អំណោយដ៏ថ្លៃថ្លាសម្រាប់សិស្សស្វែងរកចំណេះដឹង
អំណោយដ៏ថ្លៃថ្លាសម្រាប់សិស្សស្វែងរកចំណេះដឹង
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 47 ជំពូក។"
٢ - فصل: في مولده ووفاته وعمره القصير الحافل (ជំពូកទី ២៖ កំណើត និងមរណភាពរបស់លោក) កំណើត និងមរណភាពរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី៖ លោកបានប្រសូតនៅខែ មុហារ៉ម ឆ្នាំ ៦៣១ នៃហ៊ីជរ៉ះសករាជ (តុលា ១២៣៣ នៃគ្រិស្តសករាជ) នៅភូមិណាវ៉ា។ ហើយលោកបានទទួលមរណភាពនៅយប់ថ្ងៃពុធ ទី ២៤ ខែ រ៉ាចាប់ ឆ្នាំ ៦៧៦ នៃហ៊ីជរ៉ះសករាជ (ធ្នូ ១២៧៧ នៃគ្រិស្តសករាជ) នៅភូមិណាវ៉ាដដែល។ លោកបានរស់នៅក្នុងពិភពលោកនេះត្រឹមតែ ៤៥ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ! ប៉ុន្តែនៅក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីនេះ លោកបានបន្សល់ទុកនូវកេរដំណែលចំណេះដឹង គម្ពីរ និងការបកស្រាយសាសនាដ៏ច្រើនមហិមា ដែលបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញរស់នៅរាប់រយឆ្នាំក៏មិនងាយនឹងធ្វើបានដូចលោកដែរ។ ជីវិតរបស់លោកពោរពេញដោយពរជ័យ (បារ៉ាកាត់) ពីអល់ឡោះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٢ - فصل: في مولده ووفاته
٣ - فصل: في مبدأ أمره وحفظه للقرآن في صغره (ជំពូកទី ៣៖ ការចាប់ផ្តើមរៀនសូត្រ និងកុមារភាពដ៏អស្ចារ្យ) កុមារភាព និងការចាប់ផ្តើមរៀនសូត្រ៖ លោក Sheikh Yasin ibn Yusuf អាល់-Marakashi ដែលជាអ្នកស្គាល់អល់ឡោះដ៏ល្បី បានរៀបរាប់ថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញ Sheikh Muhyi អាល់-Din អាល់-ន៉ាវ៉ាវី កាលលោកមានអាយុទើបតែ ១០ ឆ្នាំនៅភូមិណាវ៉ា។ ក្មេងៗដទៃទៀតបានបង្ខំលោកឱ្យទៅរត់លេងជាមួយពួកគេ ប៉ុន្តែលោកបានរត់គេចពីពួកគេទាំងយំ ដោយសារតែការបង្ខំនោះ ហើយលោកបានយកពេលនោះមកសូត្រគម្ពីរកូរអានវិញ។ ឪពុករបស់លោកបានឱ្យលោកជួយលក់ដូរនៅតូប ប៉ុន្តែលោកមិនដែលឱ្យការទិញដូរមករារាំងលោកពីការសូត្រកូរអានឡើយ។ ខ្ញុំក៏បានទៅជួបគ្រូបង្រៀនកូរអានរបស់លោក ហើយបានផ្តាំថា៖ ចូរអ្នកមើលថែក្មេងនេះឱ្យបានល្អ ព្រោះក្មេងនេះនឹងក្លាយជាអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឆ្នើមបំផុត និងជាអ្នកលះបង់លោកិយបំផុតនៃសម័យកាលរបស់គេ!»។ លោកបានទន្ទេញគម្ពីរកូរអានចប់យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញតាំងពីមុនវ័យពេញវ័យ។ នៅឆ្នាំ ៦៤៩ ហ.ស (អាយុ ១៨ ឆ្នាំ) ឪពុករបស់លោកបាននាំលោកមកកាន់ទីក្រុងដាម៉ាស់ ដើម្បីបន្តការសិក្សាជាន់ខ្ពស់នៅសាលា Madrasah អាល់-Rawahiyyah។ លោកបានស្នាក់នៅក្នុងបន្ទប់តូចមួយ ហើយបានលះបង់ពេលវេលាទាំងយប់ទាំងថ្ងៃក្នុងការអាន និងទន្ទេញមេរៀន ដោយមិនដែលដេកផ្អែកលើពូកឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٣ - فصل: في مبدأ أمره واشتغاله
٤ - فصل: تركه للطب وإقباله على العلوم الشرعية (ជំពូកទី ៤៖ ការបោះបង់ការរៀនពេទ្យ ដើម្បីងាកមករៀនសាសនា) ការបោះបង់មុខវិជ្ជាពេទ្យ ដើម្បីផ្តោតលើវិទ្យាសាស្ត្រឥស្លាម៖ អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ធ្លាប់បានរៀបរាប់ថា៖ កាលពីមុន ខ្ញុំធ្លាប់មានបំណងរៀនមុខវិជ្ជាវេជ្ជសាស្ត្រ (វិជ្ជាពេទ្យ) ហើយខ្ញុំបានទិញសៀវភៅ «អាល់ក្វានូន» (អាល់-Qanun fi អាល់-Tibb របស់ Ibn Sina) មកមើល។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលខ្ញុំចាប់ផ្តើមមើលសៀវភៅនោះ បេះដូងរបស់ខ្ញុំស្រាប់តែមានអារម្មណ៍ងងឹតស្លុប ហើយខ្ញុំមិនអាចផ្ចង់ស្មារតីលើការរៀនសូត្រអ្វីបានឡើយអស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ។ ខ្ញុំបានគិតពិចារណាពីបញ្ហានេះ ស្រាប់តែអល់ឡោះបានបំផុសគំនិតខ្ញុំថា នេះមកពីការដែលខ្ញុំងាកទៅចាប់អារម្មណ៍លើវិជ្ជាពេទ្យ។ ភ្លាមៗនោះ ខ្ញុំបានយកសៀវភៅនោះទៅលក់ចោលវិញ ហើយបានយកឯកសារពាក់ព័ន្ធនឹងវិជ្ជាពេទ្យទាំងអស់ចេញពីផ្ទះរបស់ខ្ញុំ។ ស្រាប់តែបេះដូងរបស់ខ្ញុំបានភ្លឺស្វាងឡើងវិញភ្លាម ហើយសេចក្តីស្ងប់ក្នុងចិត្ត និងថាមពលនៃការរៀនសូត្រសាសនាបានវិលត្រឡប់មកដូចដើមវិញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٤ - فصل
٥ - فصل: في ذكر شيوخه في الفقه الشافعي (ជំពូកទី ៥៖ បណ្តាគ្រូអាចារ្យរបស់លោកក្នុងមុខវិជ្ជាហ្វិកហ៍ហ៍ស្ហាហ្វីអ៊ី) បណ្តាគ្រូអាចារ្យរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ក្នុងមុខវិជ្ជាហ្វិកហ៍ហ៍ (Fiqh)៖ លោកបានរៀនសូត្រពីកំពូលអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍ស្ហាហ្វីអ៊ីប្រចាំសម័យកាល រួមមាន៖ ១. Sheikh Abu Ibrahim Ishaq ibn Ahmad ibn Uthman អាល់-Maghribi (ប្រធានសាលា Rawahiyyah) ដែលលោកណាវ៉ាវីបានរៀនច្រើនជាងគេ។ ២. Sheikh Abu Muhammad Abd អាល់-Rahman ibn Nuh អាល់-Maqdisi។ ៣. Sheikh Sallar ibn អាល់-Hasan អាល់-Irbili អាល់-Halabi (Kamal អាល់-Din Sallar)។ ៤. Sheikh Abu អាល់-Hasan Sallar ibn អាល់-Hasan។ ៥. Sheikh Abu Ishaq Ibrahim ibn Isa អាល់-Muradi អាល់-Andalusi។ លោកបានអាន និងទន្ទេញសៀវភៅហ្វិកហ៍ហ៍ធំៗ ដូចជា «អាល់-Tanbih» របស់ អាល់-Shirazi ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ៤ ខែកន្លះប៉ុណ្ណោះ និងបានទន្ទេញផ្នែកធំនៃ «អាល់-Muhadhdhab» យ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٥ - فصل: في ذكر شيوخه في الفقه
٦ - فصل: في شيوخه في أصول الفقه (ជំពូកទី ៦៖ គ្រូអាចារ្យក្នុងមុខវិជ្ជាអ៊ូស៊ូល អាល់ហ្វិកហ៍ហ៍) គ្រូអាចារ្យរបស់លោកក្នុងមុខវិជ្ជាទ្រឹស្តីច្បាប់ (អ៊ូស៊ូល អាល់ហ្វិកហ៍ហ៍ - Usul អាល់-Fiqh)៖ លោកបានរៀនសូត្រពីអ្នកប្រាជ្ញធំៗជាច្រើន ដែលល្បីល្បាញជាងគេគឺ លោកចៅក្រម العلامة Abu អាល់-Fath អ៊ូម៉ារ ibn Bundar អាល់-Tiflisi អាល់-Shafi'i ﵀។ លោកបានរៀនសៀវភៅ «អាល់-Muntakhab» របស់អ៊ីម៉ាម Fakhr អាល់-Din អាល់-Razi និងមួយផ្នែកធំនៃសៀវភៅ «អាល់-Mustasfa» របស់អ៊ីម៉ាម អាល់-Ghazali ព្រមទាំងសៀវភៅទ្រឹស្តីច្បាប់ដទៃទៀត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٦ - فصل: في شيوخه الذين أخذ عنهم أصول الفقه
٧ - فصل: في شيوخه في اللغة والنحو والتصريف (ជំពូកទី ៧៖ គ្រូអាចារ្យផ្នែកភាសាអារ៉ាប់ និងវេយ្យាករណ៍) គ្រូអាចារ្យរបស់លោកក្នុងមុខវិជ្ជាភាសាអារ៉ាប់ វេយ្យាករណ៍ (Nahw) និងរូបសព្ទ (Sarf)៖ ១. Sheikh Fakhr អាល់-Din អាល់-Maliki ដែលលោកណាវ៉ាវីបានរៀនសៀវភៅ «អាល់-Luma'» របស់ Ibn Jinni។ ២. Sheikh Abu អាល់-Abbas Ahmad ibn Salim អាល់-Misri អ្នកប្រាជ្ញវេយ្យាករណ៍ដ៏ឆ្នើម។ ៣. លោកគ្រូដ៏មហិមា Abu Abdillah Muhammad ibn Abdillah ibn ម៉ាលីក អាល់-Jayyani (លោក Ibn ម៉ាលីក អ្នកនិពន្ធកាព្យវេយ្យាករណ៍ Alfiyyah ដ៏ល្បីល្បាញបំផុត) ដែលលោកណាវ៉ាវីបានរៀនសូត្រដោយផ្ទាល់ និងបានកត់ត្រាកំណត់ចំណាំយ៉ាងច្រើន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٧ - فصل: فيمن أخذ عنه اللغة والنحو والتصريف
٨ - فصل: في شيوخه في فقه الحديث ورجاله (ជំពូកទី ៨៖ គ្រូអាចារ្យផ្នែកហ្វិកហ៍ហ៍ហាឌីស និងការពិនិត្យអ្នករៀបរាប់) គ្រូអាចារ្យផ្នែកហ្វិកហ៍ហ៍ហាឌីស (Fiqh អាល់-ហាឌីស) និងវិទ្យាសាស្ត្រអ្នករៀបរាប់ (Rijal អាល់-ហាឌីស)៖ លោកបានរៀនពីអ្នកប្រាជ្ញស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់ Abu Ishaq Ibrahim ibn Isa អាល់-Muradi អាល់-Andalusi អាល់-Shafi'i ﵀ ដែលបានពន្យល់សៀវភៅ Sahih មូស្លីម, ភាគច្រើននៃ Sahih អាល់-ពូខារី, និង «អាល់-Jam' bayn អាល់-Sahihayn» របស់ អាល់-Humaydi ជូនលោក។ ហើយលោកបានរៀនវិទ្យាសាស្ត្រហាឌីសរបស់ Ibn អាល់-សឡាត ពីបណ្តាសិស្សផ្ទាល់របស់ Ibn អាល់-សឡាត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٨ - فصل: فيمن أخذ عنه فقه الحديث وأسماء وجاله وما يتعلق به
٩ - فصل: في أمهات كتب الحديث التي سمعها (ជំពូកទី ៩៖ កម្រងគម្ពីរហាឌីសធំៗដែលលោកបានរៀន និងផ្ទៀងផ្ទាត់) កម្រងគម្ពីរហាឌីសធំៗដែលអ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី បានរៀន និងផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយផ្ទាល់ពីគ្រូអាចារ្យ៖ - Sahih អាល់-ពូខារី - Sahih មូស្លីម - Sunan Abi Dawud - Jami' អាល់-Tirmidhi - Sunan អាល់-Nasa'i - Sunan Ibn Majah - មូវ៉ាត់ត៏' អាល់-អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក - Musnad អាល់-Shafi'i - Musnad អាល់-អ៊ីម៉ាម Ahmad ibn Hanbal - Sunan អាល់-Darimi - Sahih Abi Awanah - Musnad Abi Ya'la អាល់-Mawsili - Sunan អាល់-Daraqutni - Sunan អាល់-Bayhaqi - Sharh អាល់-ស៊ូណាន់ របស់ អាល់-Baghawi និងគម្ពីរហាឌីសរាប់រយក្បាលផ្សេងទៀត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٩ - فصل: في الكتب التي سمعها
١٠ - فصل: في كبار شيوخ الحديث الذين سمع منهم (ជំពូកទី ១០៖ កំពូលគ្រូអាចារ្យហាឌីសដែលលោកទទួលបានការអនុញ្ញាត) កំពូលគ្រូអាចារ្យហាឌីសដែលលោកទទួលបានការអនុញ្ញាត (អ៊ិជាហ្សា)៖ គ្រូដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់លោកគឺ Abu អាល់-Faraj Abd អាល់-Rahman ibn Abi អ៊ូម៉ារ អាល់-Maqdisi (ចៅក្រមហានបាលីដំបូងបង្អស់នៅដាម៉ាស់), Abu Muhammad Ismail ibn Abi អាល់-Yusr, Abu អាល់-Abbas Ahmad ibn Abd អាល់-Da'im, Khalid អាល់-Nabulsi, Abu អាល់-Fadl អាល់-Bakri, និងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសដ៏ល្បីល្បាញជាច្រើនរូបទៀត។ Ibn អាល់-Attar បានបញ្ជាក់ថា ខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ក៏បានរៀនសូត្រពីបណ្តាគ្រូអាចារ្យភាគច្រើនរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ផងដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٠ - فصل: في شيوخه الذين سمع منهم
١១ - فصل: في انتشار علمه وبركة تلاميذه ومصنفاته (ជំពូកទី ១១៖ ការសាយភាយនៃចំណេះដឹង និងបណ្តាសិស្សគណ) ការសាយភាយនៃចំណេះដឹង និងសិស្សគណរបស់លោក៖ មនុស្សលោកយ៉ាងច្រើនកុះករ ទាំងអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកចងចាំហាឌីស (ហ៊ូហ្វ្វាហ្ស) មេដឹកនាំ និងប្រជាជនទូទៅ បានមករៀនសូត្រពីលោក។ សិស្សគណជាច្រើនបានក្លាយជាអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍ដ៏ល្បី។ ចំណេះដឹង ហ្វាត់វ៉ា និងសៀវភៅនិពន្ធរបស់លោក បានសាយភាយទៅគ្រប់ទិសទីនៃពិភពឥស្លាម។ មនុស្សទាំងអស់សុទ្ធតែបានឯកភាពគ្នាលើភាពសុចរិត ការគោរពសាសនា ចំណេះដឹង និងភាពបរិសុទ្ធរបស់លោក។ សូម្បីតែអ្នកដែលធ្លាប់មានការមិនពេញចិត្តនឹងលោកកាលលោកនៅរស់ ក៏បានខិតខំស្វែងរកសៀវភៅរបស់លោកមកអាន និងទាញយកប្រយោជន៍ក្រោយពេលលោកទទួលមរណភាពដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١١ - فصل
١٢ - فصل: في زهده التام وورعه وطعامه ولباسه (ជំពូកទី ១២៖ ការលះបង់លោកិយ ភាពសាមញ្ញ អាហារ និងសម្លៀកបំពាក់) ការលះបង់លោកិយ (ហ្ស៊ូហដ៍) និងភាពសាមញ្ញរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី៖ លោកគឺជាគំរូកំពូលនៃការលះបង់លោកិយ។ លោកមិនដែលទទួលទានអាហារលើសពីមួយពេលក្នុងមួយថ្ងៃឡើយ គឺលោកទទួលទានតែមួយពេលគត់នៅពេលយប់ក្រោយសឡាតអ៊ីស្ហា ហើយលោកទទួលទានទឹកតែមួយដងគត់នៅពេលទៀបភ្លឺ។ សម្លៀកបំពាក់របស់លោក គឺជាសម្លៀកបំពាក់សាមញ្ញបំផុតដែលមានបំណះ មិនខ្វល់ពីភាពហ៊ឺហារឡើយ។ លោកមិនដែលទទួលទានផ្លែឈើនៃតំបន់ Ghouta (ចម្ការជុំវិញទីក្រុងដាម៉ាស់) ឡើយ ពីព្រោះដីចម្ការភាគច្រើននៅទីនោះជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យសម្បត្តិវ៉ាកាហ្វរបស់ក្មេងកំព្រា ឬដីធ្លីដែលមិនទាន់ច្បាស់លាស់ពីកម្មសិទ្ធិ ដោយសារលោកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវភាពស្អាតស្អំ (វ៉ារ៉ាក់) យ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٢ - فصل
١៣ - فصل: في عبادته وتهجده وتلاوته للقرآن بالبكاء (ជំពូកទី ១៣៖ ការគោរពសក្ការៈ ការថ្វាយបង្គំតាហាជ្ជូដ និងការស្រក់ទឹកភ្នែក) ការគោរពសក្ការៈ និងការថ្វាយបង្គំពេលយប់៖ ពេលវេលាទាំងអស់របស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ត្រូវបានបែងចែករវាងការបង្រៀន ការសរសេរសៀវភៅ និងការថ្វាយបង្គំ។ នៅពេលយប់ លោកតែងតែក្រោកឡើងថ្វាយបង្គំតាហាជ្ជូដ សូត្រគម្ពីរកូរអានដោយការគិតពិចារណាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងស្រក់ទឹកភ្នែកដោយសារការកោតខ្លាចចំពោះអល់ឡោះ។ Ibn អាល់-Attar បានរៀបរាប់ថា៖ នៅពេលដែលលោកសូត្រដល់អាយ៉ាត់ដែលរៀបរាប់ពីទណ្ឌកម្ម ឬថ្ងៃកិយាម៉ះ លោកតែងតែសូត្រឡើងវិញម្តងហើយម្តងទៀតទាំងយំខ្សឹកខ្សួលរហូតដល់ភ្លឺ។ លោកបានលះបង់ជីវិតទាំងស្រុងដើម្បីអល់ឡោះជាម្ចាស់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٣ - فصل
١٤ - فصل: في تصانيفه المباركة وموقفه مع السلطان بيبرس (ជំពូកទី ១៤៖ ស្នាដៃនិពន្ធ និងការតតាំងជាមួយស្តេច Baybars) ស្នាដៃនិពន្ធដ៏មានពរជ័យ និងភាពក្លាហានការពាររាស្ត្រ៖ អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី បានបន្សល់ទុកនូវស្នាដៃនិពន្ធដ៏ល្បីល្បាញបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥស្លាម រួមមាន៖ ១. «អាល់-Minhaj fi Sharh Sahih មូស្លីម» (ការពន្យល់គម្ពីរ Sahih មូស្លីម ដ៏ល្បីល្បាញបំផុត) ២. «រីយ៉ាឌូ អាល់-Salihin» (សួនឧទ្យាននៃមនុស្សសុចរិត - រីយ៉ាឌុស្ស ស្វាលីហ៊ិន ដែលត្រូវបានអាននៅគ្រប់វិហារទូទាំងពិភពលោក) ៣. «អាល់-Majmu' Sharh អាល់-Muhadhdhab» (សព្វវចនាធិប្បាយច្បាប់ហ្វិកហ៍ហ៍ប្រៀបធៀបដ៏ធំធេងបំផុត) ៤. «Kitab អាល់-Adhkar» (កម្រងការហ្ស៊ីគៀរ និងពាក្យបួងសួងប្រចាំថ្ងៃ) ៥. «អាល់-Arba'in អាល់-Nawawiyyah» (ហាឌីស ៤០ ណាវ៉ាវី ដែលកូនសិស្សឥស្លាមគ្រប់រូបទន្ទេញចាំ) ៦. «Rawdat អាល់-Talibin» និង «Minhaj អាល់-Talibin» (ជាសៀវភៅគោលនៃច្បាប់ហ្វិកហ៍ហ៍ស្ហាហ្វីអ៊ី) ៧. «អាល់-Tibyan fi Adab Hamalat អាល់-Quran» (សុជីវធម៌នៃអ្នករៀន និងអ្នកទន្ទេញកូរអាន) ៨. «អាល់-Taqrib wa អាល់-Taysir» ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រហាឌីស។ ភាពក្លាហានប្រឈមមុខនឹងស្តេច Sultan អាល់-Zahir Baybars៖ នៅពេលដែលស្តេច Baybars មានបំណងយកពន្ធបន្ថែមលើដីធ្លី និងចម្ការរបស់ប្រជាជនទីក្រុងដាម៉ាស់ ដើម្បីធ្វើសង្គ្រាម បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់សុទ្ធតែបានយល់ព្រមចុះហត្ថលេខា លើកលែងតែអ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ម្នាក់គត់។ នៅពេលស្តេចកោះហៅលោកមកសួរ អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី បានឆ្លើយតបដោយឥតញញើតថា៖ «ទ្រង់មានទាសកររាប់ពាន់នាក់ដែលមានខ្សែក្រវាត់មាស និងមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភក្នុងរតនាគារ ដរាបណាទ្រង់មិនទាន់ចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នោះដើម្បីសង្គ្រាមទេ ទ្រង់មិនមានសិទ្ធិយកប្រាក់សូម្បីតែមួយឌៀរហាំពីប្រជាជនក្រីក្រឡើយ!»។ ស្តេចខឹងខ្លាំងរហូតចង់សម្លាប់លោក ប៉ុន្តែមិនហ៊ានធ្វើអ្វីឡើយដោយសារកោតក្រែងអំណាចខាងវិញ្ញាណ និងភាពសុចរិតរបស់លោក ហើយពន្ធអយុត្តិធម៌នោះត្រូវបានលុបចោលវិញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٤ - فصل
١٥ - فصل: في ذكر كراماته وفضائله رحمه الله (ជំពូកទី ១៥៖ ករ៉ាម៉ាត់ (អព្ភូតហេតុនៃសេចក្តីល្អ) របស់លោក) ករ៉ាម៉ាត់ (Karamat) និងគុណធម៌ដ៏អស្ចារ្យរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់បានប្រទានករ៉ាម៉ាត់ជាច្រើនដល់លោក ដូចជាការដែលការបួងសួងរបស់លោកតែងតែត្រូវបានឆ្លើយតបភ្លាមៗ ការការពារលោកឱ្យរួចផុតពីការប៉ុនប៉ងធ្វើបាបពីសំណាក់ជនទុច្ចរិត និងពរជ័យដ៏អស្ចារ្យក្នុងពេលវេលារបស់លោក ដែលលោកអាចសរសេរសៀវភៅដ៏ធំធេងជាច្រើនក្បាលក្នុងរយៈពេលនៃជីវិតដ៏ខ្លីរបស់លោក។ Ibn អាល់-Attar បានបញ្ជាក់ថា ករ៉ាម៉ាត់ដ៏ធំបំផុតរបស់លោក គឺការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ុនណះ និងភាពស្អាតស្អំខាងសីលធម៌ឥតខ្ចោះរហូតដល់ដង្ហើមចុងក្រោយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٥ - فصل
١٦ - فصل: في مرضه الأخير وزيارته لبيت المقدس ووفاته (ជំពូកទី ១៦៖ ជំងឺចុងក្រោយ ការទៅបៃតុលម៉ាកឌីស និងមរណភាព) ដំណើរចុងក្រោយ និងមរណភាពរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី៖ នៅចុងឆ្នាំ ៦៧៦ ហ.ស អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី បានសម្រេចចិត្តចាកចេញពីទីក្រុងដាម៉ាស់ ត្រឡប់ទៅកាន់ស្រុកកំណើតរបស់លោកនៅភូមិណាវ៉ា។ លោកបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ បៃតុលម៉ាកឌីស (ក្រុងយេរូសាឡឹម) និងទីក្រុងហេប្រុន (Hebron) ដើម្បីសួរសុខទុក្ខ និងថ្វាយបង្គំនៅវិហារអាល់អាក់ស្វា និងទីផ្នូរព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីម។ បន្ទាប់មកលោកបានត្រឡប់មកកាន់ភូមិណាវ៉ាវិញ ហើយបានធ្លាក់ខ្លួនឈឺនៅផ្ទះឪពុករបស់លោក។ លោកបានទទួលមរណភាពយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់នៅយប់ថ្ងៃទី ២៤ ខែ រ៉ាចាប់ ឆ្នាំ ៦៧៦ ហ.ស ក្នុងជន្មាយុ ៤៥ ឆ្នាំ។ នៅពេលដំណឹងមរណភាពរបស់លោកបានទៅដល់ទីក្រុងដាម៉ាស់ ប្រជាជនទូទាំងទីក្រុងបានយំសោកសង្រេងយ៉ាងខ្លាំង ហើយចៅក្រមធំ (កាឌី) ព្រមទាំងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ភូមិណាវ៉ា ដើម្បីចូលរួមពិធីសពរបស់លោក។ ផ្នូររបស់លោកត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងសាមញ្ញ គ្មានការសាងសង់អាគារពីលើឡើយ ស្របតាមស៊ុនណះដែលលោកតែងតែបង្រៀន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٦ - فصل
١٧ - فصل: في ذكر المراثي التي رثي بها (ជំពូកទី ១៧៖ កាព្យកាន់ទុក្ខ និងការសរសើរពីបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញ) កាព្យកាន់ទុក្ខ និងការសរសើររបស់បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញ៖ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញ កវី និងសិស្សគណជាច្រើន បានតែងកាព្យកាន់ទុក្ខដ៏រំជួលចិត្តចំពោះការបាត់បង់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី រួមមានកាព្យរបស់ចៅក្រម Abu អាល់-Abbas Ahmad ibn អាល់-Dhabah, Muhammad ibn អាល់-Wardi, និងអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនរូបទៀត ដែលបានលើកឡើងថា ការស្លាប់របស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី គឺជាការបាត់បង់បង្គោលនៃចំណេះដឹង និងគំរូនៃភាពសុចរិតប្រចាំសតវត្សរ៍។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٧ - فصل: في ذكر المواثي التي رثاه بها العلماء
١٨ - فصل: في الرؤى الصالحة التي رُئيت له بعد وفاته (ជំពូកទី ១៨៖ ការយល់សប្តិល្អៗអំពីឋានៈរបស់លោកក្នុងឋានសួគ៌) ការយល់សប្តិល្អៗ (រុអ៊យ៉ា ស្វាលីហាហ៍) អំពីលោក៖ មនុស្សសុចរិត និងអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានយល់សប្តិឃើញអ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ក្រោយពេលលោកទទួលមរណភាព ក្នុងសភាពមានពន្លឺភ្លឺចិញ្ចាច និងមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់នៅក្នុងឋានសួគ៌ជាន់ខ្ពស់បំផុត។ នៅពេលគេសួរលោកក្នុងសុបិនថា៖ «តើអល់ឡោះបានធ្វើអ្វីខ្លះចំពោះលោក?» លោកបានញញឹមហើយឆ្លើយថា៖ «អល់ឡោះបានអភ័យទោសឱ្យខ្ញុំ និងបានលើកតម្កើងខ្ញុំឱ្យនៅក្បែរបណ្តាព្យាការី និងអ្នកស្មោះត្រង់ ដោយសារតែការលះបង់ដើម្បីសាសនារបស់ទ្រង់»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
١٨ - فصل
٢٠ - فصل: في موعظة من حسده والرد عليهم (ជំពូកទី ២០៖ ការទូន្មានដល់អ្នកច្រណែន និងការបញ្ចប់សៀវភៅ) ការទូន្មានដល់អ្នកច្រណែន និងការបញ្ចប់សៀវភៅ៖ អ្នកនិពន្ធ Ibn អាល់-Attar បានបញ្ចប់សៀវភៅដោយការទូន្មានដល់ជនណាដែលមានចិត្តច្រណែននឹងកិត្តិនាម និងចំណេះដឹងរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ឱ្យប្រញាប់វិលមករកការតាវ៉ាបាត់ (សុំអភ័យទោស) ចំពោះអល់ឡោះវិញ ពីព្រោះការស្អប់ខ្ពើមមនុស្សល្អ នឹងនាំមកនូវការខាតបង់ទាំងក្នុងលោកិយ និងបរលោក។ Ibn អាល់-Attar បានថ្លែងអំណរគុណដល់អល់ឡោះដែលបានផ្តល់ឱកាសឱ្យលោកបានបម្រើ និងចងក្រងប្រវត្តិរបស់គ្រូដ៏ឆ្នើមរូបនេះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
٢٠ - فصل
تتمة في تحذير الإمام النووي من البدع والمحدثات (ឧបសម្ព័ន្ធ៖ ការព្រមានរបស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី ពីការប្រឌិតធម៌) ឧបសម្ព័ន្ធស្រាវជ្រាវស្តីពីការប្រឆាំងនឹងការប្រឌិតធម៌ (ប៊ីឌីអាះ - Bida') របស់អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី៖ អ៊ីម៉ាម អាល់ណាវ៉ាវី គឺជាអ្នកការពារស៊ុនណះយ៉ាងមុតមាំបំផុត។ នៅក្នុងសៀវភៅនានារបស់លោក លោកបានព្រមានយ៉ាងតឹងរ៉ឹងប្រឆាំងនឹងការប្រឌិតធម៌ដែលផ្ទុយពីស៊ុនណះ ដូចជា៖ ១. ការហាមឃាត់ការថ្វាយបង្គំប្រឌិត «សឡាត អ៊ុររ៉ាហ្គាអ៊ីប» (សឡាត អាល់-Ragha'ib) ក្នុងខែរ៉ាចាប់ និងសឡាតពាក់កណ្តាលខែស្ហះពាន ដោយលោកបានបញ្ជាក់ថាជាការប្រឌិតដែលគ្មានប្រភពពីព្យាការីឡើយ។ ២. ការហាមឃាត់ការសាងសង់សំណង់ ឬវិហារពីលើផ្នូរ។ ៣. ការហាមឃាត់ការបួងសួងសុំជំនួយពីអ្នកស្លាប់ និងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវតាវហ៊ីដសុទ្ធសាធចំពោះអល់ឡោះ។ ៤. ការហាមឃាត់ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យដែលគ្មានមូលដ្ឋានក្នុងគម្ពីរកូរអាន និងស៊ុនណះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
تتمة في تحذير الإمام النووي من البدع
فهرس المصادر والمراجع المعتمدة (បញ្ជីគន្ថនិទ្ទេស និងប្រភពស្រាវជ្រាវ) បញ្ជីគន្ថនិទ្ទេស និងប្រភពស្រាវជ្រាវ (រាប់សិបឯកសារយោងធំៗ)៖ រួមមានសៀវភៅ «អាល់-Shari'ah» របស់ អាល់-Ajurri, «Tadhkirat អាល់-Huffaz» និង «Siyar A'lam អាល់-Nubala'» របស់ អាល់-Dhahabi, «Tabaqat អាល់-Shafi'iyyah» របស់ អាល់-Subki, «អាល់-Bidayah wa អាល់-Nihayah» របស់ Ibn Kathir, «Tahdhib អាល់-Asma' wa អាល់-Lughat» របស់ អាល់-ន៉ាវ៉ាវី, «Fath អាល់-Bari» របស់ Ibn Hajar, និងសាត្រាស្លឹករឹតដើមនៃសៀវភៅ Tuhfat អាល់-Talibin។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
المصادر والمراجع