ក្បួន និងវិធីប្រតិបត្តិពិធីបុណ្យហជ្ជ

ក្នុងនាមអល់ឡោះ មហាស្បើយ មហាករុណា សេចក្តីផ្តើម ពិតប្រាកដណាស់ រាល់ការសរសើរទាំងឡាយគឺចំពោះអល់ឡោះ យើងសរសើរទ្រង់ យើងស្វែងរកការជួយសង្គ្រោះពីទ្រង់ និងស្វែងរកការអត់ទោសបាបពីទ្រង់។ យើងស្វែងរកការការពារជាមួយអល់ឡោះឱ្យរួចផុតពីប្រការអាក្រក់នៃខ្លួនយើង និងពីអំពើបាបទាំងឡាយនៃសកម្មភាពរបស់យើង។ អ្នកណាដែលអល់ឡោះណែនាំបង្ហាញផ្លូវ គ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើឱ្យគេវង្វេងបានឡើយ ហើយអ្នកណាដែលទ្រង់ធ្វើឱ្យវង្វេង ក៏គ្មាននរណាម្នាក់អាចណែនាំបង្ហាញផ្លូវដល់គេបានដែរ។ ខ្ញុំសូមធ្វើជាសាក្សីថា គ្មានម្ចាស់ដែលត្រូវគោរពសក្ការៈពិតប្រាកដក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយអង្គគត់ ដោយគ្មានដៃគូឡើយ ហើយខ្ញុំសូមធ្វើជាសាក្សីថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាអ្នកបម្រើ និងជា រ៉សូល របស់ទ្រង់។ {ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿទាំងឡាយ! ចូរខ្លាចញញើតចំពោះអល់ឡោះឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមទំហំនៃការខ្លាចញញើតចំពោះទ្រង់ ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាកុំស្លាប់ឱ្យសោះ លើកលែងតែក្នុងស្ថានភាពដែលអ្នករាល់គ្នាជាមូស្លីម} [អាលី អ៊ីមរ៉ន: ១០២]។ {ឱមនុស្សលោកទាំងឡាយ! ចូរខ្លាចញញើតម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នា ដែលបានបង្កើតអ្នករាល់គ្នាចេញពីជីវិតតែមួយ (អាដាំ) ហើយបានបង្កើតពីជីវិតនោះនូវគូស្រកររបស់គេ (ហាវ៉ា) និងបានផ្សព្វផ្សាយពីអ្នកទាំងពីរនូវបុរស និងស្ត្រីជាច្រើន។ ហើយចូរខ្លាចញញើតចំពោះអល់ឡោះ ដែលអ្នករាល់គ្នាតែងតែសួរនាំ (ទាមទារសិទ្ធិ) គ្នាទៅវិញទៅមកដោយសារទ្រង់ និងចូររក្សាចំណងញាតិសន្តាន។ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកតាមដានមើលលើអ្នករាល់គ្នាជានិច្ច} [អាននីសា: ១]។ {ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿទាំងឡាយ! ចូរខ្លាចញញើតចំពោះអល់ឡោះ ហើយចូរនិយាយពាក្យពេចន៍ដែលត្រឹមត្រូវ ច្បាស់លាស់។ ទ្រង់នឹងកែលម្អសកម្មភាពទាំងឡាយរបស់អ្នករាល់គ្នាឱ្យបានល្អប្រសើរ ហើយទ្រង់នឹងអត់ទោសបាបទាំងឡាយរបស់អ្នករាល់គ្នា។ ហើយអ្នកណាដែលស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ពិតណាស់ គេទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេង} [អាល់អះហ្សាប: ៧០-៧១]។ ជាបន្តបន្ទាប់៖ ពិតប្រាកដណាស់ ពិធីបុណ្យហជ្ជ គឺជាសាលារៀននៃជំនឿ និងជាចំណងអប់រំ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗកាន់តែបង្កើនជំនឿ កាន់តែបង្កើនការធ្វើអំពើល្អ និងការជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំ។ គេនឹងមានអារម្មណ៍ធូរស្រាល ស្ងប់ចិត្ត និងកក់ក្តៅ ទោះបីជាមានភាពនឿយហត់ លំបាក និងហត់នឿយយ៉ាងណាក៏ដោយ ជាពិសេសជាមួយនឹងចំនួនអ្នកធ្វើហជ្ជយ៉ាងច្រើនកុះករមកពីគ្រប់ទិសទីនៃពិភពលោក។ មូស្លីមម្នាក់ៗបំពេញកាតព្វកិច្ចទាំងនេះដោយស្មារតីខ្ពង់ខ្ពស់ និងចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ដោយស្ថានភាពរបស់គេហាក់បីដូចជានិយាយថា៖ «វាជាការល្អណាស់ ប្រសិនបើថ្ងៃនៃពិធីបុណ្យហជ្ជត្រូវបានអូសបន្លាយឱ្យវែងជាងនេះ»។ នៅក្នុងថ្ងៃនៃពិធីបុណ្យហជ្ជ មានរូបភាព និងការទូន្មានប្រៀនប្រដៅ មានមេរៀន និងភស្តុតាង មានការក្រេបជញ្ជក់ចំណេះដឹង និងបទពិសោធន៍ មានការទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងការលុបបំបាត់អំពើបាប ព្រមទាំងការរំលឹកនឹកគុណ (ហ្ស៊ីកៀរ) និងការស្រក់ទឹកភ្នែកជាប្រចាំ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ {ដើម្បីឱ្យពួកគេបានឃើញផ្ទាល់ភ្នែកនូវផលប្រយោជន៍ទាំងឡាយសម្រាប់ពួកគេ ហើយពួកគេរំលឹកនឹកដល់នាមរបស់អល់ឡោះនៅក្នុងថ្ងៃទាំងឡាយដែលត្រូវបានកំណត់} [អាល់ហជ្ជ: ២៨]។ សាលារៀននៃជំនឿមួយនេះ ត្រូវតែអនុវត្តទៅតាមអ្វីដែលបាននាំមកពី រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាយកពីខ្ញុំនូវរបៀបរបបនៃការបំពេញហជ្ជរបស់អ្នករាល់គ្នា» ដើម្បីឱ្យវាផ្តល់ផលផ្លែផ្កា និងដើម្បីឱ្យការសន្យារបស់អល់ឡោះក្នុងការអត់ទោសបាប និងកំហុសឆ្គងទាំងឡាយត្រូវបានសម្រេចឡើង។ ខ្ញុំបានសរសេរតាំងពីពីរឆ្នាំមុនមកម៉្លេះ អំពីបញ្ហាមួយចំនួននៃពិធីបុណ្យហជ្ជ និងហាឌីសទាំងឡាយដែលទាក់ទងនឹងវា ដោយសារតែសារៈសំខាន់របស់វា ជាពិសេសអ្វីដែលទាក់ទងនឹងការធ្វើហជ្ជរបស់ព្យាការី ﷺ ព្រមទាំងមេរៀន និងការអប់រំដែលមាននៅក្នុងនោះ។ បន្ទាប់មក អល់ឡោះដ៏មានអំណាច និងរុងរឿង បានសម្របសម្រួលឱ្យខ្ញុំទទួលបានសៀវភៅសង្ខេបដ៏មានប្រយោជន៍មួយក្បាល ដែលត្រូវបានផ្តល់ជាកាដូដល់ខ្ញុំដោយបងប្អូនដ៏មានគុណធម៌មួយចំនួន (១) ដែលជាស្នាដៃរបស់អ្នកកែទម្រង់នៃសតវត្សរ៍ទីដប់ពីរនៃឆ្នាំហិលជ្រី គឺលោកអុីម៉ាម មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុល វ៉ាហាប់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីចំពោះគាត់) ក្នុងការបកស្រាយអំពីរបៀបរបបនៃការបំពេញហជ្ជ តាមបែបបទងាយស្រួល និងឃ្លាប្រយោគច្បាស់លាស់។ _________ (១) គឺបងប្រុស៖ មុកប៊ីល ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ សូមអល់ឡោះប្រទានបុណ្យកុសលដល់គាត់។ ខ្ញុំក៏បានស្វែងរកការជួយសង្គ្រោះពីអល់ឡោះដ៏មានអំណាច និងរុងរឿង ហើយបានផ្តោតចិត្តទុកដាក់លើការផ្ទៀងផ្ទាត់ ការស្រាវជ្រាវប្រភពហាឌីស និងការធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើសៀវភៅនេះ ដោយសង្ឃឹមថានឹងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់សហគមន៍មូស្លីម និងការរស់ឡើងវិញនូវកេរដំណែលរបស់បុព្វបុរសជំនាន់មុន (សឡាហ្វ) សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេទាំងអស់គ្នា។ * * * សៀវភៅ និងវិធីសាស្ត្ររបស់ខ្ញុំក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់៖ ឈ្មោះសៀវភៅ និងការភ្ជាប់ទៅកាន់អ្នកនិពន្ធ៖ សៀវភៅតូចនេះមានឈ្មោះថា «ម៉ាន់សាកុល ហជ្ជ» (របៀបរបបនៃការបំពេញហជ្ជ) ហើយចំណងជើងនេះត្រូវបានសរសេរនៅលើក្របសៀវភៅដោយអក្សរច្បាស់លាស់។ ចំពោះការភ្ជាប់ទៅកាន់អ្នកនិពន្ធ៖ សៀវភៅតូចនេះ គឺជាស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោកអុីម៉ាមអ្នកកែទម្រង់ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុល វ៉ាហាប់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីចំពោះគាត់) ហើយចំណុចនេះស្តែងឡើងតាមរយៈកត្តាមួយចំនួន រួមមាន៖ ១- ការសរសេរឈ្មោះអ្នកនិពន្ធនៅលើក្របសៀវភៅដោយអក្សរច្បាស់លាស់។ ២- របៀបសរសេរ និងឃ្លាប្រយោគរបស់វា គឺជារបៀបសរសេរ និងឃ្លាប្រយោគរបស់លោកសេក្ខ អុីម៉ាម មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុល វ៉ាហាប់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីចំពោះគាត់) ហើយចំណុចនេះស្តែងឡើងយ៉ាងច្បាស់ចំពោះអ្នកដែលបានអានស្នាដៃនិពន្ធសង្ខេបមួយចំនួនរបស់លោកសេក្ខ ដូចជាសៀវភៅ «អាល់អូស៊ូល អុលសះឡាសះ» (គោលការណ៍គ្រឹះទាំងបី) និង «អាល់កុវ៉ាអុីទុល អើបា» (ច្បាប់គ្រឹះទាំងបួន) និងសៀវភៅផ្សេងៗទៀត។ ៣- អ្នកដែលបានសរសេរជីវប្រវត្តិរបស់គាត់មួយចំនួន បានលើកឡើងថាសៀវភៅតូចនេះ គឺជាស្នាដៃនិពន្ធមួយក្នុងចំណោមស្នាដៃនិពន្ធទាំងឡាយរបស់គាត់។ វិធីសាស្ត្ររបស់ខ្ញុំក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់៖ ខ្ញុំបានអនុវត្តក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់សៀវភៅនេះ និងការធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើវា តាមជំហានដូចខាងក្រោម៖ ១- ខ្ញុំបានពឹងផ្អែកលើច្បាប់ចម្លងសរសេរដោយដៃដ៏វិសេសវិសាលតែមួយគត់ ដែលជាប្រភេទសៀវភៅទំហំតូច មានចំនួន «១០» ទំព័រ ក្នុងមួយទំព័រមាន «១៧» បន្ទាត់ លើកលែងតែទំព័រចុងក្រោយដែលមាន «៨» បន្ទាត់។ វាត្រូវបានសរសេរដោយអក្សរច្បាស់លាស់ ប៉ុន្តែមិនមានបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទនៃការចម្លង ឬឈ្មោះរបស់អ្នកចម្លងឡើយ។ ២- ប្រសិនបើនៅក្នុងឯកសារសរសេរដោយដៃមានការខ្វះចន្លោះ ឬពាក្យដែលមិនច្បាស់លាស់សម្រាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងបន្ថែមពាក្យដែលខ្វះចន្លោះនោះពីប្រភពយោងផ្សេងៗ ព្រមទាំងពាក្យដែលមិនច្បាស់លាស់នោះផងដែរ ដែលករណីនេះគឺកម្រកើតមានណាស់។ ជួនកាលខ្ញុំបានខិតខំស្វែងរកអ្វីដែលខ្ញុំយល់ថាត្រឹមត្រូវ រួចបញ្ជាក់វា និងធ្វើការកត់សម្គាល់នៅក្នុងកំណត់សម្គាល់ខាងក្រោម (Footnote)។ ករណីបែបនេះមិនបានកើតឡើងឡើយ លើកលែងតែចំពោះពាក្យតែមួយគត់។ ៣- ខ្ញុំបានដាក់ចំណងជើងនៅក្នុងសញ្ញា அடைবন্ধ [ ] ដើម្បីបន្ថែមការបកស្រាយឱ្យកាន់តែច្បាស់ និងដើម្បីកុំឱ្យអ្នកអានមានការខ្វះការផ្តោតអារម្មណ៍។ ៤- ខ្ញុំបានស្រាវជ្រាវប្រភពអាយ៉ាត់គម្ពីរដោយបញ្ជាក់ពីលេខអាយ៉ាត់ និងឈ្មោះស៊ូរ៉ាត់។ ៥- ខ្ញុំបានស្រាវជ្រាវប្រភពហាឌីសទាំងឡាយដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ ក្នុងកម្រិតមធ្យម ដោយបញ្ជាក់ពីឈ្មោះប្រភព និងលេខហាឌីស។ ចំពោះហាឌីសណាដែលមានចំណុចខ្វះខាត (ម៉ាក់ឡូល) ខ្ញុំនឹងបញ្ជាក់ពីខ្សែស្រឡាយចម្លង និងចំណុចខ្វះខាតរបស់វា រួមជាមួយការវិនិច្ឆ័យលើហាឌីសនោះ។ ៦- ខ្ញុំបានភ្ជាប់បញ្ហាហ្វិកហ៍ (ច្បាប់វិន័យ) ទៅនឹងសៀវភៅល្បីៗនៃនិកាយ (ម៉ាហ្សហាប់) ដូចជាសៀវភៅ «អាល់មុគ្រនី» និង «សាហ្ស មុនតាហាល់ អ៊ីរ៉ាដាត» ហើយជួនកាលខ្ញុំបានលើកឡើងពីការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងបញ្ហាណាមួយដោយសង្ខេប រួមជាមួយការបញ្ជាក់ពីប្រភពយោង។ ៧- ខ្ញុំបានភ្ជាប់អ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានបកស្រាយអំពីពាក្យប្លែកៗ ទៅនឹងប្រភពណាមួយនៃប្រភពបកស្រាយពាក្យប្លែកៗ (ការីប)។ ៨- ខ្ញុំបានដាក់ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់អ្នកនិពន្ធ។ ៩- ខ្ញុំបានរៀបចំបញ្ជីមាតិកានៃប្រធានបទទាំងឡាយដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅ។ ខ្ញុំសូមបួងសួងចំពោះអល់ឡោះ សូមទ្រង់ធ្វើឱ្យសកម្មភាពរបស់ខ្ញុំនេះមានភាពស្មោះត្រង់ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ នាំទៅរកការពេញចិត្ត និងឋានសួគ៌របស់ទ្រង់ ហើយសូមឱ្យសៀវភៅនេះផ្តល់ផលប្រយោជន៍ និងសូមប្រទានផលបុណ្យដ៏ល្អដល់អ្នកនិពន្ធរបស់វា ព្រមទាំងសូមប្រមូលផ្តុំពួកយើងជាមួយគាត់នៅក្នុងឋានសួគ៌ដ៏សុខសាន្ត រួមជាមួយបណ្តាព្យាការី អ្នកដែលមានភាពស្មោះត្រង់ បណ្តាអ្នកពលី និងមនុស្សល្អៗទាំងឡាយ ពិតប្រាកដណាស់ ទ្រង់ជាអ្នកផ្តល់ឱ្យដ៏សប្បុរស និងមហាខ្ពង់ខ្ពស់។ ពិនដា ប៊ីន ណាហ្វី អាល់អាប់ដាលី * * * ជីវប្រវត្តិសង្ខេបរបស់អ្នកនិពន្ធ ឈ្មោះ ខ្សែស្រឡាយ កំណើត និងការលូតលាស់របស់គាត់៖ គាត់គឺ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុល វ៉ាហាប់ ប៊ីន ស៊ូឡៃម៉ាន ប៊ីន អាលី ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាម៉ាត់ ប៊ីន រ៉ាស៊ីត អាល់តាមីមី។ គាត់បានកើតនៅឆ្នាំ ១១១៥ ហិលជ្រី នៅក្នុងទីប្រជុំជន អាល់អ៊ុយ័យណាស់ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងជើងទីក្រុងរីយ៉ាដ ហើយបានលូតលាស់ឡើងក្រោមការបីបាច់ថែរក្សារបស់ឪពុកគាត់នៅក្នុងទីប្រជុំជននោះ។ សញ្ញានៃភាពឆ្លាតវៃ និងការយល់ដឹងរហ័សបានលេចឡើងលើរូបគាត់តាំងពីក្មេង ដោយគាត់បានទន្ទេញចាំគម្ពីរគួរអានទាំងស្រុងមុនពេលអាយុដប់ឆ្នាំ ហើយបានពេញវ័យ (គ្រប់ការណ៍) មុនពេលពេញដប់ពីរឆ្នាំ។ ឪពុករបស់គាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញគាត់មានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធ្វើជាអ្នកដឹកនាំសឡាត (អុីម៉ាម) ជាក្រុម ហើយខ្ញុំបានរៀបការឱ្យគាត់នៅក្នុងឆ្នាំនោះ»។ ការស្វែងរកចំណេះដឹងរបស់គាត់៖ គាត់បានរៀនសូត្រចំណេះដឹងពីឪពុករបស់គាត់ នូវច្បាប់ហ្វិកហ៍ខាងនិកាយហានបាលី ការបកស្រាយគម្ពីរគួរអាន (តាហ្វស៊ីររ) និងហាឌីស។ កាលពីក្មេង គាត់បានផ្តោតចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងលើសៀវភៅតាហ្វស៊ីររ ហាឌីស និង عقيدة (ជំនឿ) ហើយគាត់មានការយកចិត្តទុកដាក់ និងអានយ៉ាងច្រើននូវសៀវភៅរបស់សេក្ខុលឥស្លាម អុីបនូ តៃមីយ៉ាស់ និងសិស្សរបស់គាត់គឺលោកអុីបនុល កៃយីម។ ការធ្វើដំណើររបស់គាត់៖ គាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាក្កះ ក្នុងគោលបំណងបំពេញហជ្ជនៅផ្ទះដ៏ពិសិដ្ឋរបស់អល់ឡោះ បន្ទាប់មកបានទៅសួរសុខទុក្ខវិហាររបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយបានជួបជុំជាមួយបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញនៃទីក្រុងម៉ាឌីណាស់នៅទីនោះ និងបានក្រេបជញ្ជក់ចំណេះដឹងពីពួកគេ។ បន្ទាប់មកគាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងបាសរ៉ា ហើយបានស្នាក់នៅទីនោះមួយរយៈ ដោយបានសិក្សាជាមួយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន។ បន្ទាប់មកគាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ណាចដ៍ ដោយឆ្លងកាត់តំបន់អាល់អាសសាក។ នៅក្នុងការធ្វើដំណើរដ៏វែងឆ្ងាយនេះ គាត់បានឃើញអ្វីដែលមាននៅក្នុងតំបន់ណាចដ៍ និងតំបន់ផ្សេងៗទៀតដែលគាត់បានទៅសួរសុខទុក្ខ នូវជំនឿដ៏វង្វេង និងទំនៀមទម្លាប់ដ៏អាក្រក់ គាត់ក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការធ្វើការអំពាវនាវ (ដាវ៉ាស់) ទៅកាន់ទូហ៊ីត (ការគោរពអល់ឡោះតែមួយ) និងការបោះបង់ចោលនូវជំនឿមិនសមហេតុផល និងការធ្វើស្ហ៊ីរិក (ការយកដៃគូជាមួយអល់ឡោះ)។ នៅពេលដែលគាត់បានទៅសួរសុខទុក្ខទីក្រុងម៉ាឌីណាស់ គាត់បានឮការអំពាវនាវសុំជំនួយបែបស្ហ៊ីរិកចំពោះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ និងការបួងសួងសុំពីទ្រង់ក្រៅពីអល់ឡោះ។

ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះដ៏មេត្តាប្រណីបំផុត។ [និយមន័យនៃហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះ] ចូរអ្នកដឹងចុះ - សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់អ្នក - ថាអល់ឡោះ ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានបង្គាប់យើងនូវកិច្ចការពីរយ៉ាង គឺ៖ ហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះ។ ចំពោះ ហជ្ជ៖ វាគឺជាសសរស្តម្ភមួយក្នុងចំណោមសសរស្តម្ភទាំងប្រាំនៃសាសនាឥស្លាម ហើយវាមិនអាចអនុវត្តបានឡើយក្រៅពីពេលវេលាដែលបានកំណត់ជាក់លាក់។ ម្យ៉ាងទៀត ចាំបាច់ត្រូវតែឈរនៅអារ៉ហ្វាហ៍ (Arafah) មូសដាលីហ្វាហ៍ (Muzdalifah) មីណា (Mina) និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ ចំពោះ អ៊ុំរ៉ោះ៖ អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាថា តើវាជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រឌូ) ឬជាការកុសល (ស៊ូណាន់)? * តាមមហ្សហាប់ (សាលាគំនិត) និងតាមការយល់ឃើញរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃ៖ វាជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាត។ * ចំណែកឯ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍, អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក និងស្ហៃខុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបនូ តៃមីយ៉ាហ៍៖ យល់ថាវាជាស៊ូណាន់។ * ស្ហៃខ៍ មូហាំម៉ាដ អាល់អាមីន អាល់ស៊ិនគីទី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្វីដែលបង្ហាញឱ្យឃើញតាមរយៈគោលការណ៍នីតិសាស្ត្រ (Usul អាល់-Fiqh) គឺការផ្តល់ទម្ងន់ទៅលើភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ពីកាតព្វកិច្ច ជាងភស្តុតាងដែលមិនបញ្ជាក់ពីកាតព្វកិច្ច ដោយសារហេតុផលបីយ៉ាង..."។ * ស្ហៃខ៍របស់យើង អ៊ីបនូ អ៊ូសៃមីន (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្វីដែលបង្ហាញឱ្យឃើញគឺវាជាកាតព្វកិច្ច ព្រោះហាឌីសដែលត្រឹមត្រូវបំផុតដែលកាត់សេចក្តីក្នុងជម្លោះនេះ គឺហាឌីសរបស់លោកស្រី អាយ៉ិសហ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោកស្រី) នៅពេលលោកស្រីសួរព្យាការី (ស.ល.វ) ថា៖ 'តើស្ត្រីមានកាតព្វកិច្ចធ្វើជីហាតដែរឬទេ?' លោកបានឆ្លើយថា៖ 'បាទ មាន គឺជីហាតដែលគ្មានការប្រយុទ្ធគ្នា៖ នោះគឺហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះ'។ ពាក្យរបស់លោកដែលថា 'មានកាតព្វកិច្ចលើពួកគេ' គឺច្បាស់ណាស់ថាជាកាតព្វកិច្ច ព្រោះពាក្យថា 'លើ' (Ala) គឺជាទម្រង់នៃកាតព្វកិច្ច ដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកគោលការណ៍នីតិសាស្ត្របានលើកឡើង"។ អ៊ុំរ៉ោះមិនមានពេលវេលាកំណត់ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាអាចអនុវត្តបានគ្រប់ពេលវេលា។ វាមានន័យថា៖ អ្នកទៅទស្សនាផ្ទះអល់ឡោះ (កាអបះ) រួចធ្វើការចូលក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំម (Ihram) ពីមីកាត (Miqat) បន្ទាប់មកធ្វើការត្វាហ្វ (Tawaf) ជុំវិញផ្ទះអល់ឡោះ រួចធ្វើការសៃ (Sa'i) រវាងភ្នំសហ្វា និងម៉ារវ៉ាហ៍ បន្ទាប់មកកោរសក់ ឬកាត់សក់បន្តិចបន្តួច នោះអ៊ុំរ៉ោះរបស់អ្នកបានសម្រេចរួចរាល់ហើយ។ នៅពេលអ្នកដឹងដូចនេះហើយ ក្នុងចំណោមភាពងាយស្រួលនៃសាសនានេះ និងការមិនមានការលំបាកនៅក្នុងនោះ គឺព្យាការី (ស.ល.វ) បានបង្គាប់ឱ្យអនុវត្តអ៊ុំរ៉ោះ និងហជ្ជក្នុងការធ្វើដំណើរតែមួយ។ កាលពីសម័យមុនឥស្លាម (សម័យចាហ៊ីលីយ៉ាហ៍) ពួកគេតែងតែបែងចែកការធ្វើដំណើរមួយសម្រាប់ហជ្ជ និងការធ្វើដំណើរមួយទៀតសម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះ ហើយពួកគេតែងតែធ្វើអ៊ុំរ៉ោះក្នុងខែរ៉ូហ្សាប់ និងខែដទៃទៀត។ ដូច្នេះ ព្យាការី (ស.ល.វ) បានបង្គាប់ដល់អ្នកធ្វើហជ្ជ នៅពេលមកដល់មីកាត ឱ្យធ្វើការចូលក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំមសម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះ។ លុះពេលទៅដល់ទីក្រុងម៉ាកកាស់ ពួកគេធ្វើការត្វាហ្វជុំវិញផ្ទះអល់ឡោះ ធ្វើការសៃ កោរសក់ ឬកាត់សក់ រួចចេញពីស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំម។

ការបញ្ជាក់ពីការប្តូរពីការធ្វើហជ្ជទៅជាអ៊ុំរ៉ោះ សម្រាប់អ្នកដែលមិនបាននាំសត្វហ្ហាឌី (សត្វសម្រាប់ធ្វើពលិកម្ម) មកជាមួយ នៅពេលដល់ថ្ងៃតារវីយ៉ាហ៍ (ថ្ងៃទី ៨ ខែហ្ស៊ុលហ៊ីជ្ជៈ) គាត់ត្រូវគ្រងអ៊ីហ្រាំមសម្រាប់ធ្វើហជ្ជចេញពីទីក្រុងមេកា ហើយធ្វើដំណើរទៅកាន់វាលអារ៉ាហ្វាត។ នេះជាការបញ្ជាក់ថា ព្យាការី ﷺ បានបង្គាប់អ្នកដែលគ្រងអ៊ីហ្រាំមធ្វើហជ្ជ ហើយមិនមានសត្វហ្ហាឌីមកជាមួយ ឱ្យប្តូរការធ្វើហជ្ជនោះទៅជាការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះវិញ។ នៅពេលដែលរ៉សូល ﷺ បានបង្គាប់បែបនេះ សហាបះមួយចំនួនមានការងឿងឆ្ងល់ចំពោះការអនុញ្ញាតនេះ ដោយសារវាខុសប្លែកពីអ្វីដែលធ្លាប់អនុវត្តកន្លងមក ហើយពួកគេយល់ថាការធ្វើដំណើរពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា (ហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះដោយឡែក) គឺពេញលេញជាង និងទទួលបានផលបុណ្យច្រើនជាងចំពោះអល់ឡោះ។ ហេតុនេះហើយ ទើបព្យាការី ﷺ មានការខឹងសម្បារចំពោះអ្នកដែលមិនព្រមអនុវត្តតាមបញ្ជារបស់លោកភ្លាមៗ។ បញ្ហានេះគឺជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យមានរឿងរ៉ាវកើតឡើងចំពោះលោក អ៊ីបនូ អាប់បាស។ លោក សាឡាម៉ះ ប៊ិន ស៊ីប បាននិយាយទៅកាន់ អ៊ីម៉ាំ អាហ្មាត់ ថា៖ រាល់អ្វីៗទាំងអស់ដែលចេញពីលោក...

នេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ជូន៖ ការចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំម (الإحرام) មានរឿងរ៉ាវមួយថា មានបុរសម្នាក់បាននិយាយទៅកាន់លោក អះម៉ាត់ ថា៖ «លោកពិតជាល្អប្រសើរណាស់ លើកលែងតែចំណុចមួយប៉ុណ្ណោះ»។ លោក អះម៉ាត់ សួរថា៖ «តើវាជាអ្វីទៅ?» បុរសនោះឆ្លើយថា៖ «គឺការដែលលោកយល់ព្រមឱ្យមានការលុបចោលការធ្វើហជ្ជ (ដោយប្តូរទៅជាអ៊ុំរ៉ោះ)»។ លោក អះម៉ាត់ បានតបវិញថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់គិតថាអ្នកជាមនុស្សមានបញ្ញា! ខ្ញុំមានហាឌីសត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) ចំនួន ១៨ បទនៅក្នុងដៃ តើឱ្យខ្ញុំបោះបង់វាចោល ដើម្បីតែសម្តីរបស់អ្នកឬ?»។ ហើយក៏មានរាយការណ៍ផងដែរថា៖ បុរសម្នាក់មកពីត្រកូល បនីហៃជីម បានសួរលោក អ៊ីបនុ អាប់បាស ថា៖ «តើការកាត់សេចក្តី (ហ្វត្វា) អ្វីទៅដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាមានការងឿងឆ្ងល់ ឬមានការខ្វែងគំនិតគ្នាថា អ្នកណាដែលបានធ្វើត្វាហ្វ (ដើរជុំវិញកាអបះ) គឺគេបានរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រាំមហើយ?»។ លោក អ៊ីបនុ អាប់បាស បានឆ្លើយថា៖ «វាគឺជាស៊ូណាន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់របស់ព្យាការីរបស់អ្នក ទោះបីជាអ្នកមិនពេញចិត្តក៏ដោយ»។ លោក អាប់ឌុល រ៉ាហ្សាក់ បានរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ ស៊ូអាស ពីលោក អ៊ីបនុ អាប់បាស ថា៖ «អ្នកណាដែលមកដោយមានបំណងធ្វើហជ្ជ នោះការធ្វើត្វាហ្វជុំវិញកាអបះ នឹងធ្វើឱ្យគេក្លាយទៅជាអ្នកធ្វើអ៊ុំរ៉ោះ ទោះបីជាគេចង់ ឬមិនចង់ក៏ដោយ»។ ខ្ញុំ (អ្នកនិពន្ធ) បាននិយាយថា៖ «មនុស្សម្នាបានបដិសេធចំពោះលោកក្នុងរឿងនេះ»។ លោកឆ្លើយថា៖ «វាគឺជាស៊ូណាន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់ន់របស់ព្យាការីរបស់អ្នក ទោះបីជាអ្នកមិនពេញចិត្តក៏ដោយ»។ អ្វីដែលបានកើតឡើងចំពោះលោក (អ៊ីបនុ អាប់បាស) គឺការដែលមនុស្សម្នាបដិសេធចំពោះការយល់ឃើញរបស់លោកដែលថា ការធ្វើតមាត់ត៊ូ (Tamattu') គឺចាំបាច់ ហើយអ្នកណាដែលបានធ្វើត្វាហ្វ សៃអី (ដើររវាងភ្នំសហ្វា និងម៉ារវ៉ា) ហើយកាត់សក់ ឬកោរសក់ គឺគេបានរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រាំមហើយ។ ការចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំម នៅពេលអ្នកចង់ចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំម ចូរអ្នកងូតទឹកសម្អាតកាយ និងប្រើទឹកអប់។ បន្ទាប់មក ចូរដោះសម្លៀកបំពាក់ដែលមានថ្នេរចេញ ហើយស្លៀកពាក់ក្រណាត់អ៊ីហ្សារ (ក្រណាត់ស្លៀក) និងរីដា (ក្រណាត់ដណ្តប់)។ បន្ទាប់មក ចូរធ្វើសឡាតចំនួនពីររ៉ាកាត ហើយនៅពេលអ្នកបញ្ចប់សឡាតនោះ ចូរអ្នកប្រកាសចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំមសម្រាប់ធ្វើអ៊ុំរ៉ោះ។ ចំណុចគួរដឹង៖ ១. ការងូតទឹក៖ ត្រូវបានបញ្ជាក់ពីសកម្មភាព និងបញ្ជារបស់ព្យាការី ﷺ។ សកម្មភាពរបស់លោក គឺដូចដែលលោក ហ្សៃដ៍ បិន សាប៊ីត បានរាយការណ៍ថា ព្យាការី ﷺ បានដោះសម្លៀកបំពាក់ និងងូតទឹកនៅពេលចាប់ផ្តើមធ្វើអ៊ីហ្រាំម។ ចំណែកបញ្ជារបស់លោក គឺនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក ហ្សាប៊ីរ ដែលរាយការណ៍ដោយ មូស្លីម ថា៖ នៅពេលដែលអ្នកស្រី អាស្មាក់ បិនត៍ អ៊ូម៉ៃស៍ មានរដូវនៅ ហ្ស៊ុលហុលៃហ្វះ នាងបានសួរព្យាការី ﷺ ថា៖ «តើខ្ញុំត្រូវធ្វើដូចម្តេច?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ចូរងូតទឹក រុំក្រណាត់ឱ្យជិត ហើយចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំមចុះ»។ ២. ការប្រើទឹកអប់៖ ត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅ «សហ៊ីហ៍អាល់ប៊ូខូរី និងមូស្លីម» ពីអ្នកស្រី អាយ៉ិសះ ថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់លាបទឹកអប់ឱ្យរ៉សូល ﷺ មុនពេលលោកចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំម និងមុនពេលលោកធ្វើត្វាហ្វ»។ ៣. ការប្រកាសចូលអ៊ីហ្រាំម៖ មិនមានលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យបញ្ចេញមាត់នូវពាក្យសច្ចាប្រណិធាន (នីយ៉ាត) នោះទេ ព្រោះទីតាំងរបស់វាគឺស្ថិតនៅក្នុងបេះដូង។ ៤. ទម្រង់នៃការតាល់ប៊ីយ៉ះ (ការឆ្លើយតប)៖ «ល៉ាប់បៃកាល់ឡូហុមម៉ា ល៉ាប់បៃក៍, ល៉ាប់បៃក៍ ល៉ា សារីកា ល៉ាកា ល៉ាប់បៃក៍, អ៊ីនន៉ាល់ ហាំដា វ៉ាន់នីអ្មះ ល៉ាកា វ៉ាល់មូល់ក៍, ល៉ា សារីកា ល៉ាក៍»។ នេះគឺជាការតាល់ប៊ីយ៉ះរបស់រ៉សូល ﷺ។ វាជាការគួរឱ្យសរសើរក្នុងការលើកសំឡេងឱ្យឮៗ និងអានឱ្យបានច្រើន។ ការអាននេះកាន់តែមានសារៈសំខាន់នៅពេលឡើងទីខ្ពស់ ឬចុះជ្រលងភ្នំ ឬក្រោយពេលធ្វើសឡាតហ្វារឌូ។ ៥. ការធ្វើសឡាតពីររ៉ាកាត៖ លោក ស៊ៃឃុល អ៊ីស្លាម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើគេកំពុងធ្វើសឡាតហ្វារឌូ គេអាចចូលក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំមក្រោយសឡាតនោះបាន ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនមែនជាពេលសឡាតទេ គឺមិនមានសឡាតណាមួយដែលកំណត់ជាក់លាក់សម្រាប់អ៊ីហ្រាំមនោះឡើយ ហើយនេះគឺជាទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត»។

និងនៅចុងយាមរាត្រី ឬនៅពេលក្បួនដំណើរជួបគ្នា ឬនៅពេលគាត់ឡើងជិះយានជំនិះរបស់គាត់។ (កំណត់សម្គាល់៖ នេះយោងទៅតាមអ្វីដែលបានរាយការណ៍ពីក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុន (សាលាហ្វ)។ លោក អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី សៃបះ បានកត់ត្រាពីផ្លូវរបស់ ខៃស្មះ ដែលបាននិយាយថា៖ "ពួកគេចូលចិត្តឱ្យមានការថ្លែងតាល្បីយ៉ះ (ល័បបៃកាល់ឡូហុមម៉ះ ល័បបៃក...) នៅពេលប្រាំមួយស្ថានភាព៖ នៅក្រោយពេលសឡាត, នៅពេលបុគ្គលម្នាក់ឡើងជិះយានជំនិះរបស់គាត់, នៅពេលឡើងទីខ្ពស់ ឬចុះជ្រលងភ្នំ, និងនៅពេលពួកគេជួបគ្នាទៅវិញទៅមក"។ ហើយលោកមិនបានបញ្ជាក់ពីស្ថានភាពទីប្រាំមួយនោះទេ។ សូមមើល៖ "ន័ស្ប៊ុល រ៉ាយ៉ះ" ៣/៣៣)។ [ការហាមឃាត់ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីរ៉ម] មិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកអ៊ីរ៉មដកសក់របស់ខ្លួនឡើយ លើកលែងតែមានហេតុផលចាំបាច់ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ៖ ﴿ហើយកុំកោរសក់ក្បាលរបស់ពួកអ្នកឱ្យសោះ រហូតទាល់តែសត្វដែលត្រូវធ្វើពិធីបូជាបានទៅដល់កន្លែងរបស់វា﴾ [អាល់បាកូរ៉ះ៖ ១៩៦]។ ដូចគ្នានេះដែរ មិនអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ក្រចកឡើយ។ ប្រសិនបើក្រចករបស់គាត់បាក់ នោះអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ដកវាចេញបាន។ ដូចគ្នានេះដែរ មិនអនុញ្ញាតឱ្យគ្របក្បាលឡើយ យោងតាមប្រសាសន៍របស់រ៉សូល ﷺ ចំពោះបុគ្គលម្នាក់ដែលស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពអ៊ីរ៉មថា៖ "កុំគ្របក្បាលរបស់គាត់ ដ្បិតគាត់នឹងត្រូវប្រោសឱ្យរស់ឡើងវិញនៅថ្ងៃបរលោកក្នុងស្ថានភាពដែលកំពុងថ្លែងតាល្បីយ៉ះ"។ ប្រសិនបើគាត់ដាក់អ្វីមួយលើដើមឈើដើម្បីបាំងម្លប់ នោះមិនមានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ស្លៀកខោ ឬចងអ្វីមួយលើខ្លួនឡើយ លើកលែងតែជាក្រណាត់អ៊ីហ្សារ (ក្រណាត់រុំចង្កេះ)។ ដូចគ្នានេះដែរ គឺកាបូបដែលដាក់ប្រាក់។ លោក អះម៉ាត់ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអ៊ីរ៉ម ហើយបានចងកន្សែងពោះគោរបស់គាត់នៅត្រង់ចង្កេះថា៖ "កុំចងវា (ឱ្យជាប់) គឺគ្រាន់តែស៊កវាចូលគ្នាទៅវិញទៅមកប៉ុណ្ណោះ"។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ប្រើប្រាស់ទឹកអប់ ឬចេតនាហិតក្លិនទឹកអប់ ឬស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដែលមានក្លិនទឹកអប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែគាត់អាចហិតក្លិនផ្លែឈើ និងរុក្ខជាតិដែលដុះក្នុងវាលខ្សាច់បាន។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់សម្លាប់សត្វព្រៃ ឬជួយក្នុងការសម្លាប់វាឡើយ ទោះបីជាដោយការចង្អុលបង្ហាញ ឬវិធីផ្សេងទៀតក៏ដោយ។

[ហ្វីឌីយ៉ះ (សំណង)] អនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំម (Ihram) ដឹកសត្វអូដ្ឋរបស់ខ្លួន និងអាចលាងសម្អាតក្បាល ឬដងខ្លួនដោយថ្នមៗបាន។ ប្រសិនបើគាត់មានការចាំបាច់ត្រូវកោរសក់ ឬគ្របក្បាល ឬស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ដែលដេរភ្ជាប់ នោះគាត់អាចធ្វើបាន ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវតែបង់ហ្វីឌីយ៉ះ (សំណង)។ គាត់ត្រូវតែជៀសវាងអ្វីដែលអល់ឡោះបានហាមប្រាមនៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់ គឺការរួមភេទ (Ar-Rafath) ដែលសំដៅលើការរួមដំណេកជាមួយភរិយា និងការប្រព្រឹត្តអំពើបាបគ្រប់ប្រភេទ (អាល់-Fusuq)។ ចំពោះការហាមប្រាមមិនឱ្យជួយសម្លាប់សត្វ (ក្នុងពេលអ៊ីហ្រាំម) តាមរយៈការចង្អុលបង្ហាញ ឬការណែនាំ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នានេះ គឺផ្អែកលើអ្វីដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក អាប់ប៊ូ កូទូតាហ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) អំពីរឿងរ៉ាវនៃការសម្លាប់សត្វលាព្រៃ ខណៈដែលលោកមិនមែនជាអ្នកស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំមនោះទេ។ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់សហការីរបស់លោកដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំមថា៖ «តើក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាមាននរណាម្នាក់បានបញ្ជា ឬចង្អុលបង្ហាញវាដល់គាត់ដែរឬទេ?» ពួកគេបានឆ្លើយថា៖ «ទេ»។ លោកក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាបរិភោគសាច់ដែលនៅសល់ចុះ»។ ហ្វីឌីយ៉ះ (សំណង) គឺការផ្តល់អាហារដល់ជនក្រីក្រចំនួនប្រាំមួយនាក់ ដោយម្នាក់ៗទទួលបានពាក់កណ្តាលសាអ៍ (Sa') ឬការតមអាហារចំនួនបីថ្ងៃ ឬការសម្លាប់ចៀមមួយក្បាល។ នេះត្រូវបានគេហៅថា «ហ្វីឌីយ៉ះអាល់អះហ្សា» (សំណងសម្រាប់ភាពរំខាន) ដែលដកស្រង់ចេញពីប្រសាសន៍របស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ «...ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាឈឺ ឬមានបញ្ហានៅលើក្បាលរបស់គេ (ហើយត្រូវកោរសក់) នោះត្រូវបង់សំណងដោយការតមអាហារ ឬការបរិច្ចាគ ឬការសម្លាប់សត្វ (ធ្វើពលិកម្ម)»។ (អាល់បាករ៉ោះ៖ ១៩៦)។ យោងតាមលោក កះអាប់ ប៊ីន អ៊ូជរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំត្រូវបានគេនាំទៅជួបព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ខណៈដែលចៃកំពុងតែធ្លាក់ចុះមកលើមុខរបស់ខ្ញុំ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិននឹកស្មានថាការឈឺចាប់នេះធ្វើឱ្យអ្នកដល់ថ្នាក់នេះទេ។ តើអ្នកមានចៀមដែរឬទេ?» ខ្ញុំឆ្លើយថា៖ «ទេ»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរតមអាហារបីថ្ងៃ ឬផ្តល់អាហារដល់ជនក្រីក្រប្រាំមួយនាក់ ដោយម្នាក់ៗទទួលបានពាក់កណ្តាលសាអ៍»។ អត្ថន័យនៃរឿងនេះគឺថា បាបកម្មក្នុងពេលអ៊ីហ្រាំមគឺធ្ងន់ធ្ងរជាង ហើយការជៀសវាងវាគឺជារឿងចាំបាច់។ អំពើបាបក្នុងពេលអ៊ីហ្រាំមមិនដូចនឹងអំពើបាបនៅក្រៅពេលអ៊ីហ្រាំមនោះទេ ហើយអំពើបាបនៅក្នុងដែនដីហរ៉ម (ទីសក្ការៈ) ក៏មិនដូចនឹងអំពើបាបនៅកន្លែងផ្សេងដែរ។ គាត់ត្រូវតែជៀសវាងការឈ្លោះប្រកែកគ្នា (អាល់-Jidal) ដែលសំដៅលើការតវ៉ាជាមួយដៃគូរបស់អ្នករហូតដល់ធ្វើឱ្យគាត់ខឹង។ វាជាការប្រសើរ (Mustahabb) សម្រាប់គាត់ក្នុងការកាត់បន្ថយការនិយាយស្តីក្នុងរឿងដែលគ្មានប្រយោជន៍។ លោក អះម៉ាត់ បានលើកឡើងថា លោក ស៊ូរ៉ៃហ៍ នៅពេលដែលលោកស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអ៊ីហ្រាំម លោកប្រៀបដូចជាពស់ថ្លង់ (ដែលមិននិយាយស្តីអ្វីឡើយ)។ ប្រសិនបើគាត់ស្លៀកពាក់ ឬប្រើទឹកអប់ ឬគ្របក្បាលដោយអចេតនា (ភ្លេចខ្លួន) នោះគាត់មិនមានទោសអ្វីឡើយ។ ហ្វីឌីយ៉ះអាល់អះហ្សា ប្រសិនបើមូលហេតុរបស់វាបានកើតឡើងនៅក្រៅពេលអ៊ីហ្រាំម នោះការសម្លាប់សត្វ និងការចែករំលែកសាច់នោះនៅកន្លែងដែលមូលហេតុបានកើតឡើងគឺអាចអនុញ្ញាតបាន។ នៅពេលដែលគាត់ទៅដល់ទីក្រុងម៉ាកកាស់ ចាប់តាំងពីពេលដែលគាត់ចូលទៅក្នុងដែនដីហរ៉ម គាត់ត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នពីអំពើបាប ព្រោះអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «...ហើយអ្នកណាម្នាក់ដែលចង់ប្រព្រឹត្តអំពើទុច្ចរិតដោយអយុត្តិធម៌នៅក្នុងនោះ (ទីក្រុងម៉ាកកាស់) យើងនឹងឱ្យគេភ្លក់នូវការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់»។ (អាល់ហាច៖ ២៥)។ វាជាការហាមប្រាមមិនឱ្យគាត់កាប់ដើមឈើ ឬកាត់ស្មៅនៅក្នុងដែនដីហរ៉មនោះឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវបេះស្លឹកឈើរបស់វាដែរ។

ការចូលទៅកាន់ទីក្រុងមេកា មានការលើកទឹកចិត្ត (ស៊ុនណាន់) ឱ្យធ្វើការងូតទឹក (ហ្គូស៊ុល) មុនពេលចូលទៅកាន់ទីក្រុងមេកា ហើយគួរចូលទៅក្នុងពេលថ្ងៃ ព្រោះព្យាការី ﷺ បានអនុវត្តបែបនេះ។ មានការលើកទឹកចិត្តឱ្យចូលទៅកាន់ទីក្រុងមេកាពីផ្លូវខាងលើ ហើយចូលទៅក្នុងវិហារអាល់ហារ៉ាមតាមទ្វារ «បនី សៃបា» (Bani Shaibah) យោងតាមសកម្មភាពរបស់ព្យាការី ﷺ។ នៅពេលដែលឃើញផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអបះ) គួរលើកដៃឡើង ហើយពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះ សូមទ្រង់បង្កើនកិត្តិយស ការគោរព ការកោតខ្លាច និងសេចក្តីល្អដល់ផ្ទះនេះ ហើយសូមទ្រង់បង្កើនកិត្តិយស ការគោរព ការកោតខ្លាច និងសេចក្តីល្អដល់អ្នកដែលបានធ្វើហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ះនៅទីនេះ»។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកប្រាជ្ញបានបញ្ជាក់ថា មិនមានភស្តុតាងត្រឹមត្រូវ (ហាឌីស) ដែលបញ្ជាក់ថាព្យាការី ﷺ បានលើកដៃ ឬអានដូអា (ពាក្យបួងសួង) ជាក់លាក់ណាមួយនៅពេលឃើញកាអបះនោះទេ។ ដូចដែលអ៊ីម៉ាម អាស-ស្ហាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនមានអ្វីបញ្ជាក់អំពីការលើកដៃនៅពេលឃើញកាអបះនោះទេ ដូច្នេះខ្ញុំមិនជំទាស់ ហើយក៏មិនលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើដែរ»។

ការធ្វើត្វាហ្វ (ការដើរជុំវិញ) ផ្ទះអល់ឡោះ (កាអ់បះ) នៅពេលដែលអ្នកចូលទៅក្នុងវិហារហរ៉ម អ្វីដែលត្រូវចាប់ផ្តើមមុនគេគឺការធ្វើត្វាហ្វ (ការដើរជុំវិញកាអ់បះ) សម្រាប់អ៊ុំរ៉ោះ។ នៅក្នុងការធ្វើត្វាហ្វលើកដំបូងនេះ មានស៊ូណាន់ឱ្យធ្វើ «អិដតិបអ» (الاضطباع) គឺការយកកណ្តាលនៃក្រណាត់រ៉ូដា (ក្រណាត់ស្បៃដែលគ្របដណ្តប់រាងកាយផ្នែកខាងលើ) មកដាក់នៅក្រោមក្លៀកខាងស្តាំ ហើយចុងទាំងពីរនៃក្រណាត់នោះដាក់នៅលើស្មាខាងឆ្វេង។ អ្នកត្រូវចាប់ផ្តើមពីថ្មខ្មៅ (ហាចារុលអាស្វាត) ដោយប៉ះវាហើយថើបវា។ ប្រសិនបើចង់ អ្នកអាចប៉ះវាហើយថើបដៃខ្លួនឯង ឬប្រសិនបើមិនអាចប៉ះបានទេ គឺគ្រាន់តែធ្វើការចង្អុលទៅកាន់វាប៉ុណ្ណោះ យោងតាមសម្តីរបស់អ៊ុម៉ារ (រ៉ឌីយល់ឡោះហ៊ូ អាន់ហ៊ូ) ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថាអ្នកគ្រាន់តែជាថ្មមួយដុំ ដែលមិនអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ ឬផ្តល់ទោសអ្វីបានឡើយ។ ប្រសិនបើខ្ញុំមិនបានឃើញរ៉សូល (សល្លល់ឡោះហ៊ូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាំ) ថើបអ្នកទេនោះ ខ្ញុំក៏នឹងមិនថើបអ្នកដែរ»។ អ៊ីបនុ អាប់បាស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូល (សល្លល់ឡោះហ៊ូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាំ) បានប៉ះវា ហើយថើបដៃរបស់លោក»។ លោកក៏បានមានប្រសាសន៍ទៀតថា៖ «រ៉សូល (សល្លល់ឡោះហ៊ូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាំ) បានធ្វើត្វាហ្វនៅលើអូដ្ឋរបស់លោក រាល់ពេលដែលលោកមកដល់ថ្មខ្មៅ លោកបានចង្អុលទៅវាដោយមានអ្វីមួយនៅក្នុងដៃរបស់លោក»។ បន្ទាប់មក អ្នកត្រូវធ្វើត្វាហ្វចំនួនប្រាំពីរជុំ។ នៅក្នុងបីជុំដំបូង អ្នកត្រូវធ្វើ «រ៉ាម៉ាល់» (ការដើរលឿនៗ) ហើយបួនជុំដែលនៅសល់គឺដើរធម្មតា។ រាល់ពេលដែលអ្នកដើរដល់ត្រង់ថ្មខ្មៅ អ្នកត្រូវប៉ះវា ឬចង្អុលទៅវា ហើយរាល់ពេលដែលអ្នកដើរដល់ជ្រុងយ៉ាម៉ានី (រ៉ុកនុ យ៉ាម៉ានី) អ្នកត្រូវប៉ះវា។ អ្នកមិនត្រូវធ្វើត្វាហ្វឡើយ ប្រសិនបើអ្នកមិនទាន់មានទឹកលាងខ្លួន (តូហារ៉ោះ)។ ការនិយាយស្តីក្នុងពេលធ្វើត្វាហ្វមិនមែនជាកំហុសទេ ប៉ុន្តែត្រូវនិយាយតែរឿងល្អៗប៉ុណ្ណោះ។ អ្នកគួរតែបង្កើនការរំលឹកដល់អល់ឡោះ (ហ្ស៊ីកិរ) និងការអង្វរករ (ឌូអា) តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ មិនមានការកំណត់ជាក់លាក់ណាមួយដែលជាកាតព្វកិច្ចនោះទេ ប៉ុន្តែអាចអង្វរករដូចជា៖ «ឱអល់ឡោះ សូមឱ្យការធ្វើហាចនេះជាការធ្វើហាចដែលត្រូវបានទទួលយក (ម៉ាប់រូ) បាបកម្មត្រូវបានអភ័យទោស និងការខិតខំប្រឹងប្រែងត្រូវបានកត់ត្រាទុកជាកុសល»។ ឬអង្វរថា៖ «ឱម្ចាស់នៃខ្ញុំ សូមអភ័យទោស សូមមេត្តាប្រោសប្រណី និងសូមលើកលែងចំពោះអ្វីដែលព្រះអង្គបានដឹង ព្រះអង្គគឺជាអ្នកដែលថ្លៃថ្នូរ និងសប្បុរសបំផុត»។ ហើយអ្នកអាចអង្វរថា៖ ﴿រ៉ាប់បាណា អាតីនា ហ្វីឌុនយ៉ា ហាសាណាតាន់ វ៉ាហ្វីលអាហ៊ីរ៉ោះតិ ហាសាណាតាន់ វ៉ាក៊ីណា អាហ្សាបាន់ណារ៍﴾ (ឱម្ចាស់នៃពួកយើង សូមព្រះអង្គប្រទានដល់ពួកយើងនូវសេចក្តីល្អនៅក្នុងលោកិយនេះ និងសេចក្តីល្អនៅក្នុងបរលោក ហើយសូមការពារពួកយើងពីទារុណកម្មនៃភ្លើងនរក)។ ការធ្វើត្វាហ្វជុំវិញផ្ទះអល់ឡោះត្រូវតែឱ្យបានគ្រប់ប្រាំពីរជុំ។ ប្រសិនបើអ្នកមានការសង្ស័យអំពីចំនួនជុំ អ្នកត្រូវយកចំនួនដែលតិចជាង (ជាគោល)។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការធ្វើត្វាហ្វ អ្នកត្រូវទៅអធិស្ឋាន (សឡាត) ចំនួនពីររ៉ាកាតនៅខាងក្រោយម៉ាកាំ (កន្លែងឈររបស់ព្យាការីអ៊ីប្រូហ៊ីម)។ នៅក្នុងរ៉ាកាតទីមួយ ត្រូវអានស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាតិហ៉ះ និងស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វីរូន។ នៅក្នុងរ៉ាកាតទីពីរ ត្រូវអានស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាតិហ៉ះ និងស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ិខ្លាស។ ប្រសិនបើអ្នកមិនអាចអធិស្ឋាននៅខាងក្រោយម៉ាកាំបានទេ អ្នកអាចអធិស្ឋាននៅកន្លែងណាក៏បានក្នុងវិហារហរ៉ម។ ការអធិស្ឋានដោយគ្មានវត្ថុអ្វីមកខណ្ឌនៅពីមុខ (ស៊ូត្រោះ) គឺមិនមានបញ្ហាអ្វីឡើយ ទោះបីជាមានបុរសឬស្ត្រីដើរកាត់ពីមុខអ្នកក៏ដោយ។ នៅពេលដែលអ្នកបានអធិស្ឋានពីររ៉ាកាតរួចហើយ អ្នកត្រូវត្រឡប់ទៅកាន់ថ្មខ្មៅវិញដើម្បីប៉ះវា។

ការដើរ (សៃ) រវាងភ្នំសហ្វា និងភ្នំម៉ារវ៉ា បន្ទាប់មក ត្រូវចេញទៅកាន់ភ្នំសហ្វាតាមច្រកទ្វារសហ្វា រួចឡើងទៅលើភ្នំសហ្វា រហូតដល់មើលឃើញផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអ់បះ)។ បន្ទាប់មក ត្រូវបែរមុខទៅរកទិសគីប្លះ (កាអ់បះ) ហើយពោលពាក្យ «អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ» (អល់ឡោះមហាក្រៃលែង) ចំនួនបីដង រួចពោលថា៖ «អាល់ហាំឌូ លីលឡាហ៊ី ឡាហ្ស៊ី ហៈដាណា، ឡាអ៊ីឡាហៈ អ៊ីឡាល់ឡោះហ៊ូ វ៉ះហ្ដះហ៊ូ ឡា សារីកៈ ឡះហ៊ូ، លះហុលមូល់កូ វ៉ះលះហុលហាំឌូ، យូហ៊ីយូ វ៉ះយូមីតូ វ៉ះហូវ៉ះ អាឡា កុលលី សៃអ៊ីន កូឌីរ។ ឡាអ៊ីឡាហៈ អ៊ីឡាល់ឡោះហ៊ូ វ៉ះហ្ដះហ៊ូ ឡា សារីកៈ ឡះហ៊ូ، សដាកូ វ៉ះអ់ដះហ៊ូ វ៉ះន៉ាសារ៉ូ អាប់ដះហ៊ូ វ៉ះហៈហ្សាម៉ាល់អាហ្សាប៉ា វ៉ះហ្ដះហ៊ូ»។ (មានន័យថា៖ ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះ ដែលបានណែនាំយើង។ គ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ ទ្រង់មានតែមួយ គ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ។ អំណាចជារបស់ទ្រង់ ហើយការសរសើរជារបស់ទ្រង់ ទ្រង់ផ្តល់ជីវិត និងផ្តល់សេចក្តីស្លាប់ ហើយទ្រង់មានអំណាចលើគ្រប់សព្វសត្វទាំងអស់។ គ្មានព្រះជាម្ចាស់ណាផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ ទ្រង់មានតែមួយ គ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ ទ្រង់បានបំពេញតាមសន្យារបស់ទ្រង់ បានជួយដល់បាវបម្រើរបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានកម្ចាត់ក្រុមសត្រូវតែម្នាក់ឯង)។ បន្ទាប់មក ត្រូវអង្វរករ (ឌូអា) នៅចន្លោះនោះ ដោយពោលពាក្យដូចខាងលើចំនួនបីដង។ បន្ទាប់មក ត្រូវអង្វរករថា៖ «អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា អ៊ីអ់ស្ហ៊ីមនី ប៊ីឌីនីកា វ៉ះតូអាអ៊ីយ៉ាទិកា វ៉ះតូអាអ៊ីយ៉ាទិ រ៉សូលីកា។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា ជាន្នីបនី ហូឌូដាកា។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា ជ្អាល់នី មីមម៉ាន់ យូហ៊ីបប៊ូកា វ៉ះយូហ៊ីបប៊ូ មាន់ យូហ៊ីបប៊ូកា វ៉ះយូហ៊ីបប៊ូ ម៉ាឡាអ៊ីកាតាកា វ៉ះអាំប៊ីយ៉ាអាកា វ៉ះរ៉ូសូលាកា វ៉ះអាប់ដាកាស សាលីហ៊ីន។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា ហាប់ប៊ីនី អ៊ីឡៃកា វ៉ះអ៊ីឡា ម៉ាឡាអ៊ីកាតិកា វ៉ះអ៊ីឡា អាប់ដាកាស សាលីហ៊ីន។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា យ៉ាស៊ីរនី លីលយូសារ៉ា វ៉ះជាន្នីបនីលអូសារ៉ា វ៉ះអ៊ិហ្វហ្វរ លី ហ្វីលអាគីរ៉ូទី វ៉ាល់អូឡា វ៉ះជ្អាល់នី មីន អៃអ៊ីមម៉ាទិលមូតតាក៊ីន វ៉ះជ្អាល់នី មីន វ៉ារ៉ាសាតិ ជាន្ន៉ាទិនន៉ាអីម វ៉ះអ៊ិហ្វហ្វរ លី ខតីអ៉ាទី យ៉ាវម៊ីឌីន។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា អ៊ីនន៉ាកា កុលតា៖ {អ៊ូដអ៊ូណី អះស្តះជិប លះកុំ} វ៉ះអ៊ីនន៉ាកា ឡា ទូខ់លីហ្វុល មីអ់អាដ។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា អ៊ីហ្ស៍ ហៈដៃតានី លីលអ៊ីស្លាម ហ្វាឡា ទិនហ្សអ់នី មីនហូ វ៉ះឡា ទិនហ្សអ់ហ៊ូ មីននី ហាត់តា ទូហ្វ៉ានី អាឡាល់អ៊ីស្លាម។ អល់ឡោះហ៊ុមម៉ា ឡា ទូកូដដិមនី អ៊ីឡាល់អាហ្សាប វ៉ះឡា ទូអាក់ខឺរនី អ៊ីឡាល់ហ្វីតាន់»។ បន្ទាប់មក ត្រូវត្រឡប់ទៅពោលពាក្យតាវហ៊ីត (ឡាអ៊ីឡាហៈ អ៊ីឡាល់ឡោះ...) និងពាក្យតាក់ប៊ីរ (អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ) ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ហើយធ្វើបែបនេះចំនួនបីដង។ នៅពេលធ្វើរួចរាល់ហើយ ត្រូវចុះពីភ្នំសហ្វា រួចដើរទៅកាន់សញ្ញាសម្គាល់ (បង្គោលពណ៌បៃតង) ហើយត្រូវរត់ (សៃ) យ៉ាងលឿនរហូតដល់សញ្ញាសម្គាល់បន្ទាប់។ បន្ទាប់មក ត្រូវដើរធម្មតារហូតដល់ភ្នំម៉ារវ៉ា រួចធ្វើដូចអ្វីដែលបានធ្វើនៅលើភ្នំសហ្វា។ បន្ទាប់មក ត្រូវចុះពីភ្នំម៉ារវ៉ា រួចដើរក្នុងកន្លែងដែលត្រូវដើរ និងរត់ក្នុងកន្លែងដែលត្រូវរត់ ដោយធ្វើបែបនេះឱ្យបានចំនួនប្រាំពីរជុំ។ ហើយមានការណែនាំឱ្យស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមានទឹកលាងជម្រះ (វូឌូ) នៅពេលធ្វើការដើរ (សៃ)។ នៅពេលបញ្ចប់ការដើរ (សៃ) ត្រូវកោរសក់ ឬកាត់សក់ រួចជាការបញ្ចប់ពិធី (ហាឡាល់)។

ការគ្រងឈុតអ៊ីហ្រាំម (Ihram) សម្រាប់ធ្វើពិធីហជ្ជ នៅថ្ងៃតារវីយ៉ាហ៍ (ថ្ងៃទី ៨ ខែហ្ស៊ុលហ៊ីជ្ជះ)។

[ការចូលកាន់សភាពអ៊ីរ៉មសម្រាប់ធ្វើហជ្ជនៅថ្ងៃតារវីយ៉ះ] នៅពេលដល់ថ្ងៃតារវីយ៉ះ (ថ្ងៃទី ៨ ខែហ្ស៊ុលហ៊ីជ្ជះ) ត្រូវចូលកាន់សភាពអ៊ីរ៉មសម្រាប់ធ្វើហជ្ជពីទីកន្លែងណាក៏បានក្នុងក្រុងម៉ាកកាស់ដែលខ្លួនចង់បាន បន្ទាប់មកត្រូវធ្វើដំណើរទៅកាន់មីណា។ អ្វីដែលប្រសើរជាងគេគឺត្រូវសូត្រសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអះស្រ៍នៅទីនោះ ហើយស្នាក់នៅទីនោះរហូតដល់ចុងថ្ងៃនោះ រួចសម្រាកមួយយប់នៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែរឿងនេះមិនងាយស្រួលសម្រាប់មនុស្សភាគច្រើនក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះទេ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេធ្វើដំណើរទៅកាន់អារ៉ហ្វះនៅថ្ងៃនោះតែម្តង។ [ការឈរនៅអារ៉ហ្វះ] នៅពេលព្រះអាទិត្យរះឡើង ត្រូវធ្វើដំណើរពីមីណាទៅកាន់អារ៉ហ្វះ ហើយស្នាក់នៅណាមីរ៉ះរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរៀបនឹងអស្តង្គត ទើបសូត្រសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអះស្រ៍ដោយបង្រួម និងធ្វើមុនពេលកំណត់ (ជម្អ៍ តាក់ឌីម) រហូតដល់ពេលទៅដល់ទីតាំងឈរ (ម៉ៅគីហ្វ)។ ផ្ទៃដីអារ៉ហ្វះទាំងមូលគឺជាទីតាំងឈរ លើកលែងតែជ្រលងភ្នំអ័រនះ។ ហើយមានស៊ូណាន់ឱ្យឈរនៅក្បែរផ្ទាំងថ្មរាបស្មើ និងភ្នំ។ ការឈរនៅអារ៉ហ្វះគឺជាកាតព្វកិច្ច (រូកុន) ដែលការធ្វើហជ្ជមិនអាចសម្រេចបានឡើយបើខ្វះវា។ ត្រូវអង្វរករ (ឌូអា) ឱ្យបានច្រើន ហើយពោលពាក្យថា៖ «ឡាអ៊ីឡាហះ អ៊ីលឡាល់ឡោះ វ៉ះហ្សះហ៊ូ ឡា ស៊ីរីកះ ឡះ, លហុលមុលកូ វ៉ះលហុលហាំឌូ, យូហ៊ីយូ វ៉ះយូមីតូ, វ៉ះហ៊ូហ្វះ អាឡា កុល្លិ សៃអ៊ីន កូឌីរ» (គ្មានព្រះណាគួរឱ្យគោរពសក្ការៈក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ គ្មានដៃគូសម្រាប់ទ្រង់ឡើយ អំណាចជារបស់ទ្រង់ ហើយការសរសើរជារបស់ទ្រង់ ទ្រង់ផ្តល់ជីវិត និងធ្វើឱ្យស្លាប់ ហើយទ្រង់មានអំណាចលើគ្រប់សព្វសត្វទាំងអស់)។ ត្រូវលើកដៃឡើង រួចស្ងៀមស្ងាត់មួយសន្ទុះប្រហែលនឹងរយៈពេលដែលមនុស្សម្នាក់អានស៊ូរ៉ះអាល់ហ្វាតេហះ បន្ទាប់មកលើកដៃឡើងវិញ ហើយពោលដូចអ្វីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ត្រូវធ្វើបែបនេះរហូតដល់ពេលចាកចេញពីទីនោះ ហើយបន្តធ្វើបែបនេះរហូតដល់ព្រះអាទិត្យអស្តង្គត។ ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ចាកចេញពីអារ៉ហ្វះមុនពេលព្រះអាទិត្យអស្តង្គត នោះគេត្រូវសងដោយការធ្វើពលិកម្ម (ដាំ) លើកលែងតែគេត្រឡប់មកវិញ ហើយឈរនៅទីនោះរហូតដល់ព្រះអាទិត្យអស្តង្គត។

[ការធ្វើដំណើរទៅកាន់មូសដាលីហ្វាហ៍] បន្ទាប់មក ត្រូវធ្វើដំណើរចេញពីអារ៉ាហ្វាហ៍ទៅកាន់មូសដាលីហ្វាហ៍ក្រោយពេលថ្ងៃលិច និងមុនពេលសូត្រសឡាតម៉ាក់រិប ដោយត្រូវរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់។ ប្រសិនបើឃើញមានចន្លោះទំនេរ (ផ្លូវទូលាយ) អាចធ្វើដំណើរឱ្យលឿនបន្តិច។ នៅពេលទៅដល់មូសដាលីហ្វាហ៍ ត្រូវសូត្រសឡាតម៉ាក់រិប និងអ៊ីស្យាបញ្ចូលគ្នា (ជុំ) មុនពេលដាក់ឥវ៉ាន់ចុះ។ លុះដល់ពេលព្រឹកព្រលឹម ត្រូវសូត្រសឡាតស៊ូប៊ហ៍នៅដើមពេលវេលារបស់វា។ បន្ទាប់មក ត្រូវទៅកាន់ទីកន្លែង «អាល់ម៉ាស៊ីអ័រ អាល់ហារ៉ាម» រួចឈរនៅទីនោះ ហើយធ្វើការសរសើរអល់ឡោះ និងពោលពាក្យតាក់ប៊ីរ (អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ) រហូតដល់មេឃភ្លឺច្បាស់។

ការធ្វើដំណើរទៅកាន់មីណា និងការគប់ថ្មជុំរ៉ូថុលអាកាប៉ះ (Jamrat អាល់-Aqabah) បន្ទាប់មក ត្រូវធ្វើដំណើរទៅកាន់មីណាមុនពេលថ្ងៃរះ ដោយរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់។ នៅពេលទៅដល់ជ្រលងភ្នំមូហ្សាសារ (Wadi Muhassir) ត្រូវបង្កើនល្បឿនបន្តិច។ នៅពេលទៅដល់មីណា កិច្ចការដំបូងដែលត្រូវចាប់ផ្តើមគឺការគប់ថ្មជុំរ៉ូថុលអាកាប៉ះ ដោយរើសគ្រួសចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ពីកន្លែងណាក៏បានតាមចិត្ត។ វាជាការល្អប្រសើរ (ស៊ូណាន់) ប្រសិនបើគ្រួសនោះមានទំហំប៉ុនគ្រាប់សណ្តែក ឬគ្រាប់ហ្វាន់ដុក (Hazelnut) ហើយត្រូវគប់ចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់។ វាជាការល្អប្រសើរ (ស៊ូណាន់) ដែលត្រូវពោលពាក្យ «អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ» (អល់ឡោះគឺមហាក្រៃលែង) នៅពេលគប់ថ្មនីមួយៗ ហើយពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់ធ្វើឱ្យការធ្វើហជ្ជនេះ ជាការធ្វើហជ្ជដែលត្រូវបានទទួលយក (ហជ្ជម៉ាប់រូ) ជាការលុបលាងបាបកម្ម និងជាកិច្ចការដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកជាកុសល»។ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេ) បានលើកឡើងថា វាជាការល្អប្រសើរដែលត្រូវបន្ថែមពាក្យដូអាថា៖ «ឱអល់ឡោះ! ដូចដែលទ្រង់បានផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់យើងក្នុងកិច្ចការនេះ និងបានបង្ហាញឱ្យយើងឃើញវា ដូច្នេះសូមទ្រង់ផ្តល់ភាពងាយស្រួលដល់យើងក្នុងការរំឭកដល់ទ្រង់ ដូចដែលទ្រង់បានណែនាំផ្លូវដល់យើង។ សូមទ្រង់អភ័យទោសដល់យើង និងមេត្តាដល់យើង ដូចដែលទ្រង់បានសន្យានឹងយើងតាមរយៈព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ ដែលជាព្រះបន្ទូលដ៏ត្រឹមត្រូវថា៖ {នៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នាត្រឡប់មកពីអារ៉ាហ្វាតវិញ ចូររំឭកដល់អល់ឡោះនៅឯម៉ាស៊ីអារុលហារ៉ាម (Mash'ar អាល់-Haram) ហើយចូររំឭកដល់ទ្រង់ ដូចដែលទ្រង់បានណែនាំផ្លូវដល់អ្នករាល់គ្នា ទោះបីជាពីមុនមកអ្នករាល់គ្នាស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលវង្វេងផ្លូវក៏ដោយ។ បន្ទាប់មក ចូរត្រឡប់មកវិញពីកន្លែងដែលមនុស្សម្នាត្រឡប់មកវិញ ហើយចូរស្វែងរកការអភ័យទោសពីអល់ឡោះ។ ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកអភ័យទោសដ៏មហាក្រៃលែង និងជាអ្នកមេត្តាដ៏មហាក្រៃលែង}» (ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាការ៉ោះ៖ ១៩៨-១៩៩)។ ត្រូវឈប់ពោលពាក្យតាល់ប៊ីយ៉ាស់ (Talbiyah) នៅពេលចាប់ផ្តើមគប់ថ្មជុំរ៉ូថុលអាកាប៉ះ។

បន្ទាប់មក គាត់ត្រូវធ្វើការសម្លាប់សត្វហទ្យី (សត្វដែលនាំទៅធ្វើពលិកម្ម) ប្រសិនបើគាត់មានវាជាមួយ ហើយត្រូវកោរសក់ ឬកាត់សក់របស់គាត់។ បន្ទាប់មក អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់គាត់ លើកលែងតែការរួមភេទជាមួយភរិយា។ ការធ្វើដំណើរទៅកាន់ផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអបះ) និងការដោះសីល (តាហាលូល)៖ ប្រសិនបើគាត់បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអបះ) នៅថ្ងៃនោះ គាត់ត្រូវធ្វើការត្វាហ្វ (ដើរជុំវិញកាអបះ) ដែលហៅថា ត្វាហ្វុលហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះ (ការត្វាហ្វសួរសុខទុក្ខ)។

ការស្នាក់នៅមីណា (អាល់-Mabit bi-Mina)

មួយក្នុងចំណោមរូកុន (សសរស្តម្ភ) នៃពិធីហជ្ជ ប្រសិនបើគាត់ត្រឡប់ទៅមីណាវិញក្នុងថ្ងៃនោះ នោះគឺជារឿងប្រសើរជាង ហើយនៅពេលនោះអ្វីៗទាំងអស់ (ដែលធ្លាប់ហាមឃាត់ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីហ្រាម) គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់គាត់។ ហើយប្រសិនបើគាត់មានលទ្ធភាពចូលទៅក្នុងផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអបះ) ដោយគ្មានការលំបាក ឬការខ្វះខាតអ្វីនោះ គឺត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យគាត់ធ្វើដូច្នេះ។ ហើយក៏ត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យគាត់ទៅកាន់អណ្តូងហ្សាំហ្សាំ ដើម្បីផឹកទឹកពីទីនោះ។ ការស្នាក់នៅមីណា នៅពេលគាត់ត្រឡប់ទៅមីណាវិញ គឺចាំបាច់សម្រាប់គាត់ត្រូវស្នាក់នៅទីនោះក្នុងរាត្រីនៃថ្ងៃទាំងនោះ (ថ្ងៃតាស៊ីរីក)។ ការគប់ថ្ម (ជុំរ៉ាត់) ក្នុងថ្ងៃតាស៊ីរីក ហើយគាត់ត្រូវគប់ថ្មទៅលើសសរថ្ម (ជុំរ៉ាត់) ទាំងនោះក្នុងថ្ងៃទាំងនោះ នៅពេលដែលព្រះអាទិត្យរៀបនឹងអស្តង្គត (ហ្សាវ៉ាល)៖ ១. ចាប់ផ្តើមពីសសរថ្មទីមួយ (ជុំរ៉ាត់អាល់អូឡា) ដែលជាសសរថ្មនៅឆ្ងាយបំផុតពីទីក្រុងម៉ាកកាស់ ដោយដាក់សសរថ្មនោះនៅខាងឆ្វេងដៃរបស់គាត់ រួចគប់ចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់។ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវដើរទៅមុខបន្តិច រួចឈរបែរមុខទៅរកទិសគីប្លះ ហើយអង្វរករអល់ឡោះដោយការអង្វរដ៏យូរ។ ២. បន្ទាប់មកទៅកាន់សសរថ្មទីពីរ (ជុំរ៉ាត់អាល់វូស្តា) ដោយដាក់សសរថ្មនោះនៅខាងស្តាំដៃរបស់គាត់ រួចគប់ចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ហើយឈរនៅទីនោះដើម្បីអង្វរករអល់ឡោះ។ ៣. បន្ទាប់មកគប់ថ្មទៅលើសសរថ្មអាល់អាក៏បះ (ជុំរ៉ាត់អាល់អាក៏បះ) ដោយឈរនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃជ្រលងភ្នំ ហើយមិនចាំបាច់ឈរអង្វរករនៅទីនោះឡើយ។

ត្វាហ្វុល វីដាអ៍ (ការដើរជុំវិញកាអ់បះដើម្បីលាគ្នា)

អ្នកណាដែលឈឺ ឬជាប់ឃុំឃាំង គេអាចបញ្ជាឱ្យអ្នកដទៃធ្វើការគប់ថ្មជំនួសគេបាន។ នៅពេលដែលគេចាកចេញពីមីណាទៅកាន់ម៉ាកកាស់ ហើយប្រសិនបើគេមិនទាន់បានធ្វើត្វាហ្វ (Tawaf) នៅថ្ងៃបុណ្យអីឌីទេនោះ គេត្រូវធ្វើត្វាហ្វអាហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះ (Tawaf អាល់-Ziyarah)។ [ត្វាហ្វ អាល់-វ៉ាដាអ៍ (Tawaf អាល់-Wada')] នៅពេលដែលគេចង់ចាកចេញពីម៉ាកកាស់ គួរឱ្យសកម្មភាពចុងក្រោយដែលគេធ្វើគឺការធ្វើត្វាហ្វជុំវិញផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអបះ) នៅពេលចាកចេញ ដែលគេហៅថា ត្វាហ្វ អាល់-វ៉ាដាអ៍ (ត្វាហ្វលាគ្នា)។ ដោយប្រើគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតាក់ប៊ីរ (Allahu Akbar) នៅរាល់ពេលគប់គ្រាប់ថ្មនីមួយៗ រួចហើយគេត្រូវចាកចេញទៅ ដោយមិនចាំបាច់ឈរនៅទីនោះឡើយ។ លោក សាលីម បាននិយាយថា៖ លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ធ្លាប់ធ្វើបែបនេះ។ (កត់ត្រាដោយ ប៊ូខូរី លេខ ១៧៥៣ និង អះម៉ាត់ ២/១៥២) ត្វាហ្វ អាល់-វ៉ាដាអ៍ គឺជាកាតព្វកិច្ចមួយនៃហជ្ជ។ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានលើកលែងសម្រាប់ស្ត្រីដែលមានរដូវ និងស្ត្រីដែលសម្រាលកូនរួច (នីហ្វាស) យោងតាមប្រសាសន៍របស់ អ៊ីបនូ អាប់បាស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក)៖ «មនុស្សម្នាត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើឱ្យសកម្មភាពចុងក្រោយរបស់ពួកគេគឺការនៅក្បែរផ្ទះរបស់អល់ឡោះ (កាអបះ) លើកលែងតែស្ត្រីដែលមានរដូវ ត្រូវបានគេបន្ធូរបន្ថយឱ្យ»។ (កត់ត្រាដោយ ប៊ូខូរី លេខ ១៧៥៥ និង មូស្លីម លេខ ១៣២៨) [ការឈរនៅអាល់-មូល់តាហ្សាម (អាល់-Multazam)] នៅពេលដែលគេបញ្ចប់ការធ្វើត្វាហ្វលាគ្នា (ត្វាហ្វ អាល់-វ៉ាដាអ៍) គេត្រូវឈរនៅអាល់-មូល់តាហ្សាម ហើយអង្វរករដល់អល់ឡោះ។ អល់ឡោះ គឺជាអ្នកដែលដឹងច្បាស់បំផុត ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត មានប្រាជ្ញាបំផុត មានអំណាចបំផុត និងសប្បុរសបំផុត។ (ចំណារពន្យល់៖ អាល់-មូល់តាហ្សាម គឺជាកន្លែងរវាងថ្មខ្មៅ (Hajar អាល់-Aswad) និងទ្វារកាអបះ។ ទាក់ទងនឹងការឈរនៅទីនោះ មានការលើកឡើងពីសកម្មភាពរបស់សហការី (សហាបះ) មួយចំនួន ប៉ុន្តែមិនមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ពីព្យាការី (ស.ល.វ) នោះទេ។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនយល់ថា វាអាចធ្វើទៅបានប្រសិនបើមិនបង្កឱ្យមានការរំខាន ឬការកកកុញដល់អ្នកដទៃ)។