិលដួលដោយសារអំពើខ្លះដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្ត﴾ [អាល់-អ៊ឹមរ៉ន៖ ១៥៥]។ ម្យ៉ាងទៀត នេះមិនមែនជាការប្រាថ្នាចង់ធ្វើការគោរពប្រតិបត្តិអ្វីឡើយ វាគឺជាការប្រាថ្នាចង់ជួបនឹងរឿងដែលមិនចង់ឱ្យកើតឡើង ដើម្បីឱ្យគេអាចអត់ធ្មត់លើវាបានតាមការគិតរបស់គេ ហើយនោះជារឿងដែលគ្មាននរណាម្នាក់គួរធ្វើឡើយ។ នេះរួមជាមួយអ្វីដែលមាននៅក្នុងការប្រាថ្នានោះ គឺការវង្វេងខ្លួន និងការធ្វើត្រាប់តាមស្ថានភាពនៃការឈ្លានពាន ដែលវាជារឿងដែលមិនគួរធ្វើផងដែរ។ មានរាយការណ៍ពីអាលី (រ៉ឌីយ៉ាល់ឡូហ៊ូ អាន់ហ៊ូ) ថាគាត់បាននិយាយទៅកាន់កូនប្រុសរបស់គាត់ថា៖ "ឱកូនប្រុសរបស់ឪពុក! កុំអញ្ជើញនរណាម្នាក់ឱ្យមកប្រយុទ្ធទល់មុខគ្នា (មូបារ៉ូហ្សាហ៍) ឱ្យសោះ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនរណាម្នាក់អញ្ជើញកូន នោះចូរចេញទៅជួបគេចុះ ព្រោះគេគឺជាអ្នកឈ្លានពាន ហើយអល់ឡោះ (តាអាឡា) បានធានាជ័យជម្នះដល់អ្នកដែលត្រូវបានគេឈ្លានពាន"។ ដូច្នេះ សម្រាប់អត្ថន័យបែបនេះ វាអាចទៅរួចដែលរ៉សូល (សឡាឡូហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាឡាម) បានហាមឃាត់រឿងនោះ។ តើអ្នកមិនឃើញប្រសាសន៍របស់ទ្រង់ទេឬ៖ «ហើយចូរទូលសូមអល់ឡោះឱ្យមានសុវត្ថិភាព» មានន័យថា៖ កុំប្រាថ្នាចង់ជួបនឹងរឿងដែលមិនចង់ឱ្យកើតឡើង ខណៈដែលអ្នករាល់គ្នាមិនដឹងថា កិច្ចការរបស់អ្នករាល់គ្នានឹងទៅជាយ៉ាងណានៅក្នុងនោះ។ បន្ទាប់មក រ៉សូល (សឡាឡូហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាឡាម) បានបញ្ជាឱ្យមានការអត់ធ្មត់នៅពេលដែលការសាកល្បងនោះបានកើតឡើងពីអល់ឡោះ (តាអាឡា) ព្រោះនោះគឺជាការសង្គ្រោះ និងជ័យជម្នះទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។ នេះគឺជាទស្សនៈមួយដែលច្បាស់លាស់ និងល្អប្រសើរ ដែលសម្រាប់ខ្ញុំ វាមានទម្ងន់ជាង និងត្រឹមត្រូវជាងក្នុងការបកស្រាយពាក្យសម្តីទៅតាមអត្ថន័យនេះ។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الرابع: في وجوب الثبوت والصبر عند اللقاء، وحكم المبارزة، وما يحرم من الإنهزام، وهل يباح الفرار إذا كثر عدد الكفار؟
ជំពូកទីប្រាំ ស្តីពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើ អ្វីដែលអនុញ្ញាត និងអ្វីដែលហាមឃាត់ក្នុងការវាយប្រហារលើសត្រូវ និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើពួកគេ ព្រមទាំងការស្វែងយល់ពីច្បាប់ទាក់ទងនឹងឈ្លើយសឹក និងការចាត់ចែងលើពួកគេ អល់ឡោះ (ស៊ុបហានាហូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពួកគេមិនបានឈានជើងទៅកាន់កន្លែងណាមួយដែលធ្វើឱ្យពួកអ្នកបដិសេធជំនឿខឹងសម្បារឡើយ ហើយពួកគេមិនបានទទួលយកអ្វីមួយពីសត្រូវឡើយ ក្រៅពីត្រូវបានកត់ត្រាទុកសម្រាប់ពួកគេនូវអំពើល្អមួយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាត់-តៅបះ៖ ១២០]។ ហើយអល់ឡោះ (តអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿អ្វីដែលអ្នកបានកាប់បំផ្លាញពីដើមត្នោត ឬអ្វីដែលអ្នកបានទុកវាឱ្យនៅឈរលើគល់របស់វា នោះគឺដោយការអនុញ្ញាតពីអល់ឡោះ ដើម្បីឱ្យទ្រង់ធ្វើឱ្យពួកអ្នកដែលល្មើសនឹងបទបញ្ជាត្រូវអាម៉ាស់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អល់-ហ័ស្ហរ៖ ៥]។ ហើយអល់ឡោះ (តអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះ នៅពេលដែលអ្នកជួបនឹងពួកអ្នកដែលបដិសេធជំនឿ នោះចូរអ្នកកាប់ក្បាលពួកគេ រហូតដល់ពេលដែលអ្នកបានបង្ក្រាបពួកគេយ៉ាងខ្លាំងក្លាហើយ នោះចូរអ្នកចងពួកគេឱ្យជាប់ រួចហើយបន្ទាប់មកត្រូវដោះលែងដោយសប្បុរស ឬដោយការលោះយកប្រាក់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)៖ ៤]។ លោក អ៊ីមាំ មូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូម៉ារ ថា៖ រ៉សូល (សល្លាល់ឡោះ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាំ) បានវាយឆ្មក់លើកុលសម្ព័ន្ធ បានី អាល់-មុស្តឡក់ ខណៈដែលពួកគេកំពុងតែធ្វេសប្រហែស ហើយហ្វូងសត្វរបស់ពួកគេកំពុងផឹកទឹក។ ព្រះអង្គបានសម្លាប់អ្នកចម្បាំងរបស់ពួកគេ និងចាប់យកស្ត្រីកូនក្មេងរបស់ពួកគេធ្វើជាឈ្លើយ។ ហើយពីលោកដដែលនោះដែរ៖ រ៉សូល (សល្លាល់ឡោះ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាំ) បានដុតដើមត្នោតរបស់កុលសម្ព័ន្ធ បានី អាន់-ណឌីរ ហើយបានកាប់បំផ្លាញវា ដែលកន្លែងនោះហៅថា «អាល់-ប៊ូហ្វៃរ៉ោះ»។ មានគេនិយាយថា៖ អាល់-ប៊ូហ្វៃរ៉ោះ គឺជាឈ្មោះនៃទីកន្លែងដែលត្រូវបានកាប់ និងដុតបំផ្លាញ។ អំពីការណ៍នេះ លោក ហាស់សាន បានពោលកំណាព្យថា៖ «ហើយវាជារឿងងាយស្រួលសម្រាប់ពួកអ្នកដឹកនាំនៃកុលសម្ព័ន្ធ បានី លូអៃយ៍... នូវអណ្តាតភ្លើងដែលឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅនៅឯ អាល់-ប៊ូហ្វៃរ៉ោះ»។ យើងសូមនិយាយថា៖ ការវាយប្រហារលើសត្រូវ និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើពួកគេ មានបីប្រភេទ៖ ប្រភេទទីមួយ អនុញ្ញាតដោយមានការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា), ប្រភេទទីពីរ ហាមឃាត់ដោយមានការឯកភាពគ្នា, និងប្រភេទទីបី មានការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ចំពោះអ្វីដែលអនុញ្ញាតដោយមានការឯកភាពគ្នា៖ គឺការសម្លាប់អ្នកចម្បាំងរបស់ពួកគេក្នុងសមរភូមិ, ការរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ, ការចូលកាន់កាប់ទឹកដីរបស់ពួកគេ, ការចាប់កូនចៅនិងស្ត្រីរបស់ពួកគេធ្វើជាឈ្លើយ, និងការចាប់ជាឈ្លើយសឹកបន្ទាប់ពីបានបង្ក្រាបពួកគេរួចរាល់ (ទោះបីជាមានការខ្វែងគំនិតគ្នាបន្តិចបន្តួចលើការទុកជីវិត ឬសម្លាប់ឈ្លើយសឹកនៅពេលក្រោយក៏ដោយ)។ ភស្តុតាងសម្រាប់រឿងនេះគឺអ្វីដែលបានលើកឡើងពីគម្ពីរ (កូរ៉ាន) និងស៊ូណាន់ ហើយមិនមានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើរឿងនេះឡើយ។ ចំពោះអ្វីដែលហាមឃាត់ដោយមានការឯកភាពគ្នា៖ គឺការសម្លាប់ស្ត្រី និងកុមារ នៅពេលដែលមិនមានភាពចាំបាច់ត្រូវធ្វើបែបនោះ មិនថាក្នុងការវាយឆ្មក់ពេលយប់ ឬការការពារខ្លួនក្នុងពេលប្រយុទ្ធ។ ភស្តុតាងសម្រាប់រឿងនេះគឺបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (តអាឡា)៖ ﴿ហើយចូរអ្នកប្រយុទ្ធក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះចំពោះអ្នកដែលប្រយុទ្ធនឹងអ្នក ហើយកុំរំលោភបំពានឱ្យសោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អល់-បាកូរ៉ោះ៖ ១៩០]។ ពួកគេទាំងនេះមិនមែនជាអ្នកដែលប្រយុទ្ធឡើយ ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវតែចៀសវាងពីពួកគេ ហើយការសម្លាប់ពួកគេគឺជាការរំលោភបំពាន។ ហើយអ្វីដែលលោក ប៊ូខូរី និង មូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បាននិយាយថា៖ មានស្ត្រីម្នាក់ត្រូវបានគេប្រទះឃើញស្លាប់ក្នុងសមរភូមិមួយរបស់ រ៉សូល (សល្លាល់ឡោះ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាំ) ដូច្នេះ រ៉សូល (សល្លាល់ឡោះ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាំ) បានហាមឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់ស្ត្រី និងកុមារឡើយ។ ក្នុងរឿងនេះក៏មិនមានការខ្វែងគំនិតគ្នាដែរ។ ចំពោះអ្វីដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា៖ មានរឿងជាច្រើនដូចជា៖ ការសម្លាប់អ្នកបួស (អ្នកគោរពបូជាក្នុងវិហារ), អ្នកបម្រើ និងអ្នកស្រដៀងគ្នានេះ ដែលមិនមែនជាអ្នកប្រយុទ្ធ, ការសម្លាប់ស្ត្រី និងកុមារក្នុងករណីដែលពួកគេចូលរួមប្រយុទ្ធ, ការបាញ់ផ្លោងលើបន្ទាយដោយប្រើគ្រឿងយន្តសឹក និងភ្លើង ខណៈដែលមានស្ត្រី កុមារ និងឈ្លើយសឹកមូស្លីមនៅខាងក្នុង, ការសម្លាប់ដោយមិនប្រើអាវុធដូចជាការដុតដោយភ្លើង ឬវិធីសម្លាប់ដែលធ្វើឱ្យមានការឈឺចាប់, ការដុតបំផ្លាញលំនៅឋាន, ការបំផ្លាញដំណាំ និងដើមឈើ, និងការសម្លាប់សត្វពាហនៈ។ យើងនឹងពន្យល់រឿងនេះម្តងមួយៗ (ដោយការអនុញ្ញាតពីអល់ឡោះ) ហើយយើងនឹងចង្អុលបង្ហាញពីភស្តុតាងនៃមហ្សហាប់នីមួយៗ និងមូលហេតុនៃការខ្វែងគំនិតគ្នា ព្រមទាំងបង្ហាញពីអ្វីដែលយើងយល់ថាត្រឹមត្រូវជាង តាមលក្ខខណ្ឌដែលយើងបានកំណត់ ដោយអំណាចរបស់អល់ឡោះ (តអាឡា)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الخامس: فيما يجب، وما يجوز أو يحرم من النكاية في العدو، والنيل منهم، ومعرفة أحكام الأسرى والتصرف فيهم.
ជំពូកទីប្រាំមួយ ស្តីពីការផ្តល់សិទ្ធិសុវត្ថិភាព (អាម៉ាន) និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា, កាតព្វកិច្ចក្នុងការគោរពតាមសន្យា, ភាពខុសគ្នារវាងការផ្តល់សិទ្ធិសុវត្ថិភាព និងល្បិចកលក្នុងសង្គ្រាម, និងថាតើការធ្វើសន្ធិសញ្ញាឈប់បាញ់ និងការផ្សះផ្សាអាចធ្វើទៅបានដែរឬទេ? អល់ឡោះ (ស៊ុបហានាហូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកមូស្រិក (អ្នកដែលដាក់ភាគីជាមួយអល់ឡោះ) សុំសិទ្ធិសុវត្ថិភាពពីអ្នក ចូរអ្នកផ្តល់សិទ្ធិសុវត្ថិភាពដល់គេ ដើម្បីឱ្យគេបានឮព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ បន្ទាប់មកចូរអ្នកបញ្ជូនគេទៅកាន់ទីកន្លែងដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់គេ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាត់-តៅបះ៖ ៦]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយបំពេញតាមកិច្ចសន្យារបស់អល់ឡោះ នៅពេលដែលអ្នកទាំងឡាយបានធ្វើកិច្ចសន្យា﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាន់-ន៉ាល៖ ៩១]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱអ្នកទាំងឡាយដែលមានជំនឿ! ចូរអ្នកទាំងឡាយកុំក្បត់អល់ឡោះ និងរ៉សូល ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយកុំក្បត់ទំនុកចិត្តដែលត្រូវបានប្រគល់ឱ្យអ្នកទាំងឡាយ ខណៈដែលអ្នកទាំងឡាយដឹង (ថាវាជាអំពើបាប)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាន់-អាន់ហ្វាល៖ ២៧]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើអ្នកខ្លាចការក្បត់ពីក្រុមណាមួយ ចូរអ្នកប្រកាសបញ្ចប់កិច្ចសន្យាជាមួយពួកគេដោយស្មើភាពគ្នា (ឱ្យពួកគេដឹងជាមុន)។ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះមិនស្រឡាញ់ពួកអ្នកក្បត់ឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ អាន់-អាន់ហ្វាល៖ ៥៨]។ អ៊ីម៉ាម មូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោក អាប់ប៊ូ សៃអីដ (រ៉ឌីយាល់ឡូហូ អាន់ហ៊ូ) ថា៖ រ៉សូល (សលឡាល់ឡូហូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកក្បត់គ្រប់រូបនឹងមានទង់មួយនៅថ្ងៃបរលោក ដែលត្រូវបានលើកឡើងតាមកម្រិតនៃការក្បត់របស់គេ។ ចូរដឹងទុកចុះ គ្មានអ្នកក្បត់ណាដែលមានទោសធ្ងន់ធ្ងរជាងមេដឹកនាំនៃប្រជាជាតិឡើយ»។ អាល់-ប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពីលោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ៉ូ ថា៖ ព្យាការី (សលឡាល់ឡូហូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសម្លាប់អ្នកដែលមានកិច្ចសន្យា (មូអាហ៊ីដ) គេនឹងមិនបានហិតក្លិនឋានសួគ៌ឡើយ ទោះបីជាក្លិនរបស់វាអាចរកបានពីចម្ងាយនៃការធ្វើដំណើររយៈពេលសែសិបឆ្នាំក៏ដោយ»។ អាប៊ូ ដាវូដ បានកត់ត្រាពីលោក អាប់ប៊ូ បាក់រ៉ោះ ថា៖ រ៉សូល (សលឡាល់ឡូហូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសម្លាប់អ្នកដែលមានកិច្ចសន្យា (មូអាហ៊ីដ) ដោយមិនត្រឹមត្រូវ នោះអល់ឡោះនឹងហាមឃាត់ឋានសួគ៌ចំពោះរូបគេ»។ នៅក្នុងសៀវភៅដដែល លោក អាំរ៉ូ ប៊ីន អាប់បាស៉ះ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូល (សលឡាល់ឡូហូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានកិច្ចសន្យារវាងខ្លួនគេ និងក្រុមណាមួយ នោះកុំឱ្យគេស្រាយ ឬចងកិច្ចសន្យានោះឱ្យសោះ រហូតទាល់តែដល់កំណត់ពេលរបស់វា ឬក៏ប្រកាសបញ្ចប់កិច្ចសន្យាជាមួយពួកគេដោយស្មើភាពគ្នា»។ អ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាលើកាតព្វកិច្ចនៃការបំពេញតាមកិច្ចសន្យាសុវត្ថិភាព (អាម៉ាន) និងការហាមឃាត់ការក្បត់នៅក្នុងកិច្ចសន្យានោះ។ ផ្នែក៖ ស្តីពីលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់អ្នកដែលអាចផ្តល់កិច្ចសន្យាសុវត្ថិភាពបាន អ្នកប្រាជ្ញបានឯកភាពគ្នាថា៖ មនុស្សដែលមានសេរីភាព ពេញវ័យ និងមានសតិសម្បជញ្ញៈល្អ ប្រសិនបើគេផ្តល់សិទ្ធិសុវត្ថិភាព នោះកិច្ចសន្យានោះគឺមានសុពលភាព។ ចំពោះស្ត្រីវិញ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ថា ការផ្តល់សិទ្ធិសុវត្ថិភាពរបស់ស្ត្រីដែលមានសេរីភាពគឺមានសុពលភាពដូចបុរសដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب السادس: في الأمان وحكمه، وما يلزم من الوفاء به، والفرق بينه وبين مواقع الخديعة في الحرب، وهل تجوز المهادنة والصلح؟
ជំពូកទីប្រាំពីរ ស្ដីពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលទទួលបានពីសង្គ្រាម (អាល់-ហ្គោនីម៉ាត) និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា, របៀបនៃការបែងចែក, អ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានចំណែក, មូលហេតុនៃការទទួលបានចំណែក, ចំណែកសម្រាប់សេះ, និងអ្វីដែលបានលើកឡើងអំពីការលួចទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម (អាល់-ហ្គោលូល) អល់ឡោះ (ស.វ) បានមានបន្ទូលថា៖ «ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយដឹងចុះថា អ្វីក៏ដោយដែលអ្នកទាំងឡាយទទួលបានជាទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម នោះមួយភាគប្រាំនៃវាគឺសម្រាប់អល់ឡោះ...» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ៤១)។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ «ដូច្នេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយបរិភោគអ្វីដែលអ្នកទាំងឡាយទទួលបានជាទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម ដោយហាឡាល់ (អនុញ្ញាត) និងល្អស្អាត» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ៦៩)។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ «អល់ឡោះបានសន្យានឹងអ្នកទាំងឡាយនូវទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាមជាច្រើន ដែលអ្នកទាំងឡាយនឹងទទួលបានវា ហើយទ្រង់បានពន្លឿនឱ្យអ្នកទាំងឡាយនូវទ្រព្យនេះ» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហ្វាត់ហ៍៖ ២០)។ អ៊ីម៉ាម មូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ រ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានផ្តល់ឱ្យនូវរឿងប្រាំយ៉ាង ដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានផ្តល់ឱ្យនរណាម្នាក់មុនខ្ញុំ៖ ព្យាការីម្នាក់ៗត្រូវបានបញ្ជូនមកសម្រាប់ប្រជាជាតិរបស់ខ្លួនដោយឡែក ប៉ុន្តែខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជូនមកសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបទាំងស្បែកស និងស្បែកខ្មៅ។ ទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាមត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់ខ្ញុំ (ឱ្យប្រើប្រាស់) ដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់នរណាម្នាក់មុនខ្ញុំ។ ផែនដីត្រូវបានធ្វើឱ្យស្អាតបរិសុទ្ធសម្រាប់ខ្ញុំ និងជាកន្លែងសឡាត ដូច្នេះបុរសណាក៏ដោយដែលដល់ពេលសឡាត គឺអាចសឡាតនៅកន្លែងណាដែលគាត់នៅ។ ខ្ញុំត្រូវបានជួយឱ្យមានជ័យជម្នះដោយសារភាពភ័យខ្លាច (ដែលកើតមានក្នុងចិត្តសត្រូវ) ក្នុងចម្ងាយផ្លូវមួយខែ។ ហើយខ្ញុំត្រូវបានផ្តល់ឱ្យនូវសិទ្ធិអង្វរករ (អាស្ហ-ហ្វាអា)»។ អ៊ីម៉ាម ប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពីលោក អ៊ូរវ៉ោះ អាល់-បារីគី ពីព្យាការី (ស.ល.វ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សេះ គឺត្រូវបានចងភ្ជាប់នូវសេចក្តីល្អ (ផលបុណ្យ និងទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម) នៅលើថ្ងាសរបស់វា រហូតដល់ថ្ងៃបរលោក»។ មិនមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមប្រជាជាតិឥស្លាម អំពីការអនុញ្ញាតឱ្យយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកកាហ្វេរ (អ្នកមិនមែនមូស្លីម) តាមរយៈការធ្វើសង្គ្រាម និងភាពត្រឹមត្រូវនៃការដែលមូស្លីមទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យដែលពួកគេដណ្តើមបានតាមរយៈការធ្វើជីហាត។ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលមូស្លីមដណ្តើមបានពីពួកកាហ្វេរ មានបទបញ្ញត្តិបីយ៉ាង៖ ១. ទ្រព្យដែលត្រូវកាត់មួយភាគប្រាំ (ខុមស៍) ដូចដែលអល់ឡោះបានកំណត់ ហើយចំណែកដែលនៅសល់គឺសម្រាប់អ្នកចម្បាំងដែលដណ្តើមបានវា។ នេះគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម (អាល់-ហ្គោនីម៉ាត) ដោយឡែក។ ២. ទ្រព្យដែលអ្នកដណ្តើមបានវាទទួលបានតែម្នាក់ឯង ដោយមិនចាំបាច់កាត់មួយភាគប្រាំឡើយ។ ៣. ទ្រព្យដែលមិនមានកំណត់សម្រាប់បុគ្គលណាម្នាក់ជាក់លាក់ ប៉ុន្តែវាជាទ្រព្យសម្រាប់ផលប្រយោជន៍ទូទៅរបស់មូស្លីម។ នេះគឺជាទ្រព្យ (អាល់-ហ្វៃ) ដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលអំពីវាថា៖ «អ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រគល់ជូនរ៉សូលរបស់ទ្រង់ពីអ្នកស្រុក (នៃទីក្រុងនានា) គឺសម្រាប់អល់ឡោះ សម្រាប់រ៉សូល សម្រាប់សាច់ញាតិ (របស់រ៉សូល) សម្រាប់ក្មេងកំព្រា សម្រាប់អ្នកក្រីក្រ និងសម្រាប់អ្នកដំណើរ...» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហាសរ៍៖ ៧) រហូតដល់ចប់អាយ៉ាត់។ អ្វីដែលជំពូកនេះផ្តោតសំខាន់គឺ៖ ការរៀបរាប់អំពីទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម (អាល់-ហ្គោនីម៉ាត) និងការបែងចែកវា។ ចំណែកប្រភេទពីរទៀត យើងនឹងរៀបរាប់នៅជំពូកទីប្រាំបី បន្ទាប់ពីនេះ នៅពេលរៀបរាប់អំពីទ្រព្យសម្បត្តិអំណោយទាន (អាល់-អាន់ហ្វាល) និងចំណែកមួយភាគប្រាំ (អាល់-ខុមស៍) ប្រសិនបើអល់ឡោះមានព្រះហឫទ័យ។ ទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម (អាល់-ហ្គោនីម៉ាត) វាគឺជាទ្រព្យដែលត្រូវកាត់មួយភាគប្រាំ ហើយចំណែកដែលនៅសល់គឺសម្រាប់អ្នកចម្បាំង។ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងការកំណត់និយមន័យរបស់វា៖ - តាមទស្សនៈរបស់ក្រុមម៉ាលីគី៖ វាគឺជាទ្រព្យគ្រប់យ៉ាងដែលមូស្លីមដណ្តើមបានពីពួកមូស្រ៊ីគី (អ្នកគោរពបូជាច្រើន) ដោយមានចេតនា និងតាមរយៈការប្រយុទ្ធ ឬល្បិចកល។ ដូច្នេះវាបញ្ចូលទាំងការលួច និងការប្លន់ ប៉ុន្តែមិនរាប់បញ្ចូលទ្រព្យដែលពួកកាហ្វេរបានបោះបង់ចោល ឬទ្រព្យដែលទទួលបានដោយមិនមានការប្រយុទ្ធឡើយ។ - តាមទស្សនៈរបស់ក្រុមស្ហាហ្វីអី៖ វាគឺជាទ្រព្យគ្រប់យ៉ាងដែលក្រុមអ្នកជីហាតដណ្តើមបានតាមរយៈការយកឈ្នះ។ មិនរាប់បញ្ចូលទ្រព្យដែលលួច ឬប្លន់ឡើយ ព្រោះវាជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកលួច។ ដូចគ្នានេះដែរ ទ្រព្យដែលរើសបាន (លូកតោះ) គឺជារបស់អ្នករើសបាន។ ហើយទ្រព្យដែលពួកកាហ្វេរបានបោះបង់ចោលដោយមិនមានការប្រយុទ្ធ គឺចាត់ទុកជាទ្រព្យ (អាល់-ហ្វៃ)។ ការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងពួកគេគឺ៖ ទ្រព្យដែលទទួលបានតាមរយៈការលួច ឬប្លន់ តើវាមានបទបញ្ញត្តិដូចទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាមដែរឬទេ? ប៉ុន្តែពួកគេឯកភាពគ្នាថា ទ្រព្យដែលដណ្តើមបានតាមរយៈការប្រយុទ្ធ គឺចាត់ទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាមដែលត្រូវកាត់មួយភាគប្រាំ និងបែងចែក។ ហើយទ្រព្យដែលពួកកាហ្វេរបានបោះបង់ចោលដោយមិនមានការប្រយុទ្ធ គឺចាត់ទុកជាទ្រព្យ (អាល់-ហ្វៃ)។ យើងនឹងលើកយកមកបង្ហាញនូវទស្សនៈរបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលបានបែងចែករវាងទ្រព្យដែលត្រូវកាត់មួយភាគប្រាំ និងទ្រព្យដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកដណ្តើមបាន ឬជាទ្រព្យ (អាល់-ហ្វៃ) សម្រាប់សហគមន៍មូស្លីមទាំងមូល។ សេចក្តីសន្និដ្ឋាននៃបទបញ្ញត្តិស្តីពីទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាមដែលត្រូវកាត់មួយភាគប្រាំ និងបែងចែកចំណែកដែលនៅសល់ គឺមានបួនចំណុច៖ * ការបញ្ជាក់អំពីប្រភេទទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបែងចែក និងប្រភេទដែលមិនត្រូវបែងចែក។ * ការបញ្ជាក់អំពីអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានចំណែក និងអ្នកដែលមិនមានសិទ្ធិ។ * ការបញ្ជាក់អំពីសកម្មភាពដែលនាំឱ្យទទួលបានចំណែក។ * ការបញ្ជាក់អំពីរបៀបនៃការបែងចែកសម្រាប់អ្នកជិះសេះ និងអ្នកថ្មើរជើង។ យើងនឹងរៀបរាប់ចំណុចទាំងនេះម្តងមួយៗ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីអល់ឡោះ (ស.វ)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب السابع في الغنائم وأحكامها، ووجه القسم، ومن يستحق الإسهام، وبم يستحق، وسهمان الخيل، وما جاء في الغلول
ជំពូកទីប្រាំបី ស្តីពីការផ្តល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្ត (អាន់-ណាហ្វាល) និងទ្រព្យដែលដកហូតបានពីសត្រូវ (អស្សាល់ប៊៍) រួមទាំងបទបញ្ញត្តិស្តីពីទ្រព្យដែលទទួលបានដោយសន្តិវិធី (អាល់-ហ្វៃអ៍) និងចំណែកមួយភាគប្រាំ (អាល់-ឃុំស៊៍) ព្រមទាំងរបៀបនៃការចំណាយទ្រព្យទាំងនោះ និងការលម្អិតបទបញ្ញត្តិស្តីពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលដកហូតបានពីពួកកាហ្វិរ (អ្នកមិនជឿ) អល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពួកគេសួរអ្នកអំពី "អាន់-ណាហ្វាល" (ទ្រព្យដែលទទួលបានបន្ថែម)។ ចូរអ្នកប្រាប់ពួកគេថា៖ អាន់-ណាហ្វាល គឺជារបស់អល់ឡោះ និងរ៉សូល﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ១]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ ﴿ហើយចូរដឹងថា អ្វីក៏ដោយដែលអ្នករាល់គ្នាទទួលបានជាជ័យភណ្ឌ (ហ្គានីម៉ាស់) នោះចំណែកមួយភាគប្រាំរបស់វា គឺជារបស់អល់ឡោះ របស់រ៉សូល របស់ញាតិមិត្ត របស់ក្មេងកំព្រា របស់ជនក្រីក្រ និងអ្នកដំណើរដែលដាច់ពោះវៀន﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ៤១]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រគល់ជូនរ៉សូលរបស់ទ្រង់ពីពួកគេ (ពួកកាហ្វិរ) ដោយមិនចាំបាច់ប្រើសេះ ឬអូដ្ឋដេញតាមនោះ...﴾ [អាល់-ហ័ស្ហ៍រ៖ ៦]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿អ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រគល់ជូនរ៉សូលរបស់ទ្រង់ពីអ្នកស្រុក (ដែលចុះចាញ់ដោយសន្តិវិធី) គឺជារបស់អល់ឡោះ របស់រ៉សូល របស់ញាតិមិត្ត របស់ក្មេងកំព្រា របស់ជនក្រីក្រ និងអ្នកដំណើរដែលដាច់ពោះវៀន﴾ [អាល់-ហ័ស្ហ៍រ៖ ៧]។ អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការបកស្រាយខគម្ពីរទាំងនេះ និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា ក៏ដូចជាបញ្ហាថាតើមានការលុបចោល (ណាស់ឃ៍) ឬការបកស្រាយខគម្ពីរមួយទៅលើខគម្ពីរមួយទៀតយ៉ាងដូចម្តេច។ យើងនឹងបង្ហាញនូវអ្វីដែលច្បាស់លាស់បំផុត និងអ្វីដែលមានភស្តុតាងគាំទ្រខ្លាំងបំផុត ដើម្បីជាការគ្រប់គ្រាន់។ បន្ទាប់មក យើងនឹងបន្តពន្យល់លើគ្រប់ផ្នែកនៃជំពូកនេះ និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា រួមទាំងមតិរបស់អ្នកប្រាជ្ញក្នុងរឿងនេះ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីអល់ឡោះ។ ជាដំបូង យើងនឹងពន្យល់ពីអត្ថន័យនៃ (អាន់-ណាហ្វាល) និង (អាល់-ហ្វៃអ៍) យោងតាមមតិដែលច្បាស់លាស់ និងមានអ្នកប្រកាន់យកច្រើនបំផុត ទោះបីជាមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមពួកគេ ដែលនឹងត្រូវលើកយកមកបង្ហាញនៅពេលលម្អិតពីការខ្វែងគំនិតគ្នានោះ។ យើងសូមជំនួយពីអល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ចំពោះ អាន់-ណាហ្វាល៖ គឺអ្វីដែលមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) ប្រគល់ជូនកងទ័ព ឬក្រុមណាមួយក្នុងចំណោមពួកគេ ជាការលើកទឹកចិត្ត ប្រសិនបើលោកយល់ថាមានហេតុផលសមស្រប។ នោះគឺការផ្តល់ឱ្យពួកគេបន្ថែមលើសពីចំណែកដែលពួកគេទទួលបានពីជ័យភណ្ឌ (ហ្គានីម៉ាស់) តាមការវិនិច្ឆ័យរបស់មេដឹកនាំ ដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់មូស្លីម។ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាថា៖ តើការបន្ថែមនោះដកចេញពីដើមនៃជ័យភណ្ឌមុនពេលបែងចែកមួយភាគប្រាំ (ឃុំស៊៍) ឬដកចេញពីអ្វីដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីដកមួយភាគប្រាំរួចហើយ? ឬមួយក៏វាដកចេញពីចំណែកមួយភាគប្រាំនោះ ហើយបួនភាគប្រាំទៀតនៅសល់សម្រាប់កងទ័ព? ដូចគ្នានេះដែរ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើ អស្សាល់ប៊៍ (ទ្រព្យដែលនៅជាប់នឹងសត្រូវដែលត្រូវបានសម្លាប់)៖ តើវាមានបទបញ្ញត្តិដូចជ័យភណ្ឌដែរឬទេ? ដែលការសម្រេចចិត្តស្ថិតនៅលើមេដឹកនាំ ប្រសិនបើលោកយល់ឃើញថាគួរផ្តល់ឱ្យអ្នកសម្លាប់នោះ លោកនឹងផ្តល់ឱ្យដូចករណីអាន់-ណាហ្វាលដែរ ឬលោកអាចហាមឃាត់មិនឱ្យផ្តល់ឱ្យ ប្រសិនបើលោកយល់ឃើញថាវាជាផលប្រយោជន៍សម្រាប់មូស្លីម? ឬមួយវាជាទ្រព្យដែលអ្នកសម្លាប់ទទួលបានដោយសិទ្ធិពីអល់ឡោះ ហើយមិនស្ថិតក្នុងបទបញ្ញត្តិនៃជ័យភណ្ឌឡើយ? ចំណែក អាល់-ហ្វៃអ៍៖ គឺអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រគល់ជូនមូស្លីមពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកកាហ្វិរដោយសន្តិវិធី ដោយមិនចាំបាច់មានការប្រយុទ្ធ ឬការប្រើកម្លាំងសេះ ឬអូដ្ឋឡើយ។ បទបញ្ញត្តិនៃទ្រព្យនេះគឺ៖ មិនត្រូវបែងចែកក្នុងចំណោមកងទ័ពដូចជ័យភណ្ឌឡើយ ព្រោះពួកគេមិនបានប្រើកម្លាំងដើម្បីទទួលបានវាទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវទុកសម្រាប់ផលប្រយោជន៍ទូទៅរបស់មូស្លីម។ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាថា៖ តើត្រូវដកមួយភាគប្រាំ (ឃុំស៊៍) សម្រាប់អ្នកដែលអល់ឡោះបានកំណត់ឈ្មោះ ឬវាត្រូវទុកសម្រាប់ផលប្រយោជន៍មូស្លីមទាំងអស់? ដូចគ្នានេះដែរ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើបទបញ្ញត្តិនៃការចំណាយមួយភាគប្រាំនោះ ដែលយើងនឹងពន្យល់លម្អិតនៅពេលក្រោយ។ ការបកស្រាយខគម្ពីរ និងបទបញ្ញត្តិរបស់វា អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ៖ ﴿ពួកគេសួរអ្នកអំពី "អាន់-ណាហ្វាល" ចូរអ្នកប្រាប់ពួកគេថា៖ អាន់-ណាហ្វាល គឺជារបស់អល់ឡោះ និងរ៉សូល﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ១]។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ថា ខគម្ពីរនេះត្រូវបានលុបចោល (ណាស់ឃ៍) ដោយបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ៖ ﴿ហើយចូរដឹងថា អ្វីក៏ដោយដែលអ្នករាល់គ្នាទទួលបានជាជ័យភណ្ឌ នោះចំណែកមួយភាគប្រាំរបស់វា គឺជារបស់អល់ឡោះ...﴾ [អាល់-អាន់ហ្វាល៖ ៤១]។ អ្នកដែលយល់បែបនេះចាត់ទុកថា "អាន់-ណាហ្វាល" ក្នុងខគម្ពីរនេះគឺ "ជ័យភណ្ឌ" (ហ្គានីម៉ាស់) ខ្លួនឯង។ ពាក្យថា "ណាហ្វាល" មកពីពាក្យថា "ណាហ្វាឡាស់" ដែលមានន័យថា ការបន្ថែម។ ពួកគេនិយាយថា ជ័យភណ្ឌត្រូវបានហៅថា "អាន់-ណាហ្វាល" ព្រោះអល់ឡោះបានប្រទានវាបន្ថែមដល់សហគមន៍របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (ស.អ.វ) ដោយភាពពិសេសរបស់ទ្រង់។ រ៉សូល (ស.អ.វ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «...ហើយជ័យភណ្ឌត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំ ខណៈដែលវាមិនដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាម្នាក់មុនខ្ញុំឡើយ»។ អ្នកប្រាជ្ញភាសាបានរាយការណ៍ថា "អាន់-ណាហ្វាល" គឺជ័យភណ្ឌ។ ពួកគេនិយាយថា ខគម្ពីរ "អាន់-ណាហ្វាល" គឺជាខគម្ពីរដំបូងៗដែលចុះមកនៅទីក្រុងម៉ាឌីណា នៅពេលដែលមិនទាន់មានបទបញ្ជាឱ្យបែងចែកមួយភាគប្រាំនៃជ័យភណ្ឌនៅឡើយ។ រាល់ជ័យភណ្ឌទាំងអស់គឺស្ថិតក្រោមការសម្រេចរបស់រ៉សូល (ស.អ.វ)។ បន្ទាប់មក អល់ឡោះបានលុបចោលបទបញ្ជានោះដោយខគម្ពីរមួយភាគប្រាំ (ឃុំស៊៍)។ ដូច្នេះ បទបញ្ជានៃជ័យភណ្ឌក៏ស្ថិតនៅត្រឹមការបែងចែកមួយភាគប្រាំ និងចំណែកដែលនៅសល់សម្រាប់អ្នកចម្បាំងតាមចំណែកដែលបានកំណត់។ មានការរាយការណ៍អំពីមូលហេតុនៃការចុះមកនៃខគម្ពីរនេះដែលបញ្ជាក់ពីមតិនេះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثامن في النفل والسلب، وأحكام الفيء والخمس، ووجوه مصارفهما، وتفصيل أحكام الأموال المستولى عليها من الكفار
ជំពូកទីប្រាំបួន ស្ដីពីពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះ (Jizyah) លក្ខខណ្ឌនៃការទទួលយកពន្ធនេះ អ្នកដែលត្រូវទទួលយកពន្ធពីពួកគេក្នុងចំណោមក្រុមអ្នកបដិសេធជំនឿ (កូហ្វារ) កម្រិតនៃពន្ធ និងសិទ្ធិ ក៏ដូចជាកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ អល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរប្រយុទ្ធនឹងអ្នកដែលមិនជឿលើអល់ឡោះ និងមិនជឿលើថ្ងៃបរលោក ហើយមិនហាមឃាត់អ្វីដែលអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បានហាមឃាត់ ហើយពួកគេមិនគោរពតាមសាសនាដ៏ត្រឹមត្រូវ (សាសនាឥស្លាម) ក្នុងចំណោមអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ (យូដា និងគ្រិស្ត) រហូតដល់ពួកគេបង់ពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះដោយផ្ទាល់ដៃ ក្នុងស្ថានភាពដែលពួកគេបន្ទាបខ្លួន﴾ [ស៊ូរ៉ះ អត្តៅបះ៖ ២៩]។ ហើយទ្រង់ក៏បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ ﴿ចូរប្រហារពួកមូស្រ៊ីគីន (អ្នកដែលដាក់ភាគីជាមួយអល់ឡោះ) នៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលអ្នកបានជួបពួកគេ ចូរចាប់ពួកគេ ឡោមព័ទ្ធពួកគេ និងអង្គុយចាំពួកគេនៅគ្រប់ច្រកល្ហក។ ប្រសិនបើពួកគេប្រែចិត្ត ហើយប្រតិបត្តិសឡាត និងបង់ហ្សាកាត់ ចូរដោះលែងពួកគេឱ្យមានសេរីភាព﴾ [ស៊ូរ៉ះ អត្តៅបះ៖ ៥]។ អល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានបង្គាប់ឱ្យធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងនឹងពួកមូស្រ៊ីគីន និងប្រហារពួកគេគ្រប់មធ្យោបាយ ព្រមទាំងឡោមព័ទ្ធ និងដាក់សម្ពាធលើពួកគេ ហើយទ្រង់មិនបានកំណត់គោលដៅណាមួយក្រៅពីការឱ្យពួកគេចូលកាន់សាសនាឥស្លាមនោះទេ។ ចំពោះអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ (អហ្លុលគីតាប) ទ្រង់បានកំណត់លក្ខខណ្ឌមួយទៀត ប្រសិនបើពួកគេមិនចូលកាន់សាសនាឥស្លាម នោះគឺការបង់ពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះ។ នៅក្នុងគម្ពីររបស់មូស្លីម (សហ៊ីហ៍ មូស្លីម) មានរាយការណ៍ពី ប៊ូរ៉ៃដះ បាននិយាយថា៖ នៅពេលដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានតែងតាំងមេបញ្ជាការលើកងទ័ព ឬកងកម្លាំងតូចមួយ ទ្រង់តែងតែណែនាំគាត់ជាពិសេសឱ្យកោតខ្លាចអល់ឡោះ និងឱ្យធ្វើល្អចំពោះអ្នកដែលនៅជាមួយគាត់ពីក្រុមមូស្លីម។ បន្ទាប់មកទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ចូរធ្វើសង្គ្រាមដោយព្រះនាមអល់ឡោះ ក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ។ ចូរប្រយុទ្ធនឹងអ្នកដែលបដិសេធជំនឿលើអល់ឡោះ។ ចូរធ្វើសង្គ្រាម ប៉ុន្តែកុំក្បត់ កុំបោកប្រាស់ កុំធ្វើទារុណកម្មលើសាកសព និងកុំសម្លាប់កុមារ។ ហើយនៅពេលអ្នកជួបសត្រូវរបស់អ្នកដែលជាពួកមូស្រ៊ីគីន ចូរអញ្ជើញពួកគេឱ្យជ្រើសរើសយកជម្រើសបី...» រហូតដល់ចប់ហាឌីស។ នៅក្នុងនោះទ្រង់បានរៀបរាប់ពី៖ ការចូលកាន់សាសនាឥស្លាម បន្ទាប់មកការធ្វើហ៊ីជរ៉ះ (ការធ្វើចំណាកស្រុក)។ បន្ទាប់មកទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ប្រសិនបើពួកគេបដិសេធ នោះចូរទាមទារពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះពីពួកគេ។ ប្រសិនបើពួកគេយល់ព្រម នោះចូរទទួលយកពីពួកគេ ហើយឈប់ប្រយុទ្ធនឹងពួកគេ។ ប្រសិនបើពួកគេបដិសេធ នោះចូរស្វែងរកជំនួយពីអល់ឡោះ ហើយប្រយុទ្ធនឹងពួកគេ...»។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ថា កាតព្វកិច្ចក្នុងការប្រយុទ្ធនឹងពួកកូហ្វារ (អ្នកបដិសេធជំនឿ) គឺថា អ្នកណាដែលយល់ព្រមបង់ពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះ—មិនថាជាទូទៅចំពោះគ្រប់ក្រុមអ្នកបដិសេធជំនឿ ឬជាពិសេសចំពោះអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ យោងទៅតាមការខ្វែងគំនិតគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលយើងនឹងរៀបរាប់នៅពេលក្រោយ—នោះការប្រយុទ្ធនឹងពួកគេគឺត្រូវហាមឃាត់ ហើយចាំបាច់ត្រូវតែឈប់ប្រយុទ្ធ និងទទួលយកពន្ធពីពួកគេ យោងតាមអ្វីដែលបានបញ្ជាក់ពីបញ្ជារបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ និងដោយសារវាជាគោលដៅមួយក្នុងចំណោមគោលដៅទាំងពីរដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងគម្ពីរគួរអាន។ ការពិចារណាក្នុងជំពូកនេះទាក់ទងនឹងចំណុចចំនួនបួន៖ ទីមួយ៖ តើអ្នកណាខ្លះដែលត្រូវទទួលយកពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះពីពួកគេ? ហើយតើវាជាទូទៅសម្រាប់គ្រប់ក្រុមអ្នកបដិសេធជំនឿ រួមទាំងអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ អ្នកគោរពរូបសំណាក និងអ្នកដែលមិនគោរពសាសនាអ្វីទាំងអស់ ឬវាជាការកំណត់តែចំពោះអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរតែប៉ុណ្ណោះ? ទីពីរ៖ ស្ដីពីកម្រិតនៃពន្ធដែលត្រូវយកពីពួកគេ និងអ្នកដែលត្រូវកំណត់ឱ្យបង់ពន្ធនេះ។ ទីបី៖ ស្ដីពីការវិនិច្ឆ័យចំពោះអ្នកដែលចូលកាន់សាសនាឥស្លាមបន្ទាប់ពីការបង់ពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះ ឬអ្នកដែលបានស្លាប់ទៅ។ ទីបួន៖ ស្ដីពីលក្ខខណ្ឌនៃពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះ និងសិទ្ធិដែលចាំបាច់សម្រាប់ពួកគេ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ។ ផ្នែក៖ ការស្វែងយល់ពីអ្នកដែលត្រូវទទួលយកពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះពីពួកគេក្នុងចំណោមក្រុមអ្នកបដិសេធជំនឿ អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើអ្នកដែលត្រូវទទួលយកពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះពីពួកគេ ជាបីមតិ៖ មតិទីមួយ៖ ពន្ធនេះត្រូវទទួលយកពីគ្រប់ក្រុមអ្នកបដិសេធជំនឿទាំងអស់ មិនថាអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ ឬអ្នកដទៃក្រៅពីនេះដូចជាអ្នកគោរពរូបសំណាក និងអ្នកដែលបដិសេធមិនទទួលស្គាល់អល់ឡោះ ហើយមិនគោរពសាសនាអ្វីទាំងអស់ឡើយ។ មិនថាជាជនជាតិអារ៉ាប់ ឬមិនមែនអារ៉ាប់ និងអ្នកដែលគោរពសាសនាផ្សេងក្រៅពីឥស្លាមពីគ្រប់ប្រជាជាតិទាំងអស់។ នេះគឺជាមតិរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក និងអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើននៃក្រុមរបស់លោក រួមទាំងលោក អល់អូហ្សៃ និងអ្នកដទៃទៀត។ មតិទីពីរ៖ ពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះមិនត្រូវទទួលយកឡើយ លើកលែងតែពីជនជាតិយូដា និងគ្រិស្តប៉ុណ្ណោះ មិនថាពួកគេជាជនជាតិអារ៉ាប់ ឬមិនមែនអារ៉ាប់ឡើយ ហើយក៏រួមទាំងពួកម៉ាជូស (អ្នកគោរពភ្លើង) ផងដែរ។ នេះគឺជាមតិរបស់លោក អ៊ីម៉ាម សាហ្វីអី, អប៊ូ ថូរ, អះម៉ាត់, ដាវូដ និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀត។ មតិទីបី៖ ពន្ធហ្ស៊ីយ៉ះត្រូវទទួលយកពីគ្រប់អ្នកបដិសេធជំនឿដែលមិនមែនជាជនជាតិអារ៉ាប់ ប៉ុន្តែមិនត្រូវទទួលយកពីជនជាតិអារ៉ាប់ឡើយ លើកលែងតែអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ។ នេះគឺជាមតិរបស់លោក អប៊ូ ហានីហ្វះ និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញរបស់លោក។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب التاسع في الجزية، وشرط قبولها، وممن يحق أن تقبل من أصناف الكفر، ومقاديرها، وما لأهلها وعليهم
ជំពូកទីដប់ ស្តីពីអ្នកដែលក្បត់សាសនា (មូរតាត), អ្នកបង្កចលាចល (មូហ្វារីប), ការប្រយុទ្ធនឹងក្រុមបះបោរ (អាល់បាហ្គី), ការលម្អិតអំពីបទបញ្ញត្តិរបស់ពួកគេ, ការលើកឡើងពីអ្វីដែលទាក់ទងនឹងបទល្មើសរបស់ពួកគេ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មដែលចាំបាច់ត្រូវអនុវត្តចំពោះពួកគេ។ អល់ឡោះ (ស៊ូហាណាហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលអំពីដែនកំណត់នៃការសម្លាប់ និងការប្រយុទ្ធនឹងពួកកាហ្វេរថា៖ ﴿...ប្រសិនបើពួកគេប្រែចិត្ត ហើយប្រតិបត្តិសឡាត និងបង់ហ្សាកាត់ នោះចូរទុកផ្លូវឱ្យពួកគេ។ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកអភ័យទោសដ៏មេត្តាប្រណីបំផុត﴾ [អាត់តៅបះ៖ ៥]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយកុំសម្លាប់ខ្លួនឯងឡើយ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកមេត្តាប្រណីចំពោះអ្នករាល់គ្នា﴾ [អាន់នីសា៖ ២៩]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលសម្លាប់អ្នកជំនឿម្នាក់ដោយចេតនា នោះការតបស្នងរបស់គេគឺនរកជះហាន់នាំ ដែលគេនឹងស្ថិតនៅក្នុងនោះជារៀងរហូត អល់ឡោះបានខឹងសម្បារនឹងគេ ហើយបានដាក់បណ្តាសាគេ និងបានរៀបចំទុកសម្រាប់គេនូវការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ធំធេង﴾ [អាន់នីសា៖ ៩៣]។ អ៊ីម៉ាម មូស្លីម បានកត់ត្រាពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូម៉ារ ថា រ៉សូល (សលឡាល់ឡោះហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជាឱ្យប្រយុទ្ធនឹងមនុស្សទាំងឡាយ រហូតដល់ពួកគេធ្វើសក្ខីភាពថា គ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ ហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)គឺជា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ហើយពួកគេប្រតិបត្តិសឡាត និងបង់ហ្សាកាត់។ ប្រសិនបើពួកគេធ្វើដូចនេះ នោះឈាម និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេនឹងត្រូវបានការពារពីខ្ញុំ ហើយការគណនាទោសកំហុសរបស់ពួកគេគឺស្ថិតនៅលើអល់ឡោះ»។ ហើយលោកក៏បានកត់ត្រាពី អាប់ប៊ូ បាក់រ៉ូ ថា ព្យាការី (សលឡាល់ឡោះហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ ពេលវេលាបានវិលត្រឡប់មកដូចសភាពដើមវិញ នៅថ្ងៃដែលអល់ឡោះបានបង្កើតមេឃ និងផែនដី...» រហូតដល់ចប់ហាឌីស។ ក្នុងនោះមានន័យថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ ឈាមរបស់ពួកអ្នក ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកអ្នក និងកិត្តិយសរបស់ពួកអ្នក គឺហរ៉ាម (ហាមឃាត់) សម្រាប់ពួកអ្នក ដូចជាភាពហាមឃាត់នៃថ្ងៃនេះ ខែនេះ និងទីក្រុងនេះ។ ហើយពួកអ្នកនឹងជួបម្ចាស់របស់ពួកអ្នក ហើយទ្រង់នឹងសួរពួកអ្នកអំពីសកម្មភាពរបស់ពួកអ្នក។ ដូច្នេះ កុំត្រឡប់ទៅជាកាហ្វេរ ឬជាអ្នកវង្វេងបន្ទាប់ពីខ្ញុំ ដោយកាប់សម្លាប់គ្នាទៅវិញទៅមក។ ចូរដឹងថា អ្នកដែលនៅទីនេះត្រូវតែប្រាប់ទៅអ្នកដែលមិននៅទីនេះ»។ ដូច្នេះ គម្ពីរគួរអាន, ស៊ូណាន់ និងការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ្មា) គឺបញ្ជាក់ពីការការពារឈាមរបស់មូស្លីម និងភាពហាមឃាត់ក្នុងការធ្វើបាបវា។ គ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមប្រជាជាតិមូស្លីមលើរឿងនេះឡើយ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលច្បាប់សាសនា (សារីអា) អនុញ្ញាតឱ្យមានការសម្លាប់ដោយសារសិទ្ធិដែលច្បាប់បានកំណត់។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានលើកលែងចេញពីភាពទូទៅនៃអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ហើយបានមានការបញ្ជាក់ពីការលើកលែងនោះនៅក្នុងគម្ពីរ និងស៊ូណាន់ ដែលតម្រូវឱ្យយើងអនុវត្តតាម។ អល់ឡោះ (តអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយកុំសម្លាប់ជីវិតដែលអល់ឡោះបានហាមឃាត់ លើកលែងតែដោយសិទ្ធិត្រឹមត្រូវប៉ុណ្ណោះ﴾ [អាល់អាន់អាម៖ ១៥១, អាល់អ៊ីស្រា៖ ៣៣]។ អ៊ីម៉ាម មូស្លីម បានកត់ត្រាក្នុងហាឌីសរបស់ ហ្សាប៊ីរ ពី រ៉សូល (សលឡាល់ឡោះហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) ថា៖ «...ប្រសិនបើពួកគេនិយាយថា គ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ នោះឈាម និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេនឹងត្រូវបានការពារពីខ្ញុំ លើកលែងតែដោយសិទ្ធិត្រឹមត្រូវរបស់វា»។ នៅក្នុងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា ﴿លើកលែងតែដោយសិទ្ធិត្រឹមត្រូវ﴾ និងប្រសាសន៍របស់ព្យាការីថា «លើកលែងតែដោយសិទ្ធិត្រឹមត្រូវរបស់វា» គឺជាការបញ្ជាក់ថា មានរឿងរ៉ាវខ្លះដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការសម្លាប់ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះប្រព្រឹត្តវាបន្ទាប់ពីមានជំនឿ។ ទោះបីជាពាក្យថា "សិទ្ធិត្រឹមត្រូវ" នៅទីនេះមានលក្ខណៈទូទៅក៏ដោយ ក៏វាត្រូវបានពន្យល់បកស្រាយនៅក្នុងគម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់ដ៏ត្រឹមត្រូវ។ អល់ឡោះ (តអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ត្រូវបានកំណត់លើពួកអ្នកឱ្យអនុវត្តការសងសឹក (កីសាស) ចំពោះអ្នកដែលត្រូវបានសម្លាប់﴾ [អាល់បាកូរ៉ះ៖ ១៧៨]។ ហើយទ្រង់បានបញ្ជាក់ពីប្រាជ្ញា និងគុណធម៌ក្នុងរឿងនេះដោយមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយនៅក្នុងការសងសឹក (កីសាស) នោះមានជីវិតសម្រាប់ពួកអ្នក﴾ [អាល់បាកូរ៉ះ៖ ១៧៩]។ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ ការតបស្នងចំពោះអ្នកដែលប្រយុទ្ធនឹងអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ហើយខិតខំបង្កភាពអសន្តិសុខនៅលើផែនដី គឺត្រូវសម្លាប់ ឬត្រូវឆ្កាង...﴾ [អាល់ម៉ាអ៊ីដះ៖ ៣៣]។ ហើយមានការរាយការណ៍ជាបន្តបន្ទាប់ (តាវ៉ាទូ) ពី រ៉សូល (សលឡាល់ឡោះហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) អំពីការតម្រូវឱ្យសម្លាប់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) ដែលមានប្តីឬប្រពន្ធរួចហើយ ដោយការគប់ដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ និងការបញ្ជាឱ្យសម្លាប់អ្នកដែលក្បត់សាសនា (មូរតាត)។ ទាំងអស់នេះគឺជាការបញ្ជាក់ពី "សិទ្ធិត្រឹមត្រូវ" ដែលអល់ឡោះបានលើកលែងទុក។ អ៊ីម៉ាម មូស្លីម បានកត់ត្រាពី អាប់ឌុលឡោះ ពីព្យាការី (សលឡាល់ឡោះហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) ថា៖ «សូមស្បថដោយព្រះដែលគ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីទ្រង់! ឈាមរបស់បុរសមូស្លីមដែលធ្វើសក្ខីភាពថា គ្មានព្រះណាផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ ហើយខ្ញុំគឺជា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យហូរឡើយ លើកលែងតែមនុស្សបីប្រភេទ៖ អ្នកដែលចាកចេញពីសាសនា (មូរតាត), អ្នកដែលបែកបាក់ពីក្រុមមូស្លីម, អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) បន្ទាប់ពីមានប្តីឬប្រពន្ធ, និងជីវិតសងនឹងជីវិត»។ ហាឌីសនេះហាក់ដូចជាកំណត់ការសម្លាប់ត្រឹមតែបីប្រភេទនេះប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានយល់តាមន័យនេះ ខណៈអ្នកខ្លះទៀតបានបន្ថែមលើនេះនូវអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងដទៃទៀត។ វាអាចទៅរួចដែលថាការកំណត់បីប្រភេទនេះ គឺដោយសារតែវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់ក្នុងការការពារសាសនា ជីវិត និងពូជពង្ស។ ការប្រយុទ្ធរបស់ អាប់ប៊ូ បាក់រ៉ូ (រ៉ឌីយាល់ឡោះហ៊ូ អាន់ហ៊ូ) ទៅលើអ្នកដែលមិនព្រមបង់ហ្សាកាត់ គឺមានការចូលរួមពីក្រុមសហាបះ (សាវក) និងការយល់ព្រមពីពួកគេ ដែលវាមានលក្ខណៈដូចជាការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ្មា)។ ទាំងអស់នេះបង្ហាញថា វាគឺជាការបកស្រាយអំពី "សិទ្ធិត្រឹមត្រូវ" ដែលអល់ឡោះបានលើកលែងនៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់ និងតាមរយៈមាត់របស់ រ៉សូល របស់ទ្រង់។ ជំពូកទីមួយ៖ ស្តីពីបទបញ្ញត្តិនៃអ្នកក្បត់សាសនា (មូរតាត) អល់ឡោះ (ស៊ូហាណាហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាពីក្នុងចំណោមពួកអ្នកដែលក្បត់សាសនារបស់ខ្លួន ហើយស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពជាកាហ្វេរ នោះសកម្មភាពរបស់ពួកគេនឹងត្រូវមោឃៈទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ ហើយពួកគេគឺជាអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងនរកជារៀងរហូត﴾ [អាល់បាកូរ៉ះ៖ ២១៧]។ នេះគឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីការតម្រូវឱ្យសម្លាប់ពួកគេ និងការដកហូតនូវការការពារដែលជំនឿធ្លាប់បានផ្តល់ឱ្យពួកគេ។ ហើយមានការបញ្ជាក់ថា រ៉សូល (សលឡាល់ឡោះហ៊ូ អាឡៃហិ វ៉ាសាល់ឡាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលប្តូរសាសនារបស់ខ្លួន ចូរពួកអ្នកសម្លាប់គេចុះ»។ វាគឺជាការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមថា បុរសដែលពេញវ័យ មានសតិសម្បជញ្ញៈ ដែលធ្លាប់មានជំនឿ រួចបានក្បត់សាសនាដោយស្ម័គ្រចិត្ត មិនមែនដោយការបង្ខិតបង្ខំ ហើយត្រូវបានអញ្ជើញឱ្យប្រែចិត្តតែមិនព្រមប្រែចិត្ត នោះឈាមរបស់គេគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب العاشر: في المرتدين والمحاربين، وقتال أهل البغي، وتفصيل أحكامهم، وذكر ما يتعلق بجناياتهم، ويلزم من عقوباتهم.