ចំណុចលេចធ្លោនៃក្បួនច្បាប់ឥស្លាម
ចំណុចលេចធ្លោនៃក្បួនច្បាប់ឥស្លាម
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 26 ជំពូក។"
សេចក្តីផ្តើមរបស់អ្នកនិពន្ធ ដោយព្រះនាមអល់ឡោះដ៏មេត្តាប្រណីបំផុត។ សូមព្រះពរ និងសេចក្តីសុខសាន្តកើតមានដល់លោកម្ចាស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារ និងសហាបះរបស់លោកផងដែរ។ សូមថ្វាយការសរសើរដល់អល់ឡោះចំពោះព្រះគុណទាំងឡាយរបស់ទ្រង់ ហើយសូមថ្លែងអំណរគុណចំពោះទ្រង់ដែលបានប្រទាននូវអំណោយដ៏មហាសាល។ សូមព្រះពរ និងសេចក្តីសុខសាន្តដ៏ប្រសើរបំផុតកើតមានដល់មេដឹកនាំនៃអ្នកដែលត្រូវបានជ្រើសរើស គឺលោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ដែលជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមមនុស្សលោក និងជាត្រាប្រថាប់នៃព្យាការីទាំងឡាយ ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារ សហាបះ និងអ្នកដែលស្រឡាញ់រាប់អានលោក។ បន្ទាប់ពីនេះ៖ មានបុគ្គលម្នាក់ដែលការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះលោក គឺជាកាតព្វកិច្ចដែលខ្ញុំត្រូវតែបំពេញ ហើយការធ្វើតាមបញ្ជារបស់លោក គឺជាកិច្ចការដែលខ្ញុំត្រូវតែអនុវត្ត។ លោកគឺជាព្រះអង្គម្ចាស់ដ៏ប្រសើរ និងជាអ្នកមានចិត្តសប្បុរសដ៏អស្ចារ្យ ជាមោទនភាពនៃព្រះអង្គម្ចាស់ទាំងឡាយ ជាទីពឹងនៃជនក្រីក្រ ជាអ្នកដែលមានសីលធម៌ដ៏គួរឱ្យសរសើរ និងមានគុណសម្បត្តិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ជាម្ចាស់នៃសេចក្តីសប្បុរស និងព្រះគុណ ជាអ្នកដែលស្ទាត់ជំនាញទាំងការប្រើដាវ និងការប្រើប៊ិច ជាអ្នកដែលលេចធ្លោក្នុងចំណោមមិត្តភក្តិរបស់លោកដោយសារតែសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះចំណេះដឹង គឺព្រះអង្គម្ចាស់ដ៏ធំ ស៊រអ្គាតមិស អាល់ម៉ាលីគី អាល់ណាស៊ីរី។ សូមអល់ឡោះបំភ្លឺការយល់ដឹងរបស់លោកដោយចំណេះដឹងដែលមានប្រយោជន៍ សូមឱ្យលោកមានប្រវត្តិ និងចិត្តគំនិតដ៏ល្អប្រសើរ សូមឱ្យទ្រង់រក្សាព្រះគុណ និងសេចក្តីរីករាយរបស់លោកឱ្យស្ថិតស្ថេរ សូមការពារជីវិតរបស់លោកពីគ្រោះថ្នាក់ទាំងឡាយ សូមឱ្យលោកមានសុខភាពល្អ និងសុភមង្គលសម្រាប់ក្រុមគ្រួសារ និងអ្នកដែលស្រឡាញ់លោក ហើយសូមឱ្យទ្រង់ប្រទានដល់លោកនូវសេចក្តីល្អទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខតាមអ្វីដែលលោកបានសង្ឃឹម និងប្រាថ្នា។ លោកបានស្នើឱ្យខ្ញុំបកប្រែសៀវភៅ «អាត-តារីកូ អាល់បាហាវីយ៉ា» ពីភាសាពែរ្ស៍មកជាភាសាអារ៉ាប់ ដែលនិពន្ធដោយអ៊ីម៉ាម ហ្វាក់រូឌីន ជូនដល់ស៊ុលតង់ បាហាវូឌីន ដែលបានទទួលមរណភាពទៅហើយនោះ។ ខ្ញុំក៏បានបន្ថែមនូវភស្តុតាង និងចម្លើយនានាដែលដកស្រង់ចេញពីទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាមដ៏អស្ចារ្យ គឺ អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក និងធ្វើឱ្យឋានសួគ៌ជាទីលំនៅរបស់លោក)។ ខ្ញុំក៏បានប្រញាប់ប្រញាល់អនុវត្តតាមបញ្ជារបស់លោកដោយក្តីរីករាយ និងយកចិត្តទុកដាក់។ ដោយសារការជួយជ្រោមជ្រែងពីអល់ឡោះ ស្នាដៃនេះបានសម្រេចចេញជារូបរាងឡើងតាមអ្វីដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពេញចិត្ត និងអ្នកដែលមានចំណេះដឹងទាំងឡាយកោតសរសើរ។ ខ្ញុំបានដាក់ឈ្មោះសៀវភៅនេះថា «អាល់-អ៊ូរ៉ូតុល មុនីហ្វាហ៍ ហ្វី តាហ៍កីគី បាអ៍ឌី ម៉ាសាអ៊ីលី អាល់-អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ី ហានីហ្វាហ៍»។ មានតែអល់ឡោះទេដែលជាអ្នកជួយជ្រោមជ្រែង ហើយយើងសូមផ្ញើការទុកចិត្តទាំងអស់ទៅលើទ្រង់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
مقدمة
គម្ពីរស្អាតស្អំ (គីតាប៊ុល តាហារ៉ោះ) បញ្ហា៖ ការលាងសម្អាតភាពមិនស្អាត (ណាចាស៉ីស) ចេញពីរាងកាយ ឬសម្លៀកបំពាក់ គឺអាចធ្វើទៅបានដោយប្រើប្រាស់រាល់វត្ថុរាវណាដែលស្អាត ហើយអាចជម្រះភាពមិនស្អាតនោះបាន ដូចជាទឹកខ្មេះ ឬទឹកផ្កាកុលាបជាដើម។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ហើយក៏ជាទស្សនៈមួយក្នុងចំណោមទស្សនៈទាំងពីររបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ផងដែរ។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម សាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការលាងសម្អាតមិនអាចធ្វើទៅបានឡើយក្រៅពីប្រើទឹក ហើយនេះក៏ជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ដែរ។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានដូចតទៅ៖ ទីមួយ៖ អ្វីដែលលោក មូហ្សាហ៊ិត បានរាយការណ៍ពីអ្នកម្នាង អាយ៉ិសហ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងអ្នកនាង) ដែលអ្នកនាងបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកយើងម្នាក់ៗមានសម្លៀកបំពាក់តែមួយសម្រាប់ស្លៀកពេលមករដូវ។ ប្រសិនបើមានឈាមប្រឡាក់លើសម្លៀកបំពាក់នោះ អ្នកនាងនឹងយកទឹកមាត់មកលាប រួចប្រើក្រចកកោសវាចេញ»។ ការកោសដោយក្រចកគឺដើម្បីជម្រះឈាមចេញ។ ប្រសិនបើភាពមិនស្អាតអាចជម្រះចេញបានដោយទឹកមាត់ នោះការប្រើទឹកខ្មេះ ឬទឹកផ្កាកុលាបគឺកាន់តែសមស្របជាងនេះទៅទៀត។ ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក ប៊ូខូរី។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក ទីរមីហ្ស៊ី បានបញ្ជាក់ថា៖ «ប្រសិនបើមានឈាមប្រឡាក់ អ្នកនាងនឹងយកទឹកមាត់មកលាប រួចដុសវាចេញ»។ ទីពីរ៖ ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដែលថា៖ «ហើយចូរអ្នកសម្អាតសម្លៀកបំពាក់របស់អ្នក»។ ឃ្លានេះមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ ដូច្នេះអ្នកណាដែលកំណត់ថាត្រូវតែប្រើទឹក គឺអ្នកនោះបានបន្ថែមលក្ខខណ្ឌលើអត្ថបទគម្ពីរដោយគ្មានភស្តុតាង។ ទីបី៖ ព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «ប្រសិនបើឆ្កែបានលិទ្ធចានរបស់អ្នក នោះចូរលាងវាចំនួនប្រាំពីរដង»។ លោកបានបញ្ជាឱ្យលាងសម្អាតជាទូទៅ ដូច្នេះវាត្រូវតែអនុវត្តតាមន័យទូលំទូលាយនោះ ហើយការលាងសម្អាតមិនមែនកំណត់ត្រឹមតែការប្រើទឹកតែមួយមុខនោះទេ។ កវីម្នាក់បានពោលថា៖ «ពិតជាស្រស់ស្អាតណាស់ នៅពេលដែលទឹកភ្នែកជួយលាងសម្អាតកែវភ្នែករបស់នាង»។ ទីបួន៖ អ្វីដែលលោក អាប៊ូ ដាវូដ បានរាយការណ៍ពីលោក បាក់ក័រ ប៊ីន យ៉ាយ៉ា ដែលលោកបាននិយាយថា៖ «ជីដូនរបស់ខ្ញុំបានប្រាប់ខ្ញុំថា...»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الطهارة
កិតាប អައް-សឡាត (គម្ពីរស្ដីពីការសឡាត) បញ្ហា៖ ចំពោះលោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ការសឡាតនៅដើមពេលវេលាគឺប្រសើរជាង។ ចំណែកលោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញរបស់លោក (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ) បានលើកឡើងថា៖ ការធ្វើឱ្យមានពន្លឺភ្លឺច្បាស់ (ការសឡាតពេលជិតភ្លឺខ្លាំង) សម្រាប់សឡាតហ្វាចរ គឺជារឿងដែលគួរឱ្យសរសើរ (មុស្តាហាប់)។ ការពន្យារពេលសឡាតហ្ស៊ូហ័រ (ពេលថ្ងៃត្រង់) ក្នុងរដូវក្ដៅ និងការប្រញាប់ធ្វើវាក្នុងរដូវរងា គឺជារឿងល្អ។ ការពន្យារពេលសឡាតអាស្រ៊ី (ពេលរសៀល) ដរាបណាព្រះអាទិត្យមិនទាន់ប្រែពណ៌ គឺជារឿងល្អ។ ការប្រញាប់ធ្វើសឡាតម៉ាក់រិប (ពេលព្រលប់) និងការពន្យារពេលសឡាតអ៊ីស្យា (ពេលយប់) រហូតដល់មុនមួយភាគបីនៃយប់ គឺជារឿងល្អ។ ភស្តុតាងរបស់លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ ក្នុងការធ្វើសឡាតហ្វាចរនៅពេលភ្លឺច្បាស់ មានដូចខាងក្រោម៖ ១. អ្វីដែលលោក អាប់ប៊ូ ដាវូដ និងលោក ទិរមីហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ពីលោក រ៉ាហ្វិអ៍ ប៊ីន ខូឌីជ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ដែលបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរធ្វើសឡាតហ្វាចរនៅពេលភ្លឺច្បាស់ចុះ ព្រោះវាទទួលបានកុសលផលបុណ្យកាន់តែច្រើន»។ ក្នុងន័យមួយទៀតរបស់លោក អាប់ប៊ូ ដាវូដ៖ «ចូរធ្វើសឡាតហ្វាចរនៅពេលព្រឹកព្រលឹមភ្លឺច្បាស់ចុះ ព្រោះវាជាការបង្កើនកុសលផលបុណ្យដល់អ្នករាល់គ្នា»។ លោក ទិរមីហ្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា នេះជាហាឌីស ហាសាន់ សហ៊ីហ៍។ ២. អ្វីដែលលោក អ៊ីបនូ ម៉ាស៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំមិនដែលឃើញ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) សឡាតក្រៅពីពេលវេលាកំណត់របស់វាឡើយ លើកលែងតែសឡាតហ្វាចរនៅព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ដែលលោកបានធ្វើវានៅពេលដែលមេឃនៅងងឹតនៅឡើយ។ ក្នុងន័យរបស់ ប៊ូខូរី៖ «ខ្ញុំមិនដែលឃើញ ណាប៊ី (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) សឡាតក្រៅពីពេលវេលារបស់វាឡើយ លើកលែងតែពីរពេលប៉ុណ្ណោះ គឺការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងម៉ាក់រិប និងអ៊ីស្យា និងការសឡាតហ្វាចរមុនពេលវេលារបស់វា» (គឺនៅមូសដាលីហ្វាហ៍)។ នេះបង្ហាញថា ការសឡាតនៅពេលភ្លឺច្បាស់គឺជាទម្លាប់ធម្មតា ហើយការសឡាតនៅពេលងងឹតគឺដោយសារមានហេតុផលចាំបាច់នៃការធ្វើដំណើរ។ ឬក៏វាជាពេលដែលស្ត្រីនៅចូលរួមក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម រហូតដល់មានការបញ្ជាឱ្យពួកគេនៅតែក្នុងផ្ទះ។ ៣. អ្វីដែលលោក តហាវី បានរាយការណ៍ពីលោក កូដប៊ី ពីលោក អ៊ីសា ប៊ីន យូណុស ពីលោក អ៊ីប្រាហ៊ីម បាននិយាយថា៖ គ្មានអ្វីដែលក្រុមស្វាហាពះរបស់ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) ឯកភាពគ្នាដូចជាការឯកភាពលើការធ្វើសឡាតហ្វាចរនៅពេលភ្លឺច្បាស់នោះទេ។ នេះមិនអាចកើតឡើងបានឡើយ លុះត្រាតែពួកគេបានដឹងច្បាស់ថាការសឡាតពេលងងឹតត្រូវបានលុបចោល។ ៤. អ្វីដែលលោក តហាវី បានរាយការណ៍ពីលោក ស៊ូអ៍បាហ៍ ពីលោក កូទូដាហ៍ ពីលោក អានីស ប៊ីន ម៉ាលីក (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ លោក អាប់ប៊ូ បាករ បានដឹកនាំពួកយើងសឡាតហ្វាចរ ហើយលោកបានអានស៊ូរ៉ាត់អាលី អ៊ីមរ៉ន រហូតដល់ពួកគេនិយាយថា៖ ព្រះអាទិត្យជិតរះហើយ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើវាបានរះឡើងមែន វានឹងមិនឃើញពួកយើងជាអ្នកធ្វេសប្រហែសឡើយ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់ជំទាស់នឹងលោកដែរ។ ៥. អ្វីដែលលោក តហាវី បានរាយការណ៍ពីលោក សាអ៊ីប ប៊ីន យ៉ាហ្ស៊ីដ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសឡាតតាមក្រោយលោក អ៊ូម៉ារ ប៊ីន ខូថប ហើយលោកបានអានស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកូរ៉ោះ។ នៅពេលពួកគេបញ្ចប់សឡាត ពួកគេបានសម្លឹងមើលព្រះអាទិត្យ ហើយនិយាយថា៖ វាទើបតែរះ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើវាបានរះមែន វានឹងមិនឃើញពួកយើងជាអ្នកធ្វេសប្រហែសឡើយ។ លោកតែងតែចូលសឡាតនៅពេលមេឃងងឹត ហើយបញ្ចប់សឡាតនៅពេលមេឃភ្លឺច្បាស់។ ដូចគ្នានេះដែរ លោកបានសរសេរទៅកាន់មន្ត្រីរបស់លោក ហើយនេះគឺជាជម្រើសរបស់លោក តហាវី។ ៦. ការអង្គុយនៅកន្លែងសឡាតរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ គឺជាកិច្ចការដែលគួរឱ្យសរសើរ។ រ៉សូល (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសឡាតហ្វាចរ ហើយអង្គុយនៅកន្លែងសឡាតរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ គឺប្រៀបដូចជាបានរំដោះទាសករចំនួនបួននាក់ពីកូនចៅរបស់ អ៊ីស្មាអែល»។ ការសឡាតនៅពេលភ្លឺច្បាស់ អាចឱ្យយើងទទួលបានកុសលនេះបានយ៉ាងងាយស្រួល ចំណែកការសឡាតនៅពេលងងឹត គឺពិបាកនឹងទទួលបានកុសលនេះណាស់។ ចំណែកភស្តុតាងនៃការការពន្យារពេលសឡាតហ្ស៊ូហ័រក្នុងរដូវក្ដៅ មានដូចខាងក្រោម៖ ១. អ្វីដែល ប៊ូខូរី បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ សាអ៊ីដ អាល់ឃូឌ្រី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរពន្យារពេលសឡាតហ្ស៊ូហ័រចុះ ព្រោះកម្ដៅដ៏ខ្លាំងក្លាគឺមកពីចំហាយនៃនរក»។ ២. អ្វីដែលលោក ទិរមីហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលកម្ដៅខ្លាំង ចូរពន្យារពេលសឡាតចុះ ព្រោះកម្ដៅដ៏ខ្លាំងក្លាគឺមកពីចំហាយនៃនរក»។ លោក ទិរមីហ្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា នេះជាហាឌីស ហាសាន់ សហ៊ីហ៍។ ៣. អ្វីដែលលោក ទិរមីហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ ហ្សារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) បានធ្វើដំណើរជាមួយលោក ប៊ីឡាល់។ លោកចង់ធ្វើការអ៊ិកាម៉ោះ (ហៅសឡាត) ប៉ុន្តែលោក (រ៉សូល) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរពន្យារពេល»។ បន្ទាប់មកលោកចង់ធ្វើការអ៊ិកាម៉ោះទៀត លោកក៏មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរពន្យារពេល»។ រហូតដល់ពួកយើងឃើញស្រមោលនៃភ្នំតូចៗ។ បន្ទាប់មកលោកក៏ធ្វើការអ៊ិកាម៉ោះ ហើយសឡាត។ រ៉សូល (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «កម្ដៅដ៏ខ្លាំងក្លាគឺមកពីចំហាយនៃនរក ដូច្នេះចូរពន្យារពេលសឡាតចុះ»។ ៤. ណាប៊ី (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោក ម៉ូអាហ្ស នៅពេលបញ្ជូនលោកទៅកាន់ប្រទេសយេមែនថា៖ «ប្រសិនបើជារដូវក្ដៅ ចូរពន្យារពេលសឡាតចុះ ព្រោះពួកគេសម្រាកពេលថ្ងៃ ដូច្នេះចូររង់ចាំពួកគេរហូតដល់ពួកគេភ្ញាក់។ ហើយប្រសិនបើជារដូវរងា ចូរធ្វើសឡាតហ្ស៊ូហ័រនៅពេលដែលព្រះអាទិត្យរំកិលចេញពីកណ្តាលមេឃ ព្រោះយប់ក្នុងរដូវរងាគឺវែង»។ ៥. ការប្រញាប់ធ្វើសឡាតក្នុងរដូវក្ដៅ នឹងធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកចូលរួមសឡាតជាក្រុមមានការថយចុះ ហើយបង្កការលំបាកដល់មនុស្សម្នា ព្រោះកម្ដៅធ្វើឱ្យពួកគេរងទុក្ខ។ ចំណែកភស្តុតាងនៃការការពន្យារពេលសឡាតអាស្រ៊ីក្នុងរដូវក្ដៅ និងរដូវរងា មានដូចខាងក្រោម៖ ១. អ្វីដែល ប៊ូខូរី បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ថា ណាប៊ី (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «មានទេវតាផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាមកកាន់អ្នករាល់គ្នានៅពេលយប់ និងពេលថ្ងៃ ហើយពួកគេជួបជុំគ្នានៅក្នុងសឡាតហ្វាចរ និងសឡាតអាស្រ៊ី។ បន្ទាប់មកទេវតាដែលនៅជាមួយអ្នករាល់គ្នានៅពេលយប់នឹងឡើងទៅលើវិញ ហើយម្ចាស់របស់ពួកគេ (អល់ឡោះ) សួរពួកគេទាំងដែលទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ពីពួកគេថា៖ តើអ្នកបានទុកបាវបម្រើរបស់ខ្ញុំក្នុងស្ថានភាពបែបណា? ពួកគេឆ្លើយថា៖ យើងបានទុកពួកគេក្នុងស្ថានភាពដែលពួកគេកំពុងសឡាត ហើយយើងបានទៅដល់ពួកគេក្នុងស្ថានភាពដែលពួកគេកំពុងសឡាត»។ នេះគឺជាភស្តុតាងដែលបង្ហាញថា ការធ្វើសឡាតទាំងពីរនេះនៅចុងពេលវេលាគឺជារឿងដែលគួរឱ្យសរសើរ នៅពេលដែលទេវតាឡើងទៅលើវិញ។ ២. អ្វីដែលលោក អាប់ប៊ូ ដាវូដ បានរាយការណ៍ពីលោក អាលី ប៊ីន សៃបាន បាននិយាយថា៖ ពួកយើងបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាឌីណាហ៍ ហើយ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) តែងតែពន្យារពេលសឡាតអាស្រ៊ី ដរាបណាព្រះអាទិត្យនៅតែមានពណ៌សភ្លឺច្បាស់។ ៣. អ្វីដែលលោក ទិរមីហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ពីលោកស្រី អ៊ុំ សាឡាម៉ាហ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោកស្រី) បាននិយាយថា៖ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) តែងតែប្រញាប់ធ្វើសឡាតហ្ស៊ូហ័រជាងអ្នករាល់គ្នា ហើយអ្នករាល់គ្នាប្រញាប់ធ្វើសឡាតអាស្រ៊ីជាងលោក។ ៤. អ្វីដែលលោក តហាវី បានរាយការណ៍ពីលោក ហាកាំ ប៊ីន អាប់បាន ពីលោក អ៊ីកូរីម៉ាហ៍ បាននិយាយថា៖ ពួកយើងនៅជាមួយលោក អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ក្នុងពិធីបុណ្យសពមួយ ហើយលោកមិនទាន់បានសឡាតអាស្រ៊ីទេ។ លោកនៅស្ងៀមរហូតដល់ពួកយើងសួរលោកជាច្រើនដង លោកក៏មិនទាន់សឡាតអាស្រ៊ីដែរ រហូតដល់ពួកយើងឃើញព្រះអាទិត្យនៅត្រង់កំពូលភ្នំដែលខ្ពស់បំផុតក្នុងទីក្រុងម៉ាឌីណាហ៍។ ៥. ការពន្យារពេលសឡាតអាស្រ៊ី គឺជាការបង្កើនការធ្វើសឡាតស៊ុនណាត់ (ណាវ៉ាហ្វិល) ព្រោះការធ្វើសឡាតស៊ុនណាត់ក្រោយសឡាតអាស្រ៊ីគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាត (ម៉ាក់រូហ៍)។ ហេតុនេះហើយបានជាការប្រញាប់ធ្វើសឡាតម៉ាក់រិបគឺប្រសើរជាង ព្រោះការធ្វើសឡាតស៊ុនណាត់មុនវាគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាត។ ៦. ការអង្គុយក្រោយសឡាតអាស្រ៊ីរហូតដល់ព្រះអាទិត្យលិច គឺជាកិច្ចការដែលគួរឱ្យសរសើរ។ ណាប៊ី (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសឡាតអាស្រ៊ី ហើយអង្គុយក្នុងវិហារអ៊ីស្លាមរហូតដល់ព្រះអាទិត្យលិច គឺប្រៀបដូចជាបានរំដោះទាសករចំនួនប្រាំបីនាក់ពីកូនចៅរបស់ អ៊ីស្មាអែល»។ នៅពេលពន្យារពេលសឡាតអាស្រ៊ី គេអាចទទួលបានកុសលនេះបាន ដូច្នេះវាទើបប្រសើរជាង។ ចំណែកភស្តុតាងនៃការប្រញាប់ធ្វើសឡាតម៉ាក់រិប៖ ការធ្វើវាឱ្យលឿនគឺជារឿងដែលគួរឱ្យសរសើរជាដាច់ខាត យោងតាមប្រសាសន៍របស់លោក (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក)៖ «ប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំនឹងនៅតែមានសេចក្តីល្អ ដរាបណាពួកគេមិនពន្យារពេលសឡាតម៉ាក់រិប រហូតដល់ផ្កាយរះព្រោងព្រាត»។ ចំណែកភស្តុតាងនៃការការពន្យារពេលសឡាតអ៊ីស្យាដល់មុនមួយភាគបីនៃយប់ មានដូចខាងក្រោម៖ ១. អ្វីដែលលោក ទិរមីហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) មានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើមិនមែនដោយសារការលំបាកដល់ប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំទេ ខ្ញុំនឹងបញ្ជាឱ្យពួកគេពន្យារពេលសឡាតអ៊ីស្យារហូតដល់មួយភាគបីនៃយប់»។ នេះជាហាឌីស ហាសាន់ សហ៊ីហ៍។ ២. អ្វីដែលលោក អាប់ប៊ូ ដាវូដ បានរាយការណ៍ពី ណាប៊ី (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) ថា លោកបានពន្យារពេលសឡាតអ៊ីស្យារហូតដល់មួយភាគបីនៃយប់ បន្ទាប់មកលោកបានចេញមក ហើយឃើញក្រុមស្វាហាពះរបស់លោកកំពុងរង់ចាំលោកនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ក្រៅពីអ្នករាល់គ្នាទេដែលរង់ចាំសឡាតនេះនៅពេលនេះ ហើយប្រសិនបើមិនមែនដោយសារអ្នកជំងឺ និងអ្នកខ្សោយទេ ខ្ញុំនឹងពន្យារពេលសឡាតអ៊ីស្យារហូតដល់ពេលនេះ»។ ៣. អ្វីដែល ប៊ូខូរី បានរាយការណ៍ថា លោក អានីស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ត្រូវបានគេសួរថា៖ តើ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សូមសន្តិភាព និងពរជ័យចំពោះលោក) បានពាក់ចិញ្ចៀនដែរឬទេ? លោកឆ្លើយថា៖ បាទ! លោកបានពន្យារពេលសឡាតមួយយប់រហូតដល់ពាក់កណ្តាលយប់។ នៅពេលលោកសឡាតរួច លោកបានបែរមុខមកហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សម្នាបានដេកលក់អស់ហើយ ចំណែកអ្នករាល់គ្នានឹងនៅតែទទួលបានកុសលនៃការសឡាត ដរាបណាអ្នករង់ចាំសឡាត»។ ៤. ពីលោកស្រី អាយ៉ិសាហ៍ (សូមអល់ឡ
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الصلاة
គម្ពីរហ្វិកហ៍ហ៍ស្តីពីហ្សាកាត បញ្ហា៖ ប្រសិនបើទ្រព្យសម្បត្តិដែលដល់កម្រិតត្រូវកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត (នីសាប) បានបាត់បង់ ឬខូចខាតបន្ទាប់ពីដល់ពេលកំណត់ត្រូវបង់ហ្សាកាតនោះ យោងតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) និងសហការីរបស់លោក គឺកាតព្វកិច្ចបង់ហ្សាកាតនោះត្រូវបានលុបចោល។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើទ្រព្យនោះបាត់បង់បន្ទាប់ពីមានលទ្ធភាពអាចបង់បាន នោះកាតព្វកិច្ចមិនត្រូវបានលុបចោលឡើយ ហើយម្ចាស់ទ្រព្យត្រូវតែទទួលខុសត្រូវសងចំនួនហ្សាកាតនោះ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ មានពីរចំណុច៖ ទីមួយ៖ ព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «ចូរនាំយកមួយភាគសែសិបនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកអ្នកមក»។ មួយភាគនៃអ្វីមួយមិនអាចនៅគង់វង្សបានឡើយ ប្រសិនបើរបស់នោះបាត់បង់។ ដូច្នេះ កាតព្វកិច្ចហ្សាកាតគឺទាក់ទងនឹងទ្រព្យសម្បត្តិ (នីសាប) ដើម្បីធានាដល់ភាពងាយស្រួល។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាមូលដ្ឋាននៃហ្សាកាតបាត់បង់ កាតព្វកិច្ចក៏ត្រូវលុបចោលដែរ ដូចករណីទាសករដែលប្រព្រឹត្តបទល្មើស ឬទាសករដែលមានបំណុល ប្រសិនបើគេស្លាប់ នោះម្ចាស់ទាសករមិនចាំបាច់ទទួលខុសត្រូវលើការបង់សំណងបទល្មើស ឬបំណុលនោះទៀតឡើយ ដោយសារមូលដ្ឋាននៃកាតព្វកិច្ចបានបាត់បង់។ ឬដូចជាករណីចំណែកដីដែលមានសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ូហ្វអះ) ប្រសិនបើដីនោះត្រូវទឹកហូរច្រោះបាត់បង់ នោះសិទ្ធិទិញមុនក៏ត្រូវរលត់ទៅវិញ។ ទីពីរ៖ ច្បាប់ឥស្លាមបានកំណត់កាតព្វកិច្ចហ្សាកាតដោយផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌនៃភាពធូរធារ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបកាតព្វកិច្ចត្រូវបានកំណត់តែលើទ្រព្យសម្បត្តិដែលកើនឡើងបន្ទាប់ពីគម្រប់មួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលដែលសិទ្ធិមួយត្រូវបានកំណត់ដោយលក្ខខណ្ឌណាមួយ នោះសិទ្ធិនោះមិនអាចនៅគង់វង្សបានឡើយប្រសិនបើលក្ខខណ្ឌនោះបាត់បង់។ ប្រសិនបើកាតព្វកិច្ចនៅតែបន្តបន្ទាប់ពីទ្រព្យសម្បត្តិបានបាត់បង់ នោះវានឹងក្លាយទៅជាការផាកពិន័យ ដែលការផាកពិន័យមិនអាចកើតឡើងបានឡើយលើកលែងតែមានការប្រព្រឹត្តខុស។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីនេះ មិនមានការប្រព្រឹត្តខុសណាមួយកើតឡើងទេ ព្រោះការបង់ហ្សាកាតមិនត្រូវបានកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយដែលតឹងរ៉ឹងនោះទេ ដូច្នេះការយឺតយ៉ាវមិនចាត់ទុកថាជាការប្រព្រឹត្តខុសឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានពីរចំណុច៖ ទីមួយ៖ នៅពេលដែលទ្រព្យសម្បត្តិគម្រប់មួយឆ្នាំ ហើយម្ចាស់ទ្រព្យមានលទ្ធភាពបង់ហ្សាកាត នោះកាតព្វកិច្ចបានធ្លាក់មកលើរូបគេតាមរយៈព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ចូរពួកអ្នកបង់ហ្សាកាត»។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគេមិនបង់ នោះគេចាត់ទុកថាជាអ្នករារាំងហ្សាកាត ហើយកាតព្វកិច្ចនោះមិនត្រូវបានលុបចោលឡើយ។ ហេតុនេះ គេត្រូវតែយកទ្រព្យនោះពីម្ចាស់ទ្រព្យ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «អ្នកណារារាំងហ្សាកាត នោះយើងនឹងយកវាពីគេ»។ ចម្លើយតបចំពោះទស្សនៈនេះ៖ ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា «ចូរពួកអ្នកបង់ហ្សាកាត» គឺជាបទបញ្ជាទូទៅដែលមិនទាន់បានកំណត់លក្ខខណ្ឌជាក់លាក់នៅឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الزكاة
គម្ពីរស្វីម (ការកាន់សីល) បញ្ហា៖ យោងតាមមតិរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និងសហការីរបស់លោក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកលោក) បានលើកឡើងថា ការតមអាហារក្នុងខែរ៉ាម៉ាដន គឺអាចអនុញ្ញាតឱ្យកំណត់ចេតនា (នីយ៉ាត) តាំងពីពេលយប់បាន ហើយនេះជាវិធីសាស្ត្រដំបូង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនទាន់បានកំណត់ចេតនានៅពេលយប់ទេនោះ ក៏នៅតែអាចកំណត់ចេតនាបានរហូតដល់មុនពេលថ្ងៃត្រង់។ ចំណែកឯអ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វ៊ីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានយល់ឃើញថា ការតមអាហារមិនអាចសម្រេចបានឡើយ ប្រសិនបើមិនបានកំណត់ចេតនាតាំងពីពេលយប់។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានដូចតទៅ៖ ទីមួយ៖ អ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយ ប៊ូខូរី ពី សាឡាម៉ាហ៍ ប៊ីន អាល់-អាគ្វា (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាបុរសម្នាក់ឱ្យប្រកាសប្រាប់ប្រជាជនថា អ្នកណាដែលបានបរិភោគអាហារហើយ ចូរឱ្យគេតមអាហារនៅសល់នៃថ្ងៃនោះចុះ ហើយអ្នកណាដែលមិនទាន់បានបរិភោគទេ ចូរឱ្យគេតមអាហារចុះ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍បែបនេះនៅថ្ងៃអាស៊ូរ៉ា ដែលនៅពេលនោះវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ពួកគេ ដោយផ្អែកលើភស្តុតាងដែល ប៊ូខូរី បានរាយការណ៍ពី អ៊ូរវ៉ាហ៍ ប៊ីន អ្ស-ហ្ស៊ូបៃរ៍ ថា អាយ៉ិសាហ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងនាង) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហាក់បីដូចជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាឱ្យតមអាហារនៅថ្ងៃអាស៊ូរ៉ា លុះដល់ពេលដែលការតមអាហារខែរ៉ាម៉ាដនក្លាយជាកាតព្វកិច្ច អ្នកណាដែលចង់តមក៏តម អ្នកណាដែលចង់មិនតមក៏បាន»។ លោក តហាវី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បញ្ជាឱ្យពួកគេតមអាហារ បន្ទាប់ពីពួកគេបានចូលថ្ងៃថ្មីហើយនោះ គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា អ្នកណាដែលស្ថិតក្នុងថ្ងៃដែលត្រូវតមអាហារនោះ គឺការកំណត់ចេតនារបស់គេមុនពេលថ្ងៃត្រង់ គឺអាចសម្រេចបាន។ ទីពីរ៖ សម្តីរបស់រ៉សូល ﷺ បន្ទាប់ពីបុរសជនជាតិអារ៉ាប់ម្នាក់បានធ្វើសក្ខីកម្មឃើញខែរ៉ាម៉ាដនថា៖ «ចូរដឹងថា អ្នកណាដែលបានបរិភោគអាហារហើយ កុំឱ្យគេបរិភោគទៀតនៅសល់នៃថ្ងៃនោះ ហើយអ្នកណាដែលមិនទាន់បានបរិភោគទេ ចូរឱ្យគេតមអាហារចុះ»។ ហើយហេតុការណ៍នេះបានកើតឡើងក្នុងខែរ៉ាម៉ាដន។ ទីបី៖ អត្ថន័យទូទៅនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ «ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបានជួបប្រទះខែនេះ (ខែរ៉ាម៉ាដន) ចូរឱ្យគេតមអាហារចុះ»។ ទីបួន៖ ការចង្អុលបង្ហាញនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ «ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយបរិភោគ និងផឹកចុះ រហូតទាល់តែខ្សែពណ៌ស (ពន្លឺព្រឹក) បង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់ពីខ្សែពណ៌ខ្មៅ (ភាពងងឹតនៃយប់) នៃពេលព្រឹកព្រលឹម បន្ទាប់មកចូរអ្នកទាំងឡាយបំពេញការតមអាហាររហូតដល់ពេលយប់»។ ពាក្យថា «បន្ទាប់មក» (ស៊ុមម៉ា) គឺសម្រាប់បង្ហាញពីលំដាប់លំដោយដែលមានចន្លោះពេល ហើយភាពចាំបាច់នៃពាក្យនេះគឺការកំណត់ចេតនាអាចកើតឡើងនៅពេលថ្ងៃបាន។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វ៊ីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានដូចតទៅ៖
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الصوم
គម្ពីរស្ដីពីការធ្វើហជ្ជ បញ្ហា៖ មតិរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និងសហការីរបស់លោកគឺយល់ថា ការធ្វើហជ្ជបែប «គីរ៉ាន» (ការរួមបញ្ចូលហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះក្នុងពេលតែមួយ) គឺប្រសើរជាងការធ្វើហជ្ជបែប «អ៊ីហ្វ្រូដ» (ការធ្វើហជ្ជតែមួយមុខ)។ ចំណែកមតិរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃវិញគឺយល់ថា ការធ្វើហជ្ជបែប «អ៊ីហ្វ្រូដ» គឺប្រសើរជាង។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើអ្វីដែលលោក ប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពីលោក អ៊ីបនូ អាប់បាស ដែលបានឮលោក អ៊ូម៉ារ និយាយថា លោកបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅជ្រលងភ្នំ អាក់គីក មានអ្នកនាំសារម្នាក់មកជួបខ្ញុំពីម្ចាស់របស់ខ្ញុំ (អល់ឡោះ) ហើយបាននិយាយថា៖ ចូរអ្នកធ្វើសឡាតនៅក្នុងជ្រលងភ្នំដ៏មានពរនេះ ហើយចូរអ្នកពោលថា អ៊ុំរ៉ោះមួយនៅក្នុងហជ្ជមួយ»។ ម្យ៉ាងទៀត អ្វីដែលលោក មូស្លីម បានកត់ត្រាពីលោក អាន់ណាស ប៊ីន ម៉ាលីក ដែលបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ នៅឯទីកន្លែង បៃដា ខណៈដែលលោកកំពុងជិះពីក្រោយលោក អាប់ប៊ូ តាល់ហ៍ហ៍ ដោយលោកបានប្រកាសចូលកាន់សីលហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះរួមគ្នា។ ហើយអ្វីដែលលោក ម៉ារវ៉ាន់ ប៊ីន ហាកាម បានរៀបរាប់ថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញលោក អ៊ូស្មង់ និងលោក អាលីយ៍ ខណៈដែលលោក អ៊ូស្មង់ បានហាមឃាត់ការធ្វើមូទអះ (ការរួមបញ្ចូលហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះ)។ លុះលោក អាលីយ៍ បានឃើញដូចនោះ លោកក៏បានប្រកាសចូលកាន់សីលទាំងពីរដោយពោលថា៖ ខ្ញុំសូមឆ្លើយតបចំពោះព្រះអង្គដោយហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំមិនអាចបោះបង់ចោលស៊ុនណះរបស់រ៉សូល ﷺ ត្រឹមតែសម្តីរបស់នរណាម្នាក់ឡើយ»។ ម្យ៉ាងទៀត ដោយសារតែការរួមបញ្ចូលនេះគឺជាការរួមបញ្ចូលនូវការគោរពប្រតិបត្តិពីរយ៉ាងចូលគ្នា ដូចទៅនឹងការถือសីល ការធ្វើអ៊ីតិកាហ្វ ការយាមកាមក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ និងការធ្វើសឡាតនៅពេលយប់។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃ៖ គឺផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់រ៉សូល ﷺ ដែលថា៖ «ការធ្វើគីរ៉ាន គឺជាការអនុញ្ញាត (រុកស្ហោះ)» ហើយការអនុញ្ញាតគឺមានកម្រិតទាបជាងការតាំងចិត្តមាំ (អាហ្ស៊ីម៉ាហ៍)។ ម្យ៉ាងទៀត ការធ្វើអ៊ីហ្វ្រូដមានការបន្ថែមនូវការពោលតាល់ប៊ីយ៉ះ ការធ្វើដំណើរ និងការកោរសក់។ ចម្លើយតបចំពោះមតិខាងលើ៖ គោលបំណងនៃអ្វីដែលត្រូវបានរៀបរាប់នោះ គឺដើម្បីបដិសេធជំនឿរបស់ពួកមជ្ឈិមសម័យដែលថា ការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះក្នុងខែហជ្ជគឺជាអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។ ម្យ៉ាងទៀត បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះដែលថា «ចូរអ្នកបំពេញហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះឱ្យបានពេញលេញ» គឺសំដៅទៅលើការចូលកាន់សីលទាំងពីរចាប់តាំងពីគេហដ្ឋានរបស់ខ្លួនមកម្ល៉េះ ដូច្នេះការធ្វើគីរ៉ានគឺជាការតាំងចិត្តមាំ មិនមែនគ្រាន់តែជាការអនុញ្ញាតនោះទេ។ ចំពោះការពោលតាល់ប៊ីយ៉ះគឺមិនមានកំណត់ត្រឹមណានោះទេ ហើយការធ្វើដំណើរមិនមែនជាគោលដៅចម្បងឡើយ រីឯការកោរសក់គឺជាការបញ្ចប់ពីការគោរពប្រតិបត្តិ ដូច្នេះវាមិនអាចយកមកធ្វើជាហេតុផលដើម្បីចាត់ទុកថាការធ្វើអ៊ីហ្វ្រូដប្រសើរជាងនោះទេ។ បញ្ហា៖ មតិរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និងសហការីរបស់លោកគឺយល់ថា អ្នកដែលធ្វើហជ្ជបែបគីរ៉ាន ត្រូវធ្វើត្វាហ្វ...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الحج
គម្ពីរស្ដីពីការលក់ដូរ បញ្ហា៖ យោងតាមមហ្សហាប់របស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និងសហការីរបស់លោក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេ) ការទិញរបស់របរដែលមិនទាន់បានឃើញផ្ទាល់ភ្នែកគឺអាចធ្វើទៅបាន ហើយអ្នកទិញមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត (ខិយ៉ារ) នៅពេលដែលបានឃើញរបស់នោះ។ ចំណែកមហ្សហាប់របស់អ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) យល់ថា កិច្ចសន្យានោះមិនមានសុពលភាពតាំងពីដើមទីមកម្ល៉េះ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានដូចតទៅ៖ ទីមួយ៖ អ្វីដែលអ៊ីម៉ាម ប៊ូខូរី បានកត់ត្រាពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូម្មាន (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេទាំងពីរ) ដែលបាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានលក់ទ្រព្យសម្បត្តិមួយកន្លែងនៅឯវ៉ាឌី (គឺវ៉ាឌីុលគួរ៉ា) ជូនដល់អាមៀរុលមូមិនីន អ៊ូស្មង់ ប៊ីន អ័ហ្វហ្វាន ដោយដោះដូរនឹងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់នៅឯខៃបារ។ នៅពេលដែលយើងបានព្រមព្រៀងលក់ដូររួចរាល់ ខ្ញុំក៏បានដើរថយក្រោយរហូតដល់ចេញផុតពីផ្ទះរបស់គាត់ ដោយសារខ្លាចក្រែងគាត់ផ្លាស់ប្តូរចិត្តចង់បន្ថែមតម្លៃលើការលក់នេះ»។ នេះបញ្ជាក់ថា ពួកគេទាំងពីរបានធ្វើការលក់ដូរលើរបស់ដែលមិននៅចំពោះមុខពួកគេ ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមសហាបះបានជំទាស់នឹងសកម្មភាពនេះឡើយ។ ទីពីរ៖ អ្វីដែលអ៊ីម៉ាម តហាវី បានកត់ត្រាពី អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី មុលៃកះ ពី អល់កមះ ប៊ីន អាប់ប៊ី វ៉ក់កាស់ អល់លៃស៊ី ដែលបាននិយាយថា៖ «តលហះ ប៊ីន អ៊ូបៃឌុលឡោះ បានទិញទ្រព្យសម្បត្តិមួយពី អ៊ូស្មង់ ប៊ីន អ័ហ្វហ្វាន (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេទាំងពីរ) ដែលទ្រព្យនោះស្ថិតនៅឯទីក្រុងគូហ្វាហ៍។ មានគេនិយាយទៅកាន់ អ៊ូស្មង់ ថា លោកត្រូវបានគេបោកប្រាស់ (លក់ខាត)។ អ៊ូស្មង់ បានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត (ខិយ៉ារ) ព្រោះខ្ញុំបានលក់របស់ដែលខ្ញុំមិនទាន់បានឃើញ។ ហើយគេក៏បាននិយាយបែបនេះទៅកាន់ តលហះ ដែរ គាត់ក៏ឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត ព្រោះខ្ញុំបានទិញរបស់ដែលខ្ញុំមិនទាន់បានឃើញ។ ពួកគេទាំងពីរបានសម្រេចចិត្តយក ជុបៃរ ប៊ីន មុតអិម មកធ្វើជាអាជ្ញាកណ្តាល ហើយគាត់បានកាត់សេចក្តីថា តលហះ មានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត ចំណែក អ៊ូស្មង់ គ្មានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តឡើយ។ ការកាត់សេចក្តីនេះធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខសហាបះជាច្រើន ហើយក៏គ្មាននរណាម្នាក់ជំទាស់ឡើយ»។ ទីបី៖ អ្វីដែលអ៊ីម៉ាម ដារ៉ូគុតនី បានកត់ត្រាពី ម៉ាក់ហូល ដែលបានលើកឡើងនូវហាឌីសទៅដល់ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ថា៖ «អ្នកណាដែលទិញរបស់អ្វីមួយដោយមិនទាន់បានឃើញ នោះគេមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តនៅពេលដែលបានឃើញរបស់នោះ ប្រសិនបើគេចង់ គេអាចយកវា ឬបើគេចង់ គេអាចបោះបង់វាចោលបាន»។ ទោះបីមានការលើកឡើងថា ក្នុងខ្សែសង្វាក់នៃហាឌីសនេះមាន អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី ម៉ារយ៉ាំ ដែលត្រូវបានគេរិះគន់ក៏ដោយ ក៏យើងយល់ថាការរិះគន់នោះមិនច្បាស់លាស់ (មិនមានទម្ងន់) ដូច្នេះវាមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានដូចតទៅ៖ ទីមួយ៖ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានហាមឃាត់ការលក់ដូរដែលមានភាពមិនច្បាស់លាស់ (ហ្ហូរ័រ)។ ការលក់របស់ដែលមិនទាន់បានឃើញ គឺមានភាពមិនច្បាស់លាស់ ព្រោះវាអាចនឹងត្រូវចិត្តអ្នកទិញ ឬមិនត្រូវចិត្ត ដូច្នេះវាស្ថិតនៅក្នុងចំណោមអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់។ ចម្លើយតបវិញ៖ ភាពមិនច្បាស់លាស់នោះ នឹងត្រូវលុបបំបាត់ទៅវិញដោយសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត (ខិយ៉ារ) ព្រោះប្រសិនបើរបស់នោះមិនត្រូវចិត្ត គាត់អាចបដិសេធមិនយកវាបាន។ ទីពីរ៖ ការអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដូរ គឺមានលក្ខខណ្ឌត្រូវតែមានការពេញចិត្តពីភាគីទាំងសងខាង យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយកុំស៊ីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គ្នាទៅវិញទៅមកដោយអយុត្តិធម៌ លើកលែងតែជាការធ្វើពាណិជ្ជកម្មដោយមានការពេញចិត្តពីភាគីទាំងសងខាង»។ ការពេញចិត្តនឹងរបស់អ្វីមួយ កើតឡើងបានលុះត្រាតែដឹងពីលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់វាទាំងអស់។ នៅពេលដែលមិនទាន់បានឃើញ នោះការដឹងពីលក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់មិនទាន់កើតឡើងឡើយ ដូច្នេះការលក់របស់ដែលមិនទាន់បានឃើញគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ ចម្លើយតបវិញ៖ ការលក់ដូរនេះ គឺជាពាណិជ្ជកម្មដោយមានការពេញចិត្ត ព្រោះមានការផ្តល់ជូន និងការយល់ព្រមពីភាគីទាំងពីរដោយពេញចិត្ត។ ចំណែកការដឹងពីលក្ខណៈសម្បត្តិ គឺគ្រាន់តែជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់ធ្វើឱ្យកិច្ចសន្យានោះមានប្រសិទ្ធភាព (ឡូហ្ស៊ីម) មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់បង្កើតកិច្ចសន្យា (អ៊ិនអាកូដ) នោះទេ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់ពេញចិត្តបន្ទាប់ពីបានឃើញ នោះកិច្ចសន្យានឹងសម្រេចជាស្ថាពរ បើមិនដូច្នោះទេ វានឹងមិនសម្រេចឡើយ។ ទីបី៖ ការលក់របស់ដែលមិននៅចំពោះមុខ នាំឱ្យមានជម្លោះ ព្រោះប្រសិនបើរបស់នោះមិនត្រូវចិត្តអ្នកទិញ ហើយគាត់ចង់លុបចោលកិច្ចសន្យា គាត់មានសិទ្ធិធ្វើបែបនោះ យោងតាមហាឌីសរបស់ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ថា៖ «មិនត្រូវបង្កការខូចខាតដល់ខ្លួនឯង និងមិនត្រូវបង្កការខូចខាតដល់អ្នកដទៃក្នុងឥស្លាមឡើយ»។ ហើយប្រសិនបើអ្នកលក់មិនចង់ឱ្យលុបចោលកិច្ចសន្យា គាត់ក៏មានសិទ្ធិដែរ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយបំពេញតាមកិច្ចសន្យា»។ ដូច្នេះដោយផ្អែកលើភស្តុតាងទាំងពីរដែលផ្ទុយគ្នានេះ វានឹងនាំឱ្យមានជម្លោះរវាងពួកគេ ហើយជម្លោះគឺជាអំពើហាមឃាត់ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ «ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយកុំឈ្លោះប្រកែកគ្នា»។ ចម្លើយតបវិញ៖ ការមិនដឹងដោយសារមិនទាន់បានឃើញ មិននាំឱ្យមានជម្លោះឡើយ ព្រោះប្រសិនបើរបស់នោះមិនត្រូវចិត្ត គាត់អាចបដិសេធមិនយកវាបាន ហើយភាគីម្ខាងទៀតមិនអាចរារាំងបានឡើយ ព្រោះសិទ្ធិសម្រេចចិត្តនៅពេលឃើញរបស់ (ខិយ៉ារុល រូអ្យាហ៍) ត្រូវបានកំណត់ឱ្យអ្នកទិញតាមផ្លូវច្បាប់ឥស្លាមរួចហើយ។ ពួកគេទាំងពីរបានយល់ព្រមលើរឿងនេះតាំងពីពេលចាប់ផ្តើមធ្វើកិច្ចសន្យា ដូច្នេះជម្លោះនឹងត្រូវលុបបំបាត់ដូចគ្នានឹងករណីសិទ្ធិសម្រេចចិត្តតាមលក្ខខណ្ឌ (ខិយ៉ារុស្ស៊័រត) ដែរ។ បញ្ហា៖ យោងតាមមហ្សហាប់របស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ និងសហការីរបស់លោក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់ពួកគេ) នៅពេលដែលមានការផ្តល់ជូន និងការយល់ព្រម នោះការលក់ដូរនឹងក្លាយជាកិច្ចសន្យាដែលត្រូវអនុវត្ត (ឡូហ្ស៊ីម) ហើយសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត (ខិយ៉ារ) គឺសម្រាប់ភាគីណាមួយក្នុងចំណោមអ្នកទិញ ឬអ្នកលក់ ដើម្បីលុបចោលកិច្ចសន្យាមុនពេលចាកចេញពីកន្លែងជួបជុំគ្នា។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា ភាគីទាំងពីរមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តក្នុងអំឡុងពេលនៅកន្លែងជួបជុំគ្នា។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានដូចតទៅ៖
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب البيع
ជំពូកស្តីពីការដាក់បញ្ចាំ (កិតាប៊ុល រ៉ហ៍ន) បញ្ហា៖ យោងតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ការដាក់បញ្ចាំទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅរួមគ្នា (មិនទាន់បែងចែកចំណែក) គឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ ចំណែកឯ អ៊ីម៉ាម អាស្ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានយល់ឃើញថា វាអាចអនុញ្ញាតបាន។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ លោកបានលើកយកព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «...ចូរយកទ្រព្យបញ្ចាំដែលបានកាន់កាប់ទុក...»។ ឃ្លានេះបង្ហាញថា ការដាក់បញ្ចាំត្រូវតែមានការកាន់កាប់ជាក់ស្តែង ទើបអាចចាត់ទុកថាជាការបញ្ចាំបាន។ ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅរួមគ្នា គឺមិនអាចធ្វើការកាន់កាប់ដោយឡែកបានឡើយ ដូច្នេះវាមិនមែនជាវត្ថុដែលត្រូវយកមកដាក់បញ្ចាំបានទេ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាស្ស៊ីហ្វៃអី មានដូចតទៅ៖ ទីមួយ៖ ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ឱអស់អ្នកដែលមានជំនឿអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាបំពេញតាមកិច្ចសន្យាទាំងឡាយ»។ ការដាក់បញ្ចាំទ្រព្យដែលនៅរួមគ្នា គឺជាកិច្ចសន្យាមួយ ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវតែបំពេញតាមកិច្ចសន្យានោះ ហើយលទ្ធផលនៃកិច្ចសន្យានេះ គឺការអនុញ្ញាតឱ្យដាក់បញ្ចាំទ្រព្យដែលនៅរួមគ្នា។ ចម្លើយតប៖ គម្ពីរដែលយើងបានលើកឡើងខាងលើ គឺជាបទបញ្ញត្តិជាក់លាក់សម្រាប់តែរឿងការដាក់បញ្ចាំប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯខគម្ពីរដែលលោកបានលើកឡើង គឺជាគោលការណ៍ទូទៅ ហើយវាត្រូវបានលើកលែងចំពោះកិច្ចសន្យាដែលខុសឆ្គង (ហ្វាស៊ីត) ដែលមិនតម្រូវឱ្យបំពេញតាមនោះទេ។ ដូច្នេះ ករណីដែលកំពុងជជែកវែកញែកនេះ ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមបទបញ្ញត្តិជាក់លាក់ដែលយើងបានលើកឡើង។ ទីពីរ៖ គោលបំណងនៃការដាក់បញ្ចាំ គឺក្នុងករណីដែលអ្នកដាក់បញ្ចាំមិនអាចសងបំណុលបាន អ្នកទទួលបញ្ចាំអាចលក់ទ្រព្យបញ្ចាំនោះដើម្បីទូទាត់បំណុលរបស់ខ្លួន។ ទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅរួមគ្នា គឺអាចលក់បាន ដូច្នេះគោលបំណងនេះនៅតែមានដដែល ទើបការដាក់បញ្ចាំវាអាចអនុញ្ញាតបាន។ ចម្លើយតប៖ ការទូទាត់បំណុលតាមរយៈការលក់ គឺជាលទ្ធផលមួយនៃការអនុញ្ញាតឱ្យដាក់បញ្ចាំ ប៉ុន្តែវាមានលក្ខខណ្ឌតម្រូវឱ្យមានការកាន់កាប់ជាក់ស្តែង ដូចដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងគម្ពីរដែលយើងបានលើកឡើង។ ការកាន់កាប់បែបនេះមិនអាចកើតឡើងចំពោះទ្រព្យដែលនៅរួមគ្នាបានឡើយ ដូច្នេះការលើកហេតុផលរបស់លោកគឺផ្ទុយនឹងបទបញ្ញត្តិក្នុងគម្ពីរ ទើបមិនអាចទទួលយកបាន។ បញ្ហា៖ អ្នកដាក់បញ្ចាំមិនអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ទ្រព្យបញ្ចាំនោះឡើយ មិនថាជាការជិះ ការប្រើប្រាស់ការងារ ឬការទទួលទានផលប្រយោជន៍ពីវាឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الرهن
គម្ពីរស្ដីពីការផ្ទេរសិទ្ធិ (វីកាឡះ) បញ្ហា៖ អ្នកដែលត្រូវបានគេផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យលក់ទំនិញ គឺអាចលក់ក្នុងតម្លៃទាប ឬតម្លៃខ្ពស់បាន នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក)។ ចំណែកឯអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានយល់ឃើញថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យលក់ក្នុងតម្លៃដែលខាតបង់ខ្លាំងនោះទេ ហើយនេះក៏ជាទស្សនៈរបស់សិស្សគណទាំងពីររបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ ផងដែរ។ ហេតុផលរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ៖ ការផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យលក់គឺជាការអនុញ្ញាតទូទៅ ដូច្នេះវាត្រូវតែអនុវត្តទៅតាមលក្ខខណ្ឌទូទៅនោះ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលមានការសង្ស័យ។ ការលក់ក្នុងតម្លៃខាតបង់ ក៏ជាការលក់មួយប្រភេទដែលម្ចាស់ទំនិញអាចនឹងពេញចិត្តនៅពេលដែលគាត់ធុញទ្រាន់នឹងទំនិញនោះ ឬនៅពេលដែលគាត់មានតម្រូវការចាំបាច់ចំពោះប្រាក់កាក់ ដូច្នេះវាស្ថិតនៅក្រោមការផ្ទេរសិទ្ធិទូទៅនេះ។ ហេតុផលរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ ការលក់ក្នុងតម្លៃខាតបង់គឺជាការបង្កគ្រោះថ្នាក់ ហើយតាមធម្មតាម្ចាស់ទំនិញមិនពេញចិត្តនឹងរឿងនេះឡើយ ដូច្នេះវាមិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើយ យោងតាមប្រសាសន៍របស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «មិនត្រូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនឯង និងមិនត្រូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃនៅក្នុងសាសនាឥស្លាមឡើយ»។ ម្យ៉ាងទៀត ការបញ្ជាទូទៅតែងតែត្រូវបានកំណត់ដោយអ្វីដែលជាទម្លាប់ទូទៅ ពោលគឺការលក់ក្នុងតម្លៃទីផ្សារសមរម្យ ដូច្នេះការលក់ក្នុងតម្លៃខាតបង់មិនស្ថិតនៅក្រោមការផ្ទេរសិទ្ធិទូទៅនោះទេ ព្រោះវាមិនមែនជាទម្លាប់។ ហេតុនេះហើយ ទើបប្រសិនបើគេផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យទិញទឹកកក គឺវាត្រូវកំណត់ត្រឹមតែពេលវេលាដែលត្រូវការវាប៉ុណ្ណោះ ឬប្រសិនបើគេផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យទិញធ្យូង គឺវាត្រូវកំណត់ត្រឹមតែរដូវរងាប៉ុណ្ណោះ។ ចម្លើយតបវិញ៖ ការលក់ក្នុងតម្លៃខាតបង់គឺជាទម្លាប់មួយនៅពេលដែលមានតម្រូវការចាំបាច់ចំពោះប្រាក់កាក់ និងការធុញទ្រាន់នឹងទំនិញដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ចំណែកឯបញ្ហាការទិញទឹកកក និងធ្យូងដោយកំណត់ពេលវេលាដែលត្រូវការនោះ គឺមិនត្រូវបានទទួលស្គាល់តាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ ឡើយ។ ម្ចាស់ទំនិញបានពេញចិត្តនឹងការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកតំណាងរួចទៅហើយ នៅពេលដែលគាត់បានផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យលក់ដោយមិនកំណត់លក្ខខណ្ឌ ប្រសិនបើគាត់មានបំណងចង់កំណត់លក្ខខណ្ឌ គាត់នឹងមិនផ្ទេរសិទ្ធិដោយទូលំទូលាយបែបនេះឡើយ។ បញ្ហា៖ អ្នកតំណាងក្នុងការដោះស្រាយវិវាទ ប្រសិនបើគាត់បានសារភាពជំនួសម្ចាស់ទំនិញនៅក្នុងសវនាការរបស់ចៅក្រម នោះការសារភាពរបស់គាត់ចំពោះម្ចាស់ទំនិញគឺអាចអនុញ្ញាតបាន នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ។ ចំណែកឯអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី បានយល់ឃើញថា ការសារភាពរបស់គាត់ចំពោះម្ចាស់ទំនិញមិនអាចអនុញ្ញាតបានឡើយ។ ហេតុផលរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយកុំឈ្លោះប្រកែកគ្នាឱ្យសោះ បើពុំនោះសោតទេ អ្នកទាំងឡាយនឹងបាត់បង់កម្លាំងចិត្ត»។ តាមធម្មតានៃស្ថានភាពរបស់មូស្លីម គឺការផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យដោះស្រាយវិវាទ មានន័យថាជាការផ្ទេរសិទ្ធិឱ្យតតាំងដោះស្រាយបញ្ហា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الوكالة
គម្ពីរស្ដីពីការសារភាព (គីតាប៊ុល អ៊ីកហ្វារ) បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានសារភាពទទួលស្គាល់បំណុលក្នុងអំឡុងពេលឈឺធ្ងន់ជិតស្លាប់ ខណៈដែលរូបគេមានបំណុលដែលកើតឡើងតាំងពីពេលមានសុខភាពល្អ ឬមានបំណុលដែលកើតឡើងក្នុងពេលឈឺដោយសារមូលហេតុច្បាស់លាស់នោះ តាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បំណុលដែលកើតឡើងក្នុងពេលមានសុខភាពល្អ និងមានមូលហេតុច្បាស់លាស់ ត្រូវមានអាទិភាពជាងបំណុលដែលកើតឡើងតាមរយៈការសារភាពក្នុងពេលឈឺ។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) យល់ថា បំណុលក្នុងពេលមានសុខភាពល្អ និងបំណុលក្នុងពេលឈឺ មានកម្រិតស្មើគ្នា។ ហេតុផលរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ នៅពេលសិទ្ធិផ្សេងៗជួបជុំគ្នាក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្លាប់ គេត្រូវផ្តល់អាទិភាពដល់សិទ្ធិណាដែលខ្លាំងជាង ដូចជាការចំណាយលើការរៀបចំពិធីបុណ្យសព ដែលត្រូវផ្តល់អាទិភាពជាងបំណុល ការធ្វើពុយីយ៉ាត (ការបែងចែកមរតកតាមឆន្ទៈ) និងការបែងចែកមរតក។ បំណុលក្នុងពេលមានសុខភាពល្អគឺខ្លាំងជាង ព្រោះវាបានបង្ហាញឡើងក្នុងពេលដែលទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេមិនទាន់ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិអ្នកដទៃ ហើយក៏មិនទាន់មានការរឹតត្បិតណាមួយកើតឡើងដែរ។ ហេតុនេះហើយ ទើបការលែងទាសករ ឬការធ្វើអំណោយពីទ្រព្យសម្បត្តិទាំងមូលរបស់គេក្នុងពេលនោះគឺមានសុពលភាព។ ចំណែកក្នុងពេលឈឺជិតស្លាប់ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេត្រូវបានរឹតត្បិតខ្លះ ទើបការចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេមិនមានសុពលភាពលើសពីមួយភាគបីឡើយ ដូច្នេះអ្វីដែលខ្លាំងជាងត្រូវតែមានអាទិភាពជាង។ ហេតុផលរបស់ អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី៖ ការសារភាពរបស់អ្នកជំងឺក្នុងពេលឈិតស្លាប់ គឺជិតស្និទ្ធនឹងការពិតបំផុត ព្រោះវាជាពេលវេលាចុងក្រោយនៃជីវិតលោកិយ និងជាពេលវេលាដំបូងនៃជីវិតបរលោក ដូច្នេះការកោតខ្លាចរបស់គេចំពោះអល់ឡោះមានកម្រិតខ្ពស់ ហើយគេក៏ឃ្លាតឆ្ងាយពីការកុហក។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើការសារភាពក្នុងពេលឈឺមិនមានអាទិភាពជាងទេ យ៉ាងហោចណាស់វាក៏គួរតែមានកម្រិតស្មើគ្នាដែរ។ ចម្លើយតប៖ ការសារភាពមិនអាចចាត់ទុកជាភស្តុតាងបានឡើយ ប្រសិនបើវាធ្វើឱ្យបាត់បង់សិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃ។ ការសារភាពរបស់អ្នកជំងឺក្នុងពេលឈិតស្លាប់គឺស្ថិតក្នុងករណីនេះ ព្រោះសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់បំណុលក្នុងពេលមានសុខភាពល្អបានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យសម្បត្តិនេះរួចហើយ ដើម្បីទាមទារសងបំណុល ហេតុនេះហើយទើបគេត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើអំណោយលើសពីមួយភាគបី។ ចំណែកក្នុងពេលមានសុខភាពល្អ សិទ្ធិរបស់ម្ចាស់បំណុលមិនទាន់ជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យសម្បត្តិទេ ព្រោះគេនៅមានសមត្ថភាពរកចំណូលបាន ដូច្នេះស្ថានភាពរវាងពេលមានសុខភាពល្អ និងពេលឈឺគឺខុសគ្នា។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺសារភាពទទួលស្គាល់បំណុល ឬទ្រព្យសម្បត្តិដល់អ្នកទទួលមរតករបស់ខ្លួន នោះវាមិនមានសុពលភាពឡើយ លុះត្រាតែអ្នកទទួលមរតកដទៃទៀតយល់ព្រមតាម នេះបើតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី យល់ថាវាមានសុពលភាព។ ហេតុផលរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «មិនមានការធ្វើពុយីយ៉ាតសម្រាប់អ្នកទទួលមរតកឡើយ ហើយក៏មិនមានការសារភាពបំណុលដល់ពួកគេដែរ»។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រោះសិទ្ធិរបស់អ្នកទទួលមរតកដទៃទៀតបានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេក្នុងពេលឈឺ ទើបគេត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើអំណោយដល់អ្នកទទួលមរតកឡើយ ហើយការផ្តល់ឱ្យតែម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ គឺជាការបាត់បង់សិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃ។ នេះខុសពីការសារភាពដល់ជនក្រៅ ដែលមិនមានការសង្ស័យលើភាពស្មោះត្រង់របស់គេឡើយ។ ហេតុផលរបស់ អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី៖ ការសារភាពក្នុងពេលឈិតស្លាប់មានភាពជឿជាក់លើការពិតច្រើនជាងពេលមានសុខភាពល្អ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើការសារភាពមានសុពលភាពក្នុងពេលមានសុខភាពល្អ នោះក្នុងពេលឈឺវាក៏គួរតែមានសុពលភាពជាងនេះទៅទៀត។ ចម្លើយតប៖ គឺដោយសារភាពខុសគ្នារវាងស្ថានភាពទាំងពីរ គឺការមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធសិទ្ធិអ្នកដទៃក្នុងពេលមានសុខភាពល្អ និងការជាប់ពាក់ព័ន្ធសិទ្ធិអ្នកដទៃក្នុងពេលឈឺ។ បញ្ហា៖ ការខ្ចីរបស់របរប្រើប្រាស់ (អា-អារីយ៉ាហ៍) គឺជាការទុកចិត្ត (អាម៉ាណាហ៍)។ ប្រសិនបើវាខូចខាតដោយមិនមែនជាកំហុសរបស់អ្នកខ្ចី នោះគេមិនចាំបាច់សងសំណងឡើយ នេះបើតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ ដែលជាទស្សនៈដែលបានរាយការណ៍ពី អាលី, អ៊ីបនូ ម៉ាសអូដ, ស៊ូរ៉ៃហ៍, អាល់ហាសាន់, អ៊ីប្រាហ៊ីម អាន់-ណាក់ហ៊ី និងអាត់-សៅរី។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី យល់ថាអ្នកខ្ចីត្រូវតែសងសំណង។ ហេតុផលរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើអ្វីដែល ដារ៉ូគុតនី បានរាយការណ៍ពី អាំរូ ប៊ិន ស៊ូអៃប៍ ពីជីតារបស់លោក ពី រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកខ្ចីដែលមិនមែនជាអ្នកក្បត់ មិនចាំបាច់សងសំណងឡើយ»។ ពាក្យថា «អាល់-មុគុល» គឺសំដៅលើអ្នកក្បត់ ដូច្នេះប្រសិនបើគេមិនបានក្បត់ទេ គេមិនចាំបាច់សងឡើយ។ ហេតុផលរបស់ អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី៖ គឺផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «ដៃដែលកាន់កាប់អ្វីមួយ ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវរហូតដល់វាត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់ទៅវិញ»។ បន្ទាប់ពីវាខូចខាត ការប្រគល់ត្រឡប់តាមរូបភាពជាក់ស្តែងគឺមិនអាចទៅរួច ដូច្នេះគេត្រូវតែសងសំណងជាតម្លៃជំនួសវិញ។ ចម្លើយតប៖ គោលបំណងនៃប្រសាសន៍នោះគឺសំដៅលើការយកទ្រព្យដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ (ការលួច ឬដណ្តើមយក)។ ហេតុនេះហើយ បើគេយកទ្រព្យក្នុងនាមជាការផ្ញើ (វ៉ាឌីអះ) នោះវាមិនចាំបាច់សងសំណងឡើយនៅពេលវាខូចខាត ដោយមានការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា)។ ដូច្នេះ ទើបដឹងថាគោលបំណងនៃប្រសាសន៍នោះគឺសំដៅលើការដណ្តើមយកដោយខុសច្បាប់ មិនមែនសំដៅលើការខ្ចីប្រើប្រាស់នោះទេ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الاقرار
ជំពូកស្តីពីការរឹបអូសដោយអយុត្តិធម៌ (អាល់-ឃ័ស្ប៍) បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានរឹបអូសទាសករពីអ្នកដទៃដោយអយុត្តិធម៌ រួចទាសករនោះក៏រត់គេចខ្លួនបាត់ទៅ ហើយម្ចាស់ទាសករបានទាមទារសំណងជាតម្លៃនៃទាសករនោះពីអ្នករឹបអូស។ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ទាសករនោះនឹងក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នករឹបអូស។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា វាមិនក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នករឹបអូសឡើយ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ ម្ចាស់ទាសករបានទទួលសំណងជាតម្លៃជំនួសទាសករនោះ ហើយតម្លៃនេះអាចផ្ទេរកម្មសិទ្ធិពីបុគ្គលម្នាក់ទៅបុគ្គលម្នាក់ទៀតបាន ដូច្នេះអ្នករឹបអូសត្រូវតែទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើទាសករនោះ ដើម្បីជៀសវាងការខូចខាតដល់រូបគេ និងដើម្បីកុំឱ្យសំណង (តម្លៃ) និងវត្ថុដែលត្រូវសង (ទាសករ) ស្ថិតនៅក្នុងកម្មសិទ្ធិរបស់មនុស្សតែម្នាក់ក្នុងពេលតែមួយ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី៖ ការរឹបអូសគឺជាអំពើឈ្លានពានសុទ្ធសាធ ដូច្នេះវាមិនអាចក្លាយជាមូលហេតុនៃការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិបានឡើយ ដូចករណីទាសករដែលម្ចាស់បានប្រកាសលែងឱ្យមានសេរីភាពក្រោយពេលម្ចាស់ស្លាប់ (មុដាប់បារ)។ * ការឆ្លើយតប៖ ការសងសំណងគឺជាកិច្ចការដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងសាសនា ហើយវាអាចជាមូលហេតុនៃការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិបាន ខុសពីករណីទាសករមុដាប់បារ ដែលមិនអាចផ្ទេរកម្មសិទ្ធិពីបុគ្គលម្នាក់ទៅបុគ្គលម្នាក់ទៀតបានឡើយ ដូច្នេះករណីទាំងពីរនេះមានភាពខុសគ្នា។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់កាត់ដៃទាសកររបស់នរណាម្នាក់ ឬធ្វើឱ្យខូចភ្នែកទាំងពីររបស់ទាសករនោះ ម្ចាស់ទាសករមានសិទ្ធិជ្រើសរើស៖ បើចង់ អាចប្រគល់ទាសករនោះឱ្យទៅអ្នកបង្កហេតុ រួចទទួលយកតម្លៃពេញលេញនៃទាសករនោះ ឬបើចង់ អាចរក្សាទុកទាសករនោះដោយមិនទទួលបានសំណងអ្វីឡើយចំពោះការខូចខាតនោះ។ នេះជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា អ្នកបង្កហេតុត្រូវសងតម្លៃពេញលេញនៃទាសករនោះ ហើយម្ចាស់នៅតែរក្សាទុកទាសករដដែល។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ ម្ចាស់ទាសករបានទទួលសំណងពេញលេញនៃទាសករនោះ ដូច្នេះទាសករនោះត្រូវតែចេញពីកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់ បើមិនដូច្នេះទេ វានឹងក្លាយជាការប្រមូលផ្តុំទាំងសំណង និងវត្ថុដែលត្រូវសងនៅក្នុងដៃតែមួយ ដែលជារឿងមិនអាចទៅរួច។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី៖ ទាសករនោះស្ថិតក្នុងកម្មសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ ហើយគោលការណ៍គ្រឹះគឺវត្ថុត្រូវតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដើមរបស់វា។ ការសងសំណងគឺដើម្បីទូទាត់ការខូចខាត ដូច្នេះទាសករនោះនៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ដើម។ * ការឆ្លើយតប៖ ទាសករមានលក្ខណៈជាទ្រព្យសម្បត្តិផង និងជាមនុស្សផង។ ក្នុងនាមជាមនុស្ស ត្រូវតែមានការសងសំណងដូចករណីមនុស្សសេរី។ ប៉ុន្តែក្នុងនាមជាទ្រព្យសម្បត្តិ ម្ចាស់មិនអាចយកទាំងតម្លៃពេញលេញនៃវត្ថុនោះ ហើយនៅតែរក្សាទុកវត្ថុនោះបានឡើយ ដូចករណីអ្នកដែលហែកសម្លៀកបំពាក់អ្នកដទៃយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ គឺគេត្រូវសងតម្លៃសម្លៀកបំពាក់នោះ ហើយប្រគល់សម្លៀកបំពាក់ដែលខូចនោះទៅឱ្យអ្នកបង្កហេតុ មិនមែនរក្សាទុកសម្លៀកបំពាក់នោះផង និងយកតម្លៃពេញលេញផងនោះទេ។ បញ្ហា៖ ផ្លែឈើនៅក្នុងចម្ការដែលត្រូវបានរឹបអូស គឺជាវត្ថុដែលទុកចិត្តនៅក្នុងដៃរបស់អ្នករឹបអូស។ ប្រសិនបើវាខូចខាត គឺមិនមានការសងសំណងឡើយ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍ លើកលែងតែអ្នករឹបអូសបានប្រព្រឹត្តខុស ឬម្ចាស់បានទាមទារយកវិញតែអ្នករឹបអូសមិនព្រមប្រគល់ឱ្យ។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា វាត្រូវតែមានការសងសំណង។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ មូលហេតុនៃការសងសំណងគឺការរឹបអូស ដែលមានន័យថាការដកហូតសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ម្ចាស់ ហើយជំនួសដោយសិទ្ធិមិនស្របច្បាប់របស់អ្នករឹបអូស។ ប៉ុន្តែសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់មិនទាន់មានលើផ្លែឈើដែលទើបនឹងដុះនោះទេ ដូច្នេះអ្នករឹបអូសមិនបានដកហូតសិទ្ធិអ្វីពីម្ចាស់ឡើយ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី៖ គោលបំណងនៃការកាន់កាប់ចម្ការគឺដើម្បីបានផ្លែឈើ ដូច្នេះការរឹបអូសចម្ការក៏ចាត់ទុកថាជាការរឹបអូសផ្លែឈើដែរ ហើយវត្ថុដែលរឹបអូសត្រូវតែមានការសងសំណង។ * ការឆ្លើយតប៖ យើងមិនទទួលស្គាល់ថាការរឹបអូសចម្ការគឺជាការរឹបអូសផ្លែឈើនោះទេ ព្រោះចម្ការមានស្រាប់ ប៉ុន្តែផ្លែឈើនៅពេលនោះមិនទាន់មាន (មិនទាន់ដុះ) ដូច្នេះការរឹបអូសមិនអាចកើតឡើងលើវត្ថុដែលមិនទាន់មាននោះទេ។ បញ្ហា៖ អ្នករឹបអូសមិនចាំបាច់សងសំណងចំពោះផលប្រយោជន៍នៃវត្ថុដែលខ្លួនបានរឹបអូសឡើយ លើកលែងតែវត្ថុនោះថយចុះតម្លៃដោយសារការប្រើប្រាស់ នោះទើបត្រូវសងតម្លៃដែលថយចុះនោះ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា មិនចាំបាច់សងសំណងឡើយ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ មានការឯកភាពគ្នាក្នុងចំណោមស្វាហាពះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ) ថាពួកគេបានកាត់ក្តីក្នុងករណីកូនរបស់ទាសករដែលត្រូវបានរឹបអូស ដោយឱ្យសងជាតម្លៃ ប៉ុន្តែពួកគេមិនបានកាត់ក្តីឱ្យសងសំណងចំពោះការប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍នោះទេ។ ប្រសិនបើការសងសំណងជាកាតព្វកិច្ច ពួកគេប្រាកដជាកាត់ក្តីឱ្យសងហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ផលប្រយោជន៍មិនអាចរឹបអូស ឬបំផ្លាញបានឡើយ ព្រោះវាគ្មានរូបរាងស្ថិតស្ថេរ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី៖ ផលប្រយោជន៍គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃ ដូច្នេះវាត្រូវតែមានការសងសំណងជាប្រាក់ ឬវត្ថុផ្សេងទៀត ព្រោះអ្នករឹបអូសបានរារាំងម្ចាស់មិនឱ្យទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីទ្រព្យរបស់ខ្លួន។ * ការឆ្លើយតប៖ យើងមិនទទួលស្គាល់ថាផលប្រយោជន៍គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិឡើយ វាគ្រាន់តែមានតម្លៃក្នុងកិច្ចសន្យាដោយមានការព្រមព្រៀងគ្នាទៅវិញទៅមកប៉ុណ្ណោះ។ ម្យ៉ាងទៀត មិនអាចមានការសងសំណងស្មើគ្នារវាងវត្ថុដែលមានរូបរាង និងផលប្រយោជន៍ដែលគ្មានរូបរាងស្ថិតស្ថេរនោះទេ។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់រឹបអូសស្រូវសាលីពីអ្នកដទៃ រួចយកទៅកិនជាម្សៅ នោះកម្មសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ដើមនឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់ ហើយអ្នករឹបអូសនឹងក្លាយជាម្ចាស់ស្រូវនោះ ដោយត្រូវសងសំណងជាស្រូវសាលីដែលមានគុណភាពស្មើគ្នា យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា សិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ដើមមិនត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ឡើយ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ អ្នករឹបអូសបានបង្កើតការងារថ្មី (កិនជាម្សៅ) ដែលធ្វើឱ្យវត្ថុដើមបាត់បង់តម្លៃក្នុងទិដ្ឋភាពមួយ។ ដូច្នេះសិទ្ធិលើការងារថ្មីនេះមានទម្ងន់ជាងសិទ្ធិលើវត្ថុដើមដែលបានបាត់បង់ទៅហើយ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី៖ វត្ថុដើមនៅតែមាន ដូច្នេះវានៅតែជាកម្មសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ដើម។ * ការឆ្លើយតប៖ យើងមិនទទួលស្គាល់ថាវត្ថុដើមនៅមានគ្រប់ទិដ្ឋភាពនោះទេ វាបានបាត់បង់តម្លៃក្នុងទិដ្ឋភាពមួយរួចទៅហើយ។ ការសម្រេចបែបនេះគឺដើម្បីរក្សាតុល្យភាពសិទ្ធិរបស់ភាគីទាំងពីរ។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់រឹបអូសដីទំនេរមួយកន្លែង រួចសាងសង់អគារលើដីនោះ សិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ដើមនឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់ ហើយអ្នករឹបអូសត្រូវសងជាតម្លៃដីនោះ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម អាស្សាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា ម្ចាស់ដីមានសិទ្ធិរុះរើអគារនោះចោល ហើយយកដីរបស់គាត់មកវិញ។ * ទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ ទស្សនៈរបស់ភាគីម្ខាងទៀតនឹងបង្កការខូចខាតដល់អ្នករឹបអូស ដោយការរុះរើអគារចោលដោយគ្មានសំណង ខណៈដែលការខូចខាតរបស់ម្ចាស់ដីក្នុងទស្សនៈរបស់យើង ត្រូវបានទូទាត់ដោយការសងជាតម្លៃដី។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الغصب
ជំពូកស្តីពីសិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញ (អស្ស៊ូហ្វអះ) បញ្ហា៖ យោងតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) សិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញ (អស្ស៊ូហ្វអះ) គឺកើតឡើងដោយសារតែភាពជាអ្នកជិតខាង។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អស្ស៊្វាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនមានសិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញដោយសារតែភាពជាអ្នកជិតខាងនោះទេ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ៖ គឺផ្អែកលើហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយ ប៊ូខូរី និងមូស្លីម ដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកជិតខាងមានសិទ្ធិអាទិភាពជាងចំពោះអ្វីដែលនៅក្បែរខ្លួន»។ មានការរាយការណ៍ដោយប្រើពាក្យ «សាក់ប៊ីហ៊ី» (ស) និង «សាក់ប៊ីហ៊ី» (ស) ដែលពាក្យទាំងពីរនេះមានន័យដូចគ្នាគឺ «ភាពជិតខាង»។ ការបកស្រាយនេះត្រូវបានរាយការណ៍ថាជាពាក្យសម្តីរបស់ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដោយមានគេសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ តើអ្វីទៅជាសាក់ប៊ីហ៊ី? លោកបានឆ្លើយថា៖ «គឺសិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញ (អស្ស៊ូហ្វអះ) របស់គាត់»។ មួយវិញទៀត ព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «អ្នកជិតខាងនៃផ្ទះ មានសិទ្ធិអាទិភាពជាងចំពោះផ្ទះនោះ ហើយត្រូវរង់ចាំគាត់ប្រសិនបើគាត់អវត្តមាន ប្រសិនបើផ្លូវចូលរបស់ពួកគេគឺតែមួយ» (រាយការណ៍ដោយ ទ័រមីហ្ស៊ី)។ នៅក្នុងមូសណាតរបស់ អាប់ម៉ាត់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានបញ្ជាក់ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកជិតខាងនៃផ្ទះ មានសិទ្ធិអាទិភាពជាងចំពោះផ្ទះនោះ លើសពីអ្នកដទៃ»។ ម្យ៉ាងទៀត ក្រុមស្វាហាពះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេ) បានឯកភាពគ្នាលើការកំណត់សិទ្ធិអាទិភាពដោយសារភាពជាអ្នកជិតខាង រហូតដល់លោកអាលី និងលោកអ៊ីប៊ុន ម៉ាស៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានកាត់ក្តីដោយផ្តល់សិទ្ធិអាទិភាពតាមរយៈភាពជាអ្នកជិតខាង ហើយលោកអ៊ូម៉ារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) បានសរសេរលិខិតទៅកាន់លោក ស៊ូរ៉ៃហ៍ ឱ្យកាត់ក្តីដោយផ្តល់សិទ្ធិអាទិភាពដល់អ្នកជិតខាងដែលនៅជាប់របងគ្នា។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អស្ស៊្វាហ្វីអី៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលថា៖ «សិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញ គឺសម្រាប់តែអ្វីដែលមិនទាន់ត្រូវបានបែងចែកប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើព្រំប្រទល់ត្រូវបានកំណត់ និងផ្លូវត្រូវបានបែងចែកដាច់ដោយឡែកពីគ្នា នោះមិនមានសិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញទៀតឡើយ»។ ការឆ្លើយតបចំពោះភស្តុតាងនេះ៖ អត្ថន័យនៃហាឌីសនេះគឺសំដៅទៅលើការមិនមានសិទ្ធិអាទិភាពដោយសារមូលហេតុនៃភាពជាដៃគូនៅក្នុងកម្មសិទ្ធិដែលកំពុងលក់ ឬសិទ្ធិដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងវា។ ព្រោះថាគោលបំណងនៃពាក្យ «អ្វីដែលមិនទាន់ត្រូវបានបែងចែក» គឺសំដៅលើសិទ្ធិអាទិភាពដោយសារភាពជាដៃគូក្នុងកម្មសិទ្ធិ ឬសិទ្ធិដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងវា ដូច្នេះវាមិនមានន័យថាបដិសេធសិទ្ធិអាទិភាពដោយសារភាពជាអ្នកជិតខាងនោះទេ។ បញ្ហា៖ សិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញរវាងដៃគូម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ គឺត្រូវបែងចែកស្មើគ្នាតាមចំនួនមនុស្ស ទោះបីជាចំណែកកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេមានទំហំខុសគ្នាក៏ដោយ នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក)។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អស្ស៊្វាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) យល់ថា ត្រូវបែងចែកតាមទំហំនៃចំណែកកម្មសិទ្ធិ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វះ៖ គឺដោយសារពួកគេមានភាពស្មើគ្នានៅក្នុងមូលហេតុដែលទទួលបានសិទ្ធិ ពោលគឺភាពជាប់ទាក់ទងគ្នានៃកម្មសិទ្ធិ ដូច្នេះពួកគេត្រូវតែមានសិទ្ធិស្មើគ្នា។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថា ប្រសិនបើមានដៃគូតែម្នាក់ឯង គាត់នឹងទទួលបានសិទ្ធិអាទិភាពពេញលេញ? នេះគឺជាសញ្ញានៃភាពពេញលេញនៃមូលហេតុដែលទទួលបានសិទ្ធិ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អស្ស៊្វាហ្វីអី៖ គឺដោយសារសិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញ គឺជាផ្នែកមួយនៃផលប្រយោជន៍នៃកម្មសិទ្ធិ ដូច្នេះវាត្រូវតែបែងចែកតាមទំហំនៃកម្មសិទ្ធិ ដូចទៅនឹងប្រាក់ចំណេញ ផលចំណូល និងផ្លែផ្កាពីកម្មសិទ្ធិអញ្ចឹង។ ការឆ្លើយតបចំពោះភស្តុតាងនេះ៖ សិទ្ធិអាទិភាពក្នុងការទិញ គឺជាការទទួលបានកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃ ដូច្នេះវាមិនអាចចាត់ទុកថាជាផលចំណូលពីកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនបានឡើយ។ វាខុសពីប្រាក់ចំណេញ ផលចំណូល និងផ្លែផ្កា ដែលវាគឺជាការកើនឡើងនៃកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន ដូច្នេះទើបវាត្រូវបែងចែកតាមទំហំនៃកម្មសិទ្ធិ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الشفعة
គម្ពីរស្ដីពីការជួល (គីតាប៊ុល អ៊ីជារ៉ោះ) បញ្ហា៖ ការទទួលបានថ្លៃឈ្នួលមិនកើតឡើងដោយសារតែការធ្វើកិច្ចសន្យាជួលនោះទេ ប៉ុន្តែវាអាស្រ័យទៅលើលក្ខខណ្ឌនៃការទូទាត់មុន ឬការទូទាត់មុនដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ឬតាមរយៈការទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីវត្ថុដែលជួលនោះ នេះបើតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក)។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានយល់ឃើញថា ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិទទួលបានថ្លៃឈ្នួលភ្លាមៗតាមរយៈកិច្ចសន្យា។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ វត្ថុដែលត្រូវផ្លាស់ប្តូរគឺផលប្រយោជន៍នៃផ្ទះក្នុងរយៈពេលមួយខែ ឬមួយឆ្នាំ។ ផលប្រយោជន៍ទាំងនោះមិនទាន់បានចូលទៅក្នុងកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកជួលនៅឡើយទេនៅពេលនោះ ដូច្នេះថ្លៃឈ្នួលក៏មិនទាន់ត្រូវចេញពីកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកជួលនៅពេលនោះដែរ។ សរុបមក កិច្ចសន្យាជួលកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ស្របតាមការកើតឡើងនៃផលប្រយោជន៍។ ការជួលគឺជាកិច្ចសន្យាប្តូរទំនិញ ដែលតម្រូវឱ្យមានសមធម៌។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលផលប្រយោជន៍ត្រូវពន្យារពេល ថ្លៃឈ្នួលក៏ត្រូវពន្យារពេលដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានលក្ខខណ្ឌទូទាត់មុន ឬមានការទូទាត់មុនមែននោះ គឺដោយសារតែសមធម៌ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាសិទ្ធិរបស់អ្នកជួល ហើយគាត់បានលះបង់សិទ្ធិនោះ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី៖ ផលប្រយោជន៍ដែលមិនទាន់កើតឡើង ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានវត្តមានតាមផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីឱ្យកិច្ចសន្យាមានសុពលភាព។ ដូច្នេះ ត្រូវតែសម្រេចឱ្យមានការទូទាត់ថ្លៃឈ្នួលភ្លាមៗតាមកិច្ចសន្យា។ ការឆ្លើយតប៖ អ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ដោយភាពចាំបាច់ គឺត្រូវកំណត់ត្រឹមតែភាពចាំបាច់នោះប៉ុណ្ណោះ។ ភាពចាំបាច់គឺគ្រាន់តែដើម្បីឱ្យកិច្ចសន្យាមានសុពលភាពប៉ុណ្ណោះ មិនមែនមានន័យថាត្រូវទូទាត់ថ្លៃឈ្នួលភ្លាមៗនោះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ផ្ទះត្រូវបានគេចាត់ទុកជំនួសផលប្រយោជន៍ក្នុងការភ្ជាប់កិច្ចសន្យា ដូច្នេះមិនចាំបាច់ត្រូវចាត់ទុកថាផលប្រយោជន៍នោះមានវត្តមានភ្លាមៗនោះទេ។ បញ្ហា៖ ការខូចខាតដែលកើតឡើងដោយចេតនារបស់កម្មកររួម (ដូចជាការធ្វើឱ្យដាច់សម្លៀកបំពាក់ពេលបោកគក់ ឬការលិចទូកពេលដឹកជញ្ជូន) គឺត្រូវទទួលខុសត្រូវសងសំណង នេះបើតាម អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី យល់ថា មិនមានការសងសំណងឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ការដាច់សម្លៀកបំពាក់គឺជាការខូចខាតដែលកើតឡើងដោយសកម្មភាពរបស់គាត់ ដូច្នេះគាត់ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ។ អ្វីដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងកិច្ចសន្យា គឺការងារដែលត្រឹមត្រូវ ព្រោះវាជាមធ្យោបាយឈានទៅរកលទ្ធផល មិនមែនការងារដែលបង្កឱ្យខូចខាតនោះទេ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី៖ អ្នកបោកគក់មិនបានធ្វេសប្រហែសក្នុងការងារទេ ហើយការខូចខាតមិនមែនមកពីគាត់ឡើយ ព្រោះគាត់គ្មានចេតនាធ្វើឱ្យខូច។ ការបញ្ជាឱ្យធ្វើការគឺមានលក្ខណៈទូទៅ ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងករណីខូចខាត និងករណីល្អ។ ការឆ្លើយតប៖ កម្មករដែលត្រូវបានជួលដោយផ្ទាល់ (មិនមែនកម្មកររួម) គឺធ្វើការដោយស្ម័គ្រចិត្ត ដូច្នេះមិនអាចកំណត់ថាត្រូវតែធ្វើការឱ្យល្អឥតខ្ចោះបានទេ។ ចំណែកកម្មកររួម ផលប្រយោជន៍របស់គាត់ត្រូវបានផ្ទេរទៅឱ្យអ្នកជួលភ្លាមៗនៅពេលគាត់យល់ព្រមធ្វើការ។ ដូច្នេះ នៅពេលគាត់ជួលឱ្យធ្វើការលើកម្មសិទ្ធិរបស់គាត់ គឺវាត្រឹមត្រូវ ហើយគាត់ក្លាយជាតំណាងរបស់អ្នកជួល ដូច្នេះសកម្មភាពរបស់គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសកម្មភាពរបស់អ្នកជួលផ្ទាល់ ទើបមិនចាំបាច់សងសំណង។ បញ្ហា៖ ការជួលទ្រព្យសម្បត្តិរួម (ដែលមិនទាន់បែងចែក) មិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើយ លើកលែងតែជួលឱ្យភាគីម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដូចគ្នា នេះបើតាម អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី យល់ថា ការជួលទ្រព្យសម្បត្តិរួមគឺអនុញ្ញាត។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ លក្ខខណ្ឌនៃការជួលគឺថ្លៃឈ្នួលត្រូវតែស្មើនឹងការប្រគល់វត្ថុជួល ហើយការប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិរួមមិនអាចធ្វើទៅបានទេ ដូច្នេះការជួលមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី៖ ប្រសិនបើគេជួលផ្ទះឱ្យមនុស្សពីរនាក់ គឺអនុញ្ញាតដោយឯកច្ឆន្ទ ទោះបីជាតាមការពិតគឺជួលឱ្យម្នាក់ៗនូវចំណែកពាក់កណ្តាលក៏ដោយ។ នេះបង្ហាញថាការជួលទ្រព្យសម្បត្តិរួមគឺអនុញ្ញាត ហើយការប្រគល់វត្ថុរួមអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈការបែងចែកពេលវេលាប្រើប្រាស់ (ដូចជាម្នាក់នៅថ្ងៃនេះ ម្នាក់នៅថ្ងៃស្អែក)។ ការឆ្លើយតប៖ ការប្រគល់ឱ្យមនុស្សពីរនាក់កើតឡើងក្នុងពេលតែមួយ ហើយភាពរួមនៃកម្មសិទ្ធិដែលកើតឡើងតាមក្រោយមិនមែនជាឧបសគ្គទេ។ ចំណែកការបែងចែកពេលវេលាប្រើប្រាស់ គឺកើតឡើងបន្ទាប់ពីមានកិច្ចសន្យា និងកម្មសិទ្ធិ។ ការមានលទ្ធភាពប្រគល់វត្ថុជួលគឺជាលក្ខខណ្ឌមុនពេលធ្វើកិច្ចសន្យា ដូច្នេះវាមិនអាចទៅរួចទេ។ បញ្ហា៖ ការជួលដើម្បីធ្វើកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិ (ដូចជាការធ្វើហាច និងផ្សេងៗទៀត) មិនអនុញ្ញាតឡើយ នេះបើតាម អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី យល់ថា អនុញ្ញាតសម្រាប់រាល់កិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិដែលមិនតម្រូវឱ្យអ្នកធ្វើត្រូវតែជាអ្នកមានកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ផ្អែកលើហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយ អត-តិរមីហ្ស៊ី ពី អូស្មង់ ប៊ីន អាប់ប៊ីល អាស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ដែលបាននិយាយថា រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានផ្តាំផ្ញើថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកយកអ្នកអំពាវនាវ (មូអ័ហ្ស៊ីន) កុំយកថ្លៃឈ្នួលពីការអំពាវនាវនោះ»។ និងហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយ អត-តហាវី ថា៖ «ចូរអានគម្ពីរគួរអាន ហើយកុំស៊ីឈ្នួលលើការអាននោះ»។ និងហាឌីសពី អ៊ីប៊ុន ម៉ាហ៍ជះ ថា៖ «ខ្ញុំបានបង្រៀនបុរសម្នាក់ឱ្យចេះគួរអាន ហើយគាត់បានជូនធ្នូមួយដល់ខ្ញុំ ខ្ញុំក៏បានរាយការណ៍ប្រាប់ រ៉សូល ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកទទួលយកវា គឺអ្នកកំពុងទទួលយកធ្នូពីភ្លើងនរក»។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប់-ស្ហាហ្វីអី៖ ផ្អែកលើរឿងរ៉ាវដែលក្រុមស្វាហាពះមួយក្រុមបានទៅដល់កុលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មួយ ហើយមេកុលសម្ព័ន្ធត្រូវបានពស់ចឹក។ ពួកគេបានសួររកអ្នកព្យាបាល ហើយស្វាហាពះម្នាក់បានព្យាបាលដោយអានស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហ្វាត៊ីហ៍ ដោយកំណត់យកហ្វូងចៀមជាថ្លៃឈ្នួល។ រឿងនេះបានដឹងដល់ រ៉សូល ហើយលោកបានញញឹម និងមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើអ្នកដឹងដោយរបៀបណាថាវាជាការរ៉ុកយ៉ោះ (ការសូត្រធម៌ព្យាបាល)? ចូរយកវាទៅ ហើយទុកចំណែកឱ្យខ្ញុំផង» ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្វីដែលសមបំផុតដែលអ្នកយកថ្លៃឈ្នួលគឺគម្ពីររបស់អល់ឡោះ»។ ការឆ្លើយតប៖ អាចបកស្រាយបានតាមបីចំណុច៖ ១. ក្រុមនោះជាសត្រូវក្នុងសង្គ្រាម ដូច្នេះការយកទ្រព្យសម្បត្តិពួកគេគឺអនុញ្ញាតតាមគ្រប់មធ្យោបាយ។ ២. សិទ្ធិជាភ្ញៀវគឺជាកាតព្វកិច្ច ហើយពួកគេមិនបានទទួលភ្ញៀវទេ ដូច្នេះការយកនោះគឺជារង្វាន់នៃការទទួលភ្ញៀវ។ ៣. ការព្យាបាលមិនមែនជាកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិសុទ្ធសាធទេ ដូច្នេះការយកថ្លៃឈ្នួលគឺអនុញ្ញាត។ ម្យ៉ាងទៀត អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយៗរបស់យើងបានអនុញ្ញាតឱ្យយកថ្លៃឈ្នួលលើការបង្រៀនគម្ពីរគួរអាន។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الإجارة
គម្ពីរស្ដីពីការអនុញ្ញាត (កិតាបុល ម៉ាអ្សូន) បញ្ហា៖ នៅពេលម្ចាស់អនុញ្ញាតឱ្យទាសករធ្វើពាណិជ្ជកម្មលើមុខរបរណាមួយ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ទាសករនោះត្រូវបានចាត់ទុកថាមានសិទ្ធិធ្វើពាណិជ្ជកម្មគ្រប់ប្រភេទ។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានប្រសាសន៍ថា ទាសករនោះមិនទទួលបានសិទ្ធិក្រៅពីមុខរបរដែលម្ចាស់បានកំណត់នោះទេ។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ការអនុញ្ញាតក្នុងគោលការណ៍សាសនា គឺការដកចេញនូវការហាមឃាត់ (ការដាក់កម្រិត)។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការអនុញ្ញាត ទាសករអាចធ្វើសកម្មភាពដោយខ្លួនឯងបាន ព្រោះគេនៅតែមានសមត្ថភាពតាមរយៈការនិយាយ និងការត្រិះរិះពិចារណា។ ការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើសកម្មភាព គឺជាសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ ដូច្នេះនៅពេលម្ចាស់លះបង់សិទ្ធិរបស់ខ្លួន និងដកការហាមឃាត់ចេញ នោះភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិរបស់ទាសករនឹងលេចឡើង ដូច្នេះវាមិនត្រូវបានកំណត់ត្រឹមតែមុខរបរណាមួយឡើយ ដូចគ្នានឹងករណីទាសករដែលធ្វើកិច្ចសន្យាដោះលែង (មូកាតាប)។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ ការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ គឺជាការផ្ទេរសិទ្ធិ (តាវគីល) ដូច្នេះទាសករមិនទទួលបានសិទ្ធិអំណាចអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលម្ចាស់បានផ្តល់ឱ្យឡើយ។ ហេតុនេះម្ចាស់នៅតែមានសិទ្ធិហាមឃាត់គេវិញ ដូច្នេះទាសករត្រូវកំណត់ត្រឹមតែអ្វីដែលម្ចាស់បានកំណត់ប៉ុណ្ណោះ ព្រោះអាចទៅរួចដែលម្ចាស់យល់ឃើញថាទាសករមានជំនាញលើមុខរបរមួយ ប៉ុន្តែមិនមានជំនាញលើមុខរបរផ្សេង។ ការឆ្លើយតប៖ សកម្មភាពរបស់អ្នកតំណាង (វ៉ាគីល) គឺធ្វើឡើងសម្រាប់អ្នកផ្ទេរសិទ្ធិ (មូអាក់គីល) ដូច្នេះគេមិនមានសិទ្ធិយកទ្រព្យនោះទៅសងបំណុលខ្លួនឯងឡើយ។ ចំណែកទាសករដែលទទួលបានការអនុញ្ញាត គឺគេជាម្ចាស់លើសកម្មភាពនោះ គេអាចយកទៅសងបំណុល ឬចំណាយលើការរស់នៅបាន។ ការដកការហាមឃាត់មិនអាចបែងចែកបានទេ ដូច្នេះនៅពេលវាដាច់សម្រាប់រឿងមួយ វានឹងដាច់សម្រាប់គ្រប់រឿង។ សរុបមក ការផ្ទេរសិទ្ធិគឺជាតំណាង ដូច្នេះវាមិនទូលំទូលាយទេប្រសិនបើម្ចាស់កំណត់វា ប៉ុន្តែការអនុញ្ញាតគឺការដកការហាមឃាត់ ដូច្នេះវាមានលក្ខណៈទូលំទូលាយ។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើម្ចាស់ឃើញទាសកររបស់ខ្លួនលក់ដូរ ហើយម្ចាស់នៅស្ងៀមមិនហាមឃាត់ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ ទាសករនោះត្រូវបានចាត់ទុកថាទទួលបានការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាអនុញ្ញាតឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ អ្នកដែលឃើញទាសករលក់ដូរនឹងយល់ថាគេទទួលបានការអនុញ្ញាត ហើយនឹងធ្វើកិច្ចសន្យាជាមួយគេ ដែលនឹងបង្កការខូចខាតដល់ពួកគេប្រសិនបើទាសករនោះមិនមានការអនុញ្ញាត។ ប្រសិនបើម្ចាស់មិនពេញចិត្ត ម្ចាស់នឹងហាមឃាត់ដើម្បីការពារការខូចខាតដល់មូស្លីម និងការចាញ់បោក។ នេះប្រៀបដូចជាការស្ងៀមស្ងាត់របស់អ្នកមានសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ហ្វអះ) នៅពេលឃើញគេលក់ផ្ទះ នោះវាជាភស្តុតាងនៃការយល់ព្រម។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ ការស្ងៀមស្ងាត់អាចមានន័យថាពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្ត ឬក៏ដោយសារតែស្ទាក់ស្ទើរ ឬខ្មាសអៀន ដូច្នេះការអនុញ្ញាតមិនអាចបញ្ជាក់បានដោយការសង្ស័យឡើយ។ ការឆ្លើយតប៖ ការផ្តល់ទម្ងន់ទៅលើការពេញចិត្ត គឺផ្អែកលើទំនៀមទម្លាប់ដើម្បីការពារការខូចខាតដល់មូស្លីម ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ បញ្ហា៖ បំណុលរបស់ទាសករដែលទទួលបានការអនុញ្ញាត ប្រសិនបើកើតឡើងពីការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម វានឹងជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរូបរាងកាយរបស់ទាសករ ដូច្នេះគេអាចលក់ទាសករនោះដើម្បីសងបំណុលដល់ម្ចាស់បំណុល យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា មិនអាចលក់បានឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ការដែលទាសករជាប់បំណុល គឺជាការច្បាស់លាស់ចំពោះម្ចាស់ ព្រោះទាសករត្រូវគេទាមទារឱ្យសងបំណុលភ្លាមៗ ដូច្នេះវាជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរូបរាងកាយរបស់គេ។ ម្ចាស់បានយល់ព្រមលើរឿងនេះនៅពេលអនុញ្ញាតឱ្យគេធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ រូបរាងកាយរបស់ទាសករជាកម្មសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់ ហើយគោលការណ៍ដើមគឺរក្សាទុកនូវអ្វីដែលមានស្រាប់ ដូច្នេះមិនអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ឡើយ ដូចទៅនឹងទ្រព្យសម្បត្តិដទៃទៀត។ ការឆ្លើយតប៖ មូលហេតុនៃបំណុលគឺការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ដែលស្ថិតក្រោមការអនុញ្ញាតរបស់ម្ចាស់។ ការជាប់បំណុលលើរូបរាងកាយទាសករ គឺជាការធានាដល់ការធ្វើប្រតិបត្តិការ ដែលជាផលប្រយោជន៍ដល់ម្ចាស់ ដូច្នេះម្ចាស់ចាត់ទុកថាពេញចិត្តនឹងរឿងនេះ ទើបអនុញ្ញាតឱ្យលក់បាន ខុសពីទ្រព្យសម្បត្តិដទៃទៀតដែលមិនអាចលក់បានដោយគ្មានការយល់ព្រមពីម្ចាស់។ --- គម្ពីរស្ដីពីការជូនកាដូ (កិតាបុល ហ៊ីបាហ៍) បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ជូនកាដូដល់ជនក្រៅ (មិនមែនសាច់ញាតិ) ដោយមិនយកអ្វីតបស្នង ហើយអ្នកទទួលក៏បានទទួលយក នោះអ្នកជូនមានសិទ្ធិដកកាដូនោះមកវិញ យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ នេះក៏ជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ុម៉ារ, អ៊ូស្មាន និង អ៊ីបនូ អ៊ុម៉ារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេ)។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា មិនអាចដកមកវិញបានឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ព្រះរ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកជូនកាដូមានសិទ្ធិលើកាដូរបស់ខ្លួន ដរាបណាមិនទាន់ទទួលបានអ្វីតបស្នង»។ លោក អ៊ីបនូ អាប់បាស បានរាយការណ៍ថា ព្រះរ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានបន្ទូលថា៖ «ប្រសិនបើកាដូនោះជូនដល់សាច់ញាតិជិតស្និទ្ធ មិនអាចដកមកវិញបានទេ ប៉ុន្តែប្រសិនបើជូនដល់ជនក្រៅ អាចដកមកវិញបាន»។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ ព្រះរ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកជូនកាដូមិនអាចដកកាដូខ្លួនមកវិញបានទេ លើកលែងតែឪពុកដែលជូនកាដូដល់កូន» និងបន្ទូលមួយទៀតថា៖ «អ្នកដែលដកកាដូខ្លួនមកវិញ ប្រៀបដូចជាសត្វឆ្កែដែលស៊ីក្អួតខ្លួនឯងវិញ»។ ការឆ្លើយតប៖ អត្ថន័យនៃហាឌីសទីមួយ គឺការបដិសេធសិទ្ធិដកមកវិញដោយឯកឯង។ យើងយល់ស្របថា ការដកមកវិញមិនត្រឹមត្រូវទេ លើកលែងតែមានការយល់ព្រមពីភាគីទាំងពីរ ឬការសម្រេចពីចៅក្រម។ ករណីឪពុកគឺខុសគ្នា ព្រោះគាត់មានសិទ្ធិលើទ្រព្យកូននៅពេលចាំបាច់។ ចំណែកការប្រៀបធៀបនឹងសត្វឆ្កែ គឺដើម្បីបង្ហាញពីភាពអាក្រក់នៃសកម្មភាពនោះតាមទស្សនៈសីលធម៌ មិនមែនមានន័យថាវាខុសច្បាប់ក្នុងន័យផ្លូវការនោះទេ។ បញ្ហា៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យជូនកាដូជាទ្រព្យរួម (ដែលមិនទាន់បែងចែក) យោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ ហើយវាមិនបង្កើតជាកម្មសិទ្ធិមុនពេលបែងចែកឡើយ។ នេះជាទស្សនៈរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ បាករ, អ៊ុម៉ារ, អ៊ូស្មាន និង អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះពួកគេ)។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា អនុញ្ញាត។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ព្រះរ៉សូល (ស.ល.វ) បានមានបន្ទូលថា៖ «កាដូមិនត្រឹមត្រូវទេ លុះត្រាតែវាត្រូវបានបែងចែក និងទទួលយក»។ ម្យ៉ាងទៀត ការទទួលយកគឺជាលក្ខខណ្ឌនៃការជូនកាដូ ហើយទ្រព្យរួមមិនអាចទទួលយកបានទេបើមិនបែងចែក។ ភស្តុតាងរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ឱអ្នកដែលមានជំនឿទាំងឡាយ! ចូរបំពេញតាមកិច្ចសន្យាទាំងឡាយ»។ និងបន្ទូលព្រះរ៉សូល (ស.ល.វ)៖ «ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មូស្លីមមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកបានឡើយ លើកលែងតែដោយការពេញចិត្តពីម្ចាស់»។ ការឆ្លើយតប៖ ភស្តុតាងរបស់យើងច្បាស់លាស់ជាង ដូច្នេះវាមានទម្ងន់ជាងភស្តុតាងរបស់អ្នក។ ការបែងចែកទ្រព្យរួមតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នា មិនមែនជាការជូនកាដូឡើយ ព្រោះកាដូគឺសំដៅលើកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់នៃទ្រព្យនោះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب المأذون
ជំពូកស្តីពីការផ្ញើទុក (អាល់-វ៉ាឌីអះ) បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានផ្ញើរបស់ទុកនៅនឹងក្មេង ហើយក្មេងនោះបានធ្វើឱ្យខូចខាត នោះមិនមានការទទួលខុសត្រូវ (សំណង) ឡើយ យោងតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក)។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ក្មេងនោះត្រូវតែសង។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ដែលថា៖ «ប៊ិច (ការកត់ត្រាអំពើបាប) ត្រូវបានលើកលែងចំពោះមនុស្សបីក្រុម៖ ក្នុងនោះមានក្មេងរហូតដល់គេពេញវ័យ...»។ ម្យ៉ាងទៀត ការដែលម្ចាស់ទ្រព្យផ្ញើទុកនៅនឹងក្មេង គឺស្មើនឹងការអនុញ្ញាតឱ្យក្មេងនោះកាន់កាប់ទ្រព្យរបស់ខ្លួន ហើយដោយសារក្មេងមានបញ្ញាខ្ចី ធម្មតារបស់គេគឺងាយនឹងធ្វើឱ្យខូចខាត ដូច្នេះការខូចខាតនោះចាត់ទុកថាជាការយល់ព្រមពីម្ចាស់ទ្រព្យ ទើបមិនចាំបាច់មានសំណង។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ ប្រសិនបើការខូចខាតកើតឡើងមុនពេលផ្ញើ នោះក្មេងត្រូវតែសង ដូច្នេះក្រោយពេលផ្ញើក៏ត្រូវតែសងដែរ ព្រោះពាក្យរបស់ម្ចាស់ទ្រព្យដែលថា «ជួយរក្សាទុករបស់នេះផង» ប្រសិនបើមិនអាចរារាំងការខូចខាតបានទេ វាក៏មិនតិចជាងការមិនយល់ព្រមឱ្យខូចខាតនោះដែរ ដូច្នេះគេត្រូវតែសង។ ចម្លើយតប៖ មានភាពខុសគ្នាត្រង់ថា មុនពេលផ្ញើ ក្មេងមិនត្រូវបានម្ចាស់ទ្រព្យអនុញ្ញាតឱ្យកាន់កាប់ឡើយ ប៉ុន្តែក្រោយពេលផ្ញើ គេត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាន់កាប់ ដូច្នេះករណីទាំងពីរនេះខុសគ្នា។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើអ្នកទទួលផ្ញើបានធ្វើដំណើរជាមួយរបស់ដែលគេផ្ញើទុក ហើយរបស់នោះខូចខាត នោះមិនមានសំណងឡើយ យោងតាម អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ លើកលែងតែផ្លូវនោះមានគ្រោះថ្នាក់ ឬម្ចាស់ទ្រព្យបានហាមមិនឱ្យយកទៅជាមួយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើម្ចាស់ទ្រព្យមិនបានហាម ហើយផ្លូវនោះក៏មិនមានគ្រោះថ្នាក់ច្បាស់លាស់ នោះមិនមានសំណងឡើយ។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវតែសងក្នុងគ្រប់ករណី។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ៖ អ្នកទទួលផ្ញើបានធ្វើតាមអ្វីដែលម្ចាស់ទ្រព្យបានបញ្ជា គឺការរក្សាទុកជាទូទៅ។ នៅពេលធ្វើដំណើរ គេមិនអាចរក្សាទុករបស់នោះបានក្រៅពីយកវាទៅជាមួយឡើយ ព្រោះគេមិនអាចផ្ញើបន្តនៅនឹងអ្នកដទៃបានទេ ដូច្នេះគេត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយកទៅជាមួយ។ ការធ្វើដំណើរគឺជាកន្លែងរក្សាទុកមួយ ប្រសិនបើផ្លូវនោះមានសុវត្ថិភាព ដូចដែលឪពុក ឬអ្នកមើលថែអាចធ្វើបានចំពោះទ្រព្យរបស់ក្មេង។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ អ្នកទទួលផ្ញើត្រូវតែរក្សាទុកឱ្យបានពេញលេញ ហើយការធ្វើដំណើរមិនមែនជាការរក្សាទុកពេញលេញទេ ដូច្នេះគេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើដូច្នេះឡើយ ទើបត្រូវតែសងសំណង។ ចម្លើយតប៖ យើងមិនយល់ស្របថាការធ្វើដំណើរមិនមែនជាការរក្សាទុកពេញលេញនោះទេ ព្រោះពេលខ្លះគេមិនអាចរកអ្នកទុកចិត្តនៅទីក្រុងនោះបាន ហើយគេចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើដំណើរ ម្ចាស់ទ្រព្យក៏ដឹងរឿងនេះជាធម្មតា ដូច្នេះវាចាត់ទុកថាជាការអនុញ្ញាតដោយប្រយោល ទើបមិនចាំបាច់សង។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើអ្នកទទួលផ្ញើបានរំលោភលើកិច្ចសន្យា ដូចជាយកសត្វដែលគេផ្ញើទៅជិះ ឬយកសម្លៀកបំពាក់ដែលគេផ្ញើទៅស្លៀក បន្ទាប់មកគេបានបញ្ឈប់ការរំលោភនោះ ហើយត្រឡប់មកធ្វើតាមកិច្ចសន្យាវិញ នោះមិនមានសំណងឡើយប្រសិនបើសិនរបស់នោះខូចខាត យោងតាម អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវតែសង។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ៖ បទបញ្ជាឱ្យរក្សាទុកនៅតែមានប្រសិទ្ធភាពបន្ទាប់ពីការរំលោភ ព្រោះវាជាបទបញ្ជាទូទៅមិនកំណត់ពេលវេលា។ ដូច្នេះនៅពេលគេត្រឡប់មកធ្វើតាមកិច្ចសន្យាវិញ គេចាត់ទុកថាបានអនុវត្តតាមអ្វីដែលម្ចាស់ទ្រព្យបានបញ្ជា ទើបមិនចាំបាច់សង។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ នៅពេលរំលោភ ទំនួលខុសត្រូវក្នុងការសងបានកើតឡើង ហើយគោលការណ៍គឺអ្វីដែលបានកើតឡើងហើយត្រូវតែបន្តមាន ទើបទំនួលខុសត្រូវនោះនៅតែមានទោះបីជាត្រឡប់មកធ្វើតាមកិច្ចសន្យាវិញក៏ដោយ។ ចម្លើយតប៖ មូលហេតុដែលត្រូវសងគឺការរំលោភ ហើយវាបានបាត់ទៅវិញនៅពេលត្រឡប់មកធ្វើតាមកិច្ចសន្យា ដូច្នេះសំណងក៏បាត់ទៅវិញដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត យើងអាចតបវិញថា មុនពេលរំលោភ មិនមានសំណងឡើយ ហើយគោលការណ៍គឺអ្វីដែលមិនមាន វានឹងបន្តមិនមានដដែល។ បញ្ហា៖ ការចូលសាសនាឥស្លាមរបស់ក្មេងដែលមានបញ្ញា (យល់ដឹង) គឺត្រឹមត្រូវ យោងតាម អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ។ ចំណែក អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានប្រសាសន៍ថា៖ មិនត្រឹមត្រូវទេ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វះ៖ លោក អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានចូលសាសនាឥស្លាមនៅពេលលោកមានអាយុ ៨ ឆ្នាំ (ខ្លះថា ១០ ឆ្នាំ) ហើយ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានទទួលស្គាល់ការចូលសាសនារបស់លោក។ លោក អាលី ក៏បានអួតអាងពីចំណុចនេះថា៖ «ខ្ញុំបាននាំមុខអ្នកទាំងអស់គ្នាក្នុងការចូលសាសនាឥស្លាម តាំងពីនៅក្មេងមិនទាន់ពេញវ័យ»។ ប្រសិនបើជំនឿរបស់លោកមិនត្រឹមត្រូវ តើ រ៉សូល នឹងអួតអាងពីវាដែរឬទេ? ម្យ៉ាងទៀត ក្មេងនោះបាននាំមកនូវខ្លឹមសារនៃជំនឿ គឺការជឿជាក់ និងការសារភាព ហើយសេចក្តីពិតមិនអាចបដិសេធបានឡើយ ជាពិសេសជំនឿ។ យើងអនុញ្ញាតឱ្យក្មេងធ្វើអ្វីដែលមានប្រយោជន៍សុទ្ធសាធ ដូចជាការទទួលអំណោយ ដូច្នេះការទទួលយកអ្វីដែលមានសុភមង្គលអស់កល្បជានិច្ច និងការសង្គ្រោះនៅថ្ងៃបរលោក កាន់តែមានសិទ្ធិទទួលបានការអនុញ្ញាត។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ ប្រសិនបើជំនឿរបស់ក្មេងត្រឹមត្រូវ នោះវានឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គេ ហើយប្រសិនបើវាជាកាតព្វកិច្ច នោះសាសនានឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យគេបោះបង់វាចោលឡើយ ព្រោះការបោះបង់ជំនឿរបស់អ្នកដែលត្រូវមានកាតព្វកិច្ចគឺការកុហក (កូហ្វរ) ហើយសាសនាមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការកុហកឡើយ។ ដូច្នេះការចូលសាសនារបស់ក្មេងមិនត្រឹមត្រូវទេ។ មានគេនិយាយថា លោក អាលី ពេញវ័យនៅពេលលោកចូលសាសនា (អាយុ ១៥ ឆ្នាំ)។ ចម្លើយតប៖ យើងមិនទទួលស្គាល់ថា ការអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើអ្វីមួយ នាំឱ្យវាទៅជាកាតព្វកិច្ចនោះទេ។ ប្រសិនបើអ្នកចង់មានន័យថា វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលគេត្រូវមានបាបប្រសិនបើបោះបង់ចោល នោះយើងយល់ស្រប ប៉ុន្តែវាមិនមានន័យថាវាមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ។ ដូចជាអ្នកធ្វើដំណើរដែលកាន់សីលក្នុងខែរ៉ាម៉ាដាន គឺវាត្រឹមត្រូវ ទោះបីជាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនៅពេលនោះក៏ដោយ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកអះអាងថាវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទាល់តែសោះ នោះគឺជាការបដិសេធតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ម៉ាន់ស៊ូរ ដែលបានចាត់ទុកវាជាគោលការណ៍របស់ អះលូលស៊ុននះ វ៉ាល់ជះម៉ាអា។ ហើយការអះអាងថា លោក អាលី ពេញវ័យទើបចូលសាសនា គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الوديعة
គម្ពីរស្ដីពីអាពាហ៍ពិពាហ៍ (និកាហ៍) បញ្ហា៖ ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍មានភាពប្រសើរជាងការដកខ្លួនចេញទៅបំពេញកិច្ចគោរពប្រតិបត្តិដោយស្ម័គ្រចិត្ត (ណាវ៉ាហ្វិល) នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ហើយនេះក៏ជាទស្សនៈរបស់ក្រុមស្វាហាពះ និងអ្នកជំនាន់តាប៊ីអីនភាគច្រើនផងដែរ។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា ការដកខ្លួនចេញទៅបំពេញកិច្ចគោរពប្រតិបត្តិដោយស្ម័គ្រចិត្ត មានភាពប្រសើរជាងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍គឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាហ្ស៊ីប) ឬជាស៊ុនណះ ហើយទោះបីក្នុងករណីណាក៏ដោយ វាសុទ្ធតែប្រសើរជាងកិច្ចគោរពប្រតិបត្តិដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះមានតម្រូវការផ្លូវភេទខ្លាំង នោះអាពាហ៍ពិពាហ៍គឺជាកាតព្វកិច្ច យោងទៅតាមអត្ថន័យនៃបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ចូរអ្នករៀបការជាមួយនារីណាដែលអ្នកពេញចិត្ត» ហើយភាពប្រសើរនៃកាតព្វកិច្ចលើកិច្ចការស្ម័គ្រចិត្តគឺជារឿងច្បាស់លាស់។ ប្រសិនបើមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចទេ វាក៏ជាស៊ុនណះ យោងតាមប្រសាសន៍របស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ដែលថា៖ «អាពាហ៍ពិពាហ៍គឺជាស៊ុនណះរបស់ខ្ញុំ អ្នកណាដែលមិនពេញចិត្តនឹងស៊ុនណះរបស់ខ្ញុំ នោះមិនមែនជាក្រុមរបស់ខ្ញុំឡើយ»។ មានរាយការណ៍ពីលោក អានីស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ថា៖ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) តែងតែជំរុញឱ្យមានការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងហាមឃាត់ការនៅលីវដោយតឹងរ៉ឹងបំផុត ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករៀបការជាមួយនារីដែលមានសេចក្តីស្រឡាញ់ និងមានកូនច្រើន ព្រោះខ្ញុំនឹងអួតអាងពីចំនួនអ្នកនៅថ្ងៃបរលោកចំពោះមុខព្យាការីដទៃទៀត» (កត់ត្រាដោយ អាប់ម៉ាត់ ក្នុងគម្ពីរមូសណាតរបស់លោក)។ មានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូហ្សារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ថា ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានសួរទៅកាន់បុរសម្នាក់ឈ្មោះ អាគីហ្វ ប៊ីន ប៊ូស ថា៖ «តើអ្នកមានភរិយាដែរឬទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «គ្មានទេ»។ លោកសួរទៀតថា៖ «តើអ្នកមានទាសីដែរឬទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «គ្មានទេ»។ លោកសួរទៀតថា៖ «តើអ្នកជាអ្នកមានធនធានមែនទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «បាទ ខ្ញុំជាអ្នកមានធនធាន»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «បើដូច្នោះ អ្នកគឺជាបងប្អូនរបស់ពួកស្អាន (សាតាំង)។ អាពាហ៍ពិពាហ៍គឺជាស៊ុនណះរបស់យើង ហើយមនុស្សដែលអាក្រក់បំផុតក្នុងចំណោមពួកអ្នក គឺអ្នកដែលនៅលីវ ហើយអ្នកដែលស្លាប់ទៅដោយភាពអាម៉ាស់បំផុត គឺអ្នកដែលនៅលីវ» (កត់ត្រាដោយ អាប់ម៉ាត់ ក្នុងគម្ពីរមូសណាតរបស់លោក)។ លោក អ៊ីបនូ ម៉ាស៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានរាយការណ៍ថា៖ យើងធ្លាប់នៅជាមួយព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ក្នុងវ័យក្មេង ហើយយើងគ្មានអ្វីសោះ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱក្រុមយុវជនអើយ! អ្នកណាដែលក្នុងចំណោមអ្នកមានលទ្ធភាពរៀបការ ចូររៀបការចុះ។ ចំណែកអ្នកណាដែលគ្មានលទ្ធភាព ចូរถือសីល (ស៊ូអ៊ុំ) ព្រោះវាជាខែលការពារសម្រាប់អ្នក»។ លោកបានបញ្ជាឱ្យរៀបការ និងផ្តល់អាទិភាពលើការរៀបការជាងការถือសីល។ ហាឌីសទាំងនេះបង្ហាញថា អាពាហ៍ពិពាហ៍គឺជាស៊ុនណះ ហើយវាប្រសើរជាងកិច្ចគោរពប្រតិបត្តិដោយស្ម័គ្រចិត្តដោយមានការឯកភាពគ្នា។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) មានច្រើនចំណុច៖ ចំណុចទីមួយ៖ ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ដែលថា៖ «កិច្ចការដែលប្រសើរជាងគេគឺ សឡាត» ហើយនេះគឺជាអត្ថបទច្បាស់លាស់ក្នុងបញ្ហានេះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب النكاح
ជំពូកស្តីពីការលែងលះ (កិតាប អត្តឡាក) បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់និយាយទៅកាន់ស្ត្រីដែលមិនមែនជាភរិយារបស់ខ្លួនថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំរៀបការជាមួយនាង នោះនាងនឹងត្រូវលែងលះ» បន្ទាប់មកគេក៏បានរៀបការជាមួយនាងមែននោះ ការលែងលះនឹងកើតឡើងជាធរមាន នេះបើយោងតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក)។ នេះក៏ជាទស្សនៈរបស់ អ៊ូម៉ារ, អ៊ីបន៍ ម៉ាស៊ូដ, អ៊ីបន៍ អ៊ូម៉ារ, អައްហ្សូហរី, អ៊ីបន៍ អាល់មូសៃយីប, អាន់ណាក់ហ៍អី, អ័ស្ហ-ស្ហាក់ប៊ី, ម៉ាក់ហូល និង សាលីម ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេទាំងអស់គ្នា)។ ចំណែកឯ អ៊ីម៉ាម អស្សាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានលើកឡើងថា ការលែងលះនោះមិនកើតឡើងជាធរមានឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមស្វាហាពះ និងក្រុមតាប៊ីអីន ព្រមទាំងអត្ថបទគម្ពីរដែលមានន័យទូលំទូលាយ និងការប្រៀបធៀបទៅនឹងករណីដែលបុរសម្នាក់និយាយទៅកាន់ភរិយារបស់ខ្លួនថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំរៀបការជាមួយស្ត្រីម្នាក់នោះ នោះនាងនឹងត្រូវលែងលះ»។ ចំណុចរួមនៃករណីទាំងពីរនេះ គឺការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការចាំបាច់ ដើម្បីបង្កើតឧបសគ្គក្នុងការរៀបការជាមួយស្ត្រីនោះ ក្នុងករណីដែលស្ត្រីនោះមានចរិតមិនល្អ ឬមានសម្តីអសុរោះ ដែលបុរសនោះមិនអាចជៀសផុតពីការរៀបការជាមួយនាងបាន ក្រៅពីការប្រើលក្ខខណ្ឌបែបនេះ។ ដូច្នេះ បញ្ញត្តិសាសនាបានអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រើលក្ខខណ្ឌបែបនេះនៅក្នុងករណីដើម ហេតុនេះវាក៏តម្រូវឱ្យមានសុពលភាពនៅក្នុងករណីបន្ទាប់បន្សំផងដែរ។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អស្សាហ្វីអី៖ គឺផ្អែកលើការដែលក្រុមស្វាហាពះបានសាកសួរអំពីបញ្ហានេះ ហើយ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនមានការលែងលះមុនពេលរៀបការនោះឡើយ»។ ចម្លើយតបវិញ៖ យើងយល់ស្របតាមខ្លឹមសារនៃហាឌីសនេះ ព្រោះតាមទស្សនៈរបស់យើង ការលែងលះមិនកើតឡើងមុនពេលរៀបការនោះទេ ប៉ុន្តែវាទើបតែកើតឡើងបន្ទាប់ពីការរៀបការរួចរាល់ប៉ុណ្ណោះ។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់លែងលះភរិយារបស់ខ្លួនចំនួនបីដងក្នុងពេលតែមួយ នោះគឺជាទង្វើដែលខុសពីគន្លងសាសនា (ប៊ីដអះ) និងជាទង្វើហាមឃាត់ (ហារ៉ាម) នេះបើយោងតាមទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍។ នេះក៏ជាទស្សនៈរបស់ក្រុមស្វាហាពះភាគច្រើនដូចជា៖ អាប់ប៊ូបានរ, អ៊ូម៉ារ, អ៊ីបន៍ ម៉ាស៊ូដ, អ៊ីបន៍ អាប់បាស, អ៊ីបន៍ អ៊ូម៉ារ និង អ៊ីមរ៉ាន់ ប៊ីន ហូសៃន (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេទាំងអស់គ្នា)។ ចំណែកឯ អ៊ីម៉ាម អស្សាហ្វីអី បានលើកឡើងថា វាមិនមែនជាទង្វើហាមឃាត់នោះទេ ប៉ុន្តែវាជាទង្វើដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត។ ភស្តុតាងរបស់ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ចូរអ្នកទាំងឡាយលែងលះពួកនាងសម្រាប់រយៈពេលនៃការរង់ចាំរបស់ពួកនាង» ដើម្បីបង្ហាញពីរយៈពេលនៃការរង់ចាំរបស់ពួកនាង។ នេះគឺជាការពន្យល់របស់ អ៊ីបន៍ អាប់បាស ដែលជាអ្នកបកស្រាយគម្ពីរដ៏ឆ្នើម។ ហើយព្រះអង្គក៏បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ «ការលែងលះមានពីរដង» ដែលមានន័យថា ការលែងលះដែលអាចត្រឡប់មកវិញបាន គឺត្រូវធ្វើម្តងមួយៗ មិនមែនធ្វើក្នុងពេលតែមួយនោះទេ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الطلاق
ជំពូកស្តីពីបទល្មើសហូឌូដ (កិច្ចកំណត់ទោស) បញ្ហាទី១៖ ការប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា (ការរួមភេទខុសច្បាប់) ដែលតម្រូវឱ្យមានការដាក់ទោសហូឌូដ គឺមិនអាចបញ្ជាក់បានឡើយ ក្រៅពីការសារភាពចំនួនបួនដងក្នុងបួនកន្លែងផ្សេងគ្នា នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក)។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានយល់ឃើញថា ការសារភាពតែមួយដងគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ៖ គឺផ្អែកលើហាឌីសរបស់លោក ម៉ាអីហ្ស ដែលថា ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានពន្យារពេលការអនុវត្តទោសលើរូបគាត់ រហូតដល់គាត់បានសារភាពគ្រប់បួនដងក្នុងបួនកន្លែងផ្សេងគ្នា។ ប្រសិនបើការសារភាពតិចជាងនេះអាចបញ្ជាក់ពីកំហុសបាន នោះលោកនឹងមិនពន្យារពេលឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ការបញ្ជាក់ពីអំពើហ្ស៊ីណាតាមរយៈសាក្សី គឺមានលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងជាងករណីដទៃ ដោយតម្រូវឱ្យមានសាក្សីបួននាក់តាមបទបញ្ញត្តិ និងការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា) ដូច្នេះការសារភាពក៏ត្រូវតែមានបួនដងដែរ ដើម្បីបង្ហាញពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃអំពើហ្ស៊ីណា និងដើម្បីរក្សាការបិទបាំងកំហុស ក៏ដូចជាការជៀសវាងការដាក់ទោសឱ្យបានច្រើនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី៖ គឺផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ដែលថា៖ «ឱ អ៊ុយនីស អើយ! ចូរទៅរកប្រពន្ធរបស់បុរសនេះចុះ បើនាងសារភាព នោះចូរអ្នកវាយនាងឱ្យស្លាប់ (រ៉ាចម៍)»។ លោកបានមានប្រសាសន៍បែបនេះនៅពេលបុរសម្នាក់ចោទប្រពន្ធខ្លួនពីបទហ្ស៊ីណា។ ដូច្នេះ ព្យាការីបានភ្ជាប់ការដាក់ទោសទៅនឹងការសារភាពជាទូទៅ ដោយមិនបានកំណត់ថាត្រូវតែបួនដងឡើយ។ ការឆ្លើយតប៖ ប្រសិនបើហាឌីសនេះកើតឡើងមុនហាឌីសរបស់លោក ម៉ាអីហ្ស នោះវាត្រូវបានលុបចោល (ម៉ាន់ស៊ូខ) ដោយហាឌីសក្រោយ។ ហើយប្រសិនបើវាជាហាឌីសក្រោយ នោះវាត្រូវបកស្រាយទៅតាមការសារភាពដែលគេស្គាល់ក្នុងវិស័យនេះ ពោលគឺការសារភាពបួនដង។ នេះជាអ្វីដែលគេស្គាល់ក្នុងចំណោមពួកគេ ដូចដែលលោក អាប់ប៊ូបានរ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយទៅកាន់លោក ម៉ាអីហ្ស ថា៖ «ចូរកោតខ្លាចអល់ឡោះនៅពេលសារភាពលើកទីបួន ព្រោះវាជាកត្តាដែលនាំឱ្យមានការដាក់ទោស»។ លោក អាប់ប៊ូ ប៊ូដះ បាននិយាយថា៖ «យើងធ្លាប់និយាយថា ប្រសិនបើគាត់មិនបានសារភាពលើកទីបួនទេ នោះលោកនឹងមិនវាយគាត់ឱ្យស្លាប់ឡើយ»។ ម្យ៉ាងទៀត ហាឌីសរបស់លោក អះស្ហាហ្វីអី មិនបានបញ្ជាក់ពីលក្ខខណ្ឌបួនដងទេ ខណៈហាឌីសរបស់លោក ម៉ាអីហ្ស បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ ដូច្នេះហាឌីសរបស់លោក ម៉ាអីហ្ស មានទម្ងន់ជាង។ បញ្ហាទី២៖ ម្ចាស់ទាសករមិនមានសិទ្ធិអនុវត្តទោសហូឌូដលើទាសកររបស់ខ្លួនឡើយ លើកលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំ) នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី យល់ថា ម្ចាស់មានសិទ្ធិអនុវត្តទោសវាយ (ជែលដ៍) បាន។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ៖ គឺការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមស្វាហាពះ ដូចជាលោក អ៊ីបនូ អាប់បាស, អ៊ីបនូ ម៉ាស៊ូដ និង អ៊ីបនូ ហ្ស៊ូបៃរ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ) ដែលបានរាយការណ៍ពីព្យាការីថា៖ «មានរឿងបួនដែលជាសិទ្ធិរបស់អ៊ីម៉ាម៖ ការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម (ហ្វៃ), ការអធិស្ឋានថ្ងៃសុក្រ, ការអនុវត្តទោសហូឌូដ និងការប្រមូលហ្សាកាត»។ ម្យ៉ាងទៀត ទោសហូឌូដគឺជាសិទ្ធិសុទ្ធសាធរបស់អល់ឡោះ ហើយគោលបំណងរបស់វាគឺដើម្បីសម្អាតសង្គមពីអំពើអបាយមុខ ដូច្នេះវាមិនអាចលុបចោលបានដោយសារការលើកលែងរបស់មនុស្សឡើយ។ អ្នកដែលមានសិទ្ធិអនុវត្តគឺអ្នកតំណាងច្បាប់ ពោលគឺអ៊ីម៉ាម ឬអ្នកដែលអ៊ីម៉ាមបានបញ្ជា។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី៖ គឺប្រសាសន៍របស់ព្យាការីថា៖ «ចូរអនុវត្តទោសលើអ្នកដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកអ្នក» និងប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើទាសការិនីរបស់នរណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា នោះចូរវាយនាង ហើយបើជួបប្រទះម្តងទៀត ចូរលក់នាងចេញ ទោះបីជាលក់បានត្រឹមខ្សែពួរក៏ដោយ»។ ការឆ្លើយតប៖ បញ្ជារបស់ព្យាការីឱ្យម្ចាស់អនុវត្តទោស គឺមានន័យថាជាកាតព្វកិច្ច ប៉ុន្តែវាត្រូវបានលុបចោលដោយការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា)។ ដូច្នេះ វាត្រូវបកស្រាយថាជាការអនុវត្តនៅពេលមានការអនុញ្ញាតពីអ៊ីម៉ាម ឬជាការអនុវត្តតាមរយៈការប្តឹងទៅអ្នកដែលមានអំណាច ឬជាការដាក់ទោសវិន័យ (តាក់អ្ស៊ីរ)។ ភស្តុតាងគឺប្រសាសន៍របស់ព្យាការីថា «បើជួបប្រទះម្តងទៀត ចូរលក់នាងចេញ» ព្រោះការលក់មិនមែនជាទោសហូឌូដឡើយតាមការឯកភាពគ្នា។ បញ្ហាទី៣៖ ស្ត្រីដែលមានសតិសម្បជញ្ញៈល្អ ប្រសិនបើនាងអនុញ្ញាតឱ្យបុរសវិកលចរិតរួមភេទជាមួយនាង ហើយពួកគេទាំងពីរប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា នោះមិនមានទោសហូឌូដលើនាង ឬលើបុរសនោះឡើយ នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី យល់ថា ស្ត្រីនោះត្រូវតែទទួលទោស។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ៖ អំពើហ្ស៊ីណាគឺកើតចេញពីបុរសជាចម្បង ព្រោះបុរសជាអ្នកធ្វើសកម្មភាព។ ចំណែកស្ត្រីគឺជាកន្លែងដែលសកម្មភាពនោះកើតឡើង។ អំពើហ្ស៊ីណាគឺជាអំពើដែលអ្នកប្រព្រឹត្តនឹងទទួលបានបាប ហើយអ្នកដែលជៀសវាងនឹងទទួលបានផលបុណ្យ។ បុរសវិកលចរិតមិនមែនជាអ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ឡើយ ដូច្នេះសកម្មភាពរបស់គាត់មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាហ្ស៊ីណាទេ។ នៅពេលដែលទោសមិនអាចអនុវត្តលើបុរសបាន វាក៏មិនអាចអនុវត្តលើស្ត្រីបានដែរ ព្រោះនាងជាអ្នកតាមក្រោយបុរសក្នុងករណីនេះ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី៖ ការប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណារបស់ស្ត្រី គឺគ្រាន់តែជាការអនុញ្ញាតឱ្យបុរសរួមភេទប៉ុណ្ណោះ ហើយការអនុញ្ញាតនេះមិនខុសគ្នាទេថាតើបុរសនោះមានសតិល្អ ឬវិកលចរិត ដូច្នេះនាងត្រូវតែទទួលទោស។ ការឆ្លើយតប៖ អំពើហ្ស៊ីណាមិនអាចកើតឡើងបានទេបើគ្មានបុរស និងស្ត្រី ប៉ុន្តែបុរសគឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ។ នៅពេលដែលបុរសមិនអាចទទួលទោសដោយសារគាត់មិនមែនជាអ្នកត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ នោះស្ត្រីក៏មិនអាចទទួលទោសបានដែរ។ បញ្ហាទី៤៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ជួលស្ត្រីម្នាក់ឱ្យរួមភេទជាមួយគាត់ ហើយគាត់ក៏បានរួមភេទជាមួយនាង នោះមិនមានទោសហូឌូដលើគាត់ឡើយ នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី យល់ថា ត្រូវតែមានទោស។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូហានីហ្វះ៖ នេះគឺជាការរួមភេទដែលមានភាពស្រពិចស្រពិល (ស៊ូបហះ) នៃភាពជាម្ចាស់ ព្រោះស្ត្រីនោះអាចទទួលយកការរៀបការបាន ហើយការជួលក៏ជាទម្រង់នៃការផ្តល់សិទ្ធិមួយដែរ ដែលបង្កើតឱ្យមានភាពស្រពិចស្រពិល។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលព្យាការីហៅប្រាក់នោះថាជា «ថ្លៃឈ្នួលរបស់ស្រីពេស្យា»។ ទោសហូឌូដត្រូវតែជៀសវាងនៅពេលមានភាពស្រពិចស្រពិល យោងតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការីថា៖ «ចូរជៀសវាងការដាក់ទោសហូឌូដនៅពេលមានភាពស្រពិចស្រពិល»។ មានរឿងរ៉ាវមួយដែលស្ត្រីម្នាក់បានសុំទឹកអ្នកគង្វាលម្នាក់ ហើយអ្នកគង្វាលនោះមិនព្រមឱ្យផឹក លុះត្រាតែនាងព្រមរួមភេទជាមួយគាត់។ នាងក៏បានព្រមព្រៀង។ រឿងនេះបានដឹងដល់លោក អ៊ូម៉ារ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ហើយលោកបានលុបចោលទោសហូឌូដលើនាង ដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ «នោះគឺជាថ្លៃឈ្នួលរបស់នាង»។ លោកបានសម្រេចតាមច្បាប់ និងបានបញ្ជាក់ពីមូលហេតុ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្ហាហ្វីអី៖ ការរួមភេទនេះគឺជាអំពើហ្ស៊ីណាសុទ្ធសាធមុនពេលមានកិច្ចសន្យាជួល ដូច្នេះវាមិនមានភាពស្រពិចស្រពិលអ្វីឡើយ។ ដូច្នេះការរួមភេទមុន និងក្រោយការជួលមិនគួរមានភាពខុសគ្នាទេ ហើយអំពើហ្ស៊ីណាសុទ្ធសាធត្រូវតែមានទោស។ ការឆ្លើយតប៖ ភាពស្រពិចស្រពិលបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីកិច្ចសន្យាជួល ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ដូច្នេះវាបង្កើតឱ្យមានភាពស្រពិចស្រពិលក្រោយកិច្ចសន្យា មិនមែនមុនកិច្ចសន្យានោះទេ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الحدود
ជំពូកស្តីពីការលួច បញ្ហា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានលួចទ្រព្យសម្បត្តិដល់កម្រិតកំណត់ដែលត្រូវកាត់ដៃ (នីសាប) ហើយដៃរបស់គាត់ត្រូវបានកាត់រួចរាល់ ប៉ុន្តែទ្រព្យដែលលួចនោះត្រូវបានបាត់បង់ ឬខូចខាត នោះតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) អ្នកលួចមិនចាំបាច់សងសំណងឡើយ។ ចំណែកឯតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) អ្នកលួចត្រូវតែសងសំណង។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដែលថា៖ «ចំពោះបុរសដែលលួច និងស្ត្រីដែលលួច ចូរអ្នកទាំងឡាយកាត់ដៃរបស់ពួកគេទាំងពីរ ជាការតបស្នងចំពោះអ្វីដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្ត»។ ក្នុងខគម្ពីរនេះបានកំណត់ថា ការកាត់ដៃគឺជាការដាក់ទណ្ឌកម្មដ៏ពេញលេញរួចទៅហើយ ប្រសិនបើឱ្យគាត់សងសំណងទៀត នោះការកាត់ដៃនឹងក្លាយទៅជាផ្នែកមួយនៃទណ្ឌកម្មប៉ុណ្ណោះ។ ម្យ៉ាងទៀត មានហាឌីសរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលមានន័យថា៖ «មិនមានការផាកពិន័យ (សងសំណង) លើអ្នកលួចឡើយ បន្ទាប់ពីដៃស្តាំរបស់គាត់ត្រូវបានកាត់រួច»។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី៖ គឺផ្អែកលើការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា) ថាត្រូវតែកាត់ដៃអ្នកលួច ដូច្នេះគាត់ក៏ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវសងសំណងផងដែរ ពីព្រោះគាត់បានយកទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និងដោយមិនត្រឹមត្រូវ។ ហេតុនេះ គាត់ត្រូវតែប្រគល់ទ្រព្យនោះត្រឡប់ទៅវិញប្រសិនបើវានៅមាន ហើយត្រូវសងតម្លៃរបស់វាប្រសិនបើវាត្រូវបានបាត់បង់ ស្របតាមហាឌីសរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលមានន័យថា៖ «ដៃត្រូវទទួលខុសត្រូវលើអ្វីដែលវាបានយក រហូតទាល់តែវាប្រគល់ត្រឡប់ទៅវិញ»។ ចម្លើយតបវិញ៖ ការប្រកាន់យកភស្តុតាងពីគម្ពីរគម្ពីរគួរអានគឺមានទម្ងន់ខ្លាំងជាង ហើយហាឌីសដែលយើងបានលើកឡើងខាងលើ គឺជាភស្តុតាងដ៏ច្បាស់លាស់ក្នុងករណីនេះ ដូច្នេះវាមិនអាចត្រូវបានជំទាស់ដោយភស្តុតាងដែលមិនច្បាស់លាស់នោះទេ។ បញ្ហា៖ មិនមានការកាត់ដៃចំពោះអ្នកជីកផ្នូរលួចសព (ណាបបាស) តាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍។ ចំណែកឯតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី គឺត្រូវតែកាត់ដៃ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើហាឌីសរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលមានន័យថា៖ «មិនមានការកាត់ដៃចំពោះអ្នកលួចលាក់» ដែលពាក្យនេះសំដៅលើអ្នកជីកផ្នូរក្នុងភាសារបស់អ្នកក្រុងម៉ាឌីណាហ៍។ ម្យ៉ាងទៀត មានការរាយការណ៍ថា លោកអាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ធ្លាប់បាននាំខ្លួនអ្នកជីកផ្នូរម្នាក់មក ហើយលោកបានត្រឹមតែដាក់ទណ្ឌកម្មវាយដំ (តាក់ហ្ស៊ីរ) ប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនបានកាត់ដៃគាត់ឡើយ ហើយលោកអ៊ីប៊ុន អាប់បាស (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោកទាំងពីរ) ក៏បានយល់ស្របតាមនេះដែរ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អះស្សាហ្វីអី៖ គឺផ្អែកលើហាឌីសរបស់រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដែលមានន័យថា៖ «អ្នកណាដែលជីកផ្នូរលួច យើងនឹងកាត់ដៃគាត់» ហើយនេះគឺជាអត្ថបទហាឌីសដ៏ច្បាស់លាស់បំផុតក្នុងករណីនេះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب السرقة
ជំពូកស្តីពីការជីហាត (ការតស៊ូក្នុងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ) បញ្ហា៖ ប្រសិនបើជនជាតិហ័រប៊ី (អ្នកដែលមិនមែនជាមូស្លីមក្នុងទឹកដីសង្រ្គាម) បានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមនៅក្នុងទឹកដីសង្រ្គាម ហើយនៅបន្តរស់នៅទីនោះដោយមិនបានធ្វើការហ៊ីជរោះ (ធ្វើចំណាកស្រុក) មកកាន់ទឹកដីឥស្លាមឡើយ រួចត្រូវបានមូស្លីម ឬជនជាតិហ្ស៊ីមមី (អ្នកមិនមែនមូស្លីមដែលស្ថិតក្រោមការការពាររបស់រដ្ឋឥស្លាម) សម្លាប់ នោះយោងតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) គឺមិនតម្រូវឱ្យមានការកាត់ទោសតាមច្បាប់កាសាស់ (ការសងសឹកស្មើនឹងទោស) ឬការបង់សំណង (ឌីយ៉ះ) ឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការសម្លាប់នោះកើតឡើងដោយអចេតនា គឺតម្រូវឱ្យមានការបង់កាហ្វារ៉ោះ (ការលោះបាប)។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវតែមានការកាត់ទោសតាមច្បាប់កាសាស់ក្នុងករណីសម្លាប់ដោយចេតនា និងមានការបង់កាហ្វារ៉ោះក្នុងករណីសម្លាប់ដោយអចេតនា។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ដែលថា៖ «ប្រសិនបើគាត់ (អ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់) មកពីក្រុមដែលជាសត្រូវនឹងពួកអ្នក ហើយគាត់ជាអ្នកមានជំនឿ (មូស្លីម) នោះត្រូវលោះទាសករម្នាក់ដែលមានជំនឿ»។ ព្រះអង្គបានកំណត់ឱ្យមានការបង់កាហ្វារ៉ោះចំពោះការសម្លាប់គាត់ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមិនបានបញ្ជាក់អំពីការកាត់ទោសតាមច្បាប់កាសាស់ ឬការបង់សំណងឡើយ។ ប្រសិនបើការកាត់ទោសទាំងពីរនេះចាំបាច់ត្រូវតែមាន នោះព្រះអង្គប្រាកដជាបានបញ្ជាក់រួចហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត មានការរាយការណ៍ថា រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលរស់នៅចន្លោះក្រុមអ្នកគោរពបូជារូបសំណាក នោះគាត់គ្មានសំណង (ឌីយ៉ះ) ឡើយ»។ លើសពីនេះ ការការពារជីវិតដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយច្បាប់ គឺកើតឡើងតាមរយៈការរស់នៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម ប៉ុន្តែបុគ្គលនេះបានបោះបង់ចោលការការពារជីវិតរបស់ខ្លួនដោយការបន្តរស់នៅក្នុងទឹកដីសង្រ្គាម ដូច្នេះការសម្លាប់គាត់មិនតម្រូវឱ្យមានការកាត់ទោសតាមច្បាប់កាសាស់ ឬការបង់សំណងឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី៖ គឺដោយសារតែការសម្លាប់មូស្លីមមួយរូបដោយចេតនា និងដោយអយុត្តិធម៌ គឺត្រូវតែមានការកាត់ទោសតាមច្បាប់កាសាស់ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ត្រូវបានកំណត់លើពួកអ្នកឱ្យអនុវត្តច្បាប់កាសាស់»។ ចម្លើយតបវិញ៖ គឺថាខគម្ពីរនេះត្រូវបានកំណត់លក្ខខណ្ឌដោយការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញ (អ៊ីជម៉ា)។ ជាក់ស្តែង ប្រសិនបើឪពុកសម្លាប់កូនខ្លួនឯង គឺមិនត្រូវកាត់ទោសតាមច្បាប់កាសាស់ឡើយ។ ដូច្នេះ បញ្ហាដែលកំពុងជជែកវែកញែកនេះ ក៏ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមលក្ខខណ្ឌដូចគ្នានឹងភស្តុតាងដែលយើងបានលើកឡើងខាងលើដែរ។ បញ្ហា៖ ប្រសិនបើពួកកាហ្វារ (អ្នកមិនមែនមូស្លីម) បានដណ្តើមយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មូស្លីម ហើយបាននាំយកទៅរក្សាទុកក្នុងទឹកដីសង្រ្គាម នោះយោងតាមទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ គឺទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះបានក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេ។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី យល់ថាវាមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេឡើយ។ ភស្តុតាងរបស់អ៊ីម៉ាម អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍៖ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «(ចំណែកនៃទ្រព្យសម្បត្តិសង្គ្រាម) គឺសម្រាប់ជនក្រីក្រដែលធ្វើការហ៊ីជរោះ ដែលពួកគេត្រូវបានគេបណ្តេញចេញពីលំនៅឋាន និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ»។ ព្រះអង្គបានហៅពួកគេថាជា «ជនក្រីក្រ» ទោះបីជាទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះនៅតែត្រូវបានភ្ជាប់ឈ្មោះថាជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេក៏ដោយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الجهاد