អំណោយសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍ពិចារណា
អំណោយសម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍ពិចារណា
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 8 ជំពូក។"
ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះ អ្នកមានមេត្តាករុណាបំផុត អ្នកមានសេចក្តីអាណិតអាសូរជានិច្ច។ សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោកម្ចាស់របស់យើង គឺព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)។ ទូលបង្គំជាអ្នកបំរើដ៏ទន់ខ្សោយ ដែលត្រូវការការអភ័យទោសពីម្ចាស់របស់ខ្លួន ចំពោះកំហុសឆ្គង និងភាពខ្វះខាតរបស់ខ្លួន ហើយជាអ្នកដែលសង្ឃឹមលើសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គ គឺ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាល់ហាសាន់ ប៊ីន កាស៊ីម ប៊ីន សាអីត អាល់អ៊ុកបានី សូមអល់ឡោះអភ័យទោស និងផ្តល់សេចក្តីមេត្តាដល់រូបលោក ដោយសារសេចក្តីសប្បុរស និងភាពថ្លៃថ្នូររបស់ព្រះអង្គផងចុះ អាមីន៖ សូមថ្វាយការសរសើរដល់អល់ឡោះ ដែលព្រះអង្គបានបង្ក្រាបអ្នកដែលប្រព្រឹត្តល្មើសនឹងបទបញ្ជា និងការហាមឃាត់របស់ព្រះអង្គ ដោយការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏គួរឱ្យខ្លាច។ ព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យបេះដូងរបស់អ្នកដែលប្រឆាំងនឹងសច្ចធម៌ ទាំងក្នុងរឿងសម្ងាត់ និងរឿងចំហ ត្រូវរងនូវការឈឺចាប់ និងការរារាំងពីការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់របស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានការពារសាសនាឥស្លាម និងផលប្រយោជន៍របស់មនុស្សជាតិដែលស្ថិតនៅក្នុងសាសនានេះ ទាំងក្នុងពេលរីកចម្រើន និងពេលលំបាក។ ព្រះអង្គបានកំណត់ឱ្យមនុស្សជាតិមានកាតព្វកិច្ចផ្លាស់ប្តូរអំពើអបាយមុខ (មូនកា) ឱ្យទៅជាអំពើល្អ ដែលជាកាតព្វកិច្ចដ៏ចាំបាច់ និងជាកាតព្វកិច្ចដ៏អចិន្ត្រៃយ៍ ដរាបណាពេលវេលានៅតែបន្តដំណើរទៅមុខ។ ព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យពួកគេក្លាយជាប្រជាជាតិដ៏ល្អបំផុតនៅក្នុងសាសនាដ៏ងាយស្រួល និងត្រឹមត្រូវនេះ ហើយព្រះអង្គបានបំពេញសាសនារបស់ពួកគេឱ្យបានពេញលេញ។ យើងសូមសរសើរព្រះអង្គចំពោះព្រះពរដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលព្រះអង្គបានប្រទានដល់យើង ហើយយើងសូមអរគុណព្រះអង្គចំពោះសេចក្តីសប្បុរសដែលព្រះអង្គបានបង្ហាញដល់យើង។ យើងសូមបួងសួងសុំពរជ័យដល់លោកម្ចាស់របស់យើង គឺព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលជាអ្នកដែលអល់ឡោះបានបង្ហាញឱ្យដឹងពីអាថ៌កំបាំងនៃភាពមើលមិនឃើញរបស់ព្រះអង្គ។ បន្ទាប់ពីនេះ៖ លោកបានសួរទូលបង្គំឱ្យចងក្រងនូវអ្វីដែលទូលបង្គំបានដឹង និងអ្វីដែលទូលបង្គំអាចបង្ហាញដល់អ្នកស្វែងរកចំណេះដឹង អំពីបញ្ហាការផ្លាស់ប្តូរអំពើអបាយមុខ (មូនកា) តើវាជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកណា? តើវាចាំបាច់នៅពេលណា? តើវាអស់កាតព្វកិច្ចនៅពេលណា? តើអ្វីទៅជាភាពខុសគ្នារវាងអំពើអបាយមុខ និងអ្វីផ្សេងទៀត? ហើយតើការផ្លាស់ប្តូរនេះកំណត់ត្រឹមតែអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមប៉ុណ្ណោះ ឬរួមបញ្ចូលទាំងអ្នកដែលមិនមែនជាមូស្លីមផងដែរ? ដូច្នេះ ចូរដឹងចុះ - សូមអល់ឡោះជួយយើង និងលោកឱ្យទៅរកផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ - ថាអ្នកប្រាជ្ញនៃប្រជាជាតិឥស្លាម បានពន្យល់យ៉ាងលម្អិតអំពីបញ្ហានេះនៅក្នុងសៀវភៅរបស់ពួកគេ។ ទូលបង្គំបានចងក្រងសៀវភៅនេះជាទម្រង់នៃការរំលឹក ដើម្បីឱ្យលោកអាចយោងទៅលើសៀវភៅរបស់ពួកគេបាន។ ទូលបង្គំបានដាក់ឈ្មោះសៀវភៅនេះថា៖ «តុហ្វាត៊ុល ណាហ្ស៊ីរ វ៉ាហ្គូនីយ៉ាត៊ុល ហ្សាគីរ ហ្វី ហ៊ីហ្ស៊ីល ស៊ីអាអីរ វ៉ាតាតាយូហ៊ីល មូនកា» (កាដូសម្រាប់អ្នកអាន និងទ្រព្យសម្រាប់អ្នករំលឹក ក្នុងការថែរក្សាពិធីសាសនា និងការផ្លាស់ប្តូរអំពើអបាយមុខ)។ សៀវភៅនេះត្រូវបានបែងចែកជាប្រាំបីជំពូក និងមួយជំពូកបញ្ចប់៖ ជំពូកទី១៖ ភស្តុតាងនៃភាពស្របច្បាប់របស់វា។ ជំពូកទី២៖ ទីកន្លែងដែលវាជាកាតព្វកិច្ច គួរធ្វើ ឬហាមឃាត់។ ជំពូកទី៣៖ អ្នកដែលធ្វើការផ្លាស់ប្តូរ និងលក្ខខណ្ឌរបស់ពួកគេ។ ជំពូកទី៤៖ របៀបនៃការផ្លាស់ប្តូរ និងទិសដៅរបស់វា។ ជំពូកទី៥៖ កម្រិតនៃការផ្លាស់ប្តូរ។ ជំពូកទី៦៖ ការស្វែងយល់ពីវិធីសាស្ត្រនៃការរកឃើញអំពើអបាយមុខ។ ជំពូកទី៧៖ ទម្រង់ជាក់ស្តែងនៃអំពើអបាយមុខ និងភាពខុសគ្នានៃទីកន្លែងរបស់វា។ ជំពូកទី៨៖ អំពីអ្នកដែលត្រូវបានសួរនាំក្នុងចំណោមប្រជាជាតិឥស្លាម និងអ្នកដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដូចគ្នា (អ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពារ)។ ជំពូកបញ្ចប់៖ អំពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសិទ្ធិអំណាចរបស់អ្នកដែលទទួលបន្ទុកកិច្ចការនេះ និងភាពខុសគ្នារវាងវា និងសិទ្ធិអំណាចផ្សេងទៀតក្នុងសាសនា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[مقدمة]
ជំពូកទីមួយ ស្តីពីភស្តុតាងនៃភាពស្របច្បាប់របស់វា អល់ឡោះដ៏មហិមា ﷻ បានមានបន្ទូលនៅក្នុងគម្ពីរដ៏មាំមួនរបស់ទ្រង់ថា៖ «ហើយចូរឱ្យមានក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកអ្នក ដែលអំពាវនាវទៅរកសេចក្តីល្អ ហើយប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់។ ពួកគេទាំងនោះហើយជាអ្នកដែលទទួលបានជោគជ័យ»។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ «ពួកអ្នកគឺជាប្រជាជាតិដ៏ល្អបំផុតដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់មនុស្សជាតិ ដោយពួកអ្នកប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់ ហើយពួកអ្នកមានជំនឿចំពោះអល់ឡោះ»។ ដូច្នេះ ទ្រង់បានភ្ជាប់ការប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងការហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់ ជាមួយនឹងជំនឿចំពោះអល់ឡោះ ដែលជាឫសគល់នៃសេចក្តីសុខ និងជាមូលហេតុនៃសេចក្តីសង្គ្រោះ និងសុវត្ថិភាព ដោយសារតែវាមានសារៈសំខាន់ និងមានឋានៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ហើយដោយសារហេតុនេះហើយ ទើបពួកគេក្លាយជាប្រជាជាតិដ៏ល្អបំផុតដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់មនុស្សជាតិ ហើយពួកគេក៏ទទួលបានការសរសើរពីអល់ឡោះ ដែលជាពរជ័យដ៏ធំបំផុត។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «គឺអ្នកទាំងឡាយដែលប្រសិនបើយើងផ្តល់អំណាចដល់ពួកគេនៅលើផែនដី ពួកគេនឹងប្រតិបត្តិសឡាត និងផ្តល់ហ្សាកាត់ ហើយប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់»។ ដូច្នេះ ទ្រង់ក៏បានភ្ជាប់វាជាមួយនឹងសឡាត និងហ្សាកាត់ ដែលជាសសរស្តម្ភនៃសាសនា និងជានិមិត្តរូបនៃមូស្លីម។ ហើយដោយសារការបោះបង់ចោលនូវរឿងនេះ ទ្រង់បានស្តីបន្ទោសដល់កូនចៅអ៊ីស្រាអែល និងបានកំណត់ការដាក់បណ្តាសាលើពួកគេ ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «អ្នកទាំងឡាយដែលបានបដិសេធជំនឿក្នុងចំណោមកូនចៅអ៊ីស្រាអែល ត្រូវបានដាក់បណ្តាសាតាមរយៈអណ្តាតរបស់ដាវូដ និងអ៊ីសា កូនប្រុសរបស់ម៉ារីយ៉ាម។ នោះគឺដោយសារតែពួកគេបានប្រព្រឹត្តល្មើស និងជាអ្នកដែលរំលោភបំពាន។ ពួកគេមិនបានហាមឃាត់គ្នាទៅវិញទៅមកពីអំពើអាក្រក់ដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្តនោះទេ។ ពិតជាអាក្រក់មែននូវអ្វីដែលពួកគេបានធ្វើ»។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «ចំណែកបុរសមូស្លីម និងស្ត្រីមូស្លីម ពួកគេខ្លះជាអ្នកជួយគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក ពួកគេប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់ ហើយពួកគេប្រញាប់ប្រញាល់ទៅរកអំពើល្អទាំងឡាយ ហើយពួកគេស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកសុចរិត»។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «សូមស្បថដោយព្រះនាមនៃអ្នកដែលព្រលឹងរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ស្ថិតនៅក្នុងព្រះហស្តរបស់ទ្រង់! ពួកអ្នកត្រូវតែប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់ ហើយត្រូវតែចាប់ដៃអ្នកដែលល្ងង់ខ្លៅ ហើយបង្ខំគេឱ្យស្ថិតនៅលើសច្ចធម៌ឱ្យខានតែបាន បើពុំនោះទេ អល់ឡោះនឹងធ្វើឱ្យចិត្តរបស់ពួកអ្នកខ្លះប្រឆាំងនឹងគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយទ្រង់នឹងដាក់បណ្តាសាពួកអ្នក ដូចដែលទ្រង់បានដាក់បណ្តាសាកូនចៅអ៊ីស្រាអែល។ កាលនោះ នៅពេលដែលអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេប្រព្រឹត្តអំពើបាប អ្នកហាមឃាត់ម្នាក់នឹងហាមឃាត់គេ។ លុះដល់ថ្ងៃបន្ទាប់ គេក៏អង្គុយជាមួយអ្នកនោះ ញ៉ាំអាហារជាមួយគ្នា និងផឹកជាមួយគ្នា ហាក់ដូចជាគេមិនបានឃើញអ្នកនោះប្រព្រឹត្តអំពើបាបកាលពីម្សិលមិញឡើយ។ លុះអល់ឡោះបានឃើញពួកគេធ្វើបែបនោះ ទ្រង់ក៏ធ្វើឱ្យចិត្តរបស់ពួកគេខ្លះប្រឆាំងនឹងគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយទ្រង់បានដាក់បណ្តាសាពួកគេតាមរយៈអណ្តាតរបស់ព្យាការីរបស់ពួកគេ គឺដាវូដ និងអ៊ីសា សូមអល់ឡោះប្រទានពរដល់អ្នកទាំងពីរ។ នោះគឺដោយសារតែពួកគេបានប្រព្រឹត្តល្មើស និងជាអ្នកដែលរំលោភបំពាន»។ ហើយរ៉សូល ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះនឹងមិនដាក់ទណ្ឌកម្មដល់មនុស្សទូទៅដោយសារតែអំពើរបស់មនុស្សមួយក្រុមតូចឡើយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេឃើញអំពើអាក្រក់កើតឡើងនៅចំពោះមុខពួកគេ ហើយពួកគេមិនហាមឃាត់ទាំងដែលពួកគេមានសមត្ថភាពនឹងធ្វើបាននោះ ពួកគេទាំងអស់គ្នានឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម»។ ហើយអាអ៊ីសះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះនាង) បានរាយការណ៍ថា៖ រ៉សូល ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះបានដាក់ទណ្ឌកម្មដល់អ្នកភូមិមួយដែលមានមនុស្សចំនួនដប់ប្រាំបីពាន់នាក់ ដែលការងាររបស់ពួកគេគឺដូចជាការងាររបស់ព្យាការីទាំងឡាយ។ ពួកគេបានសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! តើហេតុដូចម្តេចទៅ? ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ពួកគេមិនខឹងសម្បារដើម្បីអល់ឡោះ ﷻ ហើយពួកគេមិនប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងមិនហាមឃាត់ពីអំពើអាក្រក់ឡើយ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١ - الباب الأول في دليل مشروعيته
ជំពូកទីពីរ ស្ដីពីវិសាលភាពនៃការកំណត់ជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រឌូ) ការលើកទឹកចិត្ត (ណាន់ដូប) និងការហាមឃាត់ (ហារ៉ាម) នៃការអប់រំសីលធម៌ ចំពោះបទបញ្ញត្តិរបស់វា គឺវាជាកាតព្វកិច្ចដ៏មុតមាំ (ហ្វ័រឌូ មូអាក់កាដ) និងជាកាតព្វកិច្ចដែលកំណត់ចំពោះបុគ្គលម្នាក់ៗ (វ៉ាជីប មូតាម៉ៃអ៊ីន)។ គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះសាសនា ដែលរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចក្នុងការអំពាវនាវឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់នោះឡើយ ទោះបីជាចំពោះខ្លួនឯង ក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកក្រោមបង្គាប់របស់ខ្លួនក៏ដោយ។ រ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរដឹងថា អ្នករាល់គ្នាគឺជាអ្នកឃ្វាល ហើយអ្នករាល់គ្នានឹងត្រូវសួរនាំអំពីអ្នកដែលស្ថិតនៅក្រោមការមើលថែរបស់ខ្លួន»។ ហាឌីសនេះមានន័យទូលំទូលាយសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។ ដូចគ្នានេះដែរ នៅពេលដែលនរណាម្នាក់ជួបប្រទះនឹងអំពើអាក្រក់ ឬដឹងអំពីវា ហើយខ្លួនមានលទ្ធភាពក្នុងការកែប្រែដោយមានលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់ និងគ្មានឧបសគ្គរារាំង នោះវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់បុគ្គលនោះ។ រ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលឃើញអំពើអាក្រក់ ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរវាដោយដៃរបស់ខ្លួន បើមិនអាចទេ ត្រូវប្រើអណ្តាត (ពាក្យសម្តី) បើមិនអាចទៀត ត្រូវប្រើចិត្ត (ស្អប់ខ្ពើម) ហើយនោះគឺជាកម្រិតជំនឿដែលខ្សោយបំផុត»។ ដូច្នេះ កាតព្វកិច្ចនេះមិនធ្លាក់ចុះឡើយចំពោះអ្នកដែលឃើញអំពើអាក្រក់ និងដឹងអំពីវា ហើយត្រូវតែធ្វើការកែប្រែជាបន្ទាន់ ដោយមិនត្រូវទុកឱ្យពេលវេលាកន្លងផុតទៅដោយការធ្វេសប្រហែសឡើយ។ ការដែលការកែប្រែនេះជាផ្នែកមួយនៃជំនឿ បង្ហាញថាការបោះបង់វាចោលគឺជាភាពវង្វេង និងការខាតបង់។ ប្រសិនបើវាជាកាតព្វកិច្ចដ៏មុតមាំសម្រាប់អ្នកដែលដឹងតាមលទ្ធភាពរបស់ខ្លួន នោះសម្រាប់មេដឹកនាំ អ្នកគ្រប់គ្រង ចៅក្រម និងអាជ្ញាធរទាំងឡាយ វាគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ និងចាំបាច់ជាងនេះទៅទៀត ព្រោះពួកគេមានអំណាចក្នុងការកែប្រែដោយប្រើសិទ្ធិអំណាច ការអនុវត្តបទបញ្ជា និងការគោរពប្រតិបត្តិ។ អល់ឡោះ (ស.វ) បានមានបន្ទូលថា៖ «គឺអ្នកទាំងឡាយដែលប្រសិនបើយើងផ្តល់អំណាចដល់ពួកគេនៅលើផែនដី ពួកគេនឹងប្រតិបត្តិសឡាត បង់ហ្សាកាត់ អំពាវនាវឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់»។ ក្នុងចំណោមវិធីសាស្ត្រនៃការអនុវត្តនេះ មានរឿងដែលទាមទារឱ្យមានអំណាច ការអនុវត្តទណ្ឌកម្ម និងការដាក់ទោស ដែលមានតែអ្នកគ្រប់គ្រងប៉ុណ្ណោះដែលអាចធ្វើបាន។ ដូច្នេះ គ្មានលេសណាមួយសម្រាប់អ្នកដែលធ្វេសប្រហែសក្នុងចំណោមពួកគេនៅចំពោះមុខអល់ឡោះឡើយ ព្រោះប្រសិនបើពួកគេមិនធ្វើទេ នោះអ្នកដែលនៅក្រោមបង្គាប់ពួកគេក៏មិនអាចធ្វើបានដែរ ដែលនាំឱ្យបាត់បង់ភាពពិសិដ្ឋនៃសាសនា និងការរំលោភបំពានលើព្រំដែននៃច្បាប់ឥស្លាម។ សរុបមក បទបញ្ញត្តិនៃការអំពាវនាវឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ គឺជាកាតព្វកិច្ចដ៏មុតមាំ ប៉ុន្តែវាអាចប្រែទៅជាការហាមឃាត់ (ហារ៉ាម) ឬមិនអនុញ្ញាតក្នុងករណីពីរ៖ ១. ចំពោះអ្នកដែលល្ងង់ខ្លៅមិនដឹងអ្វីជាអំពើល្អ ឬអំពើអាក្រក់ រហូតដល់មិនអាចបែងចែករវាងរឿងទាំងពីរនេះបាន។ ២. ប្រសិនបើបុគ្គលនោះដឹងច្បាស់ ហើយមានសុវត្ថិភាពពីការបង្កឱ្យមានអំពើអាក្រក់ដែលធំជាងនេះ ហើយដឹង ឬជឿជាក់ថាការហាមឃាត់របស់ខ្លួននឹងអាចលុបបំបាត់អំពើអាក្រក់នោះបាន នោះវាជាកាតព្វកិច្ច។ ប៉ុន្តែបើមិនដឹង ឬមិនជឿជាក់ទេ នោះវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចឡើយ។ ដូចដែលលោក ស៊ៃឃ៍ អ៊ីបន រូសដ៍ បានមានប្រសាសន៍ក្នុងសៀវភៅ "មូកូឌីម៉ាត" របស់លោកថា៖ លក្ខខណ្ឌពីរដំបូងគឺចាំបាច់សម្រាប់ការអនុញ្ញាត (ចៃហ្ស៍) ហើយលក្ខខណ្ឌទីបីគឺចាំបាច់សម្រាប់កាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប)។ ការដាស់តឿន៖ លោកអ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាមីដ អាល់-ហ្គាហ្សាលី (រ.ហ) បានមានប្រសាសន៍ក្នុងសៀវភៅ "អាល់-អាល់ប៊ីអ៊ុន" ថា៖ «អ្នកណាដែលឃើញអំពើអាក្រក់ ហើយមិនហាមឃាត់ ថែមទាំងនៅស្ងៀម នោះគេគឺជាដៃគូរបស់វា។ អ្នកដែលស្តាប់ការនិយាយដើម ក៏ជាដៃគូរបស់អ្នកនិយាយដើមដែរ»។ នេះអនុវត្តចំពោះរាល់អំពើបាបទាំងអស់ រួមទាំងការអង្គុយជាមួយអ្នកដែលស្លៀកសូត្រ ឬពាក់មាស ការអង្គុយលើសូត្រ ការអង្គុយក្នុងផ្ទះ ឬបន្ទប់ទឹកដែលមានរូបភាពនៅលើជញ្ជាំង ឬមានចានឆ្នាំងធ្វើពីមាស ឬប្រាក់ ឬការអង្គុយក្នុងវង់ទេសនាដែលមានការលើកឡើងពីការបង្កើតថ្មីក្នុងសាសនា (ប៊ីដអា) ឬការជជែកដេញដោលដែលបង្កឱ្យមានការប្រមាថ និងពាក្យសម្តីអសុរោះ។ សរុបមក អ្នកណាដែលលាយឡំជាមួយមនុស្សច្រើន នឹងមានអំពើបាបច្រើន ទោះបីជាខ្លួនជាមនុស្សល្អក៏ដោយ លុះត្រាតែគេឈប់ធ្វើការសម្របសម្រួល (ដើម្បីយកចិត្តគេ) និងមិនខ្លាចការរិះគន់ពីអ្នកណាម្នាក់ក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ។ កាតព្វកិច្ចនេះនឹងធ្លាក់ចុះក្នុងករណីពីរ៖ ១. នៅពេលដែលដឹងថា ប្រសិនបើខ្លួនហាមឃាត់ គេនឹងមិនស្តាប់ ហើយថែមទាំងមើលងាយខ្លួនទៀត។ លោក អាល់-ហ្គាហ្សាលី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះគឺជាករណីទូទៅចំពោះអំពើអាក្រក់ដែលប្រព្រឹត្តដោយអ្នកប្រាជ្ញ ឬអ្នកដែលអះអាងថាខ្លួនមានចំណេះដឹង។ ក្នុងករណីនេះ ការនៅស្ងៀមគឺអាចអនុញ្ញាតបាន ប៉ុន្តែការដាស់តឿនដោយពាក្យសម្តីនៅតែជាការប្រសើរដើម្បីបង្ហាញពីនិមិត្តរូបនៃសាសនា។ ប្រសិនបើការដាស់តឿនដោយពាក្យសម្តីមិនមានប្រសិទ្ធភាព នោះត្រូវតែចាកចេញពីទីកន្លែងនោះ»។ ២. នៅពេលដែលដឹងថាខ្លួនអាចរារាំងអំពើអាក្រក់បានដោយផ្ទាល់ (ដូចជាបំបែកដបស្រា ឬដកហូតឧបករណ៍លេងល្បែង) ប៉ុន្តែដឹងថាខ្លួននឹងត្រូវគេវាយដំ ឬទទួលរងគ្រោះថ្នាក់។ ក្នុងករណីនេះ ការកែប្រែនៅតែជាការប្រសើរ (មូស្តាហាប់) យោងតាមព្រះបន្ទូលអល់ឡោះ៖ «ចូរអត់ធ្មត់ចំពោះអ្វីដែលបានកើតឡើងចំពោះអ្នក» ហើយវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបោះបង់ចោលឡើយ។ សរុបមក កាតព្វកិច្ចមិនធ្លាក់ចុះឡើយ លុះត្រាតែមានគ្រោះថ្នាក់ដល់រាងកាយដោយការវាយដំ ឬការខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ឬការប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ចំពោះការភ័យខ្លាចថាគេនឹងស្អប់ ឬការភ័យខ្លាចចំពោះពាក្យសម្តី ឬការគិតថាគេនឹងសងសឹកនៅថ្ងៃក្រោយ នោះសុទ្ធតែជាការស្រមើស្រមៃ និងជាហេតុផលខ្សោយ ដែលមិនអាចធ្វើឱ្យកាតព្វកិច្ចនេះធ្លាក់ចុះបានឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٢ - الباب الثاني في محال فرصة وندبة وحرمته
ជំពូកទីបី៖ ស្តីពីអ្នកផ្លាស់ប្តូរ (អ្នកកែតម្រូវ) និងលក្ខខណ្ឌរបស់គេ លក្ខខណ្ឌចំនួនបួនត្រូវបានកំណត់សម្រាប់អ្នកដែលធ្វើការកែតម្រូវអំពើអបាយមុខ (មុងការ)៖ ត្រូវជាមូស្លីម, ជាអ្នកដែលស្ថិតក្រោមការទទួលខុសត្រូវតាមគោលការណ៍សាសនា (មូកាល់ឡាហ្វ), មានចំណេះដឹងអំពីអំពើអបាយមុខនោះ, និងមានសមត្ថភាពក្នុងការកែតម្រូវ។ ចំពោះលក្ខខណ្ឌនៃការកាន់សាសនាឥស្លាម និងចំណេះដឹង គឺជារឿងចាំបាច់សម្រាប់សុពលភាពនៃការកែតម្រូវ។ ដូច្នេះ អ្នកដែលមិនមែនជាមូស្លីមមិនអាចធ្វើការកែតម្រូវបានឡើយ ព្រោះការកែតម្រូវគឺជាការលើកតម្កើងសាសនារបស់អល់ឡោះ។ ការដែលអ្នកមិនមែនជាមូស្លីមមកធ្វើការកែតម្រូវ គឺមិនមែនជាការលើកតម្កើងសាសនាឡើយ ផ្ទុយទៅវិញវាគឺជាការមើលងាយសាសនាឥស្លាម។ ព្រោះគោលបំណងរបស់គេអាចជាការបង្អាប់បង្អោន និងការគាបសង្កត់លើមូស្លីម ដែលសាសនាហាមឃាត់មិនឱ្យផ្តល់អំណាចដល់ពួកគេឡើយ ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ហើយអល់ឡោះនឹងមិនផ្តល់ផ្លូវណាមួយដល់ពួកកាហ្វេរ (អ្នកបដិសេធ) ក្នុងការឈ្នះលើពួកមូមិន (អ្នកជំនឿ) ឡើយ»។ ហើយព្យាការី ﷺ ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំនឹងមិនសុំជំនួយពីអ្នកដែលគោរពបូជាព្រះផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ»។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះអ្នកដែលមិនដឹងពីរបៀបនៃការកែតម្រូវ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យគេធ្វើឡើយ ព្រោះវាជាការហាមឃាត់សម្រាប់គេ។ គេមិនអាចកែតម្រូវលើអ្វីដែលគេមិនដឹងពីខ្លឹមសារពិតប្រាកដនៃអំពើអបាយមុខនោះ ឬមិនដឹងពីវិធីសាស្ត្រក្នុងការកែតម្រូវឡើយ។ ព្រោះវិធីសាស្ត្រទាំងនេះខុសៗគ្នាទៅតាមបុគ្គល និងកាលៈទេសៈ។ ការកែតម្រូវរបស់កូនចំពោះឪពុក មិនដូចគ្នានឹងទាសករចំពោះម្ចាស់ ឬប្រជារាស្ត្រចំពោះមេដឹកនាំឡើយ។ ប្រសិនបើការកែតម្រូវនោះនាំទៅរកអំពើអបាយមុខដែលធ្ងន់ធ្ងរជាងមុន នោះអ្នកដែលមិនដឹងពីរបៀបកែតម្រូវ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើយ។ ចំណែកលក្ខខណ្ឌពីរទៀតគឺ ការស្ថិតក្រោមការទទួលខុសត្រូវ (មូកាល់ឡាហ្វ) និងសមត្ថភាពក្នុងការកែតម្រូវ គឺជារឿងចាំបាច់សម្រាប់អ្នកដែលមានលក្ខខណ្ឌទាំងនេះ។ អ្នកដែលមិនទាន់ដល់អាយុ ឬមិនគ្រប់លក្ខខណ្ឌ (ដូចជាក្មេង ឬអ្នកវិកលចរិក) គឺមិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យធ្វើឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើក្មេងម្នាក់មានបញ្ញាស្មារតីល្អ យល់ដឹងពីអំពើល្អ និងអំពើអបាយមុខ ហើយគេស្ម័គ្រចិត្តកែតម្រូវ នោះការកែតម្រូវរបស់គេគឺត្រឹមត្រូវ ហើយគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យនៅថ្ងៃបរលោក។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកដែលគ្មានសមត្ថភាពកែតម្រូវ មិនថាដោយសារគេដឹងថាការកែតម្រូវនោះគ្មានប្រសិទ្ធភាព ឬដោយសារការភ័យខ្លាចចំពោះសុវត្ថិភាពខ្លួនឯង នោះកាតព្វកិច្ចក្នុងការកែតម្រូវដោយផ្ទាល់នឹងត្រូវលុបចោល។ ប៉ុន្តែគេត្រូវតែស្អប់ខ្ពើមអំពើនោះនៅក្នុងចិត្ត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានលើកឡើងថា ការបង្ហាញការប្រឆាំងដោយពាក្យសម្តីនៅតែជាការគួរឱ្យសរសើរ ដើម្បីជាការដាស់តឿនដល់ព្រំដែនរបស់អល់ឡោះ និងបង្ហាញពីភាពពិសិដ្ឋនៃសាសនា។ ទាក់ទងនឹងភាពសុចរិត (អាដាឡា) របស់អ្នកកែតម្រូវ៖ អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាថា តើវាជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដែរឬទេ។ មតិមួយចំនួនយល់ថា អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ហ្វាសិក) មិនអាចកែតម្រូវអ្នកដទៃបានទេ។ ប៉ុន្តែមតិដែលត្រឹមត្រូវ និងល្បីល្បាញបំផុតគឺថា ភាពសុចរិតមិនមែនជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់នោះទេ ព្រោះការកែតម្រូវគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលជាប់នឹងបុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចជាការសឡាតដែរ។ ការប្រព្រឹត្តអំពើបាបមិនលុបចោលកាតព្វកិច្ចក្នុងការកែតម្រូវឡើយ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលឃើញអំពើអបាយមុខ ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរវា»។ អ្នកកែតម្រូវត្រូវចាប់ផ្តើមពីខ្លួនឯងជាមុនសិន រួចបន្តទៅក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកនៅជុំវិញខ្លួន ដូចដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាដល់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ចូរអ្នកដាស់តឿនសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធរបស់អ្នក»។ អ្នកដែលមានបញ្ញាគឺអ្នកដែលចាប់ផ្តើមពិនិត្យមើលខ្លួនឯងជាមុន មិនត្រូវបញ្ជាអ្នកដទៃឱ្យធ្វើអំពើល្អ ខណៈដែលខ្លួនឯងមិនធ្វើ ហើយមិនត្រូវហាមអ្នកដទៃពីអំពើអបាយមុខ ខណៈដែលខ្លួនឯងនៅតែប្រព្រឹត្តនោះឡើយ។ ព្រោះអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «វាជារឿងគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមបំផុតនៅចំពោះអល់ឡោះ ដែលអ្នកនិយាយនូវអ្វីដែលអ្នកមិនធ្វើ»។ ចុងក្រោយ ការកែតម្រូវមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចផ្តាច់មុខរបស់មេដឹកនាំ ឬអាជ្ញាធរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាកាតព្វកិច្ចរបស់មូស្លីមគ្រប់រូប ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ពួកមូមិនប្រុស និងពួកមូមិនស្រី ពួកគេគឺជាមិត្តភក្តិជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ពួកគេបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអបាយមុខ...»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٣ - الباب الثالث في المغير وشروطه
ដោយសារតែគាត់ជាអ្នកមើលការខុសត្រូវលើកិច្ចការសាសនា និងជានិមិត្តរូបនៃសាសនា នោះការពិនិត្យមើលរបស់គាត់ត្រូវតែមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ និងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ អ្នកដទៃក្រៅពីគាត់មិនអាចមានអំណាចខ្លាំងក្លាក្នុងការគ្រប់គ្រងបានឡើយ ព្រោះពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេតែងតែមានចន្លោះប្រហោង និងការខ្វះខាត ជាពិសេសក្នុងករណីដែលនាំឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំបក្ខពួក ឬការព្រួយបារម្ភពីការលំបាកផ្សេងៗ។ ដូច្នេះ ការបង្ហាញឱ្យឃើញនូវតួនាទីរបស់មេដឹកនាំដ៏យុត្តិធម៌ក្នុងការទប់ស្កាត់រឿងទាំងនេះ គឺជាកាតព្វកិច្ច ហើយការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គាត់ទាំងផ្នែកខ្លះ ឬទាំងស្រុងគឺជារឿងចាំបាច់។ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលមានភាពចាំបាច់ដែលត្រូវទុកការជួយជ្រោមជ្រែងនោះចោល ដោយសារតែការព្រួយបារម្ភពីការផ្លាស់ប្តូរដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ដូចជាករណីក្រុមមនុស្សដែលរស់នៅក្នុងវាលខ្សាច់ ឬនៅលើផ្លូវធ្វើដំណើររបស់មូស្លីម ដែលកើតមានជម្លោះ កំហឹង ការសម្លាប់រង្គាល ឬអ្វីៗផ្សេងទៀតដែលមិនអាចព្រងើយកន្តើយបាន។ ដូច្នេះ ការក្រោកឈរដោះស្រាយ និងទប់ស្កាត់រឿងទាំងនោះតាមលទ្ធភាពដែលធ្វើទៅបាន គឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវអនុវត្តក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈ។ ជំពូកទីបួន ស្តីពីរបៀបនៃការកែប្រែ និងវិធីសាស្ត្រក្នុងការអនុវត្ត ចំពោះរបៀបនៃការកែប្រែតាមគោលការណ៍សាសនា គឺត្រូវចាប់ផ្តើមដោយការប្រើវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អ និងការទន់ភ្លន់ ដើម្បីឱ្យអ្នកដែលវង្វេងផ្លូវអាចត្រឡប់មកត្រូវវិញ និងអ្នកដែលវង្វេងអាចទទួលបានការណែនាំ។ អល់ឡោះ (ស៊ុបហានះហ៊ូ វ៉ាតាអាឡា) បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកទាំងពីរនិយាយទៅកាន់គាត់ដោយពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់ ប្រហែលជាគាត់នឹងរំលឹកខ្លួន ឬមានការកោតខ្លាច»។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកជាមនុស្សកាចសាហាវ និងមានចិត្តរឹងរូស នោះពួកគេនឹងរត់ចេញពីជុំវិញអ្នក»។ ហើយព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលប្រើឱ្យធ្វើអំពើល្អ នោះការប្រើរបស់គាត់ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អ»។ ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះគឺជាអ្នកទន់ភ្លន់ ទ្រង់ស្រឡាញ់ភាពទន់ភ្លន់ ហើយទ្រង់ប្រទានឱ្យនូវអ្វីដែលមិនប្រទានឱ្យដោយសារភាពហិង្សា»។ ដូចគ្នានេះដែរ គឺជាសកម្មភាពរបស់ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) ក្នុងឱកាសជាច្រើន។ ក្នុងនោះមានរឿងរ៉ាវរបស់បុរសជនជាតិអារ៉ាប់ម្នាក់ដែលបានមកកាន់ព្យាការី ហើយបានក្រោកឈរនោមនៅក្នុងវិហារ (ម៉ាស៊ីដ)។ ក្រុមសហការីរបស់ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានស្រែកថា៖ «ឈប់! ឈប់!»។ ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានហាមពួកគេដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទុកឱ្យគាត់ធ្វើទៅ!»។ ពួកគេក៏ទុកឱ្យគាត់នោមរហូតរួចរាល់។ បន្ទាប់មក ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានហៅគាត់មក ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «វិហារទាំងនេះមិនសមរម្យសម្រាប់នោម ឬភាពកខ្វក់ឡើយ វាគឺសម្រាប់តែការរំលឹកដល់អល់ឡោះ ការធ្វើសឡាត និងការអានគម្ពីរគួរអានប៉ុណ្ណោះ»។ បន្ទាប់មក ទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យបុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេយកទឹកមួយធុងមកចាក់លាងកន្លែងនោះ។ អាប៊ូ អ៊ូម៉ាម៉ា អាល់បាហ៊ីលី បានរាយការណ៍ថា មានយុវជនម្នាក់បានមកជួបព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) ហើយនិយាយថា៖ «សូមអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំធ្វើអំពើហ្ស៊ីណា (សហាយស្មន់)»។ មនុស្សម្នាបានស្រែកស្តីបន្ទោសគាត់។ ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទុកឱ្យគាត់មក! ចូលមកជិតខ្ញុំ»។ យុវជននោះក៏ចូលទៅជិត។ ព្យាការី (សល្លាល់ឡូហ៍ អាឡៃហិ វ៉ាសល្លាម) បានសួរថា៖ «តើអ្នកចង់ឱ្យគេធ្វើបែបនោះចំពោះម្តាយរបស់អ្នកដែរឬទេ?»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «ទេ! សូមអល់ឡោះធ្វើឱ្យខ្ញុំជាអ្នកលះបង់ដើម្បីលោក»។ ព្យាការីមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដូចគ្នានេះដែរ មនុស្សទូទៅក៏មិនចូលចិត្តឱ្យគេធ្វើបែបនោះចំពោះម្តាយរបស់ពួកគេដែរ»។ ព្យាការីសួរទៀតថា៖ «តើអ្នកចង់ឱ្យគេធ្វើបែបនោះចំពោះកូនស្រីរបស់អ្នកដែរឬទេ?»។ គាត់ឆ្លើយថា៖ «ទេ!»។ ព្យាការីមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដូចគ្នានេះដែរ មនុស្សទូទៅក៏មិនចូលចិត្តឱ្យគេធ្វើបែបនោះចំពោះកូនស្រីរបស់ពួកគេដែរ»។ បន្ទាប់មក ទ្រង់ក៏បានរៀបរាប់ដល់បងស្រី មីង និងអ្នកដទៃទៀត ហើយមនុស្សទូទៅក៏មិនចូលចិត្តឱ្យគេធ្វើបែបនោះចំពោះពួកគេដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٤ - الباب الرابع في كيفية التغيير ووجه تناوله
បន្ទាប់មក គាត់បានដាក់ដៃលើទ្រូងរបស់យុវជននោះ ហើយពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះ សូមទ្រង់សម្អាតបេះដូងរបស់គេ សូមអភ័យទោសចំពោះបាបកម្មរបស់គេ និងសូមការពារភាពបរិសុទ្ធនៃកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់គេ»។ បន្ទាប់ពីនោះមក គ្មានអ្វីដែលយុវជននោះស្អប់ខ្ពើមជាងអំពើខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) ឡើយ។ មានអ្នកទេសនាម្នាក់បានដាស់តឿនខាលីហ្វះ អាល់ម៉ាមូន (អាល់-Ma'mun) ដោយប្រើពាក្យសម្តីដ៏តឹងរ៉ឹង។ ខាលីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱបុរសអើយ! ចូរប្រើពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់ចុះ។ អល់ឡោះបានបញ្ជូនអ្នកដែលប្រសើរជាងអ្នក ទៅកាន់អ្នកដែលអាក្រក់ជាងខ្ញុំ ហើយទ្រង់បានបង្គាប់ឱ្យប្រើពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់ ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរអ្នកទាំងពីរនិយាយទៅកាន់គាត់ដោយពាក្យសម្តីទន់ភ្លន់ ប្រហែលជាគាត់នឹងរំលឹកខ្លួន ឬមានការកោតខ្លាច﴾»។ ហាំម៉ាត ប៊ីន សាឡាម៉ា បាននិទានថា ស៊ីឡះ ប៊ីន អាស៊ីម បានជួបបុរសម្នាក់ដែលស្លៀកសម្លៀកបំពាក់អូសដី (មិនគោរពតាមស៊ូណាន់)។ មិត្តភក្តិរបស់គាត់ចង់ចូលទៅស្តីបន្ទោសបុរសនោះយ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែគាត់បានឃាត់ថា៖ «ទុកឱ្យខ្ញុំដោះស្រាយជាមួយគាត់ចុះ»។ បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយទៅកាន់បុរសនោះថា៖ «ឱក្មួយប្រុស! ពូមានរឿងចង់និយាយជាមួយក្មួយបន្តិច»។ ក្រោយមកគាត់បាននិយាយទៅកាន់មិត្តភក្តិរបស់គាត់ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកទាំងឡាយចូលទៅស្តីបន្ទោសគាត់ដោយកំហឹង គាត់ប្រាកដជាបដិសេធ និងជេរប្រមាថអ្នកទាំងឡាយវិញជាមិនខាន»។ នេះគឺជាករណីដែលការប្រើពាក្យទន់ភ្លន់មិនធ្វើឱ្យបាត់បង់គោលដៅនៃការកែតម្រូវ ឬមិននាំឱ្យមានការមើលងាយពីអ្នកដែលប្រព្រឹត្តខុស។ ប្រសិនបើការប្រើពាក្យទន់ភ្លន់មិនអាចបញ្ឈប់អំពើអាក្រក់បានទេ នោះអ្នកកែតម្រូវត្រូវតែប្រើវិធីសាស្ត្រតឹងរ៉ឹងតាមកម្រិតដែលចាំបាច់ដើម្បីលុបបំបាត់អំពើនោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការតឹងរ៉ឹងនោះនឹងបង្កឱ្យមានអំពើអាក្រក់ធំជាងមុន នោះការសម្រេចចិត្តត្រូវអនុវត្តតាមគោលការណ៍ដែលបានរៀបរាប់ក្នុងជំពូកទីពីរ។ ជំពូកទីប្រាំ៖ ថ្នាក់នៃកម្រិតនៃការកែតម្រូវ ថ្នាក់នៃការកែតម្រូវមាន ៥ ប្រភេទ៖ ប្រភេទទី១៖ ការដាស់តឿន និងរំលឹកដោយសាមញ្ញ នេះអនុវត្តចំពោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តខុសដោយអចេតនា ឬដោយសារភាពល្ងង់ខ្លៅ ដូចជាអ្នកដែលមិនយល់ច្បាស់ពីវិធានការលក់ដូរ ឬរបៀបរបបនៃអំពើការប្រាក់ (រីបា) ដែលមានភាពស្មុគស្មាញ ឬអ្នកដែលមិនបានបំពេញសឡាត និងលក្ខខណ្ឌនៃការគោរពប្រតិបត្តិឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ អ្នកទាំងនេះត្រូវតែដាស់តឿនដោយភាពទន់ភ្លន់ និងពន្យល់ដោយសន្តិវិធី ដើម្បីឱ្យពួកគេទទួលយកដោយក្តីរីករាយ។ ដូចរឿងនិទានដែលបានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ «តាន់ប៊ីហ៍ អាល់ហុកកាម»៖ លោកកាឌី អាប់ឌុលឡោះ បាននិទានថា កាលពីនៅក្មេង ខ្ញុំបានរវល់រហូតជិតផុតពេលសឡាត ទើបខ្ញុំប្រញាប់ទៅវិហារអ៊ីស្លាម ហើយសឡាតដោយប្រញាប់ប្រញាល់មិនបានបំពេញរូកុនឱ្យបានពេញលេញ។ ពេលខ្ញុំសឡាតរួច មានអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់បានហៅខ្ញុំមក ហើយសួរថា៖ «ឱកូនប្រុស! ប្រសិនបើមានបុរសម្នាក់ខ្ចីប្រាក់គេដល់កំណត់សង ប៉ុន្តែគាត់ពន្យារពេលរហូតដល់ម្ចាស់បំណុលខឹង ហើយនៅពេលសងវិញ គាត់បែរជាសងប្រាក់ដែលខូចគុណភាព តើការសងនេះអាចទទួលយកបានដែរឬទេ?»។ ខ្ញុំក៏យល់ភ្លាមថាគាត់ចង់សំដៅលើការសឡាតរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមានការអៀនខ្មាស ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ «កូនប្រុស! ចូរទៅសឡាតឡើងវិញឱ្យបានត្រឹមត្រូវចុះ»។ នោះគឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ ប្រភេទទី២៖ ការដាស់តឿនដោយប្រើពាក្យសម្តីដែលប៉ះដល់បេះដូង នេះអនុវត្តចំពោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ទាំងដឹងខ្លួន ដូចជាអ្នកផឹកស្រា ឬអ្នកដែលចូលចិត្តនិយាយដើមគេ។ ត្រូវដាស់តឿនពួកគេដោយរំលឹកពីការដាក់ទោសរបស់អល់ឡោះ និងការព្រមានពីទារុណកម្មរបស់ទ្រង់ ដើម្បីឱ្យបេះដូងពួកគេភ្ញាក់រលឹក។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរដាស់តឿនចុះ ព្រោះការដាស់តឿនពិតជាផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកដែលមានជំនឿ﴾។ ប្រភេទទី៣៖ ការស្តីបន្ទោស និងការព្រមានដោយតឹងរ៉ឹង នេះអនុវត្តចំពោះអ្នកដែលមិនស្តាប់ការដាស់តឿនដោយទន់ភ្លន់។ ត្រូវប្រើពាក្យសម្តីព្រមានខ្លាំងៗដូចជា៖ «ប្រសិនបើអ្នកមិនឈប់ទេ ខ្ញុំនឹងចាត់វិធានការលើអ្នក»។ ប៉ុន្តែមិនត្រូវប្រើពាក្យជេរប្រមាថអសុរោះឡើយ។ ប្រភេទទី៤៖ ការកែតម្រូវដោយប្រើកម្លាំងដៃ (សកម្មភាព) នេះអនុវត្តចំពោះករណីដែលអំពើអាក្រក់កំពុងកើតឡើងជាក់ស្តែង ដូចជាអ្នកដែលកំពុងកាន់ស្រា ស្លៀកសម្លៀកបំពាក់សូត្រ (សម្រាប់បុរស) ពាក់ចិញ្ចៀនមាស ឬកាន់ទ្រព្យសម្បត្តិដែលលួចគេមក។ អ្នកកែតម្រូវត្រូវតែចាត់វិធានការភ្លាមៗដោយដៃ ឬបញ្ជាឱ្យអ្នកជំនួយការចាក់ស្រាចោល ដោះសម្លៀកបំពាក់សូត្រ ឬដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិដែលលួចគេមកវិញ ដើម្បីប្រគល់ជូនម្ចាស់ដើម។ នេះស្របតាមប្រសាសន៍របស់រ៉សូល ﷺ៖ «នរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាដែលឃើញអំពើអាក្រក់ ចូរគាត់កែតម្រូវវាដោយដៃរបស់គាត់ចុះ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٥ - الباب الخامس في مراتب التغيير
ការដុតបំផ្លាញសម្ភារៈ (ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងអំពើខុសឆ្គង) នោះមិនមានការសងសំណងអ្វីឡើយចំពោះអ្នកដែលបានធ្វើវាឡើងតាមរបៀបដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអាចកម្ចាត់ចោលនូវវត្ថុនោះដោយរក្សាទុកសម្ភារៈ (ภาชนะ) ឱ្យនៅគង់វង្ស ហើយអ្នកអនុវត្តមិនមានការលំបាកទាំងពេលវេលា ឬទីកន្លែង ដោយសារតែការគំរាមកំហែង ឬសំណង់ផ្សេងៗនោះទេ ប៉ុន្តែគេបែរជាបំផ្លាញវាចោលទាំងដែលគ្មានឧបសគ្គទាំងនេះ នោះគេត្រូវសងតម្លៃរបស់វា ប្រសិនបើសម្ភារៈនោះមានតម្លៃ។ បើមិនដូច្នោះទេ ហើយវាជាវត្ថុដែលអាចប្រើប្រាស់បានក្នុងរឿងផ្សេងក្រៅពីស្រា នោះវាជាករណីមួយទៀត។ ប្រភេទទីប្រាំ៖ ការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយការវាយដំដោយដៃ ឬដោយរំពាត់។ នេះអនុវត្តចំពោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខដោយចំហ និងបង្ហាញឱ្យឃើញនូវអំពើនោះដោយមោទនភាព ដោយមិនខ្វល់ពីការស្តីបន្ទោស ឬការដាស់តឿនពីអ្នកមានយុត្តិធម៌ ហើយមិនអាចទប់ស្កាត់អំពើនោះបានក្រៅពីវិធីនេះ។ ប្រសិនបើគេនៅតែរឹងរូស ហើយចាំបាច់ត្រូវប្រើកម្លាំងអាវុធ ឬការតស៊ូដើម្បីទប់ស្កាត់ នោះវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកដែលនៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនអាចបញ្ឈប់អំពើនោះបានតាមវិធីនេះទេ គួរតែបញ្ជូនរឿងនេះទៅកាន់មេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាំ) ឬចៅក្រមដែលទទួលបានសិទ្ធិអំណាច ព្រោះវាជាវិធីដែលនាំទៅរកជោគជ័យ និងងាយស្រួលក្នុងការដោះស្រាយ។ នេះក៏ដើម្បីជៀសវាងការបង្កជម្លោះពីសំណាក់អ្នកដែលគ្មានសិទ្ធិអំណាចពីមេដឹកនាំ ព្រោះអល់ឡោះបានប្រទានប្រាជ្ញា និងការដឹកនាំដល់មេដឹកនាំ។ មានប្រសាសន៍មួយបានលើកឡើងថា៖ "មេដឹកនាំគឺជាម្លប់របស់អល់ឡោះនៅលើផែនដី ដែលអ្នកដែលត្រូវគេជិះជាន់ទាំងអស់អាចជ្រកកោនបាន"។ នេះក្នុងករណីដែលការសុំការអនុញ្ញាតមិនធ្វើឱ្យខាតបង់គោលដៅក្នុងការលុបបំបាត់អំពើអបាយមុខនោះ។ ជំពូក ក្នុងចំណោមអ្វីដែលត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់ និងអនុវត្តតាមខ្លឹមសារនៃជំពូកនេះ គឺអ្នកដែលធ្វើការផ្លាស់ប្តូរអំពើអបាយមុខ ត្រូវតែជាអ្នកដែលមានគុណធម៌ទាំងខាងក្នុង និងខាងក្រៅតាមការកំណត់របស់អល់ឡោះ។ គេត្រូវតែជាអ្នកដែលជៀសវាងដាច់ខាតពីការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយពិន័យជាប្រាក់ ទោះបីជាត្រឹមតែមួយដានីក (កាក់តូចមួយ) ក៏ដោយ។ អ្នកប្រាជ្ញបានព្រមានយ៉ាងខ្លាំងចំពោះអ្នកដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការផាកពិន័យជាប្រាក់ ហើយចាត់ទុកវាជាទង្វើដែលខុសឆ្គង។ លោកសេក្ខ អាប់ប៊ូ វ៉ាលីដ ប៊ីន រូសដ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ "អាស៊ុលតង់" នៃកិតាប "អាល់អ៊ុតប៊ីយ៉ា" ថា៖ ការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយពិន័យជាប្រាក់ គឺជាអ្វីដែលមានក្នុងសម័យដើមនៃឥស្លាម។ ដូចជាករណីដែលរ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ចំពោះអ្នកដែលមិនព្រមបង់ហ្សាកាត់ថា៖ "ចូរយកវាពីគេ និងពាក់កណ្តាលនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេ..."។ ប៉ុន្តែលោកបានបញ្ជាក់ថា៖ បន្ទាប់មកបញ្ហានេះត្រូវបានលុបចោល (ណាស៊ីខ៍) ដោយការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជម៉ា) ថាវាជាទង្វើដែលមិនអនុញ្ញាត ហើយការដាក់ទណ្ឌកម្មបានវិលត្រឡប់មកលើរូបរាងកាយវិញតែប៉ុណ្ណោះ។ សេចក្តីសង្ខេបនៃអ្វីដែលយើងចង់បង្ហាញគឺ៖ អ្នកដែលធ្វើការផ្លាស់ប្តូរអំពើអបាយមុខ ត្រូវតែចងចាំជានិច្ចថា ការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយពិន័យជាប្រាក់គឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ គេមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យខ្លួនឯង ឬអ្នកជំនួយការរបស់គេធ្វើបែបនេះឡើយ។ ចំពោះប្រាក់ខែរបស់ជំនួយការទាំងនោះ គួរតែទទួលបានពីឃ្លាំងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ (បៃតុលម៉ាល) ដូចជាចៅក្រម និងមន្ត្រីរដ្ឋបាលដទៃទៀតដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل
ជំពូកទីប្រាំមួយ៖ ការស្វែងយល់ពីរបៀបនៃការស៊ើបអង្កេតលើអំពើអបាយមុខ ការស៊ើបអង្កេតលើអំពើអបាយមុខដែលកើតឡើង ត្រូវផ្អែកលើការវិភាគ និងការពិចារណាដោយផ្អែកលើភស្តុតាង និងសញ្ញាណដែលបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ បន្ទាប់ពីបានបោះបង់ចោលនូវវិធីសាស្ត្រនៃការចារកម្ម (ការលួចស៊ើបការណ៍) ដែលជាអំពើហាមឃាត់។ ការចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេតដោយគ្មានមូលហេតុច្បាស់លាស់ ឬដោយសារតែការសង្ស័យដែលមិនមានភស្តុតាង គឺជាអំពើដែលមិនអនុញ្ញាត ដូចដែលមនុស្សមួយចំនួនដែលមានចរិតមិនល្អ និងតណ្ហាអាក្រក់តែងតែធ្វើ គឺការលួចស្តាប់ ឬព្យាយាមស្វែងយល់ពីកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកដទៃ ជាពិសេសអ្នកដែលចូលចិត្តលាក់បាំង។ ទោះបីជាការស្វែងយល់នោះនាំទៅរកភស្តុតាងនៃអំពើអាក្រក់ ដូចជាសម្លេងតន្ត្រី ឬសម្លេងអ្នកស្រវឹង ឬក្លិនស្រាដែលសាយភាយក៏ដោយ ក៏អ្វីដែលកើតឡើងតាមរយៈការចារកម្មនោះ គឺខ្លួនវាផ្ទាល់ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរ (កែតម្រូវ) ព្រោះវាជាអំពើអបាយមុខ។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ហើយកុំចារកម្ម (តាមដានរឿងរ៉ាវអ្នកដទៃ)»។ មានរឿងរ៉ាវដែលបង្ហាញពីការជៀសវាងរបស់អមៀរុល មូមិនីន អ៊ុម៉ារ ប៊ីន ខ័ត្តប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ពីវិធីសាស្ត្រចារកម្មក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអំពើអបាយមុខ។ គោលបំណងគឺថា ការធ្វើបែបនោះមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតចំពោះអ្នកដែលលាក់បាំងកិច្ចការរបស់ខ្លួនឡើយ។ ដូចដែល អ៊ីបនូ ហាប៊ីប បានរាយការណ៍ពីលោកថា៖ នៅយប់មួយ លោកបានដើរក្នុងភាពងងឹត ហើយបានឃើញភ្លើងមួយកន្លែង លោកក៏ទៅទីនោះ ស្រាប់តែឃើញក្រុមមនុស្សកំពុងផឹកស៊ី និងមានបុរសចំណាស់ម្នាក់កំពុងច្រៀងឱ្យពួកគេ។ លោកបានចូលទៅក្នុងនោះហើយនិយាយថា៖ «ឱសត្រូវរបស់អល់ឡោះអើយ! អល់ឡោះបានផ្តល់ឱកាសឱ្យខ្ញុំចាប់អ្នកហើយ»។ បុរសចំណាស់នោះបាននិយាយថា៖ «យើងមិនមែនជាអ្នកមានបាបធំជាងលោកទេ លោកបានរំលោភចូលមកដោយមិនបានអនុញ្ញាត ខណៈដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «កុំចូលទៅក្នុងផ្ទះដែលមិនមែនជាផ្ទះរបស់ពួកអ្នក»។ លោក អ៊ុម៉ារ ក៏មានការខ្មាសអៀន ហើយនិយាយថា៖ «ចូរទុកមួយទល់នឹងមួយចុះ»។ ក្នុងចំណោមនោះដែរ គឺការទាញយកអ្វីដែលអ្នកលាក់បាំងបានលាក់ទុក។ ទោះបីជាបុគ្គលនោះជាអ្នកប្រកាសពីអំពើបាបរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យស៊ើបអង្កេតដើម្បីស្វែងរកការពិតថា តើវាជាឧបករណ៍តន្ត្រី ឬជាស្រា ដោយគ្រាន់តែសង្ស័យលើគាត់នោះទេ ព្រោះវាជាការធ្វើបាបដោយសារការសង្ស័យ។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ ការសង្ស័យខ្លះគឺជាបាប»។ ដូចគ្នានេះដែរ ការបង្ខំឱ្យអ្នកដែលត្រូវចាប់ខ្លួនសារភាពពីអំពើបាបលើសពីអ្វីដែលបានរកឃើញ ក៏មិនគួរធ្វើដែរ។ នៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់ហូឌូដ" របស់ អះម៉ាត់ ប៊ីន ហារូន ប៊ីន អាត បានសរសេរថា៖ ប្រសិនបើស្ត្រីម្នាក់ដើរក្នុងទីផ្សារជាមួយអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ ហើយត្រូវបានគេនាំខ្លួនមក នោះមិនគួរឱ្យមេដឹកនាំស៊ើបអង្កេតនាងពីអ្វីដែលនាងបានធ្វើនោះទេ ថាតើនាងបានធ្វើសីហ៍ (ផិតក្បត់) ឬចេញទៅដោយការបង្ខំឬយ៉ាងណា? ប៉ុន្តែត្រូវតែអប់រំនាង ហើយមិនត្រូវស៊ើបអង្កេតអ្វីឡើយ ព្រោះគោលបំណងនៃស៊ារីអះ (ច្បាប់ឥស្លាម) គឺការលាក់បាំង។ នេះយោងតាមពាក្យរបស់ព្យាការី (ស.ល.វ)៖ «តើអ្នកមិនបានយកអាវរបស់អ្នកគ្របបាំងគាត់ទេឬ?»។ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា អ្វីដែលបានលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញនេះ ត្រូវបានគាំទ្រដោយអ្វីដែល អាយ៉ាត បានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ "អាម៉ាលី" របស់លោក អំពីហាឌីសរបស់ ម៉ាអិហ្ស និងស្ត្រីម្នាក់ទៀត នៅពេលដែលម្នាក់ៗនិយាយទៅកាន់ព្យាការី (ស.ល.វ) ថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! សូមជម្រះបាបឱ្យខ្ញុំផង»។ ព្យាការី (ស.ល.វ) បានឆ្លើយតបថា៖ «ចូរត្រឡប់ទៅវិញ ហើយសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះចុះ»។ នេះគឺជាភស្តុតាងដែលបង្ហាញពីកាតព្វកិច្ចនៃការលាក់បាំងលើមូស្លីម ហើយការសាកសួរអំពីពាក្យមិនច្បាស់លាស់ក្នុងករណីបែបនេះ មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទេ ផ្ទុយទៅវិញអ្នកប្រាជ្ញខ្លះនិយាយថាវាមិនអនុញ្ញាតទេ ព្រោះវាជាផ្នែកមួយនៃការចារកម្ម និងការបើកកកាយរឿងរ៉ាវមូស្លីម។ ចំណែកអ្វីដែលកើតឡើងតាមរយៈការចារកម្ម និងការលួចមើលរឿងផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនជាអ្វីដែលភស្តុតាងបង្ហាញដោយខ្លួនឯងនោះទេ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភស្តុតាងបានបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ដោយសញ្ញាណ ដូចជាការដើរកាត់ផ្ទះមួយ ហើយអ្នកដំណើរបានឮសម្លេងតន្ត្រី ឬសម្លេងអ្នកស្រវឹង និងអ្វីៗផ្សេងទៀតដែលបានដឹងដោយមិនមានចេតនា នោះការដោះស្រាយគឺចាំបាច់។ ប៉ុន្តែវាខុសគ្នាទៅតាមលក្ខណៈរបស់បុគ្គល។ អ្នកដែលចូលចិត្តលាក់បាំង មិនគួរត្រូវបានរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរពីអ្វីដែលបានឮ ឬឃើញពីគាត់ឡើយ។ អ៊ីបនូ ហ្សៃដ បានរាយការណ៍ក្នុងសៀវភៅរបស់លោកពី ម៉ាលិក ប៊ីន អាន៉ាស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ថា៖ មានគេសួរលោកអំពីអ្នកដែលមានអ្នកជិតខាងអាក្រក់ដែលធ្វើអ្វីដែលមិនគួរធ្វើក្នុងឥស្លាម តើខ្ញុំគួររាយការណ៍ពីគាត់ទេ? លោកឆ្លើយថា៖ ចូរទៅជួបគាត់ ហើយដាស់តឿនគាត់ ប្រសិនបើគាត់មិនឈប់ទេ ទើបរាយការណ៍ពីគាត់។ ប្រសិនបើមានគេរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរថា នៅក្នុងផ្ទះរបស់បុគ្គលម្នាក់មានស្រា នោះត្រូវតែជៀសវាង ហើយកុំបើកកកាយការលាក់បាំងរបស់គាត់។ ប្រសិនបើអ្នកឃើញ ឬអ្នកឮរាយការណ៍ពីអ្វីដែលគាត់បានឃើញ ឬឮដោយមិនបានដាស់តឿនពីមុនមក នោះអាជ្ញាធរដែលទទួលបានការរាយការណ៍នោះ ត្រូវតែស៊ើបអង្កេតតែចំពោះអ្នកដែលប្រកាសពីអំពើបាបរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ មិនមែនអ្នកដែលលាក់បាំងឡើយ។ បូរហានូឌីន ប៊ីន ហ្វារូន បាននិយាយក្នុងសៀវភៅ "តាបស៊ីរ៉ូហ៍" របស់លោកថា៖ តើចៅក្រមមានសិទ្ធិធ្វើការស៊ើបអង្កេតនេះដែរឬទេ? អត្ថន័យនៃពាក្យរបស់ពួកគេគឺថា វាជាភារកិច្ចរបស់មេដឹកនាំ និងប៉ូលិស មិនមែនចៅក្រមទេ។ ហើយបានលើកឡើងពីមុនថា អ្នកត្រួតពិនិត្យ (មូហតាស៊ីប) មានសិទ្ធិធ្វើបែបនេះ ព្រោះមូលដ្ឋាននៃតួនាទីរបស់គាត់គឺការប្រើប្រាស់អំពើល្អ និងហាមឃាត់អំពើអបាយមុខ។ ចំពោះអ្នកដែលប្រកាសពីអំពើបាប និងប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខជាសាធារណៈ៖ នៅក្នុងសៀវភៅ "តាន់បីហុល ហុកកាម" បានលើកឡើងថា គួរតែស្វែងរក និងស៊ើបអង្កេតលើអ្វីដែលល្បីល្បាញនៃអំពើអបាយមុខ ដែលមានការរីករាលដាល និងដែលមនុស្សទូទៅបានដឹង ដូចជាការប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ និងតន្ត្រីនៅក្នុងផ្ទះ ទីកន្លែងសាធារណៈ និងផ្លូវថ្នល់។ ដូចគ្នានេះដែរ ត្រូវពិនិត្យលើអ្នកដែលល្បីល្បាញខាងអំពើពុករលួយ ដូចជាការលក់ស្រា និងការរៀបចំផ្ទះសម្រាប់រឿងនោះ។ ចំពោះបុគ្គលទាំងនេះ មេដឹកនាំ និងអាជ្ញាធរត្រូវតែខិតខំស្វែងរក និងត្រួតពិនិត្យទីកន្លែងទាំងនោះ ហើយប្រើប្រាស់ភាពម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការទប់ស្កាត់ពួកគេ។ ប្រសិនបើការស៊ើបអង្កេតបង្ហាញពីអ្វីដែលតម្រូវឱ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្ម នោះត្រូវអនុវត្តចំពោះមុខសាធារណជន ដើម្បីជាការទប់ស្កាត់អំពើអបាយមុខ និងជាការសម្អាតអំពើពុករលួយ ព្រមទាំងបង្ហាញពីសញ្ញាណនៃឥស្លាម។ ដូច្នេះវាជាកាតព្វកិច្ចរបស់អាជ្ញាធរក្នុងការចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេតលើបុគ្គលទាំងនេះ ព្រោះអំពើអាក្រក់បានរីករាលដាលយ៉ាងខ្លាំង។ ការចាប់ផ្តើមស៊ើបអង្កេតក្នុងករណីបែបនេះ មិនមែនជាការចារកម្មដែលហាមឃាត់នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាកាតព្វកិច្ច។ ការចារកម្មដែលហាមឃាត់ គឺចំពោះតែអ្នកដែលលាក់បាំង និងមិនល្បីល្បាញខាងអំពើបាបនោះទេ។ ការព្រងើយកន្តើយចំពោះអំពើអបាយមុខដែលល្បីល្បាញ នឹងនាំទៅរកអ្វីដែលព្យាការី (ស.ល.វ) បានមានបន្ទូល នៅពេលដែល ហ្សៃណាប់ បានសួរលោកថា៖ «តើយើងនឹងត្រូវវិនាស ខណៈដែលមានអ្នកល្អក្នុងចំណោមយើងដែរឬ?» លោកឆ្លើយថា៖ «បាទ ប្រសិនបើអំពើអាក្រក់មានច្រើន»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٦ - الباب السادس في معرفة وجوه الكشف عنه