ច្បាប់ និងក្បួនស្តីពីថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីទាំងពីរ (អ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រី និងអ៉ីឌីលអាឌហា)

-១- បុណ្យអ៊ែត (អាល់-Eid): ពាក្យថា «អ៊ែត» សំដៅលើរាល់ថ្ងៃដែលមានការជួបជុំគ្នា។ ប្រភពដើមនៃពាក្យនេះមកពីពាក្យថា «អាដា យ៉ាអ៊ូឌូ» (عاد يعود) ដែលមានន័យថា ការវិលត្រឡប់មកវិញ ហាក់ដូចជាពួកគេបានវិលត្រឡប់មកជួបជុំគ្នានៅថ្ងៃនោះ។ អ្នកខ្លះទៀតបានលើកឡើងថា វាមានប្រភពមកពីពាក្យថា «អាដា» (العادة) ដែលមានន័យថា ទម្លាប់ ព្រោះពួកគេធ្លាប់ប្រារព្ធវាជាទម្លាប់។ ពហុវចនៈនៃពាក្យនេះគឺ «អាយ៉ាត» (أعياد)។ ហើយគេនិយាយថា «អៃយ៉ាដាល់ មូស្លីមូន» (عَيَّدَ المسلمون) មានន័យថា មូស្លីមបានចូលរួមក្នុងបុណ្យអ៊ែតរបស់ពួកគេ។ លោក អ៊ីបនូ អាល់អារ៉ាប៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បុណ្យអ៊ែតត្រូវបានហៅថា អ៊ែត ព្រោះវាវិលត្រឡប់មកវិញជារៀងរាល់ឆ្នាំ ជាមួយនឹងសេចក្តីអំណរដែលត្រូវបានបង្កើតថ្មី»។ លោកអ្នកប្រាជ្ញ អ៊ីបនូ អាប៊ីឌីន បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បុណ្យអ៊ែតត្រូវបានហៅឈ្មោះបែបនេះ ព្រោះអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មាន «អាវាអ៊ីដ» (ការផ្តល់ឱ្យជាទម្លាប់) នៃសេចក្តីសប្បុរសនៅក្នុងថ្ងៃនោះ ពោលគឺប្រភេទនៃសេចក្តីសប្បុរសដែលវិលត្រឡប់មកលើបាវបម្រើរបស់ទ្រង់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ ការអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគអាហារវិញបន្ទាប់ពីការហាមឃាត់ (ការបញ្ចប់ការតមអាហារ) ការបរិច្ចាគហ្សាកាត់អាល់ហ្វីតរ៍ ការបំពេញកិច្ចហជ្ជដោយការធ្វើត្វាហ្វហ្ស៊ីយ៉ារ៉ោះ ការបរិភោគសាច់សត្វដែលធ្វើកូរបាន (អ៊ូដហ៊ីយ៉ា) និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រោះវាជាទម្លាប់ដែលនាំមកនូវសេចក្តីអំណរ សេចក្តីរីករាយ ភាពស្វាហាប់ និងសេចក្តីសុខសាន្ត។ ចូរអ្នកដឹងចុះ បងប្អូនមូស្លីមរបស់ខ្ញុំ - សូមអល់ឡោះប្រទានពរដល់ខ្ញុំ និងអ្នកឱ្យបានគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់ - ថាបុណ្យអ៊ែតដែលអល់ឡោះបានកំណត់ច្បាប់សម្រាប់បាវបម្រើរបស់ទ្រង់នោះ គឺមានកំណត់ច្បាស់លាស់ ហើយវាគឺជាប្រធានបទនៃសៀវភៅដែលស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់អ្នកនេះ។ ចំណែកឯនៅក្នុងសម័យកាលបច្ចុប្បន្ននេះ បុណ្យអ៊ែតស្ទើរតែមិនអាចរាប់អស់នៅក្នុងគ្រប់ប្រទេសនៃពិភពឥស្លាម កុំថាឡើយនៅកន្លែងផ្សេងទៀត។ អ្នកនឹងឃើញមានការប្រារព្ធបុណ្យអ៊ែតសម្រាប់ទីសក្ការៈ ផ្នូរ សំណង់ផ្នូរ បុគ្គល និងទីក្រុងនានា រួមទាំងបុណ្យផ្សេងៗទៀតដែលអល់ឡោះមិនបានអនុញ្ញាត។ សូម្បីតែមានរបាយការណ៍ស្ថិតិមួយចំនួនបានបង្ហាញថា ជនមូស្លីមនៅប្រទេសឥណ្ឌាមានបុណ្យអ៊ែតរហូតដល់ ១៤៤ ថ្ងៃក្នុងមួយឆ្នាំ។

-២- សេចក្តីមេត្តាករុណារបស់អល់ឡោះចំពោះប្រជាជាតិមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) តាមរយៈបុណ្យទាំងពីរ ពីលោក អានីស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានរៀបរាប់ថា៖ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក) បានមកដល់ទីក្រុងម៉ាឌីណា ខណៈដែលអ្នកក្រុងនេះមានថ្ងៃបុណ្យពីរដែលពួកគេធ្លាប់លេងកម្សាន្តក្នុងសម័យចាហ៊ីលីយ៉ា (សម័យមិនទាន់មានឥស្លាម)។ ដូច្នេះ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានមកដល់អ្នកទាំងឡាយ ហើយអ្នកទាំងឡាយមានថ្ងៃបុណ្យពីរដែលធ្លាប់លេងកម្សាន្តក្នុងសម័យចាហ៊ីលីយ៉ា ប៉ុន្តែអល់ឡោះបានផ្លាស់ប្តូរថ្ងៃទាំងពីរនោះឱ្យអ្នកទាំងឡាយនូវអ្វីដែលល្អប្រសើរជាង៖ នោះគឺថ្ងៃបុណ្យអ៊ែលអ៊ុលអាដហា (ថ្ងៃកាត់សត្វបូជា) និងថ្ងៃបុណ្យអ៊ែលអ៊ុលហ្វីតរ៉ (ថ្ងៃបញ្ចប់ការถือសីល)»។ លោកស៊េខ អាហ្មេត អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ អាល់បានណា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មានន័យថា៖ ដោយសារតែថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរនេះ (អ៊ែលអ៊ុលហ្វីតរ៉ និងអ៊ែលអ៊ុលអាដហា) គឺស្ថិតក្រោមការកំណត់ច្បាប់របស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងជាការជ្រើសរើសរបស់ទ្រង់សម្រាប់បណ្តាអ្នកបង្កើតរបស់ទ្រង់។ ហើយក៏ដោយសារតែថ្ងៃទាំងពីរនេះ គឺបន្តបន្ទាប់ពីការបំពេញនូវសសរស្តម្ភដ៏ធំធេងពីរនៃសសរស្តម្ភទាំងប្រាំរបស់ឥស្លាម គឺការធ្វើហជ្ជ និងការถือសីល (រ៉ាម៉ាដន)។

អល់ឡោះទ្រង់ប្រោសប្រទានការអភ័យទោសដល់អ្នកធ្វើហជ្ជ និងអ្នកកាន់សីល ហើយទ្រង់ផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ទ្រង់ទៅលើគ្រប់សត្វលោកដែលគោរពប្រតិបត្តិ។ ចំណែកឯពិធីនីរ៉ូស (Nairuz) និងមហ៍រ៉ាហ្កាន (Mahrajan) វិញ គឺវាជាការកំណត់ដោយអ្នកប្រាជ្ញនៅសម័យនោះ ដោយសារតែវាមានភាពសមស្របនៃពេលវេលា អាកាសធាតុ និងគុណសម្បត្តិបណ្តោះអាសន្នផ្សេងៗទៀត។ ដូច្នេះ ភាពខុសគ្នារវាងគុណសម្បត្តិទាំងពីរនេះ គឺច្បាស់លាស់សម្រាប់អ្នកដែលបានពិចារណា។ -៣- ការអនុញ្ញាតឱ្យស្តាប់ស្គរដៃ (ដុហ្វ) ពីក្មេងស្រីតូចៗ ពីអ្នកស្រីអាអ៊ីសះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះនាង) បាននិយាយថា៖ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានចូលមកជួបខ្ញុំ ខណៈពេលដែលមានក្មេងស្រីពីរនាក់កំពុងច្រៀងចម្រៀងអំពីថ្ងៃប៊ូអាស (Bu'ath)។ លោកក៏បានដេកផ្អៀងលើពូក ហើយបែរមុខចេញ។ បន្ទាប់មក អប៊ូ បាករ ក៏បានចូលមក ហើយបានស្តីបន្ទោសខ្ញុំដោយនិយាយថា៖ «តើមានឧបករណ៍តន្ត្រីរបស់ស្ហៃតននៅក្នុងផ្ទះរបស់រ៉សូលទៀតឬ?»។ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ក៏បានបែរមក ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទុកឱ្យពួកគេច្រៀងទៅ»។ លុះពេលដែលលោកមិនចាប់អារម្មណ៍ ខ្ញុំក៏បានធ្វើសញ្ញាឱ្យក្មេងស្រីទាំងពីរនោះ ហើយពួកនាងក៏ចេញទៅ។ នៅក្នុងរាយការណ៍មួយទៀត៖ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱ អប៊ូ បាករ អើយ! ប្រជាជាតិនិមួយៗសុទ្ធតែមានថ្ងៃបុណ្យរៀងៗខ្លួន ហើយនេះគឺជាថ្ងៃបុណ្យរបស់យើង»។ អ៊ីម៉ាំ បាហ្កាវី បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊ើរហ៍ ស៊ូណាន់ន់» (៤/៣២២) ថា៖ ប៊ូអាស គឺជាថ្ងៃដ៏ល្បីល្បាញមួយក្នុងចំណោមថ្ងៃរបស់ជនជាតិអារ៉ាប់ ដែលមានការសម្លាប់រង្គាលយ៉ាងធំធេងរវាងកុលសម្ព័ន្ធ អូស (Aws) និង ខាហ្សរ៉ាច (Khazraj) ហើយសង្គ្រាមបានអូសបន្លាយរវាងពួកគេអស់រយៈពេល ១២០ ឆ្នាំ រហូតដល់ឥស្លាមបានមកដល់។ កំណាព្យដែលក្មេងស្រីទាំងពីរច្រៀងនោះ គឺនិយាយអំពីការពិពណ៌នាសង្គ្រាម និងភាពក្លាហាន ហើយការរំលឹកអំពីវាគឺជាជំនួយដល់កិច្ចការសាសនា។ ចំណែកឯការច្រៀងដែលនិយាយអំពីអំពើអសីលធម៌ ការអួតអាងអំពីអំពើខុសឆ្គង និងការបង្ហាញឱ្យឃើញនូវពាក្យសម្តីដែលអាក្រក់ នោះគឺជាការច្រៀងដែលត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយវាមិនអាចទៅរួចទេដែលរឿងទាំងនោះកើតឡើងនៅចំពោះមុខលោក (រ៉សូល) ដោយលោកមិនបានហាមឃាត់នោះ។ ប្រសាសន៍របស់លោកដែលថា «នេះគឺជាថ្ងៃបុណ្យរបស់យើង» គឺជាការការពារសម្រាប់ក្មេងស្រីទាំងនោះថា ការបង្ហាញសេចក្តីរីករាយនៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ (បុណ្យរ៉ាម៉ាដន និងបុណ្យគូរបាន) គឺជាសញ្ញានៃសាសនា ហើយវាមិនដូចថ្ងៃធម្មតាដទៃទៀតឡើយ។ ហាហ្វីស អ៊ីប៊ុន ហាចារ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅក្នុងហាឌីសនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ជាច្រើន៖ ការអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ភាពរីករាយដល់ក្រុមគ្រួសារក្នុងថ្ងៃបុណ្យ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗដែលធ្វើឱ្យចិត្តរីករាយ និងសម្រាកកាយពីភាពនឿយហត់នៃការគោរពប្រតិបត្តិ ហើយការមិនរឹតត្បិតលើរឿងនេះគឺប្រសើរជាង។ នៅក្នុងនោះក៏បញ្ជាក់ថា ការបង្ហាញសេចក្តីរីករាយក្នុងថ្ងៃបុណ្យ គឺជាសញ្ញានៃសាសនា។

-៤- ការតុបតែងខ្លួនក្នុងថ្ងៃបុណ្យ (អីុដ) មានរាយការណ៍ពីលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោកទាំងពីរ) បាននិយាយថា៖ លោក អ៊ូម៉ារ បានឃើញអាវធំមួយធ្វើពីសូត្រក្រាស់ដាក់លក់នៅផ្សារ លោកក៏បានទិញវា រួចយកទៅថ្វាយដល់ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ហើយនិយាយថា៖ «ឱ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ! សូមលោកទិញអាវនេះ ដើម្បីតុបតែងខ្លួនសម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យ និងពេលទទួលគណៈប្រតិភូ»។ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោកថា៖ «នេះគឺជាសម្លៀកបំពាក់សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានចំណែក (នៃផលបុណ្យ) នៅថ្ងៃបរលោកប៉ុណ្ណោះ»។ លោក អ៊ូម៉ារ ក៏រង់ចាំតាមការកំណត់របស់អល់ឡោះ រួចក្រោយមក រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានបញ្ជូនអាវសូត្រមួយទៀតមកឱ្យលោក។ លោក អ៊ូម៉ារ ក៏យកអាវនោះទៅជួប រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ហើយនិយាយថា៖ «ឱ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ! លោកធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "នេះគឺជាសម្លៀកបំពាក់សម្រាប់អ្នកដែលគ្មានចំណែកនៅថ្ងៃបរលោក" ប៉ុន្តែលោកបែរជាបញ្ជូនអាវនេះមកឱ្យខ្ញុំទៅវិញ?»។ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកអាចលក់វា ឬយកវាទៅប្រើប្រាស់តាមតម្រូវការរបស់អ្នកចុះ»។ លោកអ្នកប្រាជ្ញ អល់-ស៊ីនឌី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពីហេតុការណ៍នេះ បានបង្ហាញឱ្យដឹងថា ការតុបតែងខ្លួនក្នុងថ្ងៃបុណ្យ គឺជាទម្លាប់ដែលបានកំណត់ក្នុងចំណោមពួកគេ ហើយ ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ក៏មិនបានហាមឃាត់វាឡើយ ដូច្នេះវាបង្ហាញថាទម្លាប់នេះនៅតែបន្តអនុវត្ត»។ លោក អាល់-ហាហ្វីហ្ស អ៊ីបនូ ហាចារ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «លោក អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី ដុនយ៉ា និងលោក អាល់-បៃហាក់គី បានរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់ (អ៊ីស្ណាត) ដែលត្រឹមត្រូវ ទៅកាន់លោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ថា៖ លោកតែងតែស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដែលស្អាតបំផុតរបស់លោកក្នុងថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍បន្ថែមទៀតថា៖ «ចំណុចដែលត្រូវយកមកធ្វើជាភស្តុតាងពីហេតុការណ៍នេះ គឺការដែល ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានយល់ព្រមចំពោះលោក អ៊ូម៉ារ លើគោលការណ៍នៃការតុបតែងខ្លួនសម្រាប់ថ្ងៃសុក្រ ហើយលោកបានកំណត់ការហាមឃាត់តែលើការស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ប្រភេទនោះ (សូត្រ) ព្រោះវាជាសូត្រសុទ្ធ»។ លោក អ៊ីបនូ កូដាម៉ា បានមានប្រសាសន៍ក្នុងសៀវភៅ "អាល់-មុហ្គនី" (២/២២៨) ថា៖ «នេះបង្ហាញថា ការតុបតែងខ្លួនក្នុងឱកាសទាំងនេះ គឺជាទម្លាប់ដ៏ល្បីល្បាញក្នុងចំណោមពួកគេ»។ លោក ម៉ាលីក បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានឮអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយលើកទឹកចិត្តឱ្យប្រើប្រាស់ទឹកអប់ និងការតុបតែងខ្លួនក្នុងរាល់ថ្ងៃបុណ្យ»។ លោក អ៊ីបនូ អាល់-កៃយីម បានមានប្រសាសន៍ក្នុងសៀវភៅ "ហ្សាឌុល ម៉អាដ" (១/៤៤១) ថា៖ «លោក (ណាប៊ី) តែងតែស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ដែលស្អាតបំផុតរបស់លោកនៅពេលចេញទៅកាន់ទីលានបុណ្យទាំងពីរ។ លោកមានអាវឈុតមួយសម្រាប់ស្លៀកក្នុងថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ និងថ្ងៃសុក្រ។ ជួនកាលលោកស្លៀកអាវក្រៅពណ៌បៃតងពីរ ហើយជួនកាលលោកស្លៀកអាវក្រៅពណ៌ក្រហម។ វាមិនមែនជាពណ៌ក្រហមសុទ្ធដូចដែលមនុស្សមួយចំនួនយល់នោះទេ ព្រោះប្រសិនបើវាជាពណ៌ក្រហមសុទ្ធ វាមិនមែនជាអាវក្រៅ (ប៊ូរដ៍) ឡើយ ប៉ុន្តែវាមានឆ្នូតពណ៌ក្រហមដូចជាអាវក្រៅរបស់យេម៉ែន»។

-៥- ការចេញទៅកាន់ទីលានសម្តែងសឡាត (មូសល់ឡា) មានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ សៃអីត អាល់ឃូឌ្រី រ៉ឌីយល់ឡូហូ អាន់ហ៊ូ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សលឡល់ឡូហូ អាលៃហិ វ៉ាសាឡាម តែងតែចេញទៅកាន់ទីលានសម្តែងសឡាត (មូសល់ឡា) នៅថ្ងៃបុណ្យហ្វីតរ៍ និងថ្ងៃបុណ្យអ័ដហា ហើយអ្វីដែលលោកចាប់ផ្តើមមុនគេគឺការសម្តែងសឡាត» (១)។ លោកអ្នកប្រាជ្ញ អ៊ីបនូ អាល់ហាជ អាល់ម៉ាលីគី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស៊ូណាន់ន់ដែលបានអនុវត្តកន្លងមកក្នុងការសម្តែងសឡាតបុណ្យទាំងពីរ គឺត្រូវធ្វើឡើងនៅឯទីលានសម្តែងសឡាត (មូសល់ឡា) ពីព្រោះថា ព្យាការី សលឡល់ឡូហូ អាលៃហិ វ៉ាសាឡាម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ការសម្តែងសឡាតនៅក្នុងវិហាររបស់ខ្ញុំនេះ មានភាពប្រសើរជាងការសម្តែងសឡាតមួយពាន់ដងនៅកន្លែងផ្សេងទៀត ក្រៅពីវិហារអាល់ហារ៉ាម" (២)។ បើទោះបីជាមានគុណធម៌ដ៏អស្ចារ្យបែបនេះក៏ដោយ ក៏លោក សលឡល់ឡូហូ អាលៃហិ វ៉ាសាឡាម បានចេញទៅកាន់ទីលាន (មូសល់ឡា) ហើយទុកចោលវិហារ (មិនសម្តែងនៅទីនោះ)» (៣)។ _________ (១) កត់ត្រាដោយ ប៊ូខូរី (៩៥៦), មូស្លីម (៨៨៩) និង អាន់ណាសាអ៊ី (៣/១៨៧)។ (២) កត់ត្រាដោយ ប៊ូខូរី (១១៩០) និង មូស្លីម (១៣៩៤)។ (៣) «អាល់ម៉ាត់ដខុល» (២/២៨៣)។ លោកអ៊ីម៉ាំ អ៊ីបនូ កូដាម៉ា អាល់ម៉ាកឌីស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា (១)៖ «ស៊ូណាន់ន់គឺត្រូវសម្តែងសឡាតបុណ្យនៅឯទីលានសម្តែងសឡាត (មូសល់ឡា)។ លោក អាលី រ៉ឌីយល់ឡូហូ អាន់ហ៊ូ បានបញ្ជាឱ្យធ្វើបែបនេះ ហើយលោក អាល់អូហ្សាហ៍អ៊ី និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកយោបល់ (អាសហាប៊ូ រ៉យ) ក៏បានយល់ស្របតាមនេះដែរ ហើយវាក៏ជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីបនូ អាល់មុនហ្ស៊ីរ (២)។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលខ្សោយមិនអាចចេញទៅកាន់ទីលានសម្តែងសឡាតបាន ដោយសារជំងឺ ឬវ័យចាស់ជរា នោះគេអាចសម្តែងសឡាតនៅក្នុងវិហារបាន ហើយគ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយ ប្រសិនបើអល់ឡោះមានបំណង» (៣)។ នៅទីនេះមានចំណុចមួយដែលត្រូវតែបញ្ជាក់ គឺគោលបំណងនៃការសម្តែងសឡាតនៅទីលាន (មូសល់ឡា) គឺដើម្បីឱ្យមូស្លីមភាគច្រើនបានជួបជុំគ្នានៅក្នុងទីកន្លែងតែមួយ។ _________ (១) «អាល់មុហ្គនី» (២/២២៩-២៣០)។ (២) ដើម្បីស្វែងយល់ពីភស្តុតាងនៃបញ្ហានេះឱ្យបានទូលំទូលាយ រួមទាំងការឆ្លើយតបទៅនឹងមន្ទិលសង្ស័យរបស់អ្នកដែលជំទាស់ សូមពិនិត្យមើលអ្វីដែលលោក សេក្ខ អាហ្មេត សាគីរ រ៉ហ៊ីមមហ៊ុលឡោះ បានសរសេរនៅក្នុង «ស៊ើរហ៍ ស៊ូណាន់ន់ អាត់ទ័រមីហ្ស៊ី» (២/៤២១-៤២៤)។ ហើយលោកគ្រូរបស់យើងគឺ អល់បានី ក៏មានសៀវភៅដាច់ដោយឡែកមួយដែលមានចំណងជើងថា «ការសម្តែងសឡាតបុណ្យទាំងពីរនៅទីលានក្រៅក្រុង គឺជាស៊ូណាន់ន់» ដែលបានបោះពុម្ពនៅទីក្រុងដាម៉ាស សូមពិនិត្យមើលវាចុះ ព្រោះវាមានតម្លៃយ៉ាងក្រៃលែង។ (៣) «អាល់មុហ្គនី» (២/២៣០)។

អ្វីដែលយើងឃើញសព្វថ្ងៃនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន គឺការកើនឡើងនៃចំនួនទីកន្លែងសម្រាប់ធ្វើសឡាត (មូសល់ឡា) ទោះបីជាមិនមានតម្រូវការចាំបាច់ក៏ដោយ ហើយនេះជារឿងមួយដែលអ្នកប្រាជ្ញបានដាស់តឿនអំពីភាពគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមរបស់វា។ ផ្ទុយទៅវិញ មូសល់ឡាខ្លះបានក្លាយជាវេទិកាសម្រាប់បក្សពួកនិយម ដើម្បីបំបែកបំបាក់សាមគ្គីភាពរបស់មូស្លីម។ ឡា ហៅឡា វ៉ាឡា កូវ៉ាតា អ៊ីលឡា ប៊ីលឡាហ៍ (គ្មានអំណាច និងកម្លាំងណាក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ)។ -៦- ការទៅ និងការត្រឡប់មកពីមូសល់ឡា (ទីកន្លែងធ្វើសឡាតថ្ងៃបុណ្យ) យោងតាមលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ រ៉ឌីយល់ឡាហូ អាន់ហ៊ូ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅថ្ងៃបុណ្យ ព្យាការី សលឡល់ឡាហូ អាលៃហិ វ៉ាសាឡាម តែងតែធ្វើដំណើរទៅ និងត្រឡប់មកវិញដោយផ្លូវផ្សេងគ្នា»។ លោកអ៊ីម៉ាម អ៊ីបនូ កៃយីម អាល់ចៅហ្ស៊ីយ៉ាហ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្យាការី សលឡល់ឡាហូ អាលៃហិ វ៉ាសាឡាម តែងតែធ្វើដំណើរទៅ និងត្រឡប់មកវិញដោយផ្លូវផ្សេងគ្នា។ លោកបានទៅតាមផ្លូវមួយ ហើយត្រឡប់មកវិញតាមផ្លូវមួយទៀត។ មានការលើកឡើងថា៖ ដើម្បីផ្តល់សួស្តីដល់អ្នកដែលនៅតាមផ្លូវទាំងពីរ។ មានការលើកឡើងថា៖ ដើម្បីឱ្យក្រុមមនុស្សទាំងពីរទទួលបានពរជ័យពីលោក។ មានការលើកឡើងថា៖ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការដល់អ្នកដែលមានតម្រូវការនៅតាមផ្លូវទាំងពីរនោះ។ ហើយក៏មានការលើកឡើងថា៖ ដើម្បីបង្ហាញពីសញ្ញាណនៃសាសនាឥស្លាម... ហើយមានការលើកឡើងមួយទៀត ដែលត្រឹមត្រូវជាងគេគឺ៖ វាគឺសម្រាប់ហេតុផលទាំងអស់នេះ រួមទាំងប្រាជ្ញាផ្សេងៗទៀតដែលសកម្មភាពរបស់ព្យាការី សលឡល់ឡាហូ អាលៃហិ វ៉ាសាឡាម មិនដែលខ្វះខាតឡើយ»។ លោកអ៊ីម៉ាម អាន់ណាវ៉ាវី រ៉ហ៊ីមមហុលឡាហ៍ បន្ទាប់ពីបានលើកឡើងនូវមតិខាងលើ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើមិនដឹងពីមូលហេតុច្បាស់លាស់ទេ គឺគួរតែអនុវត្តតាមគំរូរបស់លោកដោយគ្មានការសង្ស័យឡើយ។ អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត»។ ការដាស់តឿនពីរចំណុច៖ ទីមួយ៖ លោកអ៊ីម៉ាម អាល់បាហ្គាវី បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊រហ៍ ស៊ុនណាស់» ថា៖ «វាជាការគួរឱ្យសរសើរ (ស៊ុនណាស់) ដែលប្រជាជនត្រូវទៅកាន់មូសល់ឡាបន្ទាប់ពីបានធ្វើសឡាតស៊ូប៊ហ៍រួច ដើម្បីចាប់យកកន្លែងអង្គុយរបស់ពួកគេ»។

ពួកគេក៏ពោលពាក្យតាក់ប៊ីរ (អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ) ហើយការចេញទៅរបស់អ៊ីម៉ាម គឺនៅពេលដែលស្របនឹងពេលវេលានៃការសឡាត។ ទីពីរ៖ លោក ទីរមីហ្ស៊ី (លេខ ៥៣០) និងអ៊ីប្នុ ម៉ាហ៍ជះ (លេខ ១៦១) បានរាយការណ៍ពីលោក អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាជាស៊ូណាន់ន់ ដែលអ្នកត្រូវចេញទៅកាន់ទីលានសឡាតថ្ងៃបុណ្យដោយការដើរ»។ ៧- ការពោលតាក់ប៊ីរក្នុងថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ (អីឌុលហ្វីត្រី និងអីឌុលអាដហា) អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ «ដើម្បីឱ្យពួកអ្នកបំពេញចំនួនថ្ងៃ (នៃការតមអាហារ) ឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ និងដើម្បីឱ្យពួកអ្នកពោលតាក់ប៊ីរ (លើកតម្កើង) អល់ឡោះ ចំពោះអ្វីដែលទ្រង់បានណែនាំពួកអ្នក ហើយដើម្បីឱ្យពួកអ្នកដឹងគុណ»។ ហើយមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក)៖ «លោកតែងតែចេញទៅនៅថ្ងៃបុណ្យអីឌុលហ្វីត្រី ហើយលោកក៏ពោលតាក់ប៊ីររហូតដល់ទៅដល់ទីលានសឡាត និងរហូតដល់លោកបញ្ចប់ការសឡាត។ លុះពេលលោកបញ្ចប់ការសឡាត លោកក៏ឈប់ពោលតាក់ប៊ីរ»។ អ្នកប្រាជ្ញហាឌីស លោក អាល់បានី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅក្នុងហាឌីសនេះ គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃអ្វីដែលមូស្លីមបានអនុវត្ត គឺការពោលតាក់ប៊ីរដោយបញ្ចេញសំឡេងនៅតាមផ្លូវទៅកាន់ទីលានសឡាត ទោះបីជាអ្នកខ្លះបានចាប់ផ្តើមធ្វេសប្រហែសនឹងស៊ូណាន់ន់មួយនេះ រហូតដល់វាស្ទើរតែបាត់បង់ទៅហើយក៏ដោយ។ រឿងមួយទៀតដែលគួររំលឹកក្នុងឱកាសនេះ គឺការបញ្ចេញសំឡេងតាក់ប៊ីរនៅទីនេះ មិនត្រូវបានកំណត់ឱ្យធ្វើការជួបជុំគ្នាពោលដោយសំឡេងតែមួយដូចដែលអ្នកខ្លះធ្វើនោះទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ រាល់ការរំលឹកដល់អល់ឡោះ (ហ្ស៊ីកិរ) មិនថាជាការកំណត់ឱ្យបញ្ចេញសំឡេង ឬមិនកំណត់នោះទេ គឺមិនមានការកំណត់ឱ្យធ្វើការជួបជុំគ្នាពោលនោះឡើយ។ ដូច្នេះ យើងត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះរឿងនេះ ហើយយើងត្រូវតែដាក់គោលដៅជានិច្ចថា មាគ៌ាដ៏ល្អបំផុត គឺមាគ៌ារបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក)»។ លោក ស៊ៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីប្នុ តៃមីយ៉ះ ត្រូវបានសួរអំពីពេលវេលានៃការតាក់ប៊ីរក្នុងថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ លោកបានឆ្លើយថា៖ «សូមសរសើរដល់អល់ឡោះ។ ទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុតអំពីការតាក់ប៊ីរ ដែលក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម (សាឡាហ្វ) និងអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍ពីក្នុងចំណោមសហាបះ និងអ៊ីម៉ាមទាំងឡាយបានកាន់តាមនោះគឺ៖ ត្រូវពោលតាក់ប៊ីរចាប់ពីពេលហ្វាច្រ (ព្រឹកព្រលឹម) នៃថ្ងៃអារ៉ាហ្វះ រហូតដល់ថ្ងៃចុងក្រោយនៃថ្ងៃតាស៊ីរីក បន្ទាប់ពីការសឡាតនីមួយៗ។ ហើយវាជាការកំណត់ឱ្យគ្រប់គ្នាបញ្ចេញសំឡេងតាក់ប៊ីរនៅពេលចេញទៅកាន់ទីលានសឡាតថ្ងៃបុណ្យ ហើយនេះគឺជាការឯកភាពគ្នារបស់អ៊ីម៉ាមទាំងបួន»។ ខ្ញុំ (អ្នកនិពន្ធ) សូមនិយាយថា៖ ប្រសាសន៍របស់លោកដែលថា «បន្ទាប់ពីការសឡាតនីមួយៗ» នោះ គឺមិនមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ជាក់លាក់ឡើយ។ ភាពត្រឹមត្រូវគឺវាអាចធ្វើបានគ្រប់ពេលវេលា ដោយមិនមានការកំណត់ឡើយ។ ភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីចំណុចនេះ គឺអ្វីដែលអ៊ីម៉ាម ប៊ូខូរី បានលើកឡើងក្នុងគម្ពីរ «សហ៊ីហ៍» របស់លោក (ភាគ ២ ទំព័រ ៤៦១)៖ ជំពូកស្តីពីការតាក់ប៊ីរក្នុងថ្ងៃមីណា និងនៅពេលចេញដំណើរទៅកាន់អារ៉ាហ្វះ។ លោក អ៊ូម៉ារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) តែងតែពោលតាក់ប៊ីរនៅក្នុងតង់របស់លោកនៅមីណា រហូតដល់អ្នកនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាមឮ ហើយពួកគេក៏ពោលតាក់ប៊ីរតាម រួចអ្នកលក់ដូរនៅតាមផ្សារក៏ពោលតាក់ប៊ីរតាម រហូតដល់មីណាសុទ្ធតែលាន់ឮសូរតាក់ប៊ីរ។ លោក អ៊ីប្នុ អ៊ូម៉ារ តែងតែពោលតាក់ប៊ីរនៅមីណាក្នុងថ្ងៃទាំងនោះ រួមទាំងក្រោយការសឡាត នៅលើកន្លែងដេក ក្នុងតង់ ក្នុងកន្លែងអង្គុយ និងពេលដើរក្នុងថ្ងៃទាំងនោះទាំងអស់។ លោកស្រី ម៉ៃមូណះ តែងតែពោលតាក់ប៊ីរនៅថ្ងៃណាហ័រ (ថ្ងៃបុណ្យអីឌុលអាដហា) ហើយស្ត្រីទាំងឡាយក៏ពោលតាក់ប៊ីរតាមក្រោយលោក អបាន ប៊ិន អ៊ូស្មាន និងលោក អ៊ូម៉ារ ប៊ិន អាប់ឌុលអាហ្ស៊ីហ្ស ក្នុងរាត្រីថ្ងៃតាស៊ីរីក រួមជាមួយបុរសៗនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម។ លោក អ៊ីប្នុ អ៊ូម៉ារ នៅពេលចេញដំណើរនៅថ្ងៃអីឌុលហ្វីត្រី និងថ្ងៃអីឌុលអាដហា លោកតែងតែបញ្ចេញសំឡេងតាក់ប៊ីររហូតដល់ទៅដល់ទីលានសឡាត រួចលោកក៏បន្តពោលតាក់ប៊ីររហូតដល់អ៊ីម៉ាមមកដល់។ ហើយមិនមានហាឌីសណាបាវី (ពីព្យាការី) ណាមួយដែលត្រឹមត្រូវអំពីរបៀបនៃការតាក់ប៊ីរនោះទេ តាមដែលខ្ញុំបានដឹង។ វាគ្រាន់តែមានរាយការណ៍ពីសហាបះមួយចំនួន (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ)៖ លោក អ៊ីប្នុ ម៉ាស៊ូដ តែងតែពោលថា៖ «អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ លាអ៊ីឡាហះ អ៊ីលឡល់ឡោះ វ៉ល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ វ៉លីលឡាហ៊ីលហាំដ៍»។ លោក អ៊ីប្នុ អាប់បាស តែងតែពោលថា៖ «អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ វ៉លីលឡាហ៊ីលហាំដ៍ អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ វ៉ាអាជ័ល អល់ឡោះហ៊ូអាក់បារ អាឡាម៉ា ហះដាណា»។

នៅក្នុងសៀវភៅ «អស្ស៊ូណាន់ន់ អល់គូប្រា» (៣/៣១៦) ដោយខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) ពីលោក សាល់ម៉ាន អាល់ខៃរ៍ រ៉ឌីយល់ឡោះហូ អាន់ហូ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយពោលពាក្យតាក់ប៊ីរចំពោះអល់ឡោះថា៖ អល់ឡោះហ៊ូ អាក់បារ៍, អល់ឡោះហ៊ូ អាក់បារ៍, អល់ឡោះហ៊ូ អាក់បារ៍ កាប៊ីរ៉ូ»។ ហើយពិតជាមានមនុស្សទូទៅជាច្រើនបានខុសឆ្គងពីការរំលឹកអល់ឡោះ (ហ្ស៊ីកិរ) ដែលមានចែងពីសម័យបុព្វបុរស (សាឡាហ្វ) ដោយពួកគេបានបន្ថែមពាក្យផ្សេងៗ និងការបង្កើតថ្មីៗដែលគ្មានមូលដ្ឋាន។ ហេតុនេះហើយបានជាលោក ហាភីហ្ស៍ អ៊ីបនូ ហាចារ រ៉ហ៊ីមហុលឡោះ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «ហ្វាត់ហ៊ុល បារី» (២/៥៣៦) ថា៖ «ពិតជាមានការបន្ថែមថ្មីនៅក្នុងសម័យកាលនេះ ដែលគ្មានមូលដ្ឋានអ្វីទាំងអស់»។ -៨- តើត្រូវបរិភោគនៅពេលណាសម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ (អីឌុលហ្វីត្រ និងអីឌុលអាដហា)? ពីលោក អានីស រ៉ឌីយល់ឡោះហូ អាន់ហូ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សល្លល់ឡោះហ៊ូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាំ មិនចេញទៅកាន់ទីលានអីឌុលហ្វីត្រឡើយ រហូតទាល់តែលោកបានបរិភោគផ្លែត្មាតមួយចំនួនសិន»។ លោក អ៊ីម៉ាម អាល់មុហាល់ឡាប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គតិបណ្ឌិតនៃការបរិភោគមុនពេលសឡាត (អីឌុលហ្វីត្រ) គឺដើម្បីកុំឱ្យអ្នកណាម្នាក់យល់ច្រឡំថា ការកាន់សីល (សោម) នៅតែមានកាតព្វកិច្ចរហូតដល់ពេលសឡាតអីឌុលចប់។ ដូច្នេះ ហាក់បីដូចជាលោកចង់បិទផ្លូវនៃសេចក្តីយល់ច្រឡំនេះ។ ពីលោក បូរ៉ៃដះ រ៉ឌីយល់ឡោះហូ អាន់ហូ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្យាការី សល្លល់ឡោះហ៊ូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាំ មិនចេញទៅក្រៅនៅថ្ងៃអីឌុលហ្វីត្រឡើយ រហូតទាល់តែលោកបានបរិភោគសិន។ ចំណែកឯថ្ងៃអីឌុលអាដហា លោកមិនបរិភោគអ្វីឡើយ រហូតទាល់តែលោកត្រឡប់មកវិញ ទើបលោកបរិភោគសាច់ពីសត្វដែលលោកបានធ្វើកូរបាន់ (អ៊ូដហ៊ីយ៉ះ)»។ លោកអ្នកប្រាជ្ញ អ៊ីបនូ អាល់កៃយីម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «... ចំណែកឯថ្ងៃបុណ្យអីឌុលអាដហាវិញ លោកមិនបរិភោគអ្វីឡើយ រហូតទាល់តែលោកត្រឡប់មកពីទីលានសឡាតវិញ ទើបលោកបរិភោគសាច់ពីសត្វអ៊ូដហ៊ីយ៉ះរបស់លោក»។ លោកអ្នកប្រាជ្ញ អាស្ស៊ូកានី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គតិបណ្ឌិតនៃការពន្យារពេលបរិភោគនៅថ្ងៃអីឌុលអាដហា គឺដោយសារវាជាថ្ងៃដែលត្រូវបានកំណត់ឱ្យធ្វើការកូរបាន់ (អ៊ូដហ៊ីយ៉ះ) និងបរិភោគសាច់ពីសត្វនោះ។ ដូច្នេះ ទើបមានការកំណត់ឱ្យការបរិភោគដំបូងនៅថ្ងៃនោះ គឺបរិភោគពីសាច់សត្វកូរបាន់នោះឯង។ នេះជាប្រសាសន៍របស់លោក អ៊ីបនូ កូដាម៉ះ។ លោក ហ្សៃនូ អ៊ីបនី អាល់មុនីរ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការបរិភោគរបស់ព្យាការី សល្លល់ឡោះហ៊ូ អាលៃហិ វ៉ាសល្លាំ នៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ គឺចំទៅនឹងពេលវេលាដែលត្រូវបានកំណត់សម្រាប់ការចេញហ្សាកាត់ (ទាន) ពិសេសសម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរនោះ។ គឺការចេញហ្សាកាត់ហ្វីត្រ មុនពេលទៅដល់ទីលានសឡាត និងការចេញហ្សាកាត់អ៊ូដហ៊ីយ៉ះ បន្ទាប់ពីការធ្វើកូរបាន់សត្វនោះរួចរាល់។

-៩- ការងូតទឹកសម្អាតកាយ (ឃូស៊ុល) មុនពេលទៅសឡាតបុណ្យអ៉ីឌី ពីរូបលោក ណាភី បានរាយការណ៍ថា៖ «លោក អាប់ឌុលឡោះ អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ (រ.ឌ) តែងតែងូតទឹកសម្អាតកាយនៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រី មុនពេលលោកចេញដំណើរទៅកាន់ទីលានសឡាត (មុសល់ឡា)» (កត់ត្រាដោយ ម៉ាលីក ក្នុងមូវ៉ាត់ត៏, អាស-សាភិអី និងអាប់ឌួររ៉ាហ្សាគ ដោយខ្សែសង្វាក់ត្រឹមត្រូវ)។ លោក អ៊ីម៉ាម សាអ៊ីដ អ៊ីបនូ អាល់មុសៃយាប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស៊ូណាន់ន់នៃថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រីមានបីយ៉ាង៖ ការដើរដោយថ្មើរជើងទៅកាន់ទីលានសឡាត, ការបរិភោគមុនពេលចេញដំណើរ, និងការងូតទឹកសម្អាតកាយ»។ ខ្ញុំ (អ្នករៀបរៀង) យល់ឃើញថា៖ ប្រហែលជាលោកចង់សំដៅលើស៊ូណាន់ន់ (មាគ៌ាអនុវត្ត) របស់បណ្តាស្វាហាពះ ពោលគឺវិធីសាស្រ្ត និងការណែនាំរបស់ពួកគាត់ បើពុំនោះសោតទេ គឺមិនមានហាឌីសត្រឹមត្រូវ (ស្វាហ៊ីហ) ផ្ទាល់ពីរ៉សូលុលឡោះ ﷺ អំពីការងូតទឹកនេះឡើយ។ លោក អ៊ីម៉ាម អ៊ីបនូ កូដាម៉ះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជាការគួរគប្បី (មុស្តាហាប់) ក្នុងការងូតទឹកសម្អាតកាយសម្រាប់ថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌី ហើយលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ តែងតែងូតទឹកនៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រី។ ការណ៍នេះក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោក អាលី (រ.ឌ) ផងដែរ ហើយអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនដូចជា អាល់កាម៉ះ, អ៊ុវ៉ះ, អាត្វា, អាន់ណាក់ខអី, អាស្ហ-ស្ហាក់ប៊ី, ក្វាតាដះ, អាប៊ូ អាស-ហ្ស៊ីណាដ, ម៉ាលីក, អាស-សាភិអី និងអ៊ីបនូ អាល់មុនហ្ស៊ីរ ក៏បានយល់ស្របតាមនេះដែរ...»។ ចំណែកឯហាឌីសដែលបានរាយការណ៍ថារ៉សូលុលឡោះ ﷺ ងូតទឹកនៅថ្ងៃអ៉ីឌីនោះ គឺសុទ្ធតែជាហាឌីសទន់ខ្សោយ (ដាអ៊ីហ្វ)។

-១០- តើមានសឡាតស៊ូន៉ាត់មុន ឬក្រោយសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីដែរឬទេ? ពីរូបលោក អ៊ីបនូ អាប់បាស (រ.ឌ) បានរាយការណ៍ថា៖ «ព្យាការី ﷺ បានសឡាតនៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រីចំនួនពីររ៉កាត់ ដោយលោកមិនបានសឡាត (ស៊ូន៉ាត់) អ្វីទាំងអស់នៅមុនពេល ឬក្រោយពេលនោះឡើយ...» (កត់ត្រាដោយ ពូខារី, ទិរមីហ្ស៊ី, ណាសាអ៊ី និងអ៊ីបនូ ម៉ាចះ)។ លោក អ៊ីបនូ អាល់កៃយីម (រ៉ាហ៊ីម៉ាហុលឡោះ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទាំងព្យាការី ﷺ និងបណ្តាស្វាហាពះរបស់លោក នៅពេលដែលពួកគាត់ទៅដល់ទីលានសឡាត គឺមិនដែលសឡាតស៊ូន៉ាត់ណាមួយនៅមុនពេល ឬក្រោយពេលសឡាតអ៉ីឌីឡើយ»។ លោក អាល់-ហាហ្វីហ្ស អ៊ីបនូ ហាចារ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សេចក្តីសន្និដ្ឋានគឺថា សឡាតបុណ្យអ៉ីឌីមិនមានស៊ូណាន់ន់ណាមួយត្រូវបានបញ្ជាក់ថានៅមុន ឬក្រោយវាឡើយ ផ្ទុយពីអ្នកដែលយកវាទៅប្រៀបធៀប (ក្យាស) នឹងសឡាតថ្ងៃសុក្រ (ជូម៉ុអាះ)»។

-១១- ច្បាប់នៃការអនុវត្តសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីទាំងពីរ លោក សេកុលឥស្លាម អ៊ីបនូ តៃមីយ៉ះ (រ៉ាហ៊ីម៉ាហុលឡោះ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «... ដោយសារហេតុផលនេះហើយ ទើបយើងបានផ្តល់ទម្ងន់ថា សឡាតបុណ្យអ៉ីឌី គឺជាកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួនលើមូស្លីមម្នាក់ៗ (វ៉ាជីប អៃនី) ដូចជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ និងអ្នកដទៃទៀត ហើយវាក៏ជាទស្សនៈមួយរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាស-សាភិអី និងជាទស្សនៈមួយក្នុងចំណោមទស្សនៈទាំងពីរក្នុងមជ្ឈដ្ឋានមហាវិទ្យាល័យហង់ពាលីផងដែរ។ ចំណែកឯទស្សនៈរបស់អ្នកដែលពោលថា វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនោះ គឺនៅឆ្ងាយពីភាពត្រឹមត្រូវខ្លាំងណាស់ ពីព្រោះសឡាតអ៉ីឌីគឺជាផ្នែកមួយនៃនិមិត្តសញ្ញាដ៏ធំធេងបំផុតនៃសាសនាឥស្លាម ដែលមនុស្សម្នាជួបជុំគ្នាក្នុងចំនួនច្រើនជាងសឡាតថ្ងៃសុក្រទៅទៀត ហើយត្រូវបានចែងឱ្យបន្លឺសំឡេងតាក់ពៀរយ៉ាងឱឡារិក។ ចំណែកឯអ្នកដែលថាវាជាកាតព្វកិច្ចរួម (ហ្វើរឌូ គីហ្វាយ៉ះ) ក៏មិនស្របតាមភស្តុតាងរឹងមាំឡើយ...»។ លោកអ្នកប្រាជ្ញ អាស-ស៊ូកានី បានមានប្រសាសន៍ក្នុងសៀវភៅ "អាល់សៃលុល ជារ៉ារ" ថា៖ «ចូរដឹងចុះថា ព្យាការី ﷺ បានខ្ជាប់ខ្ជួននឹងសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីទាំងពីរនេះជាប្រចាំ ដោយមិនដែលខកខានក្នុងថ្ងៃបុណ្យណាមួយឡើយ ហើយលោកបានបញ្ជាឱ្យមនុស្សទាំងអស់ចេញទៅកាន់ទីលានសឡាត សូម្បីតែស្ត្រីវ័យក្មេង និងស្ត្រីដែលមានរដូវក៏ដោយ។ លោកបានបញ្ជាឱ្យស្ត្រីមានរដូវនៅដាច់ដោយឡែកពីកន្លែងសឡាត ប៉ុន្តែឱ្យចូលរួមទស្សនា និងស្តាប់ការទូន្មានល្អៗ និងការបួងសួងរបស់ពួកមូស្លីម។ សូម្បីតែស្ត្រីណាដែលគ្មានអាវឃ្លុំធំ (ជិលបាប) ក៏លោកបានបញ្ជាឱ្យមិត្តភក្តិរបស់នាងផ្តល់អាវឱ្យនាងខ្ចីពាក់ដែរ។ ការណ៍ទាំងអស់នេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សឡាតនេះគឺជាកាតព្វកិច្ចយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់លើបុគ្គលម្នាក់ៗ (វ៉ាជីប អៃនី) មិនមែនគ្រាន់តែកាតព្វកិច្ចរួមឡើយ»។ លោកគ្រូរបស់យើង អាល់-អាល់បានី បានមានប្រសាសន៍ក្នុង "តាម៉ាមុល មីនណា" ថា៖ «បទបញ្ជាដែលបានលើកឡើងបញ្ជាក់អំពីកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) ហើយប្រសិនបើការចេញទៅកាន់ទីលានជាកាតព្វកិច្ច នោះការសឡាតរឹតតែជាកាតព្វកិច្ចលើសពីនេះទៅទៀត។ ដូច្នេះ សេចក្តីពិតគឺថាវាជាកាតព្វកិច្ច មិនមែនគ្រាន់តែជាស៊ូណាន់ន់ធម្មតានោះទេ»។

-១២- ពេលវេលានៃការសឡាតបុណ្យអ៉ីឌី ពីរូបលោក អាប់ឌុលឡោះ អ៊ីបនូ ពូស្រ៍ (រ.ឌ) ដែលជាស្វាហាពះរបស់ព្យាការី ﷺ បានរាយការណ៍ថា លោកបានចេញទៅជាមួយមនុស្សម្នានៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រី ឬអ៉ីឌីលអាឌហា ហើយលោកបានស្តីបន្ទោសចំពោះការពន្យារពេលរបស់អ៊ីម៉ាម ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កាលពីសម័យយើង (ជាមួយរ៉សូលុលឡោះ ﷺ) នៅវេលានេះ យើងបានសឡាតចប់រួចរាល់ទៅហើយ» ពោលគឺនៅពេលព្រះអាទិត្យរះឡើងខ្ពស់ផុតពីការហាមឃាត់ (ពេលសឡាតដូហា)។ នេះជាសេចក្តីរាយការណ៍ដែលត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងរឿងនេះ។ លោក អ៊ីបនូ អាល់កៃយីម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្យាការី ﷺ តែងតែពន្យារពេលសឡាតអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រីបន្តិច (ដើម្បីទុកពេលឱ្យប្រជាជនចេញហ្សាកាត់ហ្វ៊ីទ្រី) និងប្រញាប់ប្រញាល់សឡាតអ៉ីឌីលអាឌហាឱ្យបានលឿន (ដើម្បីឱ្យប្រជាជនមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធ្វើកូរបាន់)។ ហើយលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ មិនដែលចេញដំណើរទៅកាន់ទីលានឡើយ រហូតទាល់តែព្រះអាទិត្យរះឡើងពេញលេញ»។ លោក សេក អាប៊ូ ប៉ាកកើ អាល់-ចាហ្សាអ៊ីរី បានបញ្ជាក់ថា៖ «ពេលវេលានៃសឡាតអ៉ីឌីទាំងពីរ គឺចាប់ផ្តើមពីពេលព្រះអាទិត្យរះឡើងខ្ពស់ប្រវែងមួយដងលំពែង (ប្រហែល ១៥ ទៅ ២០ នាទីក្រោយព្រះអាទិត្យរះ) រហូតដល់ថ្ងៃត្រង់ (ហ្សាវ៉ាល់)»។ ការក្រើនរំលឹកសំខាន់៖ ប្រសិនបើគេមិនបានដឹងថាជាថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីទេ លុះត្រាតែហួសពេលថ្ងៃត្រង់ទៅហើយ (ឧទាហរណ៍ មានសាក្សីបញ្ជាក់ការឃើញព្រះច័ន្ទយឺតពេល) នោះសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីត្រូវលើកទៅសឡាតនៅព្រឹកថ្ងៃបន្ទាប់វិញ ដូចដែលមានបញ្ជាក់ក្នុងហាឌីសត្រឹមត្រូវដែលកត់ត្រាដោយ អាប៊ូ ដាវូដ, ណាសាអ៊ី និងអ៊ីបនូ ម៉ាចះ។

-១៣- គ្មានការបន្លឺអាហ្សាន និងការអ៊ីកម៉ាត់សម្រាប់សឡាតបុណ្យអ៉ីឌីទាំងពីរឡើយ ពីរូបលោក ចាពិរ អ៊ីបនូ សាមុរ៉ោះ (រ.ឌ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានសឡាតជាមួយរ៉សូលុលឡោះ ﷺ ក្នុងថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីទាំងពីរមិនមែនម្តង ឬពីរដងនោះទេ គឺដោយគ្មានការបន្លឺអាហ្សាន និងគ្មានការអ៊ីកម៉ាត់ទាល់តែសោះ» (កត់ត្រាដោយ មូស្លីម, អាប៊ូ ដាវូដ និងទិរមីហ្ស៊ី)។ លោក អ៊ីបនូ អាប់បាស និងលោក ចាពិរ (រ.ឌ) បានមានប្រសាសន៍ដូចគ្នាថា៖ «មិនដែលមានការបន្លឺអាហ្សាននៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រី ឬថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលអាឌហាឡើយ» (កត់ត្រាដោយ ពូខារី និងមូស្លីម)។ លោក អ៊ីបនូ អាល់កៃយីម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលព្យាការី ﷺ ទៅដល់ទីលានសឡាត លោកក៏ចាប់ផ្តើមសឡាតភ្លាមៗ ដោយគ្មានការបន្លឺអាហ្សាន គ្មានការអ៊ីកម៉ាត់ និងគ្មានការស្រែកពាក្យថា៖ "អាស-សឡាតុ តាមីអាះ" (ចូរសឡាតជុំគ្នា) ឡើយ។ ស៊ូណាន់ន់ដ៏ត្រឹមត្រូវ គឺមិនត្រូវធ្វើរឿងទាំងនេះណាមួយឡើយ»។

-១៤- លក្ខណៈ និងរបៀបនៃការសឡាតបុណ្យអ៉ីឌី ទី១៖ សឡាតបុណ្យអ៉ីឌីមានចំនួន ២ រ៉កាត់ពេញលេញ មិនមែនជាការកាត់បន្ថយ (ក្វាសើរ) ឡើយ ដូចដែលលោក អ៊ូម៉ារ (រ.ឌ) បានបញ្ជាក់ថា៖ «សឡាតធ្វើដំណើរមាន ២ រ៉កាត់, សឡាតអ៉ីឌីលអាឌហាមាន ២ រ៉កាត់, និងសឡាតអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រីមាន ២ រ៉កាត់ ជាសឡាតពេញលេញតាមព្រះឱស្ឋរបស់ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) »។ ទី២៖ ចំនួនតាក់ពៀរ៖ - រ៉កាត់ទី១៖ ចាប់ផ្តើមដោយ តាក់ពៀរ៉ាតុលអៀហរ៉ាម បន្ទាប់មកបន្លឺតាក់ពៀរបន្ថែមចំនួន ៧ ដង មុនពេលអានស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហ្វាទីហះ។ - រ៉កាត់ទី២៖ បន្ទាប់ពីក្រោកឈរឡើង បន្លឺតាក់ពៀរបន្ថែមចំនួន ៥ ដង មុនពេលអានស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហ្វាទីហះ (ក្រៅពីតាក់ពៀរក្រោកឈរ)។ នេះជាការរាយការណ៍ពីលោកស្រី អាយសះ (រ.ឌ) ថា រ៉សូលុលឡោះ ﷺ តែងតែបន្លឺតាក់ពៀរក្នុងសឡាតអ៉ីឌីលហ្វ៊ីទ្រី និងអ៉ីឌីលអាឌហា៖ ៧ ដងក្នុងរ៉កាត់ទី១ និង ៥ ដងក្នុងរ៉កាត់ទី២ (កត់ត្រាដោយ អាប៊ូ ដាវូដ, អ៊ីបនូ ម៉ាចះ និងអាហម៉ាត់)។ ទី៣៖ ការលើកដៃពេលបន្លឺតាក់ពៀរ៖ មិនមានហាឌីសត្រឹមត្រូវពីរ៉សូលុលឡោះ ﷺ ថាលើកដៃរាល់ពេលបន្លឺតាក់ពៀរឡើយ ប៉ុន្តែលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ តែងតែលើកដៃរបស់លោកនៅរាល់ពេលបន្លឺតាក់ពៀរនីមួយៗ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលលើកដៃតាមលោក អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ក៏ជាការអនុញ្ញាត។ ទី៤៖ ការពោលរំលឹក (ហ្ស៊ីកៀរ) ចន្លោះតាក់ពៀរនីមួយៗ៖ មិនមានហ្ស៊ីកៀរជាក់លាក់ណាមួយពីរ៉សូលុលឡោះ ﷺ ឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវបានបញ្ជាក់ពីលោក អ៊ីបនូ ម៉ាស៊ូដ (រ.ឌ) ថា លោកតែងតែសរសើរតម្កើងអល់ឡោះ (អាល់-ហាំឌុលិល្លាហ៍) និងថ្លែងការលើកតម្កើងចំពោះអល់ឡោះនៅចន្លោះតាក់ពៀរនីមួយៗ។ ទី៥៖ ការអានស៊ូរ៉ាត់បន្ទាប់ពី អាល់-ហ្វាទីហះ៖ ស៊ូណាន់ន់គឺត្រូវអាន ស៊ូរ៉ាត់ ក្វាហ្វ (Qaf) ក្នុងរ៉កាត់មួយ និងស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ក្វាម៉ារ (អាល់-Qamar) ក្នុងរ៉កាត់មួយទៀត។ ឬក៏អាន ស៊ូរ៉ាត់ អាល់-អាហ្លា (អាល់-A'la) ក្នុងរ៉កាត់ទី១ និងស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហ្កាស៊ីយ៉ះ (អាល់-Ghashiyah) ក្នុងរ៉កាត់ទី២ ដែលទាំងពីររបៀបនេះសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវ និងមានក្នុងស៊ូណាន់ន់។ ទី៦៖ របៀបផ្សេងទៀតដូចជា រូគូហ៍ និងស៊ូជូដ គឺដូចគ្នានឹងសឡាតដទៃទៀតដែរ។ ទី៧៖ អ្នកដែលខកខានសឡាតអ៉ីឌីជាចាម៉ាអាះ៖ លោក អ៊ីម៉ាម ពូខារី បានចែងថា៖ «ជំពូកស្តីពីអ្នកដែលខកខានសឡាតអ៉ីឌី គឺត្រូវសឡាតចំនួនពីររ៉កាត់»។ អ្នកដែលមកយឺត ឬខកខានសឡាតជាមួយអ៊ីម៉ាម ត្រូវសងសឡាតចំនួន ២ រ៉កាត់ ដោយបន្លឺតាក់ពៀរ ៧ ដងក្នុងរ៉កាត់ទី១ និង ៥ ដងក្នុងរ៉កាត់ទី២។ ទី៨៖ ការបន្លឺតាក់ពៀរបន្ថែមទាំងនេះជាស៊ូណាន់ន់ ប្រសិនបើភ្លេច ឬខកខានដោយអចេតនា ក៏សឡាតនោះមិនខូចខាតឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកដែលចេតនាបោះបង់ គឺផ្ទុយពីស៊ូណាន់ន់របស់ព្យាការី ﷺ។

-១៥- ការថ្លែងឃុតពះត្រូវធ្វើឡើងក្រោយពេលសឡាតចប់ ស៊ូណាន់ន់ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺ ការថ្លែងឃុតពះបុណ្យអ៉ីឌីត្រូវធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីសឡាតចប់រួចរាល់ ផ្ទុយពីសឡាតថ្ងៃសុក្រ (ជូម៉ុអាះ)។ លោក អ៊ីបនូ អាប់បាស (រ.ឌ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានចូលរួមសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីជាមួយរ៉សូលុលឡោះ ﷺ, លោក អាប៊ូ ប៉ាកកើ, លោក អ៊ូម៉ារ និងលោក អ៊ូស្មាន (រ.ឌ) ហើយពួកលោកទាំងអស់សុទ្ធតែបានសឡាតជាមុនសិន ទើបថ្លែងឃុតពះតាមក្រោយ» (កត់ត្រាដោយ ពូខារី និងមូស្លីម)។ លោក វ៉ាលីយុលឡោះ អាល់-ដះឡាវី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាស៊ូណាន់ន់របស់ព្យាការី ﷺ និងការអនុវត្តរបស់បណ្តាខាលីហ្វះរ៉ាស៊ីឌីន។ ចំណែកឯការផ្លាស់ប្តូរដោយការថ្លែងឃុតពះមុនពេលសឡាត ដោយយកទៅប្រៀបធៀបនឹងថ្ងៃសុក្រនោះ គឺជាការបង្កើតថ្មីខុសឆ្គង (ពិតអាះ) ដែលបានកើតឡើងនៅសម័យម៉ាវ៉ាន»។

-១៦- ការស្តាប់ឃុតពះបុណ្យអ៉ីឌី ពីរូបលោក អាប់ឌុលឡោះ អ៊ីបនូ អាស-សាអ៊ីប (រ.ឌ) បានរាយការណ៍ថា៖ «ខ្ញុំបានចូលរួមសឡាតបុណ្យអ៉ីឌីជាមួយរ៉សូលុលឡោះ ﷺ នៅពេលដែលលោកសឡាតចប់ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ពិតប្រាកដណាស់ យើងនឹងថ្លែងឃុតពះ ដូច្នេះអ្នកណាដែលចង់អង្គុយស្តាប់ឃុតពះ នោះចូរគាត់អង្គុយចុះ ហើយអ្នកណាដែលចង់ត្រឡប់ទៅវិញ នោះគាត់អាចត្រឡប់ទៅបាន"» (កត់ត្រាដោយ អាប៊ូ ដាវូដ, ណាសាអ៊ី និងអ៊ីបនូ ម៉ាចះ ដោយខ្សែសង្វាក់ត្រឹមត្រូវ)។ លោក អ៊ីបនូ កូដាម៉ះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការអង្គុយស្តាប់ឃុតពះបុណ្យអ៉ីឌី មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាត (វ៉ាជីប) ឡើយ ប៉ុន្តែវាជាការប្រសើរ និងជាស៊ូណាន់ន់ដ៏ឧត្តម»។

-១៧- ការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីលានសឡាតតាមផ្លូវមួយ និងត្រឡប់មកវិញតាមផ្លូវមួយទៀត ពីរូបលោក ចាពិរ អ៊ីបនូ អាប់ឌុលឡោះ (រ.ឌ) បានរាយការណ៍ថា៖ «ព្យាការី ﷺ នៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌី តែងតែផ្លាស់ប្តូរផ្លូវធ្វើដំណើរ (ពោលគឺទៅតាមផ្លូវមួយ និងត្រឡប់មកវិញតាមផ្លូវមួយទៀត)» (កត់ត្រាដោយ ពូខារី)។ គតិបណ្ឌិតនៃរឿងនេះ៖ អ្នកប្រាជ្ញបានបញ្ជាក់ថា ដើម្បីបង្ហាញពីភាពរីករាយនៃសាសនាឥស្លាមនៅលើដងផ្លូវទាំងពីរ ដើម្បីឱ្យដី និងផ្លូវទាំងពីរធ្វើជាសាក្សីនៃអំពើល្អ និងដើម្បីសួរសុខទុក្ខបងប្អូនមូស្លីម និងចែករំលែកសេចក្តីល្អដល់មនុស្សកាន់តែច្រើន។

-១៨- ការពោលពាក្យជូនពរ និងអបអរសាទរក្នុងថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌី បណ្តាស្វាហាពះរបស់រ៉សូលុលឡោះ ﷺ នៅពេលដែលពួកគាត់ជួបគ្នានៅថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌី ពួកគាត់តែងតែពោលជូនពរគ្នាទៅវិញទៅមកថា៖ «តាកាប់ព៉ាឡល់ឡោះហ៊ូ មីនណា វ៉ាមីនកុម» (تَقَبَّلَ اللهُ مِنَّا وَمِنْكُم) មានន័យថា៖ «សូមអល់ឡោះទទួលយកនូវកុសលផលបុណ្យពីយើង និងពីអ្នកទាំងឡាយ»។ លោក អ៊ីម៉ាម អាហម៉ាត់ អ៊ីបនូ ហង់ពាល បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្សែសង្វាក់នៃសេចក្តីរាយការណ៍អំពីពាក្យជូនពររបស់បណ្តាស្វាហាពះនេះ គឺជាខ្សែសង្វាក់ល្អ (ជាយីដ)»។

-១៩- ច្បាប់ស្តីពីការធ្វើកូរបាន់ (អ៊ូឌហ៊ីយ៉ះ) ក្នុងថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌីលអាឌហា ការធ្វើកូរបាន់សត្វ (អ៊ូឌហ៊ីយ៉ះ) គឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) សម្រាប់អ្នកដែលមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ យោងតាមភស្តុតាងដូចខាងក្រោម៖ ទី១៖ រ៉សូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានលទ្ធភាពធនធាន ប៉ុន្តែមិនព្រមធ្វើកូរបាន់ នោះកុំឱ្យគាត់ចូលមកជិតទីលានសឡាតរបស់យើងឡើយ» (កត់ត្រាដោយ អាហម៉ាត់ និងអ៊ីបនូ ម៉ាចះ ដោយខ្សែសង្វាក់ល្អ)។ ទី២៖ រ៉សូលុលឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលបានកាប់សត្វមុនពេលសឡាត នោះចូរគាត់កាប់សត្វមួយទៀតជំនួសវិញ ហើយអ្នកណាដែលមិនទាន់បានកាប់ នោះចូរគាត់កាប់ចុះ» (កត់ត្រាដោយ ពូខារី និងមូស្លីម)។ អ្នកណាដែលមានបំណងធ្វើកូរបាន់ នៅពេលដែលចូលដល់ ១០ ថ្ងៃដំបូងនៃខែហ្ស៊ុលហិជ្ជះ គឺត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យកាត់សក់ ឬកាត់ក្រចកឡើយ រហូតទាល់តែបានកាប់សត្វកូរបាន់រួចរាល់។

-២០- ការលេងកម្សាន្តដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌី សាសនាឥស្លាមបានអនុញ្ញាតឱ្យមានការសម្តែងនូវភាពរីករាយ និងការលេងកម្សាន្តស្របច្បាប់ដែលគ្មានការប្រព្រឹត្តអំពើបាបនៅក្នុងថ្ងៃបុណ្យអ៉ីឌី ដូចជាការច្រៀងកំណាព្យល្អៗរបស់កុមារីតូចៗដោយវាយស្គរដៃ (ដាហ្វ) និងការសម្តែងល្បែងក្បាច់គុនលំពែងរបស់ជនជាតិហាបាស៊ី (អេត្យូពី) នៅក្នុងបរិវេណវិហារ ដែលព្យាការី ﷺ បានអនុញ្ញាតឱ្យលោកស្រី អាយសះ (រ.ឌ) ទស្សនាដោយក្តីរីករាយ។