ការសូត្រគម្ពីរគួរអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមក្នុងសឡាត

ការលើកឡើងពីដំណឹងមួយទៀតដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់អាន់សារី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) និងការបញ្ជាក់ពីភាពខ្សោយនៃដំណឹងនេះ៖ ៣៤៣ - លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់យើងថា លោក អាប់ប៊ូ ហ្សាហ្វារ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាលី ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អាប់ឌុលការីម អាល់ហ្ស៊ូហ៍លី នៅទីក្រុងម៉ារ្វ បានប្រាប់យើងថា លោក សាអ៊ីដ ប៊ិន ម៉ាសអ៊ូដ បានអានឱ្យយើងស្តាប់ថា លោក អ៊ីស្ហាក ប៊ិន ម៉ាន់ស៊ូ អាល់សាលូលី បានប្រាប់យើងថា លោក អាល់ហាសាន់ ប៊ិន សាលីហ៍ បានរាយការណ៍ពី ល័យស៍ និង ហ្សាប៊ីរ ពី អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូបៃរ ពី ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ ពីព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ (អ្នកដឹកនាំសឡាត) នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជាការអានសម្រាប់គេដែរ»។ ៣៤៤ - លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់យើងថា លោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន សាលីហ៍ ប៊ិន ហានី បានប្រាប់ខ្ញុំថា លោក អាហ្មាត់ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ណាសរ បានប្រាប់យើងថា លោក អាប់ប៊ូ នុអាអ៊ីម បានប្រាប់យើងថា លោក អាល់ហាសាន់ ប៊ិន សាលីហ៍ ពី ហ្សាប៊ីរ ពី អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូបៃរ ពី ហ្សាប៊ីរ ពីព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ដូចគ្នានេះដែរ។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់យើងក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានអានឱ្យលោកស្តាប់ថា៖ ល័យស៍ ប៊ិន អាប់ប៊ូ ស៊ូឡៃម និង ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន យ៉ាហ្ស៊ីដ អាល់ហ្ស៊ូហ៍ហ្វី គឺជាបុគ្គលដែលមិនអាចយកជាការបានក្នុងការរាយការណ៍របស់ពួកគេម្នាក់ៗ ជាពិសេសនៅពេលដែលពួកគេផ្ទុយពីអ្នកដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត (អាល់ស៊ីកាត) ហើយពួកគេឯកោក្នុងការរាយការណ៍ដំណឹងដែលមិនអាចទទួលយកបាន (មូនការ) បែបនេះ ពីបុគ្គលដូចជា អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូបៃរ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន មូស្លីម អាល់ម៉ាក់គី ដែលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ និងមានអ្នករាយការណ៍តាមគាត់ច្រើន។ ការរិះគន់លើអ្នកទាំងពីរនេះមានភាពច្បាស់លាស់ពេក រហូតមិនចាំបាច់សរសេរឱ្យវែងឆ្ងាយក្នុងសៀវភៅនេះទេ។ ល័យស៍ ប៊ិន អាប់ប៊ូ ស៊ូឡៃម នោះ លោក យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន សាអ៊ីដ អាល់កាត់តាន់ មិនដែលរាយការណ៍ហាសីសពីគាត់ឡើយ។ លោក យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន ម៉ាអ៊ីន បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ល័យស៍ ប៊ិន អាប់ប៊ូ ស៊ូឡៃម គឺខ្សោយ»។ ចំណែក ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន យ៉ាហ្ស៊ីដ អាល់ហ្ស៊ូហ៍ហ្វី ត្រូវបានក្រុមអ្នកជំនាញផ្នែកហាសីសរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ លោក ហ្សាហ៊ីដ ប៊ិន គូដាម៉ា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សូមស្បថនឹងអល់ឡោះ ហ្សាប៊ីរ អាល់ហ្ស៊ូហ៍ហ្វី គឺជាអ្នកកុហកម្នាក់ គាត់ជឿលើការវិលត្រឡប់មកវិញ (រ៉ាចអះ)»។ លោក ស៊ូហ្វយ៉ាន ប៊ិន អ៊ូយ៉ៃន៉ា ក៏បានមានប្រសាសន៍ដូចគ្នានេះដែរ។ លោក ប៊ូខូរី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន យ៉ាហ្ស៊ីដ អាល់ហ្ស៊ូហ៍ហ្វី ត្រូវបានលោក យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន សាអ៊ីដ អាល់កាត់តាន់ និង អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន់ ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី បោះបង់ចោល»។ លោក យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន ម៉ាអ៊ីន បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហ្សាប៊ីរ អាល់ហ្ស៊ូហ៍ហ្វី គឺជាអ្នកកុហក គេមិនត្រូវកត់ត្រាហាសីស ឬសម្តីរបស់គាត់ឡើយ»។ យើងបានរាយការណ៍ពីលោក អាមិរ ប៊ិន ស៊ូរ៉ះប៊ីល អាល់ស៊ែប៊ី ថាគាត់បាននិយាយទៅកាន់ហ្សាប៊ីរថា៖ «ឱ ហ្សាប៊ីរអើយ! អ្នកនឹងមិនស្លាប់ឡើយ រហូតទាល់តែអ្នកកុហកលើរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក)»។ លោក អ៊ីស្មាអ៊ីល ប៊ិន អាប់ប៊ូ ខាលីដ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនទាន់បានប៉ុន្មានថ្ងៃផង ហ្សាប៊ីរ ក៏ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជាអ្នកកុហក»។ ៣៤៥ - លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានប្រាប់យើងថា លោក អាប់ប៊ូ អាល់អាបាស់ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាក៊ូ ប បានប្រាប់យើងថា លោក អាល់អាបាស់ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ឌូរី បានប្រាប់យើងថា លោក យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន អាប់ប៊ូ បាករ និង អ៊ីស្ហាក ប៊ិន ម៉ាន់ស៊ូ អាល់សាលូលី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោក អាល់ហាសាន់ ប៊ិន សាលីហ៍ ប៊ិន ហៃ បានប្រាប់យើងពី ហ្សាប៊ីរ និង ល័យស៍ ប៊ិន អាប់ប៊ូ ស៊ូឡៃម ពី អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូបៃរ ពី ហ្សាប៊ីរ ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជាការអានសម្រាប់គេដែរ»។ ៣៤៦ - លោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់យើងថា លោក អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ហ្សាហ្វារ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ណាសរ អាល់ឃុលឌី និង អាប់ប៊ូ សាអ៊ីដ អាហ្មាត់ ប៊ិន យ៉ាក៊ូ ប អាល់សាកាហ្វី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោក អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ម៉ះមូដ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ម៉ារ្វ៉ាហ្ស៊ី បានប្រាប់យើងថា លោក សាហ៍ល ប៊ិន អាល់អាបាស់ បានប្រាប់យើងថា លោក អ៊ីស្មាអ៊ីល ប៊ិន អ៊ូឡៃយ៉ា ពី អាយូ ប ពី អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូបៃរ ពី ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសឡាតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជាការអានសម្រាប់គេដែរ»។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដំណឹងនេះគឺជាមោឃៈ (បាតិល) តាមរយៈខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍នេះ»។ ៣៤៧ - លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់យើងថា លោក អាប់ប៊ូ សាអ៊ីដ បានប្រាប់ខ្ញុំថា លោក អាប់ប៊ូ អាល់ហ្វាល់ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់សាក់ទិយ៉ានី បានប្រាប់យើងថា លោក អាប់ប៊ូ អ៊ីស្ហាក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាហ្មាត់ អាល់ម៉ាលីនី បានប្រាប់យើងថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាស្ហារ៉ាស បានប្រាប់យើងថា អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អ៊ូម៉ារ ពី អ៊ីបនុ លូហៃអះ ពី អាប់ប៊ូ ហ្ស៊ូបៃរ ពី ហ្សាប៊ីរ ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជាការអានសម្រាប់គេដែរ»។ នេះជាអ្វីដែលខ្ញុំបានរកឃើញនៅក្នុងសៀវភៅ អាត់តាល់ឃីស។

ការលើកឡើងអំពីដំណឹងមួយទៀត ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់អាន់សារី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ក្នុងទម្រង់ជាហាឌីសម៉ារហ្វូអ៊ (ហាឌីសដែលយោងទៅដល់ព្យាការី ﷺ) និងការបញ្ជាក់ពីភាពខ្សោយរបស់អ្នកដែលបានលើកវាឡើង។ ៣៤៩ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយលោក អាប់ប៊ូ សាអ៊ត អាហ្មាត់ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ម៉ាលីនីយ៍ ពីលោក អាប់ប៊ូ អាហ្មាត់ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អះឌីយ៍ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពីលោក ហ្សាក់ហ្វារ ប៊ិន អាហ្មាត់ ប៊ិន អាល់ហាចាច និងក្រុមមួយចំនួនថា៖ ពួកគេបាននិយាយថា បានរាយការណ៍ដោយលោក បះរ ប៊ិន ណាសរ៍ ពីលោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាឡាម ពីលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ពីលោក វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ដែលបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលបានធ្វើសឡាត ហើយមិនបានអានស៊ូរ៉ះ អាល់ហ្វាត៊ីហះ (ហ្វាត៊ីហះ អាល់គីតាប) នៅក្នុងសឡាតនោះទេ គឺសឡាតនោះមិនមានសុពលភាពឡើយ លើកលែងតែការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមប៉ុណ្ណោះ»។ លោក អាប់ប៊ូ អាហ្មាត់ បាននិយាយថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ក្រៅពីលោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាឡាម ទេ ដែលបានលើកហាឌីសនេះ (ម៉ារហ្វូអ៊) ពីលោក ម៉ាលិក ខណៈដែលនៅក្នុងគម្ពីរ «អាល់មូអត្តា» ហាឌីសនេះគឺជាប្រភេទ «ម៉ៅកូហ្វ» (ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់តាប៊ីអីន)។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់យើងនូវអ្វីដែលត្រូវបានអានជូនលោកថា៖ លោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាឡាម បានភាន់ច្រឡំលើលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ក្នុងការលើកហាឌីសនេះឡើង (ជាហាឌីសម៉ារហ្វូអ៊) ហើយលោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាឡាម គឺជាអ្នកដែលច្រើនតែភាន់ច្រឡំ។ លោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស បានរាយការណ៍ហាឌីសនេះនៅក្នុងគម្ពីរ «អាល់មូអត្តា» ពីលោក វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ថាជាពាក្យសម្តីរបស់លោកផ្ទាល់។ លោកបានបន្តថា៖ វាត្រូវបានរាយការណ៍តាមផ្លូវមួយទៀតក្នុងទម្រង់ម៉ារហ្វូអ៊ ប៉ុន្តែអ្នករាយការណ៍បានភាន់ច្រឡំក្នុងការលើកវាឡើង។ ៣៥០ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយលោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពីលោក អាប់ប៊ូ សាអ៊ត មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ហ្សាក់ហ្វារ អាល់ខះស៊ីប អាល់ហេរ៉ាវីយ៍ ពីសៀវភៅរបស់លោក ពីលោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ម៉ះមូដ អាល់សាអ៊ឌីយ៍ ពីលោក អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន មូសា អាល់ស៊ូឌីយ៍ ពីលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ពីលោក វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រាល់សឡាតដែលមិនបានអាន អ៊ុំមុលគីតាប (អាល់ហ្វាត៊ីហះ) នៅក្នុងនោះ គឺវាជាសឡាតដែលមិនពេញលេញ (ខ៊ីដាច) លើកលែងតែការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម»។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ អ្នករាយការណ៍ពីលោក អ៊ីស្មាអីល អាល់ស៊ូឌីយ៍ បានភាន់ច្រឡំយ៉ាងប្រាកដក្នុងការលើកហាឌីសនេះឡើង (ជាម៉ារហ្វូអ៊) ព្រោះថាអ្នកប្រាជ្ញដែលគួរឱ្យទុកចិត្តបានរាយការណ៍ផ្ទុយពីនេះពីលោក អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន មូសា។ ៣៥១ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយលោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពីលោក អាប់ឌុលឡោះ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាក់អ៊ូប អាល់សៃបានីយ៍, លោក អាប់ប៊ូ ហ្សាក់ហ្វារ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន សាលីហ៍ ប៊ិន ហានី និងលោក អាប់ប៊ូ អ៊ីស្ហាក់ អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ិន អ៊ីស្មះ ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម ថា៖ ពួកគេបាននិយាយថា បានរាយការណ៍ដោយលោក សារីយ៍ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ះ ពីលោក អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន មូសា អាល់ស៊ូឌីយ៍ ពីលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ពីលោក វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ពីលោក ហ្សាប៊ីរ។ លោក សារីយ៍ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ះ បាននិយាយថា៖ វាមិនមែនជាហាឌីសម៉ារហ្វូអ៊ទេ ដោយលោកបាននិយាយថា៖ «រាល់សឡាតដែលមិនបានអាន អ៊ុំមុលគីតាប នៅក្នុងនោះ គឺវាជាសឡាតដែលមិនពេញលេញ លើកលែងតែការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម»។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានប្រាប់យើងនូវអ្វីដែលត្រូវបានអានជូនលោកថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក សារីយ៍ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ះ និយាយថា៖ ខ្ញុំមិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាម្នាក់រាយការណ៍ហាឌីសនេះពីខ្ញុំក្នុងទម្រង់ម៉ារហ្វូអ៊នោះទេ ព្រោះនៅក្នុងសៀវភៅរបស់ខ្ញុំ វាគឺជាហាឌីសម៉ៅកូហ្វ។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍មកយើងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថា៖ ហាឌីសនេះត្រូវបានលើកឡើងចំពោះលោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន យ៉ាក់អ៊ូប ហើយលោកបាននិយាយថា៖ នេះគឺជាការកុហក ខ្ញុំបានឮលោក សារីយ៍ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ះ រាយការណ៍វាជាហាឌីសម៉ៅកូហ្វ។ បន្ទាប់មកលោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំមិនដែលត្រូវបានគេរាយការណ៍ហាឌីសនេះក្រៅពីរបៀបនេះទេ ដូច្នេះអ្នកណាក៏ដោយដែលលើកឡើងវាពីខ្ញុំក្នុងទម្រង់មានខ្សែសង្វាក់ពេញលេញ (មូសណាត) គឺគេបានកុហក។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន យ៉ាក់អ៊ូប និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់សៃដាឡានីយ៍ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន ប៊ីនតិ ស៊ូឌីយ៍ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក ម៉ាលិក អំពីហាឌីសនេះថា៖ តើវាជាហាឌីសម៉ារហ្វូអ៊មែនឬ? លោកបានឆ្លើយថា៖ ចូរយកវាត្រឹមត្រង់នេះចុះ (មានន័យថាជាពាក្យសម្តីរបស់លោកផ្ទាល់)។ លោកអ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បាននិយាយថា៖ រឿងរ៉ាវនេះពីលោក ម៉ាលិក បានបដិសេធការរាយការណ៍របស់អ្នកដែលបានរាយការណ៍វាជាហាឌីសម៉ារហ្វូអ៊។ ៣៥២ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពីលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អ៊ូបៃដ៍ អាល់ហ្វាក់គីហ៍ ពីលោក អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ហាសាន់ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ហ្សាប៊ីរ ពីលោក អាប់ប៊ូ អ៊ីស្មះ អាស៊ីម ប៊ិន អ៊ីសាម ឃូហ្សាន ពីលោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន ណាសរ៍ ប៊ិន ហាច៊ីប ពីលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ពីលោក វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលមានអ៊ីម៉ាម នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាម គឺជារបស់អ្នកនោះដែរ»។ លោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ លោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន ណាសរ៍ ប៊ិន ហាច៊ីប មិនមែនជាអ្នកដែលចម្លែកក្នុងការរាយការណ៍បែបនេះទេ ព្រោះលោកបានរាយការណ៍ពីលោក ម៉ាលិក និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតនូវអ្វីដែលគ្មានអ្នកណាម្នាក់គាំទ្រ។ លោកអ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ បាននិយាយថា៖ លោក យ៉ះយ៉ា ប៊ិន ណាសរ៍ បានលាយឡំក្នុងហាឌីសនេះពីរចំណុច៖ មួយគឺការលើកវាឡើង (ជាម៉ារហ្វូអ៊) និងមួយទៀតគឺការផ្លាស់ប្តូរពាក្យសម្តីរបស់វា ហើយលោកក៏មានហាឌីសស្រដៀងគ្នានេះជាច្រើនទៀត ហេតុនេះហើយបានជាការរាយការណ៍របស់លោកមិនអាចយកជាការបាន។ ៣៥៣ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពីលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ស្ហៃរីយ៍ ពីលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អះរ៉ាស ពីលោក អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ិន រូស្តុម និងលោក អាលី ប៊ិន អាល់ចារូដ ប៊ិន យ៉ាហ្ស៊ីដ ថា៖ ពួកគេបាននិយាយថា បានរាយការណ៍ដោយលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ពីលោក អាប់ប៊ូ នូអៃម៍ វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សឡាតមិនមានសុពលភាពទេ ប្រសិនបើមិនបានអានហ្វាត៊ីហះ អាល់គីតាប នៅក្នុងនោះ លើកលែងតែនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម»។ លោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អះរ៉ាស នេះត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាជាអ្នកកុហក ហើយគ្មាននរណាម្នាក់យកការរាយការណ៍របស់លោកជាការបានឡើយ លើកលែងតែអ្នកដែលលង់ទៅតាមចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់ខ្លួន។ យើងសូមជ្រកកោននឹងអល់ឡោះពីការដើរតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត។ ហាឌីសនេះនៅក្នុងគម្ពីរ «អាល់មូអត្តា» ដែលលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស បានចងក្រង និងត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញប្រើប្រាស់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ គឺជាហាឌីសម៉ៅកូហ្វ ហើយលោកបានបដិសេធការលើកវាឡើង (ជាម៉ារហ្វូអ៊) នៅក្នុងអ្វីដែលយើងបានរាយការណ៍ពីលោក។ ៣៥៨ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយលោក អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពីលោក អាប់ប៊ូ ហ្សាក់ការីយ៉ា យ៉ះយ៉ា ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់អាន់បារីយ៍ និងលោក អាប់ប៊ូ បាក់រ៍ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ហ្សាក់ហ្វារ អាល់មូហ្សាក់គី ថា៖ ពួកគេបាននិយាយថា បានរាយការណ៍ដោយលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម អាល់អាប់ឌីយ៍ ពីលោក អ៊ីបនូ ប៊ូកៃរ៍ ពីលោក ម៉ាលិក ពីលោក វ៉ះប៊ិន ប៊ិន កៃសាន ពីលោក ហ្សាប៊ីរ ថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលបានធ្វើសឡាតមួយរ៉ាកាត ហើយមិនបានអាន អ៊ុំមុលគួរអាន (អាល់ហ្វាត៊ីហះ) នៅក្នុងនោះ គឺសឡាតនោះមិនមានសុពលភាពឡើយ លើកលែងតែនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម»។ នេះគឺជាពាក្យសម្តីនៃហាឌីសរបស់លោក អាប់ប៊ូ ហ្សាក់ការីយ៉ា និងលោក អាប់ប៊ូ ណាសរ៍ ហើយលោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន វ៉ះប៊ិន និងអ្នកដទៃទៀតក៏បានរាយការណ៍វាពីលោក ម៉ាលិក ប៊ិន អានីស ក្នុងទម្រង់ម៉ៅកូហ្វដែរ។ នៅក្នុងនោះមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីការកំណត់ឱ្យអាន «អ៊ុំមុលគួរអាន» ក្នុងសឡាត និងកាតព្វកិច្ចនៃការអានវាក្នុងរាល់រ៉ាកាតនៃសឡាត ដែលផ្ទុយពីពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដែលនិយាយថា៖ វាមិនត្រូវបានកំណត់ ហើយមិនចាំបាច់អានវាក្នុងរ៉ាកាតពីរចុងក្រោយនោះទេ។ ចំពោះពាក្យសម្តីរបស់លោកដែលថា៖ «លើកលែងតែនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម» គឺអាចទៅរួចថាវាជាមហ្សហាប់ (គោលជំហរ) របស់លោកដែលអនុញ្ញាតឱ្យទុកការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមក្នុងសឡាតដែលអ៊ីម៉ាមអានឮៗ។ យើងបានរាយការណ៍ពីលោកកន្លងមកថា៖ «យើងធ្លាប់អាននៅក្នុងសឡាតហ្សូហរ៍ និងអាស្រ៍ នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមក្នុងរ៉ាកាតពីរដំបូងដោយអានហ្វាត៊ីហះ អាល់គីតាប និងស៊ូរ៉ះមួយទៀត ហើយក្នុងរ៉ាកាតពីរចុងក្រោយដោយអានហ្វាត៊ីហះ អាល់គីតាប»។ ហើយក៏អាចទៅរួចថា អត្ថន័យរបស់វាគឺរ៉ាកាតដែលម៉ាក់អ៊ូម (អ្នកតាម) បានទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងពេលកំពុងរូកូអ៊ ដូច្នេះវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គេដោយមិនចាំបាច់អាន។ ការបកស្រាយនេះត្រូវបានជ្រើសរើសដោយលោក អ៊ីស្ហាក់ ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម អាល់ហាន់ហ្សាលីយ៍ ដូចដែលលោក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អ៊ីស្ហាក់ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ះ បានរៀបរាប់ពីលោក។

ការលើកឡើងពីរបាយការណ៍មួយទៀត ដែលអ្នកហាមឃាត់ការអានគម្ពីរ (គីរ៉ាអាត) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ យកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយនៃរបាយការណ៍នោះ៖ ៣៦០ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ សាអដ៍ អាហ្មេដ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ម៉ាលីនី ពី អប៊ូ អាហ្មេដ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អះដាយ អាល់ហាភីហ្ស៍ ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អាល់ហ៊ូសៃន អាល់សហ្វហ្វារ និង អ៊ីបនុ សាអិដ៍ ពួកគេទាំងពីរបាននិយាយថា៖ បានរាយការណ៍មកយើងដោយ យូស៊ូហ្វ ប៊ិន មូសា ពី សាឡាម៉ះ ប៊ិន អាល់ហ្វាឌ្ល៍ ពី អាល់ហាចាច ប៊ិន អារតះអាហ៍ ពី កាតាដះ ពី ស៊ូរ៉ារ៉ះ ប៊ិន អៅហ្វា ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានដឹកនាំមនុស្សធ្វើសឡាត ហើយមានបុរសម្នាក់បានអានគម្ពីរនៅពីក្រោយលោក។ នៅពេលលោកបញ្ចប់សឡាត លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើនរណាជាអ្នកដែលរំខានខ្ញុំក្នុងការអានស៊ូរ៉ះរបស់ខ្ញុំ?» បន្ទាប់មកលោកក៏បានហាមឃាត់ការអានគម្ពីរនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ។ អ៊ីបនុ សាអិដ៍ បាននិយាយថា៖ សម្តីរបស់គាត់ដែលថា «លោកបានហាមឃាត់ការអានគម្ពីរនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ» គឺជាការរាយការណ៍ដាច់ដោយឡែករបស់ ហាចាច។ ខណៈដែលអ្នករាយការណ៍ដទៃទៀតដូចជា ស៊ូអបះ, អ៊ីបនុ អាប់ប៊ី អារូបាន, ម៉ាំម៉ារ, អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន មូស្លីម, ហាចាច ប៊ិន ហាចាច, អាយយូ ប៊ិន អាប់ប៊ី មីស្គីន, ហាំម៉ាម, អាប់បាន និង សាអីដ ប៊ិន បាស៊ីរ បានរាយការណ៍ពី កាតាដះ ដោយមិនមាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេនិយាយនូវអ្វីដែល ហាចាច បាននិយាយដាច់ដោយឡែកនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ស៊ូអបះ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ កាតាដះ ថា តើលោក (ព្យាការី) បានស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះឬ? គាត់ឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើលោកស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះ លោកមុខជាបានហាមឃាត់វាទៅហើយ។ ៣៦១ - និងបានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាភីហ្ស៍ គាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អប៊ូ អាល់ហ៊ូសៃន អាល់ហាភីហ្ស៍ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អ៊ីបនុ សាអិដ៍ និយាយថា៖ បន្ទាប់មកគាត់បានលើកឡើងនូវអ្វីដែល អ៊ីបនុ អះដាយ បានរាយការណ៍ពីគាត់ ហើយគាត់គឺ យ៉ះយ៉ា ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន សាអិដ៍ ដែលជាអ្នកចងចាំហាឌីស (ហាភីហ្ស៍) ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកចងចាំហាឌីសនៃប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ ក្រៅពីគាត់បាននិយាយថា អាយយូ ប៊ិន មីស្គីន... ៣៦២ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ បាករ អាល់ហារីស អាល់ហ្វិកហ៍ហ៍ ពី អប៊ូ អាល់ហាសាន់ អាលី ប៊ិន អ៊ូម៉ារ អាដដារ៉ូគូតនី អាល់ហាភីហ្ស៍ ពី អាហ្មេដ ប៊ិន ណាសរ៍ ប៊ិន ស៊ីនដាវៃហ៍ ពី យូស៊ូហ្វ ប៊ិន មូសា ពី សាឡាម៉ះ ប៊ិន អាល់ហ្វាឌ្ល៍ ពី ហាចាច ប៊ិន អារតះអាហ៍ ហើយគាត់បានលើកឡើងនូវហាឌីសនោះដោយខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍របស់គាត់ស្រដៀងគ្នានេះ។ អាដដារ៉ូគូតនី បាននិយាយថា៖ សម្តីរបស់គាត់ដែលថា «លោកបានហាមឃាត់ពួកគេពីការអានគម្ពីរនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ» គឺជាការយល់ច្រឡំរបស់ ហាចាច។ អ្វីដែលត្រឹមត្រូវគឺអ្វីដែល ស៊ូអបះ, សាអីដ ប៊ិន អាប់ប៊ី អារូបាន និងអ្នកដទៃទៀតបានរាយការណ៍ពី កាតាដះ។ អាដដារ៉ូគូតនី បាននិយាយថា៖ និងបានរាយការណ៍មកយើងដោយ អ៊ូម៉ារ ប៊ិន អាលី ប៊ិន អាហ្មេដ អាល់កាត់តាន ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ហាសសាន់ អាល់អាហ្សរ៉ក់ ពី សាបាបះ ពី ស៊ូអបះ ពី កាតាដះ ពី ស៊ូរ៉ារ៉ះ ប៊ិន អៅហ្វា ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន ថា ព្យាការី ﷺ បានធ្វើសឡាតហ្ស៊ូហ័រ រួចមានបុរសម្នាក់មកអាននៅពីក្រោយលោកនូវស៊ូរ៉ះ «សាប់ប៊ីហ៊ីសម៉ារ៉ាប់ប៊ីកាល់អាអ្ល៉ា»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នរណាក្នុងចំណោមអ្នកដែលជាអ្នកអាន?» បុរសម្នាក់ឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំ។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានគិតថា អ្នកខ្លះក្នុងចំណោមអ្នកបានរំខានខ្ញុំក្នុងការអានវា»។ ស៊ូអបះ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ កាតាដះ ថា តើលោកបានស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះឬ? គាត់ឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើលោកស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះ លោកមុខជាបានហាមឃាត់វាទៅហើយ។ ៣៦៣ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាលី អាល់ហ៊ូសៃន ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អារ៉ូហ្សាបារី ពី អប៊ូ បាករ ប៊ិន ដាសះ ពី អប៊ូ ដាវូដ អាល់ស៊ីជីស្តានី ពី អប៊ូ អាល់វ៉ាលីដ អាតតាយ៉ាលីស៊ី ពី ស៊ូអបះ។ អប៊ូ ដាវូដ បាននិយាយថា៖ និងបានរាយការណ៍មកយើងដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន កាស៊ីរ អាល់អាបឌី ពី ស៊ូអបះ ពី កាតាដះ ពី ស៊ូរ៉ារ៉ះ ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន ថា ព្យាការី ﷺ បានធ្វើសឡាតហ្ស៊ូហ័រ រួចមានបុរសម្នាក់មកអាននៅពីក្រោយលោកនូវស៊ូរ៉ះ «សាប់ប៊ីហ៊ីសម៉ារ៉ាប់ប៊ីកាល់អាអ្ល៉ា»។ នៅពេលលោកបញ្ចប់សឡាត លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នរណាក្នុងចំណោមអ្នកដែលបានអាន?» ពួកគេឆ្លើយថា៖ បុរសម្នាក់។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានដឹងថា អ្នកខ្លះក្នុងចំណោមអ្នកបានរំខានខ្ញុំក្នុងការអានវា»។ អប៊ូ អាល់វ៉ាលីដ បាននិយាយនៅក្នុងហាឌីសរបស់គាត់ថា៖ ស៊ូអបះ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ កាតាដះ ថា តើមិនមែនសម្តីរបស់ សាអីដ ដែលថា «ចូរស្ងៀមស្ងាត់ចំពោះគម្ពីរ» នោះឬ? គាត់ឆ្លើយថា៖ នោះគឺនៅពេលដែលគេអានឮៗ។ ហើយ អ៊ីបនុ កាស៊ីរ បាននិយាយនៅក្នុងហាឌីសរបស់គាត់ថា៖ ស៊ូអបះ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ កាតាដះ ថា តើលោកបានស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះឬ? គាត់ឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើលោកស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះ លោកមុខជាបានហាមឃាត់វាទៅហើយ។ អ៊ីម៉ាំ អាហ្មេដ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នោះគឺនៅពេលដែលគេអានឮៗ។ វាអាចទៅរួចដែលថាវាសំដៅទៅលើអ៊ីម៉ាំ ហើយក៏អាចទៅរួចដែលថាវាសំដៅទៅលើម៉ាក់មូម (អ្នកតាម)។ មានន័យថា វាមិនអនុញ្ញាតឱ្យម៉ាក់មូមអានគម្ពីរនៅពេលដែលអ៊ីម៉ាំអានឮៗនោះទេ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់អានក្នុងចិត្ត នោះវាមិនមែនជាការផ្ទុយនឹងការស្ងៀមស្ងាត់ឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត នេះគឺជាមតិមួយដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី សាអីដ ដែលមិនអាចយកមកធ្វើជាភស្តុតាងបានឡើយ។ ភស្តុតាងគឺស្ថិតនៅលើការទទួលស្គាល់របស់ កាតាដះ នៅពេលដែលគាត់និយាយថា៖ «ប្រសិនបើលោកស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះ លោកមុខជាបានហាមឃាត់វាទៅហើយ» ដោយសារតែលោកមិនបានហាមឃាត់ការអាននៅពីក្រោយលោកឡើយ ដែលវាផ្ទុយពីអ្វីដែល ហាចាច ប៊ិន អារតះអាហ៍ បានរាយការណ៍ពីគាត់។ ៣៦៤ - និងបានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ បាករ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាល់ហាសាន់ ប៊ិន ហ្វៅរ៉ក់ ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ចាហ្វារ ពី យូណុស ប៊ិន ហាប៊ីប ពី អប៊ូ ដាវូដ អាតតាយ៉ាលីស៊ី ពី ស៊ូអបះ ពី កាតាដះ ពី ស៊ូរ៉ារ៉ះ ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានដឹកនាំសហាបះរបស់លោកធ្វើសឡាតហ្ស៊ូហ័រ រួចលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នរណាក្នុងចំណោមអ្នកដែលបានអានស៊ូរ៉ះ សាប់ប៊ីហ៊ីសម៉ារ៉ាប់ប៊ីកាល់អាអ្ល៉ា?» បុរសម្នាក់ឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំ។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានដឹងថា មានបុរសម្នាក់បានរំខានខ្ញុំក្នុងការអានវា»។ ស៊ូអបះ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ កាតាដះ ថា តើលោកបានស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះឬ? គាត់ឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើលោកស្អប់ខ្ពើមរឿងនោះ លោកមុខជាបានហាមឃាត់វាទៅហើយ។ នៅក្នុងរឿងនេះមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា សម្តីរបស់គាត់ដែលថា «លោកបានហាមឃាត់ការអានគម្ពីរនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ» គឺជាការយល់ច្រឡំរបស់ ហាចាច ប៊ិន អារតះអាហ៍ ព្រោះគាត់បានឮវាពី កាតាដះ។ ហើយ ហាចាច មានរឿងរ៉ាវបែបនេះច្រើនណាស់ដែលមិនអាចរៀបរាប់អស់នៅទីនេះបាន។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបនៅក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាអ្នកដែលមិនអាចយកជាភស្តុតាងបាន។ យ៉ះយ៉ា ប៊ិន ម៉ាអ៊ីន បាននិយាយថា៖ ហាឌីសរបស់ ហាចាច ប៊ិន អារតះអាហ៍ មិនអាចយកជាភស្តុតាងបានទេ។ ហើយ យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាអីដ អាល់កាត់តាន មិនធ្លាប់រាយការណ៍ហាឌីសពីគាត់ឡើយ។ ហាឌីសនេះគឺជាហាឌីសមួយដែល សាឡាម៉ះ ប៊ិន អាល់ហ្វាឌ្ល៍ អាល់អាបារ៉ាស បានរាយការណ៍ដាច់ដោយឡែកពីគាត់ ហើយ សាឡាម៉ះ ប៊ិន អាល់ហ្វាឌ្ល៍ គឺជាអ្នកដែលត្រូវបានគេរិះគន់។ បន្ទាប់មក ប្រសិនបើព្យាការី ﷺ បានស្អប់ខ្ពើមការអានរបស់គាត់ នោះលោកគ្រាន់តែស្អប់ខ្ពើមការអានឮៗនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំតែប៉ុណ្ណោះ។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថា លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នរណាក្នុងចំណោមអ្នកដែលបានអាន សាប់ប៊ីហ៊ីសម៉ារ៉ាប់ប៊ីកាល់អាអ្ល៉ា?» ប្រសិនបើគាត់មិនបានលើកសំឡេងអានស៊ូរ៉ះនេះទេ នោះលោកមុខជាមិនអាចដឹងថាគាត់អានអ្វីនោះទេ។ យើងក៏ស្អប់ខ្ពើមចំពោះម៉ាក់មូមដែលលើកសំឡេងអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំដែរ ប៉ុន្តែចំពោះការអានក្នុងចិត្តវិញ គឺមិនមានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ យើងបានរាយការណ៍ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន នៅក្នុងសៀវភៅនេះនូវអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីគាត់អំពីការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ហើយវាបញ្ជាក់បន្ថែមនូវអ្វីដែលយើងបាននិយាយ។ ៣៦៥ - ស្រដៀងនឹងហាឌីសនេះដែរ គឺអ្វីដែលបានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាភីហ្ស៍ ពី អប៊ូ អាល់អាបបាស មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាកូប ពី អប៊ូ ក៊ីឡាបះ ពី ប៊ូកៃរ ប៊ិន បាកការ ពី យូណុស ប៊ិន អាប់ប៊ី អ៊ីស្ហាក ពីឪពុករបស់គាត់ ពី អប៊ូ អាល់អាហ្វវ៉ាស ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ម៉ាសអូដ បាននិយាយថា៖ ពួកគេធ្លាប់អានគម្ពីរនៅពីក្រោយព្យាការី ﷺ រួចលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកទាំងឡាយបានធ្វើឱ្យខ្ញុំច្របូកច្របល់ក្នុងការអានគម្ពីរ»។ នេះក៏សំដៅទៅលើការអានឮៗនៅពីក្រោយលោកដែរ ហើយយើងក៏ស្អប់ខ្ពើមចំពោះម៉ាក់មូមដែលអានឮៗដែរ ប៉ុន្តែចំពោះការអានក្នុងចិត្តវិញ គឺមិនមានបញ្ហាអ្វីឡើយ។

យើងបានរៀបរាប់រួចមកហើយនៅក្នុងផ្នែកមុននៃកិតាបនេះ តាមរយៈការរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ថា អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ហ៊ូហ្សាផាហ៍ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានធ្វើការសឡាត ហើយលោកបានអានគម្ពីរដោយបញ្ចេញសំឡេងខ្លាំង។ ពេលនោះ ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោកថា៖ «ឱកូនប្រុសរបស់ ហ៊ូហ្សាផាហ៍ អើយ! កុំធ្វើឱ្យខ្ញុំឮ (ការអានរបស់អ្នក) ប៉ុន្តែចូរធ្វើឱ្យអល់ឡោះឮវិញ»។ ៣៦៦ - ហើយ អាប់ប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អាល់ហារីស បានជម្រាបប្រាប់យើងថា អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ហៃយ៉ាន បានរាយការណ៍មកយើងថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាហ្យា ប៊ិន ម៉ាន់ដាហ៍ បានរាយការណ៍មកយើងថា ហារូន ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាំម៉ាល់ បានរាយការណ៍មកយើងថា វ៉ាហ៍ប ប៊ិន ចារីរ បានរាយការណ៍មកយើងថា ឪពុករបស់លោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាន់នុអ៊្មាន ប៊ិន រ៉ាស៊ីដ រៀបរាប់ពី អައްហ្សូហ្រី ពី អាប់ប៊ូ សាឡាម៉ាហ៍ ពី អាប់ប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ូហ៍ ហើយលោកបានលើកឡើងនូវរឿងដដែលនេះ ប៉ុន្តែលោកបានប្រើពាក្យថា៖ «ហើយចូរធ្វើឱ្យម្ចាស់របស់អ្នកឮវិញ»។ យើងក៏បានរាយការណ៍នៅក្នុងហាឌីសរបស់ អ៊ូបាដាហ៍ ប៊ិន អះសាមីត និងអ្នកដទៃទៀត អំពីការបញ្ចេញសំឡេងរបស់អ្នកដែលអានគម្ពីរនៅពីក្រោយព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ក្នុងសឡាតដែលត្រូវអានបញ្ចេញសំឡេងថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ លើកលែងតែការអាន ស៊ូរ៉ាត អាល់ហ្វាតិហាហ៍ (អ៊ុំមុលគម្ពីរគួរអាន) ព្រោះថាគ្មានសឡាតសម្រាប់អ្នកដែលមិនបានអានវាឡើយ»។ ការលើកឡើងពីដំណឹងមួយទៀត ដែលអ្នកដែលមិនចូលចិត្តការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបញ្ជាក់ពីភាពខ្សោយនៃដំណឹងនោះ៖ ៣៦៧ - អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានជម្រាបប្រាប់យើងថា អាប់ប៊ូ អាល់ហ៊ូសៃន អាលី ប៊ិន អាល់ហ៊ូសៃន ប៊ិន ចាហ្វារ អាល់អាត្តារ នៅទីក្រុងបាកដាដ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា ច៊ូបៃរ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់វ៉ាស៊ីត៊ី និង អះម៉ាត់ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អައްស៊ីរមារ៉ាយ បាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាល់ហៃសាំ ប៊ិន យ៉ាហ្ស៊ីដ អាប់ប៊ូ ចាហ្វារ អាល់វ៉ាស៊ីត៊ី បានរាយការណ៍មកយើងថា អះម៉ាត់ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់អាជឡានី ដែលជាទាសកររំដោះរបស់ អាលី ប៊ិន អាប់ប៊ី តូលីប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានរាយការណ៍មកយើងថា ស៊ូហ្វ្យាន អាត់សាវរី ពី អាល់មុហ្គីរ៉ូហ៍ ពី អ៊ីប្រាហ៊ីម ពី អាល់កូម៉ាហ៍ ពី អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានដឹកនាំពួកយើងធ្វើសឡាត។ លុះពេលលោកផ្តល់ស៊ូឡាម (បញ្ចប់សឡាត) លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើអ្នកណាខ្លះក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាដែលបានអានគម្ពីរនៅពីក្រោយខ្ញុំ?» ក្រុមមនុស្សក៏ស្ងៀមស្ងាត់។ លោកបានមានប្រសាសន៍ម្តងទៀតថា៖ «តើអ្នកណាខ្លះក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាដែលបានអានគម្ពីរនៅពីក្រោយខ្ញុំ?» បុរសម្នាក់បានឆ្លើយថា៖ គឺខ្ញុំ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំត្រូវគេដណ្តើមអានគម្ពីរ? នៅពេលដែលម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាធ្វើសឡាតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ចូរឱ្យគាត់ស្ងៀម ព្រោះថាការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជារបស់គាត់ (អ្នកតាម) ហើយសឡាតរបស់អ៊ីម៉ាំ ក៏ជាសឡាតរបស់គាត់ដែរ»។ នេះគឺជាពាក្យសម្តីរបស់ ច៊ូបៃរ។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បាននិយាយទៅកាន់យើងថា៖ នេះគឺជាហាឌីសមួយដែលយើងមិនបានកត់ត្រាទុកក្រៅពីតាមរយៈអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់នេះ ដោយខ្សែសង្វាក់នៃការរាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) នេះឡើយ ហើយយើងក៏មិនដែលឮអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍ណាម្នាក់នៅទីក្រុងគូហ្វាហ៍លើកឡើងពីវា នៅក្នុងជំពូកនេះដែរ។ ប្រសិនបើហាឌីសបែបនេះពិតជាបានមកពី អាត់សាវរី ពី អាល់មុហ្គីរ៉ូហ៍ មែននោះ វាមិនអាចលាក់បាំងពីក្រុមអ្នកប្រាជ្ញនៅទីក្រុងគូហ្វាហ៍បានឡើយ។ ចំណែក អះម៉ាត់ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់អាជឡានី នេះវិញ យើងមិនស្គាល់គាត់ទេ ហើយយើងក៏មិនដែលឮគេនិយាយពីគាត់ក្រៅពីដំណឹងនេះដែរ។ តាមពិតទៅ ដំណឹងដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ម៉ាសអូដ ពីព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) គឺថា៖ «អ្នករាល់គ្នាបានធ្វើឱ្យខ្ញុំច្របូកច្របល់ក្នុងការអានគម្ពីរ ដោយសារការបញ្ចេញសំឡេងអាននៅពីក្រោយខ្ញុំ»។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានស្នើសុំ៖ ៣៦៨ - បានរៀបរាប់នូវអ្វីដែល អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក (ហៅថា អស្-សាប់ឃី) បានប្រាប់យើងថា៖ យូស៊ូហ្វ ប៊ិន យ៉ាកូព បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ រ៉ប៊ី និង អាល់មុ-កុដដាមី បាននិយាយថា៖ អប៊ូ អាហ្មាត់ អ៊ីស-ហ្ស៊ូបៃរី បានប្រាប់យើងថា៖ យូណុស ប៊ិន អប៊ី អ៊ីស្ហាក បានប្រាប់យើងថា... ៣៦៩ - អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក បាននិយាយថា៖ អប៊ូ បាក្រ អាល់មុ-ត័ររ៉ីហ្ស បានប្រាប់យើងថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាហ៊ីយ៉ា បានប្រាប់យើងថា៖ អ៊ីស្ហាក បានប្រាប់យើងថា៖ អាន់-ណ័ឌរ ប៊ិន ស៊ូម៉ៃល បានប្រាប់យើងថា៖ យូណុស ប៊ិន អប៊ី អ៊ីស្ហាក ពី អប៊ី អ៊ីស្ហាក ពី អប៊ី អាល់-អាហ្វវ៉ាស ពី អាប់ឌុលឡោះ ពី រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ក្រុមមនុស្សដែលកំពុងអានគម្ពីរគម្ពីរគួរអានដោយបញ្ចេញសំឡេងខ្លាំងៗថា៖ «អ្នកទាំងឡាយបានធ្វើឱ្យការអានគម្ពីរគួរអានរបស់ខ្ញុំច្របូកច្របល់»។ បន្ទាប់មក ប្រសិនបើពាក្យរបស់លោកដែលថា៖ «ការអានរបស់គាត់ (អ៊ីម៉ាំ) គឺជាការអានសម្រាប់គាត់ (ម៉ាក់អ៊ូម)» បង្ហាញថាការអានរបស់អ៊ីម៉ាំជំនួសឱ្យការអានរបស់ម៉ាក់អ៊ូមបាន នោះវាក៏ត្រូវតែមានន័យថាពាក្យរបស់លោកដែលថា៖ «ការសឡាតរបស់គាត់ (អ៊ីម៉ាំ) គឺជាការសឡាតសម្រាប់គាត់ (ម៉ាក់អ៊ូម)» បង្ហាញថាការសឡាតរបស់អ៊ីម៉ាំជំនួសឱ្យការសឡាតរបស់ម៉ាក់អ៊ូមបានដែរ។ ប៉ុន្តែយើងមិនដឹងថាមាននរណាម្នាក់និយាយបែបនោះឡើយ ដូច្នេះវាបង្ហាញថាហាឌីសនេះខ្សោយ។ ហាឌីសនេះត្រូវបានរាយការណ៍ពី អ៊ីបនុ ម៉ាសអ៊ូដ ក្នុងទម្រង់ជាម៉ារហ្វូអ៍ (ហាឌីសរបស់ អប៊ី អាល់-អាហ្វវ៉ាស) ហើយក៏មានរាយការណ៍ពីគាត់ក្នុងទម្រង់ជាម៉ៅកូហ្វផងដែរ។ ៣៧០ - អប៊ូ បាក្រ អាហ្មាត់ ប៊ិន អាល់-ហាសាន់ អាល់-កូឌី បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ អាល់-អាប់បាស មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាកូព បានប្រាប់យើងថា៖ យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន អប៊ី តាលីប បានប្រាប់យើងថា៖ អាំរ ប៊ិន អាប់ឌុល ហ្គហ្វហ្វារ ពី អ៊ីបនុ អប៊ី លៃឡា ពី អាល់-ហាកាំ ពី អ៊ីប្រូហ៊ីម ពី អាល់កុម៉ា ពី អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ «ឱ្យខ្ញុំខាំលើរងើកភ្លើង (ហ្គដា) នៅតែប្រសើរសម្រាប់ខ្ញុំ ជាងការដែលខ្ញុំអាន (គម្ពីរគួរអាន) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ»។ ប្រសិនបើហាឌីសនេះមានសុពលភាពពី អាំរ ប៊ិន អាប់ឌុល ហ្គហ្វហ្វារ និងពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ិន អប៊ី លៃឡា នោះអ្វីដែលចង់សំដៅលើការអានគឺការបញ្ចេញសំឡេងខ្លាំង ដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ក្នុងរាយការណ៍របស់ អប៊ី អាល់-អាហ្វវ៉ាស ថា៖ «អ្នកទាំងឡាយបានធ្វើឱ្យការអានគម្ពីរគួរអានរបស់ខ្ញុំច្របូកច្របល់»។ ចំណែកអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី អប៊ី ហាំហ្សះ អាល់-គូហ្វី ពី អ៊ីប្រូហ៊ីម អាន់-ណាក់ហៃ ពី អាល់កុម៉ា ប៊ិន កៃស៍ ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ម៉ាសអ៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) ដែលបាននិយាយថា៖ កុំអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ព្រោះការអានរបស់គាត់គឺជាការអានសម្រាប់អ្នក គឺមិនមានសុពលភាពឡើយ ព្រោះ អប៊ី ហាំហ្សះ អាល់-អាអ្វារ អាល់-គូហ្វី មិនមែនជាអ្នកដែលអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសយកជាការបាននោះទេ។ ៣៧១ - ម្យ៉ាងទៀត វាត្រូវបានជំទាស់ដោយអ្វីដែល អាលី ប៊ិន អាហ្មាត់ អាល់-មុ-ក្វរី នៅបាកដាដ បានប្រាប់យើងថា៖ អាហ្មាត់ ប៊ិន សាល់ម៉ាន់ អាល់-ហ្វាក់គីហ៍ បានប្រាប់យើងថា៖ អ៊ីប្រូហ៊ីម ប៊ិន អ៊ីស្ហាក បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ សាឡាម៉ា បានប្រាប់យើងថា៖ ហាំម៉ាត ពី អប៊ី ហាំហ្សះ អាល់-អាអ្វារ ពី អ៊ីប្រូហ៊ីម ពី អាល់កុម៉ា ថា៖ «អ៊ីបនុ ម៉ាសអ៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) មិនអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំឡើយ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលអ៊ីម៉ាំមិនអានប៉ុណ្ណោះ»។ គាត់ចង់សំដៅថា លើកលែងតែអ៊ីម៉ាំមិនបញ្ចេញសំឡេងខ្លាំង ទើបគាត់អាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ។ ៣៧២ - អ្វីដែលល្បីល្បាញពី អ៊ីប្រូហ៊ីម ពី អាល់កុម៉ា ក្នុងន័យនេះ គឺអ្វីដែល អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់-ហាហ្វីហ្ស បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ តយយីប អាល់-ការ៉ាប៊ីស៊ី បានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ អប៊ូ អាល់-អាប់បាស អ៊ីស-ស៊ិរ៉ាច បានប្រាប់យើងថា៖ យូស៊ូហ្វ ប៊ិន មូសា អាល់-កាត់តាន បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ មូអាវីយ៉ា និង វ៉ាគីអ៍ បាននិយាយថា៖ អាល់-អាអាំម៉ាស បានប្រាប់យើងពី អ៊ីប្រូហ៊ីម ពី អាល់កុម៉ា ថា៖ «ខ្ញុំបានសឡាតនៅក្បែរ អាប់ឌុលឡោះ ខ្ញុំមិនដឹងថាគាត់អានឡើយ រហូតដល់គាត់បានបញ្ចេញសំឡេងខ្លាំងនូវអាយ៉ាត់នេះ៖ ﴿វ៉ាកុល រ៉ប៊ី ហ្ស៊ីដនី អ៊ីលម៉ា - ហើយចូរអ្នកពោលថា៖ ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ សូមទ្រង់បន្ថែមចំណេះដឹងដល់ខ្ញុំផង﴾ [តូហា៖ ១១៤]»។ ហើយយើងបានរាយការណ៍រួចហើយនៅក្នុងសៀវភៅនេះពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ហ្ស៊ីយ៉ាដ អាល់-អាសាតឌី ថា៖ ខ្ញុំបានសឡាតនៅក្បែរ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ម៉ាសអ៊ូដ នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ហើយខ្ញុំបានឮគាត់អាននៅក្នុងការសឡាត ហ្ស៊ូហ័រ និង អះស័រ។ ៣៧៣ - ចំពោះហាឌីសដែល អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់-ហាហ្វីហ្ស និង មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន មូសា បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ អាល់-អាប់បាស មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន យ៉ាកូព បានប្រាប់យើងថា៖ អ៊ូសៃដ ប៊ិន អាស៊ិម បានប្រាប់យើងថា៖ អាល់-ហូសៃន ប៊ិន ហ្វស៍ ពី ស៊ូហ្វយ៉ាន់ ពី ម៉ាន់ស៊ូ... ៣៧៤ - ហើយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ និង មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន មូសា បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ អាល់-អាប់បាស បានប្រាប់យើងថា៖ ហារូន ប៊ិន ស៊ូឡៃម៉ាន់ បានប្រាប់យើងថា៖ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី ពី ស៊ូហ្វយ៉ាន់ និង ស៊ូអៃប ពី ម៉ាន់ស៊ូ ពី អប៊ី វ៉ាអិល ថា៖ មានបុរសម្នាក់បានសួរ អ៊ីបនុ ម៉ាសអ៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) អំពីការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ គាត់បានឆ្លើយថា៖ «ចូរអ្នកស្ងៀមស្ងាត់ដើម្បីស្តាប់គម្ពីរគួរអាន ព្រោះការសឡាតមានកិច្ចការត្រូវធ្វើ ហើយអ៊ីម៉ាំនឹងបំពេញការងារនោះជំនួសអ្នក»។ នេះគឺសំដៅលើការសឡាតដែលអ៊ីម៉ាំបញ្ចេញសំឡេងអានខ្លាំង។ ពាក្យថា «ចូរស្ងៀមស្ងាត់ស្តាប់គម្ពីរគួរអាន» គឺសំដៅលើអ្វីដែលគេឮ មិនមែនអ្វីដែលគេមិនឮនោះទេ។ យើងបានរាយការណ៍ពី អាប់ឌុលឡោះ ថាគាត់ធ្លាប់អាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំក្នុងពេលសឡាត ហ្ស៊ូហ័រ និង អះស័រ។ ដូច្នេះទំនងជាពាក្យរបស់គាត់ដែលថា «ចូរស្ងៀមស្ងាត់ស្តាប់គម្ពីរគួរអាន» គឺសំដៅលើការហាមឃាត់ការបញ្ចេញសំឡេងអានខ្លាំង មិនមែនហាមឃាត់ការអានទាំងស្រុងនោះទេ ដូចដែលយើងបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ៣៧៥ - អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់-ហាហ្វីហ្ស បានប្រាប់យើងថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាហ្មាត់ អ៊ីហ្ស-ហ្ស៊ូហ្លី បានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ អះ-សាក់ហ្វាហ្វី បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ គូរ៉ៃប បានប្រាប់យើងថា៖ យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ បានប្រាប់យើងថា៖ អ៊ូកបះ អាល់-អាសាំ ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ស៊ីរីន បានប្រាប់យើងថា៖ អាប់ប៊ីដា បាននិយាយថា អ៊ីបនុ ម៉ាសអ៊ូដ តែងតែនិយាយថា៖ «រាល់ការសឡាតណាដែលគ្មានការអាន នោះវាមិនមែនជាការសឡាតឡើយ»។ ៣៧៦ - អ៊ីម៉ាំ អប៊ូ អ៊ូសម៉ាន់ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) បានប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ តាហ៊ីរ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ា បានប្រាប់យើងថា៖ ជីតាខ្ញុំបានប្រាប់យើងថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន បាស-សារ ប៊ុនដារ បានប្រាប់យើងថា៖ មូអាំម៉ាល់ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក បានប្រាប់យើងថា៖ ស៊ូហ្វយ៉ាន់ ពី អប៊ី អ៊ីស្ហាក ពី អប៊ី អាល់-អាហ្វវ៉ាស ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ម៉ាសអ៊ូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) បាននិយាយថា៖ «កុំប្រញាប់ប្រញាល់ជាងអ្នកអាន (អ៊ីម៉ាំ) របស់អ្នក។ អ៊ីម៉ាំត្រូវបានតែងតាំងឡើងដើម្បីឱ្យអ្នកដើរតាមគាត់។ ដូច្នេះនៅពេលគាត់រូកូអ៍ ចូរអ្នករូកូអ៍ ហើយនៅពេលគាត់ស៊ូជូដ ចូរអ្នកស៊ូជូដ។ ព្រោះម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងឡាយអាចនឹងមានស៊ូរ៉ះជាមួយគាត់ ហើយគាត់ក៏អានវា រួចក៏រូកូអ៍មុនពេលអ៊ីម៉ាំរូកូអ៍។ ដូច្នេះ កុំប្រញាប់ប្រញាល់ជាងអ្នកអានរបស់អ្នក ព្រោះអ៊ីម៉ាំត្រូវបានតែងតាំងឡើងដើម្បីឱ្យអ្នកដើរតាមគាត់»។ អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន ខូហ្សៃម៉ា បាននិយាយថា៖ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថា អ៊ីបនុ ម៉ាសអ៊ូដ នៅក្នុងហាឌីសនេះ បានហាមឃាត់ម៉ាក់អ៊ូមមិនឱ្យរូកូអ៍នៅពេលអានស៊ូរ៉ះចប់មុនពេលអ៊ីម៉ាំរូកូអ៍? ហើយគាត់បានហាមឃាត់មិនឱ្យប្រញាប់ប្រញាល់ជាងអ៊ីម៉ាំក្នុងការអាន ប៉ុន្តែគាត់មិនបានហាមឃាត់ការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំឡើយ។

ការលើកឡើងពីភស្តុតាងមួយទៀត ដែលអ្នកដែលមិនចូលចិត្តការអាន (គម្ពីរ) តាមក្រោយអ៊ីម៉ាំយកមកធ្វើជាមូលដ្ឋាន និងការបកស្រាយពីភាពមិនច្បាស់លាស់នៃភស្តុតាងនោះ៖ ៣៧៧- អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាល់អាប់បាស មូហាំម៉ាដ ប៊ិន យ៉ាក៊ូប បានរាយការណ៍ថា៖ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ប៊ូ សាលីហ៍ បានរាយការណ៍ថា៖ មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ អាប់ប៊ូ ហ្សាហ៊ីរីយ៉ះ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ អាល់ហាស់ដ្រាមី បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ប៊ូ ដារដា បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ត្រូវបានគេសួរថា៖ តើក្នុងសឡាតនីមួយៗត្រូវមានការអាន (គម្ពីរ) ដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ បុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអាន់ស័របាននិយាយថា៖ «រឿងនេះបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចហើយ»។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក៏បានមានប្រសាសន៍មកកាន់ខ្ញុំ ខណៈដែលខ្ញុំជាអ្នកដែលនៅជិតលោកជាងគេថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលអ៊ីម៉ាំដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ នេះជារបៀបដែល អាប់ប៊ូ សាលីហ៍ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន សាលីហ៍ (ស្មៀនរបស់អាល់ឡៃស៍) បានរាយការណ៍ ហើយគាត់បានភាន់ច្រឡំក្នុងរឿងនេះ។ ដូចគ្នានេះដែរ ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាល់ហ៊ូបាប បានរាយការណ៍វានៅក្នុងរបាយការណ៍មួយក្នុងចំណោមរបាយការណ៍ទាំងពីរពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ហើយគាត់ក៏បានខុសក្នុងរឿងនេះដែរ។ ៣៧៨- មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាល់អាប់បាស មូហាំម៉ាដ ប៊ិន យ៉ាក៊ូប បានរាយការណ៍ថា៖ អាល់អាប់បាស ប៊ិន មូហាំម៉ាដ អាល់ឌូរី បានរាយការណ៍ថា៖ ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាល់ហ៊ូបាប បានរាយការណ៍ពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ថា៖ អាប់ប៊ូ ហ្សាហ៊ីរីយ៉ះ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ បានរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ ដារដា ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ត្រូវបានគេសួរថា៖ តើក្នុងសឡាតត្រូវមានការអានដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ បុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអាន់ស័របាននិយាយថា៖ «រឿងនេះបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចហើយ» ខណៈដែលខ្ញុំជាអ្នកដែលនៅជិតលោកជាងគេ។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលបុរសម្នាក់ដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយថា៖ នៅក្នុងខ្លឹមសារនៃដំណឹងនេះ មានការភាន់ច្រឡំពីអ្នករាយការណ៍ត្រង់ឃ្លាដែលថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលបុរសម្នាក់ដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ តាមពិតទៅ វាគឺជាពាក្យសម្តីរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា។ ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាល់ហ៊ូបាប បានរាយការណ៍ហាឌីសនេះមកខ្ញុំពីរដង គាត់បានភាន់ច្រឡំក្នុងការលើកឃ្លានេះទៅជាពាក្យរបស់រ៉សូល (រ៉ហ្វអ៍) នៅលើកទីមួយ ហើយគាត់បានចងចាំវាបានត្រឹមត្រូវនៅឯលើកទីពីរ។ ៣៧៩- អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន យ៉ាក៊ូប បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ យ៉ាយ៉ា ប៊ិន មូហាំម៉ាដ ប៊ិន សាអិដ បានរាយការណ៍ថា៖ អាល់ហ្វាឌ្ល៍ ប៊ិន អាប់ប៊ី ហាស់សាន បានរាយការណ៍ថា៖ ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាល់ហ៊ូបាប បានរាយការណ៍ថា៖ មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ប៊ូ ហ្សាហ៊ីរីយ៉ះ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ អាល់ហាស់ដ្រាមី បានរាយការណ៍មកខ្ញុំពី អាប់ប៊ូ ដារដា រួចគាត់ក៏បានលើកឡើងពីហាឌីសនេះ ហើយបាននិយាយនៅក្នុងនោះថា៖ កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ បាននិយាយថា៖ អាប់ប៊ូ ដារដា បានងាកមករកខ្ញុំ ហើយនិយាយថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា អ៊ីម៉ាំបានអានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ អ៊ីប្នុ សាអិដ បាននិយាយថា៖ គាត់បានធ្វើឱ្យវាជាពាក្យសម្តីរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលសមហេតុផលជាង។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយមកកាន់យើងថា៖ ភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ថាអ្នកដែលបានលើកឃ្លានេះទៅជាពាក្យរបស់រ៉សូល ﷺ គឺមានការភាន់ច្រឡំ គឺអ្វីដែលយើងបានលើកឡើងពីពាក្យរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា នោះគឺដោយសារតែ អាប់ប៊ូ សាអិដ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី (អ៊ីម៉ាំដ៏ឆ្នើម) បានរាយការណ៍ហាឌីសនេះពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ហើយគាត់បានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីឃ្លានេះ ដោយធ្វើឱ្យវាជាពាក្យសម្តីរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា ដែលនិយាយទៅកាន់ កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ។ ៣៨០- អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ បាក់រ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន មូហាំម៉ាដ បានរាយការណ៍ថា៖ អ៊ីស្ហាក ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី បានរាយការណ៍ពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ពី អាប់ប៊ូ ហ្សាហ៊ីរីយ៉ះ ពី កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ ពី អាប់ប៊ូ ដារដា ថា៖ «បុរសម្នាក់បាននិយាយថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ តើក្នុងសឡាតនីមួយៗត្រូវមានការអានដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ បាទ។ បុរសម្នាក់បាននិយាយថា៖ រឿងនេះបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចហើយ។ អាប់ប៊ូ ដារដា ក៏បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលអ៊ីម៉ាំដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាលី អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំថា៖ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក (គឺអ៊ីប្នុ ខូហ្សៃមះ) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាប់ប៊ី សហ្វ្វាន អាល់សាកាហ្វី និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាលី ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ម៉ាឌីនី និយាយថា៖ «សូមស្បថនឹងអល់ឡោះ ប្រសិនបើខ្ញុំត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន ហើយបង្ខំឱ្យស្បថនៅចន្លោះ រុក្នុ (ជ្រុងកាអបះ) និង ម៉ាកាំ (កន្លែងឈររបស់អ៊ីប្រាហ៊ីម) ខ្ញុំនឹងស្បថថា ខ្ញុំមិនដែលឃើញអ្នកណាម្នាក់ដែលមានចំណេះដឹងខាងហាឌីសជាង អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី ឡើយ»។ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ប៊ិន ខូហ្សៃមះ បានលើកឡើងពីភាពមិនអាចទៅរួចនៃការសន្មតពាក្យសម្តីនេះទៅឱ្យណាប៊ី ﷺ នៅក្នុងជំពូកដ៏វែងមួយ។ ក្នុងនោះគឺ៖ វាជារឿងមិនអាចទៅរួចដែលណាប៊ី ﷺ នឹងនិយាយថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលបុរសម្នាក់ដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ» ដោយនិយាយក្នុងសាសនារបស់អល់ឡោះដោយផ្អែកលើការស្មាន ការសង្ស័យ និងការយល់ឃើញផ្ទាល់ខ្លួន។ ប្រសិនបើណាប៊ី ﷺ ដែលជាអ្នកត្រូវបានជ្រើសរើស មានការសង្ស័យ និងយល់ឃើញបែបនេះចំពោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំជំនួសឱ្យអ្នកតាម តើមានអ្នកណាទៀតដែលអាចមានភាពប្រាកដប្រជា និងដឹងច្បាស់ពីវាបាន? ខណៈដែលអល់ឡោះ តាអាឡា បានជ្រើសរើសលោកពីក្នុងចំណោមមនុស្សលោក ដើម្បីបង្រៀនពួកគេនូវអ្វីដែលទ្រង់បានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ច។ ពាក្យសម្តីនេះគឺសមស្របសម្រាប់ អាប់ប៊ូ ដារដា មិនមែនសម្រាប់ណាប៊ី ﷺ ឡើយ។ ហើយពាក្យរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា ដែលគាត់បាននិយាយដោយផ្អែកលើការយល់ឃើញ និងការសង្ស័យ មិនអាចបង្កើតជាច្បាប់បានឡើយ បន្ទាប់ពីណាប៊ី ﷺ បានបញ្ជាក់ដោយភាពប្រាកដប្រជាថា ក្នុងសឡាតនីមួយៗត្រូវតែមានការអាន តាមរយៈការឆ្លើយថា «បាទ» បន្ទាប់ពីសំណួររបស់អ្នកសួរ និងពាក្យរបស់អ្នកដែលនិយាយថា «វាបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ច» ដោយលោកមិនបានបដិសេធឡើយ។ នេះគឺជាភាពប្រាកដប្រជាពី រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ចំណែកពាក្យរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា គឺជាការយល់ឃើញ និងការសង្ស័យ ហើយការសង្ស័យមិនអាចជំនួសសច្ចភាពបានឡើយ ព្រោះវាអាចនឹងខុស។ អ៊ីម៉ាំ អះម៉ាដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយថា៖ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន វ៉ហ៍ប អាល់មិស្ហ្រី ក៏បានយល់ស្របជាមួយ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី ក្នុងការសន្មតពាក្យសម្តីនេះទៅឱ្យ អាប់ប៊ូ ដារដា ពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍។ ៣៨១- អាប់ប៊ូ បាក់រ ប៊ិន អាល់ហារីស អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាលី ប៊ិន អូម៉ារ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ប៊ូ បាក់រ អាល់នីសាប៊ូរី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន មូហាំម៉ាដ ប៊ិន ហ្ស៊ីយ៉ាដ និង អាប់ឌុល ម៉ាលីក ប៊ិន អះម៉ាដ អាល់ដាក់កក់ បាននិយាយថា៖ បះរ ប៊ិន ណាសរ បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន វ៉ហ៍ប បានរាយការណ៍ថា៖ មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំពី អាប់ប៊ូ ហ្សាហ៊ីរីយ៉ះ ពី កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ ពី អាប់ប៊ូ ដារដា ថា៖ «បុរសម្នាក់បានក្រោកឡើង ហើយនិយាយថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ តើក្នុងសឡាតនីមួយៗត្រូវមានការអានគម្ពីរដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ បាទ។ បុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិបាននិយាយថា៖ រឿងនេះបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចហើយ។ អាប់ប៊ូ ដារដា ក៏បាននិយាយថា៖ ឱកាស៊ីរ! ខណៈដែលខ្ញុំនៅក្បែរគាត់ ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលអ៊ីម៉ាំដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ អាលី ប៊ិន អូម៉ារ អាល់ដារ៉ាកុតនី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយថា៖ អ្វីដែលត្រឹមត្រូវគឺវាជាពាក្យសម្តីរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា ដូចដែល អ៊ីប្នុ វ៉ហ៍ប បានរាយការណ៍។ ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាល់ហ៊ូបាប បានភាន់ច្រឡំក្នុងរឿងនេះ ហើយ ហាំម៉ាដ ប៊ិន ខាលីដ ក៏បានរាយការណ៍វាតាមរបៀបនេះពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ដែរ។ ៣៨២- អះម៉ាដ ប៊ិន មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អះម៉ាដ ប៊ិន អាល់ហារីស អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាលី ប៊ិន អូម៉ារ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ប៊ូ ហាមីដ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន ហារូន បានរាយការណ៍ថា៖ អាល់ហាសាន់ ប៊ិន អ៊ីស្ហម៉ាអិល ប៊ិន អាប់ប៊ី អាល់មុជ៉ាលីដ បានរាយការណ៍ថា៖ ហាំម៉ាដ ប៊ិន ខាលីដ បានរាយការណ៍ពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ពី អាប់ប៊ូ ហ្សាហ៊ីរីយ៉ះ ពី កាស៊ីរ ប៊ិន មូއްរ៉ះ ថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ប៊ូ ដារដា និយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ថា៖ «តើក្នុងសឡាតនីមួយៗត្រូវមានការអានដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ បាទ។ បុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអាន់ស័របាននិយាយថា៖ រឿងនេះបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចហើយ។ អាប់ប៊ូ ដារដា ក៏បានងាកមករកខ្ញុំ ខណៈដែលខ្ញុំជាអ្នកដែលនៅជិតលោកជាងគេ ហើយនិយាយថា៖ ឱកាស៊ីរ! ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលអ៊ីម៉ាំដឹកនាំពួកអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ គឺការអានរបស់គាត់បានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេហើយ»។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈរបាយការណ៍របស់ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ិន ម៉ាហ៍ឌី (អ៊ីម៉ាំដ៏ឆ្នើម), អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន វ៉ហ៍ប (អ្នករាយការណ៍ដ៏ជំនាញ និងត្រឹមត្រូវ), ហាំម៉ាដ ប៊ិន ខាលីដ និងរបាយការណ៍មួយក្នុងចំណោមរបាយការណ៍ទាំងពីរពី ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អាល់ហ៊ូបាប ថា ពាក្យសម្តីនេះគឺជាពាក្យរបស់ អាប់ប៊ូ ដារដា មិនមែនជាពាក្យរបស់ណាប៊ី ﷺ ឡើយ។ រឿងដែលគួរឱ្យឆ្ងល់គឺ អ្នកដែលបានចងក្រងហាឌីសដែលស្របនឹងទស្សនៈរបស់គាត់ក្នុងបញ្ហានេះ បានលើកឡើងនូវរបាយការណ៍របស់ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន សាលីហ៍ ពី មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ ដែលសន្មតពាក្យនេះទៅឱ្យណាប៊ី ﷺ។ បន្ទាប់មក មូអាវីយ៉ះ ប៊ិន សាលីហ៍ (ចៅក្រមនៃតំប

៣៨៤ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ថា៖ បានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំដោយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន យ៉ាក់កូប ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អប៊ូ បាករ ប៊ីន អាប់ប៊ី ដាវូដ ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ យ៉ាហ្ស៊ីដ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ហ្សូរ៉ៃក៍ ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អាល់វ៉ាលីដ (គឺអ៊ីប្នុ មូស្លីម) ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អប៊ូ អាំរ (គឺអាល់អូហ្សៃអ៊ិ) ថា៖ បានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំដោយ ហាស់សាន ប៊ីន អះទីយ៉ះ ថា៖ អប៊ូ ដារដា បាននិយាយថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំមិនអាចអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះ (អ៊ុំមុលគម្ពីរគួរអាន) បានទេ នោះខ្ញុំនឹងអានវានៅពេលដែលខ្ញុំកំពុងរូកូអ៊៍»។ គោលបំណងរបស់គាត់គឺ នៅពេលដែលតាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងពេលរូកូអ៊៍។ ហើយយើងបានរាយការណ៍ពីមុននេះពី អាល់វ៉ាលីដ ដោយខ្សែសង្វាក់នេះពី អប៊ូ ដារដា (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) ថា៖ «កុំបោះបង់ការអានហ្វាតិហៈក្នុងគម្ពីរ (ស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះ) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ទោះបីជាគាត់អានឮ ឬមិនឮក៏ដោយ»។ ក្នុងរាយការណ៍មួយទៀត៖ «ទោះបីជាគាត់កំពុងរូកូអ៊៍ក៏ដោយ ហើយចូរអានវាប្រសិនបើអ្នកដឹងថាអ្នកនឹងតាមទាន់ចុងបញ្ចប់នៃរូកូអ៊៍នោះ»។ នេះគឺជាពាក្យសម្តីរបស់ អប៊ូ ដារដា ដែលជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ពាក្យសម្តីរបស់គាត់នៅក្នុងហាឌីសដែលបានកន្លងផុតទៅនោះ គឺសំដៅទៅលើការអានស៊ូរ៉ាផ្សេងទៀត និងការអានឮ។ អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ ការលើកឡើងពីដំណឹងមួយទៀតដែលអ្នកខ្លះយកមកធ្វើជាភស្តុតាងសម្រាប់អ្នកដែលមិនយល់ស្របនឹងការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម និងការបកស្រាយពីភាពមិនច្បាស់លាស់របស់វា ក៏ដូចជាការខ្វះចន្លោះរបស់អ្នករាយការណ៍មួយចំនួនក្នុងការរៀបរាប់អត្ថបទនៃហាឌីសនោះ។ ៣៨៥ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ យ៉ះយ៉ា ប៊ីន ម៉ាន់ស៊ូរ អាល់កូឌី និង មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ហ្សាអ្វ៉ារ អាល់មុហ្សាក់គី ពួកគេទាំងពីរបាននិយាយថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អ៊ីប្រាហ៊ីម ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ យូស៊ូហ្វ ប៊ីន អះឌី ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ អាល់រ៉ក់គី ពី អាយូព អាល់សាក់ធិយ៉ានី ពី អប៊ូ ក៊ីឡាបះ ពី អាន៉ាស ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានធ្វើសឡាតជាមួយសហការីរបស់លោក បន្ទាប់មកលោកបានបែរមុខមករកពួកគេ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើពួកអ្នកអាន (គម្ពីរ) ខណៈពេលដែលអ៊ីម៉ាមកំពុងអានដែរឬ?»។ ពួកគេក៏ស្ងៀមស្ងាត់ លោកបានសួរពួកគេបីដង ទើបពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពួកយើងពិតជាធ្វើបែបនោះមែន»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ»។ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយចំពោះអ្វីដែលត្រូវបានអានជូនគាត់ថា៖ យូស៊ូហ្វ ប៊ីន អះឌី បានកាត់បន្ថយអត្ថបទនេះ ខណៈដែល អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ហ្សាអ្វ៉ារ អាល់រ៉ក់គី, យ៉ះយ៉ា ប៊ីន យូស៊ូហ្វ អាល់ហ្ស៊ីមមី និង ម៉ាក់ឡាត ប៊ីន អាល់ហូសៃន បានរាយការណ៍ដំណឹងនេះយ៉ាងពេញលេញពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ អាល់រ៉ក់គី។ អ៊ីម៉ាម អះម៉ាត់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយថា៖ យើងបានលើកឡើងពីការរាយការណ៍ពីពួកគេនៅក្នុងសៀវភៅនេះ ហើយពី អាប់ឌុលសាលាម ប៊ីន អាប់ឌុលហាមីដ ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ ដោយខ្សែសង្វាក់នេះពី ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ហើយពួកគេបាននិយាយនៅក្នុងហាឌីសនោះថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ ប៉ុន្តែចូរម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នកអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ខ្ញុំបានឃើញនៅក្នុងសៀវភៅរបស់អ្នកដែលយកភស្តុតាងមកគាំទ្រការបោះបង់ការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមដោយប្រើដំណឹងដែលខ្សោយ ដោយពួកគេបានយកភស្តុតាងពីការរាយការណ៍របស់ យូស៊ូហ្វ ប៊ីន អះឌី ដែលបានកាត់បន្ថយការរាយការណ៍របស់គាត់ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ។ បន្ទាប់មកគាត់បានបន្តដោយការរាយការណ៍របស់ ម៉ាក់ឡាត ប៊ីន អាល់ហូសៃន ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ ហើយបានបន្ថែមអក្សរ «អាលីហ្វ» មួយនៅក្នុងអត្ថបទដែលយើងមិនឃើញមានអ្នកណារាយការណ៍តាមគាត់ក្នុងការបន្ថែមនោះឡើយ ដោយគាត់និយាយថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ ឬចូរម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នកអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ៣៨៦ - ហើយពិតជាបានរាយការណ៍មកយើងនូវហាឌីសនេះដោយអ្នកដែលចងចាំបានល្អបំផុតក្នុងសម័យកាលរបស់គាត់ និងជាអ្នកដែលត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងការរាយការណ៍ គឺ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ថា៖ បានរាយការណ៍ដោយ អប៊ូ ហ្សាការីយ៉ា យ៉ះយ៉ា ប៊ីន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់អាន់បារី ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ីន អប៊ី តាលីប ថា៖ បានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំដោយ ម៉ាក់ឡាត ប៊ីន អាល់ហូសៃន អប៊ូ អះម៉ាត់ នៅបាកដាដ ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ អាល់រ៉ក់គី អប៊ូ វ៉ាហប អាល់ហ្សាហ្សារី ពី អាយូព ពី អប៊ូ ក៊ីឡាបះ ពី អាន៉ាស ប៊ីន ម៉ាលីក ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានធ្វើសឡាតជាមួយសហការីរបស់លោក លុះពេលលោកបញ្ចប់សឡាត លោកបានបែរមុខមករកពួកគេ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើពួកអ្នកអាននៅក្នុងសឡាតរបស់ពួកអ្នកនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ខណៈដែលអ៊ីម៉ាមកំពុងអានដែរឬ?»។ ពួកគេស្ងៀមស្ងាត់ លោកបានសួរវាបីដង ទើបមានអ្នកនិយាយម្នាក់ ឬច្រើននាក់ថា៖ «ពួកយើងពិតជាធ្វើបែបនោះមែន»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ ប៉ុន្តែចូរម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នកអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ដូច្នេះ លោកបានលើកឡើងពីបញ្ជារបស់ ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ឱ្យអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្ត ដោយគ្មានអក្សរ «អាលីហ្វ» ដែលធ្វើឱ្យមានការយល់ច្រឡំថាជាជម្រើស។ អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ីន អប៊ី តាលីប គឺជាអ៊ីម៉ាមដែលចងចាំបានល្អ ហើយ អប៊ូ ហ្សាការីយ៉ា អាល់អាន់បារី គឺជាអ្នកប្រាជ្ញដែលមានចំណេះដឹង និងភាពត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើមានអក្សរ «អាលីហ្វ» នោះវាមិនអាចរួចផុតពីការដឹងរបស់ពួកគេឡើយ។ ហើយ អប៊ូ យ៉ាក់ឡា អាល់ម៉ូស៊ីលី ដែលជាអ្នករាយការណ៍ដ៏គួរឱ្យទុកចិត្ត ក៏បានរាយការណ៍ពី ម៉ាក់ឡាត ដោយការបន្ថែមនេះដោយគ្មានអក្សរ «អាលីហ្វ» ដែរ។ ហើយប្រសិនបើអក្សរ «អាលីហ្វ» ត្រូវបានរក្សាទុកពិតមែន វាក៏នឹងបង្ហាញពីភាពផ្ទុយនឹងមហ្សហាប់របស់គាត់ដែរ ព្រោះគាត់មិនឱ្យជម្រើសដល់ម៉ាក់អ៊ូម (អ្នកតាម) រវាងការអាន និងការបោះបង់ការអាននោះទេ។ បន្ទាប់មក គាត់បានបន្តដោយការរាយការណ៍របស់ អប៊ូ យ៉ាក់ឡា អាល់ម៉ូស៊ីលី ពី ម៉ាក់ឡាត ប៊ីន អប៊ី ហ្ស៊ូហ្សៃល ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ អាល់រ៉ក់គី ហើយបានរៀបរាប់អត្ថបទរហូតដល់ពាក្យថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ» បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយថា៖ ហាឌីស... ដោយមិនបានលើកឡើងពីបញ្ជារបស់ ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ឱ្យអានហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តនោះទេ។ យើងបានលើកឡើងពីហាឌីសនេះពីគ្រូរបស់យើង អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពី អប៊ូ អាលី អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពី អប៊ូ យ៉ាក់ឡា ហើយនៅក្នុងនោះមានប្រសាសន៍របស់ ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ ប៉ុន្តែចូរម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នកអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ ដូចគ្នានេះដែរ ពី អប៊ូ បាករ អាល់ហារីស៊ី អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ ពី អប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ហៃយ៉ាន ពី អប៊ូ យ៉ាក់ឡា។ បុរសនេះបានកាត់ចោលពាក្យរបស់ ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ដែលថា៖ «ចូរម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នកអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន» ចេញពីហាឌីសនេះក្នុងការរាយការណ៍របស់គាត់ពី អប៊ូ បាករ អាល់ហារីស៊ី និងអ្នកដទៃទៀត។ គាត់ក៏បានកាត់ចោលវាពីការរាយការណ៍របស់ អាប់ឌុលសាលាម ប៊ីន អាប់ឌុលហាមីដ ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ ផងដែរ។ នេះមិនមែនជាការកាត់បន្ថយដែលអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើចំពោះហាឌីសនោះទេ ព្រោះវាប្រៀបដូចជាការលើកលែង (Istithna) ជាមួយនឹងអ្វីដែលត្រូវបានលើកលែង (Mustathna minhu) ដូច្នេះវាមិនអនុញ្ញាតឱ្យរាយការណ៍តែមួយផ្នែកហើយបោះបង់មួយផ្នែកទៀតឡើយ។ ប្រសិនបើវាអនុញ្ញាត នោះសាក្សីក៏អាចរាយការណ៍ពីការសារភាពរបស់មនុស្សម្នាក់ចំពោះរឿងអ្វីមួយដោយមិនរាយការណ៍ពីការលើកលែងរបស់គាត់ដែរ ហើយនៅក្នុងនោះមានអំពើពុករលួយដ៏ធំធេងដែលគ្មានអ្នកណាដែលដឹងរឿងនេះនឹងអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើយ។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំបានឃើញគាត់សរសេរនៅបន្ទាប់ពីហាឌីសរបស់គាត់ថា៖ និងបានរាយការណ៍ដោយ អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ីន អប៊ី តាលីប ពី ម៉ាក់ឡាត។ ការរាយការណ៍របស់ អ៊ីប្រាហ៊ីម ពី ម៉ាក់ឡាត គឺដូចដែលខ្ញុំបានលើកឡើងពីមុនមក គឺវាប្រឆាំងនឹងគាត់ មិនមែនគាំទ្រគាត់ទេ។ ដូច្នេះ តើគាត់ហ៊ានធ្វើឱ្យមានការយល់ច្រឡំបែបនេះចំពោះមហាជនដោយសារសាសនារបស់គាត់ដោយរបៀបណា? ឬតើគាត់ត្រេកអរនឹងការរាយការណ៍នេះដោយរបៀបណា ខណៈដែលនៅក្នុងហាឌីសពេញលេញមានការបដិសេធចំពោះពាក្យសម្តីរបស់គាត់? គាត់មិនខុសអ្វីពីអ្នកដែលអួតអាងក្នុងអ្វីដែលខ្លួនមិនទទួលបាន ដែល ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានប្រៀបធៀបថាដូចជាអ្នកដែលស្លៀកពាក់ក្លែងក្លាយពីរជាន់។ បន្ទាប់មកគាត់បានយកភស្តុតាងដោយខ្សែសង្វាក់ដែលងងឹត (មិនច្បាស់លាស់) ពី រ៉ាចា ប៊ីន អប៊ី រ៉ាចា ពី អប៊ូ តៅបះ អាល់រ៉ាប៊ី ប៊ីន ណាហ៊្វិ ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អូម៉ារ អាល់រ៉ក់គី ពី អាយូព ពី អប៊ូ ក៊ីឡាបះ ពី អាន៉ាស ប៊ីន ម៉ាលីក ថា ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាម នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាម គឺជាការអានសម្រាប់គាត់»។ នេះគឺជាអ្វីដែលផ្ទុយពីអ្វីដែលអ្នកគួរឱ្យទុកចិត្តបានរាយការណ៍ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ ដូចដែលយើងបានចង្អុលបង្ហាញ និងផ្ទុយពីអ្វីដែលអ្នកគួរឱ្យទុកចិត្តបានរាយការណ៍ពី អប៊ូ តៅបះ អាល់រ៉ាប៊ី ប៊ីន ណាហ៊្វិ។ ៣៨៧ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាល់ហាសាន់ អាលី ប៊ីន អះម៉ាត់ ប៊ីន អូម៉ារ អាល់មុករី (អ៊ីប្នុ អាល់ហ៊ីមាមី) (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) នៅបាកដាដ ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អះម៉ាត់ ប៊ីន សាល់ម៉ាន អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ ថា៖ បានរាយការណ៍ដោយ អប៊ូ អាល់អះវ៉ាស មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាល់ហៃសាំ (អានជូនគាត់) ថា៖ បានរៀបរាប់ដោយ អប៊ូ តៅបះ អាល់រ៉ាប៊ី ប៊ីន ណាហ៊្វិ ពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ ពី អាយូព ពី អប៊ូ ក៊ីឡាបះ ពី អាន៉ាស ប៊ីន ម៉ាលីក ថា ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) លុះពេលលោកបញ្ចប់សឡាត លោកបានបែរមុខមករកពួកគេ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើពួកអ្នកអាននៅក្នុងសឡាតរបស់ពួកអ្នក ខណៈដែលអ៊ីម៉ាមកំពុងអានដែរឬ?»។ ពួកគេស្ងៀមស្ងាត់ លោកបានសួរពួកគេបីដង ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពួកយើងពិតជាធ្វើបែបនោះមែន»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំធ្វើបែបនោះឡើយ ប៉ុន្តែចូរម្នាក់ៗក្នុងចំណោមពួកអ្នកអានស៊ូរ៉ាតុលហ្វាតិហះនៅក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន»។ អ្នកណាដែលពិនិត្យមើលការរាយការណ៍ទាំងនេះពី អ៊ូបៃឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ បន្ទាប់មកពិនិត្យមើលការរាយការណ៍ផ្សេងទៀតពី អាយូព ពី អប៊ូ ក៊ីឡាបះ ពី ណាប៊ី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) ជាទម្រង់មួរសាល់ (Mursal) បន្ទាប់មកពិនិត្យមើលការរាយការណ៍ផ្សេងទៀតពី ខាលីដ អាល់ហាហ្សា ពី អប

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ឱ្យ៖ ការលើកឡើងពីរបាយការណ៍មួយទៀត ដែលអ្នកដែលមិនចូលចិត្តការអាន (គម្ពីរ) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំបានយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយនៃរបាយការណ៍នោះ ក៏ដូចជាការបង្ហាញពីកំហុសរបស់អ្នកដែលបានយល់ច្រឡំក្នុងការលើកឡើងថាវាជាហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយផ្ទាល់ពីព្យាការី (រ៉ហ្វអ៊ូ)៖ ៣៩០ - អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ ហ្សាហ្វារ មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អាលី ប៊ីន អាប់ឌុលការីម អ៊ុហ្ស៊ូលី នៅទីក្រុងម៉ារ្វ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អាប់ដាហ៍ បានរាយការណ៍មកយើង (តាមរយៈការអានជូនគាត់) ថា៖ អាប់ដាន បានរាយការណ៍ពី ខារីជះ ពី អាយូព ពី ណាភីអ៊ូ ពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ពីព្យាការី ﷺ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជារបស់គេដែរ»។ ៣៩១ - ហើយ អាប់ប៊ូ ហុលហូសៃន ប៊ីន អាល់ហ្វាដល អាល់កាត់ថាន នៅទីក្រុងបាកដាដ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ ហុលហាសាន់ អាលី ប៊ីន អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ីន អ៊ីសា អាល់មុស្តាំលី បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាល់ខាលីឌី (ចៅក្រមក្រុងទូស) បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ម៉ាដ ប៊ីន សាយយ៉ារ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អ៊ូស្មាន បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ ខារីជះ ប៊ីន មូសអាប់ បានរាយការណ៍មកយើង (ដោយលើកឡើងនូវខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ស្រដៀងគ្នានេះ)។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បានមានប្រសាសន៍ក្នុងអ្វីដែលត្រូវបានអានជូនគាត់ថា៖ ហាឌីសនេះមិនមានមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការលើកឡើងថាវាជាហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយផ្ទាល់ពីព្យាការី (រ៉ហ្វអ៊ូ) ទាំងពីខ្សែសង្វាក់របស់ អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ, ទាំងពីខ្សែសង្វាក់របស់ ណាភីអ៊ូ, និងទាំងពីខ្សែសង្វាក់របស់ អាយូព អាល់សាខទីយ៉ានី ឡើយ។ ចំណែក ខារីជះ ប៊ីន មូសអាប់ អាល់សារ៉ាក់ស៊ី ត្រូវបានគេនិយាយថា៖ គាត់តែងតែលាក់បាំង (តាន់លីស) ពីក្រុមអ្នកកុហកមួយចំនួនដូចជា ហ្គីយ៉ាស ប៊ីន អ៊ីប្រាហ៊ីម និងអ្នកដទៃទៀត ដូច្នេះហើយទើបមានហាឌីសដែលមិនអាចទទួលយកបាន (មូនការ៉ាត) ជាច្រើននៅក្នុងការរាយការណ៍របស់គាត់។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាល់អាបបាស មូហាំម៉ាដ ប៊ីន យ៉ាកុប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់បាស ប៊ីន មូហាំម៉ាដ អាល់ឌូរី និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ យ៉ាហ៊ីយ៉ា ប៊ីន ម៉ាអ៊ីន និយាយថា៖ ខារីជះ ប៊ីន មូសអាប់ មិនមែនជាអ្នករាយការណ៍ដែលគួរឱ្យទុកចិត្តនោះទេ។ យើងក៏បានរាយការណ៍ពី អាប់ម៉ាដ ប៊ីន ហាន់បាល ថា៖ លោកបានហាមឃាត់មិនឱ្យកត់ត្រាហាឌីសពីគាត់ឡើយ។ ហើយយើងក៏បានរាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អ៊ីស្មាល អាល់ប៊ូខូរី ថា៖ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខារីជះ ប៊ីន មូសអាប់ អាប់ប៊ូ ហុលហាចចាច អាល់ឃូរ៉ាសានី ត្រូវបាន វ៉ាគីអ៍ បោះបង់ចោល (មិនយកហាឌីសពីគាត់) ព្រោះគាត់តែងតែលាក់បាំងពី ហ្គីយ៉ាស ប៊ីន អ៊ីប្រាហ៊ីម ហើយគាត់មិនអាចបែងចែកហាឌីសដែលត្រឹមត្រូវរបស់គាត់ចេញពីហាឌីសដទៃទៀតបានឡើយ។ ៣៩២ - មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ប៊ូ បាក្រ ប៊ីន អាប់ប៊ី ណាសរ អាល់ដារ៉ាបារឌី និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន មូហាំម៉ាដ អាល់ហាហ្វីហ្ស និយាយថា៖ ហាឌីសរបស់ ខារីជះ ពី អាយូព ពី ណាភីអ៊ូ ពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ពីព្យាការី ﷺ ដែលថា «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ...» គឺជាកំហុសមួយ ហើយតាមពិតវាគឺជាពាក្យសម្តីរបស់ អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ផ្ទាល់តែប៉ុណ្ណោះ។ ៣៩៣ - អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហូសៃន ប៊ីន មូហាំម៉ាដ អាល់ហេរ៉ាវី បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ បាក្រ អាប់ម៉ាដ ប៊ីន មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អ៊ូស្មាន បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អាប់ម៉ាដ អាល់តាមីមី បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ ស៊ូអ៊ីដ ប៊ីន សាអ៊ីដ អាប់ប៊ូ មូហាំម៉ាដ បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាលី ប៊ីន មូសហ៊ីរ ពី អ៊ូបានឡោះ ប៊ីន អ៊ូម៉ារ ពី ណាភីអ៊ូ ពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ពីព្យាការី ﷺ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជារបស់គេដែរ»។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហេរ៉ាវី និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាល់មុនកាឌីរី និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន អាល់តាមីមី និយាយថា៖ ខ្ញុំសូមស្វែងរកការណែនាំពីអល់ឡោះ ដើម្បីលុបចោលហាឌីសទាំងអស់របស់ ស៊ូអ៊ីដ ដោយសារតែហាឌីសតែមួយនេះអំពីការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ។ អ៊ីម៉ាំ អាប់ម៉ាដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ស៊ូអ៊ីដ ប៊ីន សាអ៊ីដ បានប្រែប្រួល (ការចងចាំ) នៅចុងជីវិតរបស់គាត់ ហើយមានហាឌីសដែលមិនអាចទទួលយកបានជាច្រើននៅក្នុងការរាយការណ៍របស់គាត់។ ហើយហាឌីសនេះពីក្រុមអ្នករាយការណ៍របស់ អ៊ូបានឡោះ ប៊ីន អ៊ូម៉ារ គឺជាហាឌីសដែលឈប់ត្រឹមអ្នករាយការណ៍ (មៅកូហ្វ) មិនមែនជាហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយផ្ទាល់ពីព្យាការី (រ៉ហ្វអ៊ូ) នោះទេ។ ៣៩៥ - អាប់ប៊ូ សាអ៊ូដ អាល់ម៉ាលីនី បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាប់ម៉ាដ ប៊ីន អ៉ីឌី បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ីន សារីក បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាប់ម៉ាដ ប៊ីន យូណុស បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ អាល់ហាសាន់ ប៊ីន សាលីហ៍ ពី ហ្សាប៊ីរ ពី អាប់ប៊ី ហ្ស៊ូបៃរ ពី ហ្សាប៊ីរ ពីព្យាការី ﷺ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជារបស់គេដែរ»។ ហ្សាប៊ីរ អាល់ជូហ្វី គឺជាអ្នករាយការណ៍ដែលត្រូវបានគេបោះបង់ចោល ហើយការលើកឡើងថាវាជាហាឌីសដែលរាយការណ៍ដោយផ្ទាល់ពីព្យាការីនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់គាត់គឺមិនច្បាស់លាស់ឡើយ។ ៣៩៦ - អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍មកយើងក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រថា៖ អាប់ម៉ាដ ប៊ីន អាលី ប៊ីន អាប់ឌុលរ៉ាហ៊ីម បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ ហ្សាហ្វារ ប៊ីន សាល អាល់មូហ្សាក់គីរ បានរាយការណ៍មកពួកគេថា៖ អ៊ូស្មាន ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ អាល់គួរ៉ាស៊ី បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ ម៉ាលីក ប៊ីន អាន៉ាស ពី ណាភីអ៊ូ ពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសឡាតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជារបស់គេដែរ»។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានមានប្រសាសន៍មកយើងថា៖ អ៊ូស្មាន ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ម្នាក់នេះ ដែលអះអាងថាខ្លួនជាជនជាតិគួរ៉ាស៊ី គឺជាអ្នកកុហកដ៏អសីលធម៌ និងមានការកុហកយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត។ គាត់បានមកដល់ខេត្តឃូរ៉ាសាន ហើយបានរាយការណ៍ហាឌីសពី ម៉ាលីក ប៊ីន អាន៉ាស, អាល់ឡៃស៍ ប៊ីន សាអ៊ូដ, អ៊ីបនូ លូហៃអះ, ហាំម៉ាដ ប៊ីន សាឡាម៉ះ, ហាំម៉ាដ ប៊ីន ហ្សៃដ និងអ្នកដទៃទៀត ដែលភាគច្រើននៃហាឌីសទាំងនោះគឺជាហាឌីសដែលប្រឌិតឡើង។

៤១០ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពី អប៊ូ បាក់រ បិន អ៊ីស្ហាក អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ ពី មូហាំម៉ាដ បិន យ៉ាយ៉ា បិន សាហ៍ល ពី មូហាំម៉ាដ បិន យ៉ាយ៉ា ពី អប៊ូ ម៉ាក់ម៉ារ ពី អាប់ឌុលវ៉ារីស ពី លៃស៍ ពី មូហ៊ីដ ពី អ៊ីបនូ អ៊ូម៉ារ ថា៖ «លោកបានអាន (ហ្វាត៊ីហៈ) និងស៊ូរ៉ាត់មួយទៀត នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ក្នុងសឡាតហ្ស៊ូហ៍រ និងអាស្រ៍ ក្នុងពីររ៉ាក់អាតដំបូង ហើយក្នុងពីររ៉ាក់អាតចុងក្រោយ លោកបានអានតែហ្វាត៊ីហៈប៉ុណ្ណោះ»។ ការលើកឡើងពីរបាយការណ៍មួយទៀត ដែលអ្នកមិនចូលចិត្តការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយរបស់វា ៤១១ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពី អប៊ូ អះម៉ាដ អាលី បិន មូហាំម៉ាដ បិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ម៉ារវ៉ាហ្ស៊ី ពី អះម៉ាដ បិន យូស៊ូហ្វ អាត់តាក់លីប៊ី ពី ហ្គាស់សាន អាល់ម៉ោស៊ីលី... ៤១២ - និងបានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ សាក់ដ៍ អាល់ម៉ាលីនី ពី អប៊ូ អះម៉ាដ បិន អះឌី អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពី អាលី បិន អះម៉ាដ បិន ម៉ារវ៉ាន ពី អាលី បិន ហាប ពី ហ្គាស់សាន បិន រ៉ាប៊ី ពី កៃស៍ បិន រ៉ាប៊ី ពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ពី អះស្ហាក់ប៊ី ពី អាល់ហារីស ពី អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មានបុរសម្នាក់បានសួរព្យាការី ﷺ ថា៖ «តើខ្ញុំគួរអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ឬគួរស្ងៀមស្ដាប់?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ទេ ចូរអ្នកស្ងៀមស្ដាប់ចុះ ព្រោះថាការអានរបស់អ៊ីម៉ាមនោះគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកហើយ»។ អប៊ូ អះម៉ាដ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មាននរណារាយការណ៍ហាស៊ីសនេះក្រៅពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ពី អះស្ហាក់ប៊ី នោះទេ ហើយវាមិនមែនជាហាស៊ីសដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត (ម៉ាហ្វូហ្ស៍) ឡើយ។ កៃស៍ បិន រ៉ាប៊ី ក៏រាយការណ៍វាពីគាត់ដែរ។ លោកបានបន្តថា៖ ភាពខ្សោយនៃរបាយការណ៍របស់ មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម គឺច្បាស់លាស់ណាស់។ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានមានប្រសាសន៍ប្រាប់យើងនូវអ្វីដែលត្រូវបានអានចំពោះលោកថា៖ ហាស៊ីសនេះមានភាពច្របូកច្របល់ក្នុងខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) របស់វាពីច្រើនចំណុច។ ក្នុងនោះរួមមាន៖ យើងមិនឃើញអ្នករាយការណ៍ណាម្នាក់ក្រៅពី អាល់ហារីស បិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាំដានី ឡើយ។ បន្ទាប់មកលោកបានរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់របស់លោកពី អះស្ហាក់ប៊ី ថា៖ អាល់ហារីស គឺជាមនុស្សម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកកុហក។ និងពី អះស្ហាក់ប៊ី ថា៖ អាល់ហារីស បានរាយការណ៍មកយើង ហើយសូមស្បថនឹងអល់ឡោះ គាត់គឺជាអ្នកកុហក។ និងពី អ៊ីប្រាហ៊ីម អាន់ណាក់ហៃ ថា៖ លោកបានចោទប្រកាន់ អាល់ហារីស។ និងពី មូއްរ៉ោះ បិន ស៊ូរ៉ាហ៊ីល ថា៖ លោកបានឮអ្វីមួយពី អាល់ហារីស អាល់អាក់វ៉ារ ហើយលោកមិនយល់ស្របនឹងវា ទើបលោកនិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «ចូរអង្គុយនៅទីនេះ រហូតដល់ខ្ញុំទៅយកអ្វីមួយមកឱ្យអ្នក»។ បន្ទាប់មក មូއްរ៉ោះ អាល់ហាំដានី ក៏ចូលទៅក្នុងផ្ទះហើយចាប់កាន់ដាវរបស់លោក។ អាល់ហារីស មានអារម្មណ៍ថាមានគ្រោះថ្នាក់ ក៏រត់គេចខ្លួនទៅ។ និងពី អប៊ូ បាក់រ បិន អ៊ីប៊ី ខៃស្ហាម៉ាក់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ យ៉ាយ៉ា បិន ម៉ាអ៊ីន ត្រូវបានគេសួរអំពី អាល់ហារីស (អ្នករួមដំណើររបស់ អាលី) លោកបានឆ្លើយថា៖ «គាត់ខ្សោយ (ដោះអ៊ីហ្វ)»។ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាចំពោះបុគ្គលដែល មូއްរ៉ោះ បិន ស៊ូរ៉ាហ៊ីល យល់ថាការសម្លាប់គាត់គឺហាឡាល (អនុញ្ញាត) ហើយ អាំមៀរ អះស្ហាក់ប៊ី និង អ៊ីប្រាហ៊ីម អាន់ណាក់ហៃ បានរិះគន់គាត់? និងពី យ៉ាយ៉ា និង អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ថា៖ ពួកគេទាំងពីរមិនរាយការណ៍ហាស៊ីសពី អប៊ូ អ៊ីស្ហាក ពី អាល់ហារីស ពី អាលី ឡើយ។ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បន្ទាប់មកយើងបានពិនិត្យមើល ឃើញថាអ្នករាយការណ៍ហាស៊ីសនេះពី អះស្ហាក់ប៊ី គឺ អប៊ូ សាហ៍ល មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ហើយស្ថានភាពរបស់គាត់នៅចំពោះមុខអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គឺមិនខុសពីស្ថានភាពរបស់ អាល់ហារីស បិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាំដានី ប៉ុន្មានឡើយ។ បន្ទាប់មកលោកបានរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់របស់លោកពី យ៉ាយ៉ា អាល់កាត់ថាន និង អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន ថា៖ ពួកគេទាំងពីរមិនរាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ឡើយ។ បន្ទាប់មកលោកបានរាយការណ៍ពីការរិះគន់លើគាត់ដោយ អាប់ឌុលឡោះ បិន មុបារ៉ក់, យ៉ាយ៉ា បិន ម៉ាអ៊ីន និង ប៊ូខូរី។ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ បន្ទាប់មកយើងបានពិនិត្យមើល ឃើញថាអ្នករាយការណ៍ហាស៊ីសនេះពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម គឺ កៃស៍ បិន រ៉ាប៊ី ហើយស្ថានភាពរបស់គាត់ក៏មិនខុសពីអ្នកទាំងពីរមុនដែរ (មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម និង អាល់ហារីស)។ បន្ទាប់មកលោកបានរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់របស់លោកពី យ៉ាយ៉ា និង អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន បិន ម៉ាក់ឌី ថា៖ ពួកគេទាំងពីរមិនរាយការណ៍ពីគាត់ឡើយ។ ហើយមានការរាយការណ៍ពី យ៉ាយ៉ា បិន ម៉ាអ៊ីន, ប៊ូខូរី និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតថាពួកគេបានចាត់ទុកគាត់ថាខ្សោយ។ បន្ទាប់មកលោកបានរាយការណ៍ពី អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) ថាបានបញ្ជាឱ្យអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ដែលយើងបានលើកឡើងរួចហើយកន្លងមក។ អ៊ីម៉ាម អះម៉ាដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មានគេនិយាយអំពីហាស៊ីសនេះពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ពី អះស្ហាក់ប៊ី ពីព្យាការី ﷺ ក្នុងទម្រង់ជាហាស៊ីស មួរសាល់ (Mursal)។ ៤១៣ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ បាក់រ បិន អាល់ហារីស អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ ពី អាលី បិន អ៊ូម៉ារ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ ពី មូហាំម៉ាដ បិន ម៉ាក់ឡាដ ពី មូហាំម៉ាដ បិន អ៊ីស្មាល អាល់ហាស់សានី ពី អាលី បិន អាស៊ីម ពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ពី អះស្ហាក់ប៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមឡើយ»។ អាលី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាស៊ីស មួរសាល់។ បន្ទាប់មកលោកបានរាយការណ៍ហាស៊ីសរបស់ ហ្គាស់សាន បិន រ៉ាប៊ី តាមអ្វីដែលយើងបានរាយការណ៍រួចមក។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍នៅចុងបញ្ចប់ថា៖ ហ្គាស់សាន បានរាយការណ៍វាដោយឯកឯង ហើយគាត់ខ្សោយ។ កៃស៍ និង មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ក៏សុទ្ធតែខ្សោយ។ ហាស៊ីស មួរសាល់ ដែលបានលើកឡើងមុននេះ គឺត្រឹមត្រូវជាងហាស៊ីសនេះ។ អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ នេះគឺជាប្រសាសន៍របស់ អ័ដដារ៉ាក់តុនី នៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោក។ អ្នកដែលបានចងក្រងរបាយការណ៍ទាំងអស់ដែលខ្លួនរកបានក្នុងបញ្ហានេះ បានលើកយកប្រសាសន៍របស់ អប៊ូ អាល់ហាសាន់ អ័ដដារ៉ាក់តុនី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ថា៖ «ហាស៊ីស មួរសាល់ ដែលបានលើកឡើងមុននេះ គឺត្រឹមត្រូវជាងហាស៊ីសនេះ» ប៉ុន្តែគាត់មិនបានលើកយកប្រសាសន៍របស់លោកដែលរិះគន់ ហ្គាស់សាន បិន រ៉ាប៊ី, កៃស៍ បិន រ៉ាប៊ី និង មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម នោះទេ។ បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយថា៖ «វាមិនត្រូវបានគេរិះគន់ក្រៅពីចំណុចដែលវាជាហាស៊ីស មួរសាល់ នោះទេ ដូច្នេះវាបញ្ជាក់ថាអ្នករាយការណ៍របស់វាសុទ្ធតែជាអ្នកគួរឱ្យទុកចិត្ត»។ បន្ទាប់មកគាត់បានប្រើពាក្យថា «ត្រឹមត្រូវ» ដោយនិយាយថា៖ «វាត្រឹមត្រូវជាងហាស៊ីសមួយទៀត»។ នេះគឺជាការបន្លំដ៏មិនសមហេតុផលមួយពីគាត់។ តើ មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម មិនត្រូវបានគេរិះគន់រួមជាមួយអ្នកទាំងពីរទៀតនោះឬ? តាមពិតទៅ លោកគ្រាន់តែនិយាយថា «ហាស៊ីស មួរសាល់ ដែលបានលើកឡើងមុននេះ ត្រឹមត្រូវជាងហាស៊ីសនេះ» ព្រោះថាវាមិនត្រូវបានរាយការណ៍ដោយអ្នកខ្សោយពីរនាក់ទៀតនោះទេ។ ហើយនៅពេលដែលវាជា មួរសាល់ វាក៏មិនមានការច្របូកច្របល់បន្ថែមដោយការតភ្ជាប់ខ្សែសង្វាក់ហាស៊ីសនោះទេ។ តើវាអាចទៅរួចយ៉ាងដូចម្តេចដែលថា «វាមិនត្រូវបានគេរិះគន់ក្រៅពីចំណុចដែលវាជា មួរសាល់» ទាំងដែលគាត់ផ្ទាល់បាននិយាយថា មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ខ្សោយ នៅត្រង់កន្លែងនេះ និងកន្លែងផ្សេងទៀតក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់? ដូច្នេះវាខ្សោយទាំងក្នុងន័យថាវាជា មួរសាល់ និងខ្សោយក្នុងន័យថាវាជាការរាយការណ៍របស់ មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម។ ប៉ុន្តែដោយសារតែវាមិនត្រូវបានតភ្ជាប់ខ្សែសង្វាក់ (មិនមែនជាហាស៊ីស មៅស៊ូល) ទើបវាត្រឹមត្រូវជាងការរាយការណ៍របស់អ្នកដែលបន្ថែមភាពច្របូកច្របល់ដោយការតភ្ជាប់ខ្សែសង្វាក់ហាស៊ីស។ ហើយវាអាចទៅរួចដែលថាការតភ្ជាប់ខ្សែសង្វាក់នោះមកពីអ្នកខ្សោយពីរនាក់បន្ទាប់ពីគាត់ គឺ កៃស៍ បិន រ៉ាប៊ី និង ហ្គាស់សាន បិន រ៉ាប៊ី។ ដូច្នេះការរាយការណ៍របស់អ្នកដែលរាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ក្នុងទម្រង់ជា មួរសាល់ គឺត្រឹមត្រូវជាងការរាយការណ៍របស់អ្នកដែលរាយការណ៍ពីគាត់ក្នុងទម្រង់ជា មៅស៊ូល។ នេះគឺជាអត្ថន័យនៃប្រសាសន៍របស់គាត់ មិនមែនមានន័យថាគាត់កាត់សេចក្តីថាហាស៊ីសណាមួយក្នុងចំណោមនោះជាហាស៊ីសត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) នោះទេ។ សូមអល់ឡោះប្រទានជោគជ័យ។ និងអ្វីដែល អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់ខ្ញុំថា អប៊ូ អាលី អាល់ហ៊ូសៃន បិន អាលី អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានប្រាប់ពួកគេថា៖ ហាស៊ីសរបស់ មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម ពី អះស្ហាក់ប៊ី ពី អាល់ហារីស ពី អាលី (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) កុំយកចិត្តទុកដាក់នឹងវាឱ្យសោះ ព្រោះវាជាហាស៊ីសដែលមិនត្រឹមត្រូវ (បាត៊ីល) ហើយ មូហាំម៉ាដ បិន សាលីម គឺជាអ្នកដែលគេបោះបង់ចោលការរាយការណ៍របស់គាត់។ សូមអល់ឡោះប្រទានជោគជ័យ។

អ្នកដែលយល់ឃើញថា មិនចាំបាច់អាន (គម្ពីរគួរអាន) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ បានលើកយកភស្តុតាងដែលរាយការណ៍ពីលោក អាលី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ដែលជាការបញ្ជាក់ផ្ទាល់ពីលោក (មៅកូហ្វ) ដោយមានខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) ដែលខ្សោយ។ ការលើកឡើងពីខ្សែសង្វាក់ទាំងនោះ និងភាពខុសគ្នានៃអ្នករាយការណ៍អំពីវា គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយក្នុងការបង្ហាញពីភាពខ្សោយនៃភស្តុតាងនេះ។ (លេខ ៤១៤-៤១៦)៖ បានរាយការណ៍ពីលោក អាលី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ទាក់ទងនឹងអ្នកដែលអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំថា៖ «មិនមែនជាផ្លូវនៃហ្វីតរ៉ោះ (ធម្មជាតិដើមនៃសាសនា) ឡើយ»។ ការរាយការណ៍របស់ អាប់ប៊ូ អាលី គឺត្រឹមត្រូវជាងការរាយការណ៍របស់ អ៊ីបនូ ហៃយ៉ាន។ (លេខ ៤១៧-៤២០)៖ មានការរាយការណ៍ផ្សេងៗទៀតពីលោក អាលី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ថា៖ «អ្នកណាដែលអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ គឺបានធ្វើខុសពីហ្វីតរ៉ោះ»។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហាឌីសដូចជា លោក ប៊ូខូរី និងអ្នកដទៃទៀតបានបញ្ជាក់ថា ខ្សែសង្វាក់នៃរាយការណ៍ទាំងនេះមិនត្រឹមត្រូវ (មិនសហ៊ីហ៍) នោះទេ។ (លេខ ៤២១-៤២២)៖ មានការរាយការណ៍ផ្សេងទៀតដែលប្រើពាក្យថា «មិនបានសម្រេចនូវហ្វីតរ៉ោះ» ឬ «មិនមែននៅលើផ្លូវហ្វីតរ៉ោះ»។ អ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហាឌីសបានចង្អុលបង្ហាញថា អ្នករាយការណ៍ខ្លះក្នុងខ្សែសង្វាក់នេះមានភាពខ្សោយ ឬមានការសង្ស័យលើភាពត្រឹមត្រូវនៃពាក្យសម្តីនោះ។ សរុបមក៖ ភស្តុតាងដែលលើកឡើងពីលោក អាលី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) គឺមានខ្សែសង្វាក់ដែលមិនរឹងមាំ (មូដតារីប) និងមិនអាចយកមកធ្វើជាភស្តុតាងបានឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត លោក អ៊ីបនូ ខូហ្សៃម៉ាស់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា ការអះអាងទាំងនេះមិនមែនជាការពិតដែលបានមកពីលោក អាលី ប៊ីន អាប៊ី តូលីប (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ មានភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ថា លោក អាលី ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នកអានស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាតេហាស់ (អ៊ុំមុលគីតាប) និងស៊ូរ៉ាត់មួយទៀតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ក្នុងរាល់រ៉ាកាតនៃការសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ៍»។

ការលើកឡើងពីភស្តុតាងមួយទៀតដែលអ្នកដែលមិនចូលចិត្តការអាន (គម្ពីរ) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមយកមកប្រើប្រាស់ និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយនៃភស្តុតាងនោះ។ យើងទទួលបានការរាយការណ៍ពី អប៊ុល ហូសៃន មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាល់ហូសៃន ប៊ិន មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាល់ហ្វាដល អាល់កាត់តាន់ នៅទីក្រុងបាកដាដ ពី អប៊ុល ហាសាន់ អាហ៍ម៉ាដ ប៊ិន អ៊ូស្មាន់ ប៊ិន យ៉ះយ៉ា អាល់អាដមី ពី មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្មាអីល អាល់ស៊ូឡាមី ពី មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាប់បាត អាល់រ៉ាហ្ស៊ី ពី អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម អាល់តៃមី ពី សាហ៍ល ប៊ិន អាប់ប៊ី សាលីហ៍ ពីឪពុករបស់គាត់ ពី អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាមម្នាក់ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាម គឺជាការអានសម្រាប់រូបគេដែរ»។ អប៊ូ អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ អាល់ស៊ូឡាមី និង អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អាល់ហារីស អាល់ហ្វាគីហ៍ បាននិយាយថា៖ អាលី ប៊ិន អ៊ូម៉ារ អាល់ហាហ្វីហ្ស បាននិយាយថា អប៊ូ យ៉ះយ៉ា អាល់តៃមី (គឺ អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម) និង មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាប់បាត អាល់រ៉ាហ្ស៊ី គឺជាអ្នកដែលខ្សោយ (ក្នុងការរាយការណ៍ហាឌីស)។ អ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ យើងបានរាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្មាអីល អាល់ប៊ូខូរី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ថា លោកបាននិយាយថា៖ អ៊ីស្មាអីល ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម អប៊ូ យ៉ះយ៉ា អាល់តៃមី ជាអ្នកក្រុងគូហ្វា។ អ៊ីបនុ នុមៃរ៍ បាននិយាយថា៖ លោកគឺជាអ្នកដែលខ្សោយខ្លាំង។ ហើយក៏មានការរាយការណ៍តាមផ្លូវមួយទៀតពី អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ដូចដែល អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍មកយើងពី អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក អាល់ហ្វាគីហ៍ ពី អាហ៍ម៉ាដ ប៊ិន ប៊ីស្រ៍ ប៊ិន សាដ អាល់ម៉ារ៉ាស៊ី ពី ហ្វូហ្សៃល ប៊ិន អាប់ឌុល វ៉ាហ៍ហាប ពី ខាលីដ (គឺ អាល់តហាន់)។ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំ ពី អាល់ហាសាន់ ប៊ិន ស៊ូហ្វយ៉ាន់ ពី មូហាំម៉ាដ ប៊ិន ខាលីដ ប៊ិន អាប់ឌុលឡោះ អាល់វ៉ាស៊ីត៊ី ពីឪពុករបស់គាត់ ពី អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ពី សាអ៊ីដ អាល់ម៉ាក់ប៊ូរី ពី អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រាល់សឡាតណាដែលមិនបានអាន អ៊ុំមុលគីតាប (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់ហ្វាទីហ៍ហ៍) នៅក្នុងនោះ គឺវាជាសឡាតដែលមិនពេញលេញ លើកលែងតែសឡាតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមប៉ុណ្ណោះ»។ ស្ហៃខ៍ អប៊ូ បាក្រ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បាននិយាយបន្ទាប់ពីការរាយការណ៍នេះថា៖ នេះគឺជាដំណឹងមួយដែលគួរឱ្យសង្ស័យ អ្នកជំនាញផ្នែកហាឌីសមិនទទួលស្គាល់វាទេ។ ពួកគេបាននិយាយថា៖ ខាលីដ បានធ្វើខុសក្នុងរឿងនេះ ហើយបានច្រឡំអត្ថន័យនៃហាឌីស ដោយគាត់បានបញ្ចូលពាក្យថា «ខ្ញុំនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម» ទៅក្នុងនោះ ដូច្នេះគាត់ក៏និយាយថា «លើកលែងតែនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម» ដោយសារតែការភ្លេចភ្លាំងរបស់គាត់។ ភស្តុតាងដែលបញ្ជាក់ពីកំហុសរបស់គាត់ និងការច្រឡំអត្ថន័យនៃហាឌីស គឺអ្វីដែល មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អាយយូព បានរាយការណ៍មកយើង ពី ដាវូដ ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម (អាល់កាហ្សវីនី) ពី ស៊ូអបះ ពី អាល់អាឡា ពីឪពុករបស់គាត់ ពី អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា៖ «រាល់សឡាតណាដែលមិនបានអាន ហ្វាទីហ៍ហាតុលគីតាប នៅក្នុងនោះ គឺវាជាសឡាតដែលមិនពេញលេញ»។ ខ្ញុំ (អ្នករាយការណ៍) បានសួរថា៖ «ចុះបើខ្ញុំនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមវិញ?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ចូរអ្នកអាននៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នកចុះ»។ លោកបាននិយាយថា៖ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បាននិយាយមកកាន់យើងថា៖ ស្ហៃខ៍របស់យើង អប៊ូ បាក្រ ពិតជាទទួលបានជោគជ័យក្នុងការរកឃើញចំណុចខ្សោយនៃដំណឹងនេះ និងបានបញ្ជាក់ពីកន្លែងដែលខុសឆ្គងនៅក្នុងនោះ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ ចំណុចខុសឆ្គងនេះគឺមកពី អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ព្រោះវាសមហេតុផលជាងសម្រាប់គាត់។ ហើយលោកបានរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍របស់លោក ពី យ៉ះយ៉ា ប៊ិន ម៉ាអ៊ីន ថា លោកត្រូវបានគេសួរអំពី អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ហើយលោកបានឆ្លើយថា៖ លោកគឺជាអ្នកដែលខ្សោយ។ ហើយយើងបានរាយការណ៍ពី អាហ៍ម៉ាដ ប៊ិន ហាន់បាល ថា លោកបាននិយាយថា៖ ហាឌីសរបស់គាត់គឺ មូនក័រ (មិនអាចទទួលយកបាន)។ អ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គោលជំហររបស់ អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ទាក់ទងនឹងការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម គឺច្បាស់លាស់ពេកដែលមិនអាចមានការភាន់ច្រឡំបានឡើយ។ ការរាយការណ៍របស់ ស៊ូអបះ ខ្ញុំបានរកឃើញវានៅក្នុងសៀវភៅរបស់ខ្ញុំ ពីស្ហៃខ៍របស់យើង អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ពី អប៊ូ បាក្រ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ក្នុងទម្រង់ជា មូក្វូហ្វ (ពាក្យសម្តីរបស់សហាបះ) ខណៈដែលនៅក្នុងប្រភពដើមវាជា ម័រហ្វូអ៍ (ពាក្យសម្តីរបស់ព្យាការី) ដែលយើងបានលើកឡើងរួចមកហើយ។ ហើយ អ៊ីម៉ាម អប៊ូ អ៊ូស្មាន់ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានរាយការណ៍មកយើង ពី អប៊ូ តាហ៊ីរ ប៊ិន ខូហ្សៃមះ ពីជីតារបស់លោក ពី មូហាំម៉ាដ ប៊ិន បាស្សារ (ប៊ុនដារ) ពី យ៉ះយ៉ា ប៊ិន សាអ៊ីដ ពី ស៊ូអបះ ពី អាល់អាឡា ប៊ិន អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ពីឪពុករបស់គាត់ ពី អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ ពី ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រាល់សឡាតណាដែលមិនបានអាន ហ្វាទីហ៍ហាតុលគីតាប នៅក្នុងនោះ គឺវាជាសឡាតដែលមិនពេញលេញ» (ចំនួនបីដង)។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ «ចុះបើខ្ញុំនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមវិញ?» លោកបានឆ្លើយថា៖ «ចូរអ្នកអាននៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នកចុះ»។ លោកបាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន បាស្សារ និង អប៊ូ មូសា បានរាយការណ៍មកយើង ដោយ ប៊ុនដារ បាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាដ បានរាយការណ៍មកយើង ហើយ អប៊ូ មូសា បាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន ចាហ្វារ បានរាយការណ៍មកខ្ញុំ ពី ស៊ូអបះ ដោយខ្សែសង្វាក់នេះដូចគ្នា។ ពួកគេទាំងពីរបាននិយាយនៅក្នុងហាឌីសនោះថា៖ លោកបាននិយាយថា៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើលោកយល់យ៉ាងណាប្រសិនបើខ្ញុំនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម? លោកបានឆ្លើយថា៖ «លោកបានចាប់ដៃរបស់ខ្ញុំ ហើយនិយាយថា៖ ឱកូនប្រុសរបស់អាល់ហ្វារីស៊ីអើយ! ចូរអ្នកអាននៅក្នុងចិត្តរបស់អ្នកចុះ»។

ការលើកឡើងពីរបាយការណ៍មួយទៀត ដែលអ្នកមិនយល់ស្របនឹងការអាន (គីរ៉ាអាត) តាមក្រោយអ៊ីម៉ាំយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយនៃរបាយការណ៍នោះ។ យើងទទួលបានការរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ ណាស៊ីរ អ៊ូម៉ារ ប៊ិន អាប់ឌុលអាហ្ស៊ីហ្ស ប៊ិន អ៊ូម៉ារ ប៊ិន កាតាដាហ៍ ពី អាប់ប៊ូ ហុលហ្សៃន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ហុលហ្សៃន ប៊ិន ម៉ាន់ស៊ូរ អាត់-តាចិរ ពី អាល់-ហៃសាំ ប៊ិន ខូឡាហ្វ អ័ដ-ឌូរីយ៍ ពី អាប់ប៊ូ មូសា (និងខ្សែសង្វាក់មួយទៀត) ពី អាប់ឌុលឡាហ៍ ប៊ិន អាប់បាស ថា ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការអានរបស់អ៊ីម៉ាំគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នក ទោះបីជាគាត់អានខ្សឹប ឬអានឮក៏ដោយ»។ ៤៣៣ - យើងទទួលបានការរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលរ៉ះម៉ាន អ័ស-ស៊ូឡាមីយ៍ និង អាប់ប៊ូ បាក់រ ប៊ិន អាល់-ហារីស ពី អាលី ប៊ិន អ៊ូម៉ារ អាល់-ហាហ្វីហ្ស ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ម៉ាក់ឡាដ ពី អាហ្មាត់ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ប៊ិន សាលីហ៍ អាល់-វ៉ាហ្សាន ពី អ៊ីស្ហាក ប៊ិន មូសា អាល់-អាន់សារីយ៍ ដែលបានរំឭកហាឌីសនេះ ប៉ុន្តែគាត់បាននិយាយថា៖ «អានខ្សឹប ឬអាន»។ អាប់ប៊ូ មូសា បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អះម៉ាត់ ប៊ិន ហាន់បាល អំពីហាឌីសរបស់ អ៊ីប៊ិន អាប់បាស នេះទាក់ទងនឹងការអាន គាត់បានឆ្លើយថា៖ «នេះគឺជាហាឌីស មូនកាល់ (មិនអាចទទួលយកបាន)»។ គាត់បានបន្តថា៖ «អាលី ប៊ិន អាស៊ីម មិនមែនជាអ្នករាយការណ៍ដែលរឹងមាំនោះទេ ហើយការលើកឡើងថាវាជាហាឌីស ម៉ារហ្វូ (ដែលព្យាការីមានប្រសាសន៍) គឺជាការយល់ច្រឡំ»។ យើងទទួលបានការរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡាហ៍ អាល់-ហាហ្វីហ្ស ដែលបានអានលើគាត់ថា៖ «អាស៊ីម ប៊ិន អាប់ឌុលអាហ្ស៊ីហ្ស អាល់-អាសចាអ៊ីយ៍ ភាគច្រើននៃហាឌីសរបស់គាត់គឺមានការយល់ច្រឡំ និងកំហុស»។ អាប់ប៊ូ អាលី អាល់-ហូសៃន ប៊ិន អាលី អាល់-ហាហ្វីហ្ស បាននិយាយថា៖ «អូន ប៊ិន អាប់ឌុលឡាហ៍ តាមការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ គឺគាត់ជា អ៊ីប៊ិន អាប់ឌុលឡាហ៍ ប៊ិន អ៊ូទ្បបាហ៍ ដែលមិនដែលបានឮអ្វីពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ឡើយ ហើយវាគឺជាការយល់ច្រឡំ»។ តាមពិតទៅ មានការរាយការណ៍ពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ដែលផ្ទុយពីនេះ។ ហើយក៏មានការរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់ដែលមិនច្បាស់លាស់ពី អាល់-មូសាយ៉ាប ប៊ិន សារីក ពី អាល់-ហាសាន់ ប៊ិន អ៊ូម៉ារ៉ាហ៍ ពី អាល់-ហាកាំ ពី មីកសាំ ពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ក្នុងទម្រង់ជាហាឌីស ម៉ារហ្វូ។ ប្រសិនបើ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) មុនពេល អាល់-មូសាយ៉ាប មានសុវត្ថិភាព (ពីការរិះគន់) ក៏មិនប្រាកដថាខ្សែសង្វាក់នេះមានសុវត្ថិភាពដែរ ព្រោះវាខ្សោយ ហើយក៏មិនអាចយកជាការបានពី អាល់-ហាសាន់ ប៊ិន អ៊ូម៉ារ៉ាហ៍ ដែរ ព្រោះគាត់ជាអ្នកដែលត្រូវគេបោះបង់ចោល (ម៉ាត់រូក)។ ហើយក៏មានការរាយការណ៍ដោយខ្សែសង្វាក់មួយទៀតដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ (ម៉ាចហូល) ពី ណាហ្សាល់ ប៊ិន សាអ៊ីដ ពី អ័ដ-ដុហាក ពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ពី ព្យាការី ﷺ ថា៖ «តើពួកអ្នកមិនគ្រប់គ្រាន់ដោយការអានរបស់ខ្ញុំឬ? ពិតណាស់ អ៊ីម៉ាំគឺជាអ្នកធានាសម្រាប់ការសឡាត»។ យើងមិនទទួលយកការរាយការណ៍ពីអ្នកដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណឡើយ ហើយម្យ៉ាងទៀតវាជាហាឌីស មូនកាតអ៍ (ដាច់ខ្សែសង្វាក់) ព្រោះ អ័ដ-ដុហាក មិនដែលបានជួប អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ឡើយ។ ៤៣៤ - យើងទទួលបានការរាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាប់ឌុលឡាហ៍ អាល់-ហាហ្វីហ្ស ពី បាឡាវ៉ៃហ៍ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន បាឡាវ៉ៃហ៍ អាប់ប៊ូ អាល់-អាបបាស អាល់-ម៉ារហ្សាបានីយ៍ ពី អាប់ប៊ូ អាល់-អាបបាស មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន សាឌីល ប៊ិន អាលី ពី អ៊ូម៉ារ ប៊ិន ស៊ូរ៉ារ៉ាហ៍ ពី អ៊ីស្មាអ៊ីល ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម ពី អាលី ប៊ិន កៃសាន ពី អ៊ីប៊ិន អាប់ប៊ី មូឡៃកាហ៍ ពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស បាននិយាយថា៖ រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រាល់ការសឡាតដែលមិនបានអាន ហ្វាតិហៈ អាល់-គីតាប គឺមិនមានការសឡាតឡើយ លើកលែងតែនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ»។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡាហ៍ បាននិយាយថា៖ យើងមិនដែលឮពី អាលី ប៊ិន កៃសាន ក្រៅពីខ្សែសង្វាក់នេះទេ។ អ៊ីម៉ាំ អះម៉ាត់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់គាត់) បាននិយាយថា៖ «តើវាអាចត្រឹមត្រូវយ៉ាងដូចម្តេចពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ខណៈដែលយើងបានរាយការណ៍ពី អាតអរ ពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ថាគាត់បាននិយាយថា៖ ចូរអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ទោះបីជាគាត់អានឮ ឬមិនឮក៏ដោយ»។ ហើយនៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតពី អាតអរ ពី អ៊ីប៊ិន អាប់បាស ថា៖ «កុំបោះបង់ចោល ហ្វាតិហៈ អាល់-គីតាប ទោះបីជាអ៊ីម៉ាំអានឮ ឬមិនឮក៏ដោយ»។

៤៣៥ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ បាក់រ បិន អាល់ហារីស អាល់ហ្វាក៊ីហ៍ ថា អប៊ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន ហៃយ៉ាន បានប្រាប់ថា អ៊ីប្រាហ៊ីម បិន សារីក បានរាយការណ៍ថា អាហ្មាត់ បិន យូណុស បានរាយការណ៍ថា ស៊ូហៃរ៍ អប៊ូ អ៊ីស្ហាក បានរាយការណ៍ពី អាល់អៃហ្សារ បិន អាល់ហូរៃស៍ ពី អ៊ីបនុ អាប់បាស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំធ្វើការសឡាតឱ្យសោះ ប្រសិនបើអ្នកមិនបានអានគម្ពីរគម្ពីរគួរអាននៅក្នុងសឡាតនោះទេ ទោះបីជាអ្នកមិនបានអានអ្វីក្រៅពី ស៊ូរ៉ាហ្វាតិហៈ (ហ្វាតិហៈតុលគីតាប) ក៏ដោយ»។ ៤៣៦ - ហើយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស បានប្រាប់ខ្ញុំតាមរយៈការអនុញ្ញាត (អ៊ីចាហ្សាហ៍) ថា អប៊ូ អាលី អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍ជូនពួកគេថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន អ៊ីស្ហាក បិន ខូហ្សៃមៈ បានរាយការណ៍ថា អាប់ឌុលវ៉ាហាប់ បិន ហ្វូឡៃហ៍ អាល់ម៉ាក់គី បានរាយការណ៍ថា ម៉ារវ៉ាន បិន មូអាវីយ៉ាហ៍ អាល់ហ្វាហ្សារី បានរាយការណ៍ពី អ៊ីស្មាអ៊ីល បិន អប៊ី ខាលីដ ថា អាល់ហ្វារ៉ា បិន ហាប បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អ៊ីបនុ អាប់បាស និយាយថា៖ «ចូរអាន ស៊ូរ៉ាហ្វាតិហៈ នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម» ហើយនេះគឺជាខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) ដែលត្រឹមត្រូវ (សោះហ៊ីហ៍) គ្មានមន្ទិលសង្ស័យអ្វីឡើយ។ ៤៣៧ - ហើយ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានប្រាប់ខ្ញុំតាមរយៈការអនុញ្ញាតថា អប៊ូ អាលី អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍ជូនពួកគេថា អប៊ូ ខាលីហ្វៈ បានរាយការណ៍ថា អប៊ូ ម៉ាក់ម៉ារ បានរាយការណ៍ថា អាប់ឌុលវ៉ារីស បានរាយការណ៍ថា អាយយូ បានរាយការណ៍ពី អប៊ី អាលីយ៉ាហ៍ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អ៊ីបនុ អាប់បាស គាត់បានឆ្លើយថា៖ «រាល់សឡាតដែលអ៊ីម៉ាមរបស់អ្នកបានអានគម្ពីរគួរអាន នោះអ្នកត្រូវអានតាមគាត់ ទោះតិចឬច្រើនក៏ដោយ ហើយគម្ពីររបស់អល់ឡោះមិនមែនជារឿងតិចតួចនោះទេ»។ ការលើកឡើងពីរបាយការណ៍មួយទៀត ដែលអ្នកមិនយល់ស្របនឹងការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយនៃរបាយការណ៍នោះ ៤៣៨ - បានរាយការណ៍មកយើងដោយ អប៊ូ សាអដ អាហ្មាត់ បិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ម៉ាលីនី ថា អប៊ូ អាហ្មាត់ អាប់ឌុលឡោះ បិន អ៉ីដ៊ី អាល់ហាហ្វីហ្ស បានរាយការណ៍ថា មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន ដុហ្វាក បិន អាំរ បិន អប៊ី អាស៊ីម បានរាយការណ៍ថា អ៊ីប្រាហ៊ីម បិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន អាល់ហារីស អាល់មុគាតតិប បានរាយការណ៍ថា អ៊ីស្មាអ៊ីល បិន អាំរ បានរាយការណ៍ថា អាល់ហាសាន់ បិន សាលីហ៍ បានរាយការណ៍ពី អប៊ី ហារូន អាល់អាបឌី ពី អប៊ី សាអីដ អាល់ឃូឌ្រី បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាម នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាម គឺជារបស់ខ្លួនគេដែរ»។ ៤៣៩ - ហើយបានរាយការណ៍មកយើងដោយ អាលី បិន អាហ្មាត់ បិន អាប់ដាន ថា អាហ្មាត់ បិន អ៊ូបៃដ បានរាយការណ៍ថា អាប់ឌុលឡោះ បិន អាយយូ អាល់គីរ៉ូប៊ី បានរាយការណ៍ថា សៃបាន បានរាយការណ៍ថា អារ៉ប៊ី បិន ប៉ាដ បានរាយការណ៍ថា អប៊ី ហារូន អាល់អាបឌី ពី អប៊ី សាអីដ អាល់ឃូឌ្រី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួររ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ អំពីបុរសម្នាក់ដែលនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ហើយមិនបានអានអ្វីសោះ តើវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ ហើយមានការលើកឡើងពីផ្លូវមួយទៀតដែលងងឹត (មិនច្បាស់លាស់) ពី អារ៉ប៊ី ពី អប៊ី ហារូន ពី អប៊ី សាអីដ ពី ព្យាការី ﷺ ថា៖ «អ្នកណាដែលសឡាតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាម គឺជារបស់ខ្លួនគេដែរ»។ ហាឌីសនេះគឺវិលវល់នៅត្រឹម អប៊ី ហារូន អាល់អាបឌី មិនមែន អ៊ូម៉ារ៉ហ៍ បិន ជូហ្វៃន អាល់អាបឌី នោះទេ។ ចំណែក អារ៉ប៊ី បិន ប៉ាដ គឺមានភាពខ្សោយ ហើយមានអ្នកខ្លះទៀតដែលមិនស្គាល់អត្តសញ្ញាណ។ អប៊ូ ដាវូដ អាល់ស៊ីជិស្តានី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាហ្មាត់ បិន ហាន់បាល និយាយថា៖ អប៊ី ហារូន អាល់អាបឌី គឺជាអ្នកដែលហាឌីសរបស់គាត់ត្រូវគេបោះបង់ចោល (ម៉ាត់រូក)។ ហើយ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន អ៊ីស្មាអ៊ីល អាល់ប៊ូខូរី បាននិយាយថា៖ អ៊ូម៉ារ៉ហ៍ បិន ជូហ្វៃន អប៊ី ហារូន អាល់អាបឌី គឺជាអ្នកកុហក។ ចំណែក អារ៉ប៊ី បិន ប៉ាដ វិញ ត្រូវបានចាត់ទុកថាខ្សោយដោយ យ៉ាយ៉ា បិន ម៉ាអ៊ីន, កូទៃបៈ និងអ្នកដទៃទៀត។ តើវាអាចត្រឹមត្រូវយ៉ាងដូចម្តេចពី អប៊ី សាអីដ អាល់ឃូឌ្រី ខណៈដែលយើងបានរាយការណ៍ពី អប៊ី ណាដរ៉ហ៍ ពី អប៊ី សាអីដ ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាឱ្យយើងអាន ស៊ូរ៉ាហ្វាតិហៈ និងអ្វីដែលងាយស្រួល (ពីគម្ពីរគួរអាន)»? ហើយពួកគេធ្លាប់សឡាតនៅពីក្រោយព្យាការី ﷺ។ ហើយពី អប៊ី ណាដរ៉ហ៍ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អប៊ី សាអីដ អាល់ឃូឌ្រី អំពីការអាននៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម គាត់បានឆ្លើយថា៖ «ត្រូវអាន ស៊ូរ៉ាហ្វាតិហៈ»។ ៤៤០ - ប្រសិនបើការយកហាឌីសរបស់ អារ៉ប៊ី បិន ប៉ាដ និងអ្នកស្រដៀងគ្នានេះមកធ្វើជាភស្តុតាងគឺអាចអនុញ្ញាតបាន នោះយើងក៏អាចយកអ្វីដែល អប៊ុល កូស៊ីម អាប់ឌុល រ៉ហ៍ម៉ាន បិន អាហ្មាត់ អាល់ស៊ីរ៉ាច បានរាយការណ៍មកយើងមកធ្វើជាភស្តុតាងដែរ ដែលថា អប៊ុល អាប់បាស អ៊ីស្មាអ៊ីល បិន អាប់ឌុលឡោះ បិន មីកាល់ បានរាយការណ៍ថា អាប់ឌុលឡោះ អាល់អាហ្វ្វាហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ថា ដាហ៊ីរ បិន នូហ៍ បានរាយការណ៍ថា អារ៉ប៊ី បិន ប៉ាដ បានរាយការណ៍ថា អាយយូ អាល់សាខទីយ៉ានី ពី អាប់ឌុល រ៉ហ៍ម៉ាន អាល់អាអរ៉ាច ពី អប៊ី ហូរៃរ៉ហ៍ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានសឡាតរួចក៏បែរមុខមកពួកយើង ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើពួកអ្នកអានអ្វីមួយនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមដែរឬទេ?» ខ្លះឆ្លើយថា៖ យើងអាន ហើយខ្លះទៀតឆ្លើយថា៖ យើងមិនអានទេ។ លោកក៏មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអាន ស៊ូរ៉ាហ្វាតិហៈ»។ នេះទោះបីជាវាជាការរាយការណ៍របស់ អារ៉ប៊ី បិន ប៉ាដ ដែលជាអ្នកខ្សោយក៏ដោយ ក៏ហាឌីសនេះមិនមែនគ្មានប្រភពដើមពីហាឌីសរបស់ អាយយូ អាល់សាខទីយ៉ានី នោះទេ។ ព្រោះថា អ៊ូបៃឌុលឡោះ បិន អ៊ូម៉ារ បានរាយការណ៍ពី អាយយូ ពី អប៊ី ក៊ីឡាបៈ ពី ព្យាការី ﷺ ជាទម្រង់មួរសាល់ (Mursal) ហើយពី ខាលីដ អាល់ហាហ្សា ពី អប៊ី ក៊ីឡាបៈ ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន អប៊ី អាអ៊ីស្ហៈ ពីបុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមសហការីរបស់ព្យាការី ﷺ ពីព្យាការី ﷺ។ ចំណែកអ្វីដែលរាយការណ៍ពី អប៊ី ហារូន អាល់អាបឌី ពី អប៊ី សាអីដ គឺគ្មានប្រភពដើមពីការរាយការណ៍របស់ក្រុមអ្នកដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត (អស្ស៊ីកាត) នោះទេ។

ការលើកឡើងពីដំណឹងមួយទៀត ដែលអ្នកមិនយល់ស្របនឹងការអាន (គម្ពីរគួរអាន) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំយកមកធ្វើជាភស្តុតាង និងការបកស្រាយពីភាពខ្សោយនៃដំណឹងនោះ៖ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានប្រាប់យើងនៅក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រថា៖ អាប៊ូ ហាមីដ អាហ្មេដ ប៊ីន មូហាំម៉េដ ប៊ីន អាល់កាស៊ីម អាល់សារ៉ាក់ស៊ី បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា អាហ្មេដ ប៊ីន អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន អាល់សារ៉ាក់ស៊ី បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា អ៊ីស្មាអ៊ីល ប៊ីន អាល់ហ្វាឌល បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា អ៊ីសា ប៊ីន ហ្សាអ្វារ បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា ស៊ូហ្វ្យាន អាល់សៅរី បានរៀបរាប់ពី អាល់អាម៉ាស ពី អាល់ហាកាម ពី អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន ប៊ីន អាប៊ី លៃឡា ពី ប៊ីឡាល់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាខ្ញុំថា កុំឱ្យខ្ញុំអាន (គម្ពីរគួរអាន) នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ»។ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះគឺជាដំណឹងមិនពិត (បាតិល) ហើយលោក សៅរី គឺបរិសុទ្ធពីដំណឹងនេះចំពោះមុខអល់ឡោះ»។ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានប្រាប់យើងនៅក្នុងសៀវភៅ «អាត់តាល់ឃីស» ថា៖ អាប៊ូ សាអ៊ីដ បានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ អាប៊ូ ហាមីដ អាហ្មេដ ប៊ីន មូហាំម៉េដ ប៊ីន អាល់កាស៊ីម អាល់ម៉ាន់គូដ បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា អាហ្មេដ ប៊ីន អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន អាល់សារ៉ាក់ស៊ី បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា អ៊ីសា ប៊ីន ហ្សាអ្វារ បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា អ៊ីស្មាអ៊ីល ប៊ីន អាល់ហ្វាឌល រួចលោកក៏បានលើកឡើងនូវខ្សែសង្វាក់នៃអ្នករាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) ដូចគ្នានេះដែរ។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដំណឹងនេះស្ថិតក្នុងប្រភេទដែលគេនិយាយថា ការឮដំណឹងនេះមិនមានភាពត្រឹមត្រូវឡើយ។ ប្រសិនបើដំណឹងបែបនេះមានភាពត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) ពីលោក សៅរី មែននោះ វានឹងមិនមានភាពលាក់កំបាំង ហើយក៏មិនមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងភាពត្រឹមត្រូវរបស់វាដែរ»។ យើងសូមនិយាយដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីអល់ឡោះថា៖ អ៊ីសា ប៊ីន ហ្សាអ្វារ ដែលជាចៅក្រមនៅទីក្រុងរ៉ៃ គឺជាអ្នករាយការណ៍ដែលមានទំនុកចិត្ត និងមានភាពរឹងមាំ លោកមិនអាចទទួលយកនូវភាពមិនស្អាតស្អំ (ការកុហក) បែបនេះបានឡើយ។ ដូច្នេះ អ្នកដែលរាយការណ៍ពីលោក គឺមិនអាចគេចផុតពីករណីពីរយ៉ាងនេះទេ៖ គឺគាត់អាចជាមនុស្សស្មោះត្រង់ម្នាក់ដែលច្រឡំយកហាឌីសមួយមកលាយឡំជាមួយហាឌីសមួយទៀត ឬក៏គាត់ជាអ្នកកុហកម្នាក់ដែលបានប្រឌិតហាឌីសនេះដាក់លើ អ៊ីសា ប៊ីន ហ្សាអ្វារ។ លោកបានពន្យល់យ៉ាងលម្អិតអំពីបញ្ហានេះ។ អ្នកខ្លះបានយកដំណឹងនេះមកធ្វើជាភស្តុតាង ហើយបានដកស្រង់សម្តីរបស់គ្រូយើងគឺ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ដែលបានបញ្ជាក់ពីភាពគួរឱ្យទុកចិត្តរបស់ អ៊ីសា ប៊ីន ហ្សាអ្វារ ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាលះបង់ចោលនូវសម្តីផ្សេងទៀតរបស់លោក ហើយបានដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រនូវហាឌីសរបស់លោកពី អាប៊ូ ហាមីដ ផ្ទាល់ ប៉ុន្តែពួកគេបែរជាលះបង់ចោលនូវការរិះគន់របស់លោកទៅលើហាឌីសនោះ។ នេះមិនមែនជាការយុត្តិធម៌ឡើយ ហើយអល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលត្រូវសុំជំនួយ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកបានស្នើសុំ៖ ការលើកឡើងពីដំណឹងមួយទៀត ដែលអ្នកមិនដឹងរឿងយកមកធ្វើជាភស្តុតាង ៤៤២ - លោកចៅក្រម អាប់ប៊ូ អាំរ៉ូ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាល់ហ៊ូសៃន ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាល់ហ៊ូសៃន ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាល់ហៃសាំ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានប្រាប់យើងថា៖ អាប់ប៊ូ អាល់ហ៊ូសៃន អាប់ឌុលវ៉ាហ៊ីដ ប៊ិន អាល់ហាសាន់ នៅនីសាបួរ បានប្រាប់ថា៖ អាល់ហ៊ូសៃន ប៊ិន បាហាន់ អាល់អាស្ការី បានប្រាប់ថា៖ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន ហាំម៉ាដ បានប្រាប់ថា៖ ស៊ូឡៃម៉ាន់ ប៊ិន សាឡាម៉ាហ៍ បានរាយការណ៍ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អ៊ីស្ហាក អាល់អាន់ដាលូស៊ី បានរាយការណ៍ពី ម៉ាលិក ប៊ិន អាន៉ាស ពីយ៉ាយ៉ា ប៊ិន សាអីដ អាល់អាន់សារី ពីសាអីដ ប៊ិន អាល់មូសៃយីប ពីអាន់ណាវ៉ាស ប៊ិន សាំអាន បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានធ្វើសឡាតជាមួយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) គឺសឡាតហ្ស៊ូហ័រ។ នៅខាងស្តាំដៃរបស់ខ្ញុំមានបុរសម្នាក់ពីក្រុមអាន់សារ គាត់បានអានគម្ពីរនៅពីក្រោយព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ហើយនៅខាងឆ្វេងដៃរបស់ខ្ញុំមានបុរសម្នាក់ពីក្រុមមូហ្សៃន៉ាហ៍ កំពុងលេងគ្រួស។ លុះពេលលោកបញ្ចប់សឡាត លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "តើនរណាដែលបានអានគម្ពីរនៅពីក្រោយខ្ញុំ?" បុរសជនជាតិអាន់សារនោះឆ្លើយថា៖ "គឺខ្ញុំ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ!" លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ "កុំធ្វើបែបនេះឱ្យសោះ អ្នកណាដែលមានអ៊ីម៉ាំ នោះការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺជារបស់គេដែរ"។ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់អ្នកដែលលេងគ្រួសនោះថា៖ "នេះហើយជាចំណែកដែលអ្នកទទួលបានពីសឡាតរបស់អ្នក"»។ នេះគឺជាខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ (អ៊ីស្ណាត) ដែលមិនត្រឹមត្រូវ (បាតិល) ព្រោះក្នុងនោះមានអ្នកដែលមិនត្រូវបានគេស្គាល់។ ចំណែក មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ម្នាក់នេះ ប្រសិនបើគាត់គឺជាអ្នកដែលគេស្គាល់ថាជា អ៊ូកកាស៊ី នោះគាត់គឺជាអ្នកកុហក ដែលតែងតែបង្កើតហាឌីសក្លែងក្លាយដាក់លើ អល់អូហ្សៃ និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀត។ ប្រសិនបើមានហាឌីសបែបនេះពិតមែនតាមរយៈខ្សែសង្វាក់ ម៉ាលិក ពី យ៉ាយ៉ា ពី សាអីដ ប៊ិន អាល់មូសៃយីប នោះអ្នកដែលយល់ឃើញថាមិនចាំបាច់អានគម្ពីរនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាំ ក៏មិនចាំបាច់ទៅពឹងផ្អែកលើការរាយការណ៍របស់ អ៊ីបនូ ស៊ីដដាដ និងអ្នកដទៃទៀតឡើយ។ អ្នកណាដែលយកខ្សែសង្វាក់បែបនេះមកធ្វើជាភស្តុតាង ខណៈដែលខ្លួនបានសិក្សាពីវិទ្យាសាស្ត្រហាឌីស គួរតែមានការខ្មាសអៀនចំពោះម្ចាស់របស់ខ្លួន (អល់ឡោះ)។ ការជោគជ័យគឺមកពីអល់ឡោះ។ មនុស្សមួយចំនួនបានយកដំណឹងដែលខ្សោយមកធ្វើជាភស្តុតាង ដែលយើងបានរៀបរាប់ពីការរិះគន់របស់អ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ហូហ្វាហ្ស៍) មួយចំនួនលើដំណឹងទាំងនោះ។ បន្ទាប់មកគាត់ (អ្នកប្រឆាំង) បាននិយាយថា៖ «ក្រុមអ្នកប្រឆាំងមិនអាចបដិសេធដំណឹងទាំងនេះបានទេ ទោះបីវាមានច្រើន មានខ្សែសង្វាក់តភ្ជាប់ និងមានអ្នករាយការណ៍ល្បីល្បាញក៏ដោយ ក្រៅពីការនិយាយដែលគ្មានខ្លឹមសារថា៖ បុគ្គលនេះរាយការណ៍តែម្នាក់ឯង បុគ្គលនេះមិនមែនជាភស្តុតាង បុគ្គលនេះខ្សោយ និងអ្វីៗដែលស្រដៀងនឹងនេះ»។ បន្ទាប់មកគាត់បានបន្តការនិយាយរហូតដល់ថា៖ «ការដែលពួកគេរិះគន់ (ចារហ៍) បុគ្គលណាម្នាក់ដោយមិនបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការរិះគន់ គឺមិនមានឥទ្ធិពល និងមិនអាចយកជាការបានឡើយ ព្រោះវាជាទម្លាប់ដែលគេដឹងថា ពួកគេតែងតែរិះគន់ក្នុងរឿងដែលមិនគួរឱ្យរិះគន់»។ អ្នកណាដែលបានអានសៀវភៅរបស់យើងនេះ នឹងឃើញផ្ទុយពីអ្វីដែលគាត់បានពណ៌នាអំពីដំណឹងរបស់គាត់។ ក្នុងដំណឹងទាំងនោះមានការដាច់ខ្សែសង្វាក់ ការមិនស្គាល់អ្នករាយការណ៍ និងអ្នកដែលល្បីថាបង្កើតហាឌីសក្លែងក្លាយ រួមទាំងការខុសឆ្គងក្នុងការរាយការណ៍ដែលរាប់មិនអស់។ អ្នកណាដែលមិនរាប់អានភាពកខ្វក់ដែលបុរសនេះបានចោទប្រកាន់លើអ្នកប្រាជ្ញផ្នែករាយការណ៍ និងអ្នកដែលវាយតម្លៃអ្នករាយការណ៍ថា «ពួកគេរិះគន់ក្នុងរឿងដែលមិនគួរឱ្យរិះគន់» នោះ គឺផ្ទុយពីអ្វីដែលយើងដឹងពីពួកគេ។ ពួកគេដោយសារតែការកោតខ្លាចអល់ឡោះ និងភាពតាក់វ៉ារបស់ពួកគេ មិនដែលលំអៀងឡើយក្នុងការរិះគន់ ឬការវាយតម្លៃ។ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហាឌីសមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងមូលហេតុនៃការរិះគន់មួយចំនួន។ ជួនកាលពួកគេខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងការរិះគន់មនុស្សម្នាក់ដោយសារតែខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងមូលហេតុនោះ ដូចជាការវាយតម្លៃសាក្សីអញ្ចឹង។ ជួនកាលអ្នកខ្លះដឹងពីមូលហេតុនៃការរិះគន់មនុស្សម្នាក់ ខណៈអ្នកខ្លះទៀតមិនដឹង ដូច្នេះពាក្យសម្តីត្រូវតែយកតាមអ្នកដែលដឹង មិនមែនអ្នកដែលមិនដឹងនោះទេ។ យើងត្រូវពិនិត្យមើលពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេ ហើយអនុវត្តតាមអ្វីដែលនាំឱ្យមានចំណេះដឹងក្នុងការរិះគន់ និងការវាយតម្លៃ។ ប្រសិនបើការរិះគន់ត្រូវបានលើកឡើងដោយមិនបញ្ជាក់មូលហេតុ នោះតាមមតិរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញអ៊ីរ៉ាក់ គឺត្រូវទទួលយកការរិះគន់លើសាក្សីដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ ចុះហេតុអ្វីបានជាបុរសនេះមិនទទួលយកការរិះគន់លើអ្នករាយការណ៍ដំណឹងទៅវិញ? ប្រហែលជាគាត់ភ្លេចមតិរបស់គ្រូគាត់ក្នុងរឿងសាក្សី ទើបគាត់និយាយបែបនេះក្នុងរឿងការរាយការណ៍។ ចំណែកយើងវិញ យើងមិនទទួលយកហាឌីសណាឡើយ ក្រៅពីហាឌីសដែលអ្នករាយការណ៍របស់វាត្រូវបានគេស្គាល់ថាមានភាពសុចរិត និងស្មោះត្រង់ក្នុងការរាយការណ៍។ ប្រសិនបើអ្នករាយការណ៍ខ្លះត្រូវបានអ្នកប្រាជ្ញផ្នែករាយការណ៍រិះគន់ នោះកម្រិតទាបបំផុតគឺភាពសុចរិត និងភាពស្មោះត្រង់របស់គាត់មិនទាន់ច្បាស់លាស់ ដូច្នេះយើងមិនទទួលយកហាឌីសរបស់គាត់ឡើយ រហូតទាល់តែយើងដឹងពីស្ថានភាពរបស់គាត់ដែលនាំឱ្យអាចទទួលយកដំណឹងរបស់គាត់បាន។ អ្នកណាដែលភាពសុចរិតរបស់គាត់ត្រូវបានបញ្ជាក់ និងស្គាល់ថាស្មោះត្រង់ក្នុងការរាយការណ៍ បើទោះបីជាមានអ្នកខ្លះរិះគន់គាត់ ក៏វាមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គាត់ដែរ រហូតទាល់តែមានការបញ្ជាក់ពីមូលហេតុនៃការរិះគន់នោះ។ ប្រសិនបើការរិះគន់នោះត្រូវបានបញ្ជាក់ នោះភាពសុចរិតរបស់គាត់នឹងបាត់បង់ ដូចដែលយើងនិយាយក្នុងរឿងសាក្សីអញ្ចឹង។ យើងដោយសារការសរសើរ និងការប្រោសប្រណីរបស់អល់ឡោះ បានអនុវត្តគោលការណ៍នេះក្នុងការទទួលយកដំណឹងដែលយើងបានទទួល និងបដិសេធដំណឹងដែលយើងបានបដិសេធក្នុងបញ្ហានេះ និងបញ្ហាដទៃទៀត។ ប៉ុន្តែការបញ្ជាក់លម្អិតអំពីអ្នកដែលយើងវាយតម្លៃថាត្រឹមត្រូវ និងអ្នកដែលយើងរិះគន់ នឹងធ្វើឱ្យសៀវភៅនេះមានទំហំវែងឆ្ងាយ។ អ្នកប្រាជ្ញវាយតម្លៃដំណឹងបានសរសេរសៀវភៅជាច្រើនអំពីបញ្ហានេះ អ្នកណាដែលចង់ដឹងអាចទៅមើលសៀវភៅទាំងនោះ ហើយខិតខំស្វែងយល់ នោះគាត់នឹងយល់ច្បាស់តាមការកំណត់របស់អល់ឡោះ។ បុរសនេះបានអះអាងថា រឿងសំខាន់បំផុតដែលដឹងថាហាឌីសនោះត្រឹមត្រូវ គឺត្រូវតែស្របនឹងគម្ពីររបស់អល់ឡោះ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបមានការបញ្ញត្តិឱ្យយកហាឌីសទៅផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងគម្ពីរ ហើយព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានបញ្ជាឱ្យធ្វើបែបនេះក្នុងដំណឹងជាច្រើន។ គាត់បានអះអាងថា ដំណឹងដែលគាត់យកមកធ្វើជាភស្តុតាងគឺស្របនឹងគម្ពីររបស់អល់ឡោះ និងស្របនឹងអត្ថបទដែលគាត់បានលើកឡើង និងការឯកភាព (អ៊ីជម៉ា) ដែលគាត់បានរៀបរាប់ ដូច្នេះវាត្រឹមត្រូវ។ ការអះអាងនេះគឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ ហើយដំណឹងដែលនិយាយអំពីការផ្ទៀងផ្ទាត់ហាឌីសនឹងគម្ពីរគឺមិនអាចយកជាការបានទេ វាមានការដាច់ខ្សែសង្វាក់ មានអ្នករាយការណ៍ខ្សោយ និងមិនស្គាល់អ្នករាយការណ៍ខ្លះ ដូចទៅនឹងហាឌីសដែលគាត់យកមកធ្វើជាភស្តុតាងក្នុងបញ្ហានេះដែរ។ យើងបានរៀបរាប់វានៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់ម៉ាត់ខាល់» ហើយបានបញ្ជាក់ពីចំណុចខ្វះខាត និងភាពខ្សោយរបស់វា អ្នកណាដែលចង់ដឹងអាចត្រឡប់ទៅមើលសៀវភៅនោះបានតាមការកំណត់របស់អល់ឡោះ។ ចំណែកអ្វីដែលគាត់អះអាងថា ដំណឹងរបស់គាត់ស្របនឹងគម្ពីររបស់អល់ឡោះ គឺមិនមែនដូច្នោះទេ។ នៅក្នុងគម្ពីររបស់អល់ឡោះបានបញ្ជាក់ថា ការងាររបស់មនុស្សម្នាក់ៗគឺសម្រាប់ខ្លួនឯង មិនមែនសម្រាប់អ្នកដទៃឡើយ។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ហើយថា មនុស្សម្នាក់មិនទទួលបានអ្វីឡើយ ក្រៅពីអ្វីដែលខ្លួនបានខិតខំ» (ស៊ូរ៉ាត់ អាន់ណាចម៖ ៣៩)។ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ដើម្បីឱ្យព្រលឹងនីមួយៗទទួលបានការតបស្នងតាមអ្វីដែលខ្លួនបានខិតខំ» (ស៊ូរ៉ាត់ តូហា៖ ១៥)។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «សម្រាប់វាគឺអ្វីដែលវាបានសាង ហើយលើវាគឺអ្វីដែលវាបានសាង» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់បាកូរ៉ោះ៖ ២៨៦)។ ប៉ុន្តែគាត់បែរជានិយាយតាមដំណឹងខ្សោយរបស់គាត់ថា ការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺសម្រាប់ការអានរបស់ម៉ាក់មូម និងអ៊ីម៉ាំ ហើយម៉ាក់មូមទទួលបានអ្វីដែលខ្លួនមិនបានសាង និងមិនបានខិតខំតាមរយៈការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ។ គោលការណ៍គ្រឹះគឺមនុស្សមិនអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការងាររបស់អ្នកដទៃឡើយ លើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានលើកលែងដោយស៊ូណាន់ន់ដែលត្រឹមត្រូវ ដូចជាការធ្វើហជ្ជ ការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះ ការសងបំណុលជំនួសអ្នកស្លាប់ ការបង់ហ្សាកាត់ និងការដូអា។ បន្ទាប់មក ការធ្វើហជ្ជ និងអ៊ុំរ៉ោះ មិនមែនជាការរួមគ្នារវាងអ្នកធ្វើ និងអ្នកដែលគេធ្វើជំនួសនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺសម្រាប់អ្នកដែលគេធ្វើជំនួស។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះការបង់ហ្សាកាត់ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។ អ្នកណាដែលនិយាយថា «ការអានរបស់អ៊ីម៉ាំ គឺការអានសម្រាប់ម៉ាក់មូម» គឺគាត់បានធ្វើឱ្យវាជារឿងរួមគ្នារវាងអ៊ីម៉ាំ និងម៉ាក់មូម ហើយគាត់បានប្រឆាំងនឹងអត្ថន័យនៃដំណឹងដែលគាត់យកមកធ្វើជាភស្តុតាង ព្រោះគាត់បានធ្វើឱ្យវាសម្រាប់ម៉ាក់មូម ខណៈដែលគាត់បានធ្វើឱ្យវាសម្រាប់ទាំងអ៊ីម៉ាំ និងម៉ាក់មូម។ គាត់បានប្រឆាំងនឹងអត្ថន័យនៃគម្ពីរ ព្រោះគម្ពីរបានកំណត់ថា មនុស្សម្នាក់ៗទទួលបានតាមអ្វីដែលខ្លួនបានខិតខំ និងសាង ប៉ុន្តែគាត់បែរជាធ្វើឱ្យការខិតខំ និងការសាងរបស់អ៊ីម៉ាំ ជារឿងរួមគ្នារវាងអ៊ីម៉ាំ និងម៉ាក់មូម។ ដូច្នេះគាត់បានប្រឆាំងនឹងគម្ពីរ និងដំណឹងខ្សោយរបស់គាត់ទាំងអស់តាមទិដ្ឋភាពនេះ។ ដំណឹងខ្សោយរបស់គាត់បានប្រឆាំងនឹងអត្ថន័យនៃគម្ពីរ ដូចដែលយើងបានបញ្ជាក់។ ដូច្នេះនៅក្នុងគម្ពីររបស់អល់ឡោះ មិនមានអ្វីដែលស្របនឹងដំណឹងខ្សោយរបស់គាត់ឡើយ។ ចំណែកអ្វីដែលគាត់អះអាងថាជាអត្ថបទច្បាស់លាស់ (ណាស់) គឺមិនត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះអត្ថបទច្បាស់លាស់គឺអ្វីដែលមិនអាចបកស្រាយជាផ្សេងបាន។ យើងបានបកស្រាយអ្វីដែលគាត់យកមកធ្វើជាភស្តុតាងពីគម្ពីរ និងដំណឹងទៅតាមទិដ្ឋភាពត្រឹមត្រូវ ហើយយើងបានបង្ហាញពីភាពត្រឹមត្រូវរបស់វាដោយភស្តុតាងច្បាស់លាស់។ ពាក្យរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ហើយនៅពេលដែលគម្ពីរគម្ពីរគួរអានត្រូវបានអាន នោះចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់វា ហើយចូរស្ងៀមស្ងាត់ ដើម្បីឱ្យអ្នករាល់គ្នាទទួលបានការមេត្តា» (ស៊ូរ៉ាត់ អាល់អារ៉ហ្វ៖ ២០៤) គឺជាអ្វីដែលអ្នកប្រាជ្ញតំបន់ហ៊ីចាហ្ស៍យកមកធ្វើជាភស្តុតាង ហើយក៏ជាអ្វីដែលគេយកមកធ្វើជាភស្តុតាងសម្រាប់មតិរបស់ អ៊ីម៉ាំ ស៊ីហ្វៃអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ក្នុងមតិចាស់របស់គាត់។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះដំណឹងដែលមានអត្ថន័យស្រដៀងគ្នានេះ។ ការដែលបុរសនេះយកវា និងដំណឹងទាំងនោះមកធ្វើជាភស្តុតាង គឺប្រៀបដូចជាអ្នកដែលអួតអាងក្នុងអ្វីដែលខ្លួនមិនទទួលបាន ហើយក្នុងរឿងបោកបញ្ឆោត គឺប្រៀបដូចជាអ្នកដែលស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ក្លែងក្លាយ។ គាត់មិនអាចបែងចែករវាងអ្វីដែលគេឮពីគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន និងអ្វីដែលគេមិនឮនោះទេ។ អត្ថន័យនៃអាយ៉ាត់ និងដំណឹងទាំងនោះតម្រូវឱ្យមានការបែងចែក។ បន្ទាប់មក យើងបានបកស្រាយដំណឹងទាំងនោះ ប្រសិនបើវាត្រឹមត្រូវ គឺសំដៅទៅលើការមិនអានឱ្យឮៗ និងការមិនអានស៊ូរ៉ាត់ផ្សេងទៀត។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះអាយ៉ាត់ ហើយយើងបានរាយការណ៍ពីដំណឹងអំពីមូលហេតុនៃការចុះមកនៃអាយ៉ាត់នេះ ដែលវាគឺ...

អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ បានរាយការណ៍ជូនយើងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប៊ូ អាល់ហាសាន់ អាល់ហាត៊ីមី ដែលជាអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប៊ូហ្សៃដ៍ អ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍ អាល់ម៉ារវ៉ាហ្ស៊ី និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឃើញព្យាការី ﷺ នៅក្នុងសុបិននៅផ្នែកខាងក្រោមនៃម៉ាជាន (Majan) ហាក់ដូចជាលោកកំពុងផ្អែកខ្នងទៅនឹងជញ្ជាំងនៃទិសគីប្លះ ហើយខ្ញុំ និងអាប៊ូហ្វ័ឌ៍ អាល់ហាន់ដាឌី នៅចំពោះមុខលោក។ ខ្ញុំក៏បាននិយាយថា៖ ឱ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! មានការរាយការណ៍ពីលោកថា លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានសឡាតសម្រាប់អ្នកដែលមិនបានអានហ្វាត៊ីហៈ (Surah អាល់-Fatihah) ឡើយ» តើអ្វីដែលគេនិយាយពីលោកនោះជាការពិតមែនឬ? លោកក៏បានឆ្លើយថា៖ «បាទ ពិតមែន»។ ខ្ញុំក៏បាននិយាយទៅកាន់ អាប៊ូហ្វ័ឌ៍ អាល់ហាន់ដាឌី ថា៖ ចូរប្រយ័ត្នឱ្យមែនទែននៅពេលនេះ! ដ្បិតបើអ្នកប្រឆាំងនឹងរឿងនេះ អ្នកនឹងក្លាយជាកាហ្វិរ (អ្នកបដិសេធជំនឿ) ព្រោះអ្នកធ្លាប់តែនិយាយថា ហាឌីសនេះមិនត្រឹមត្រូវ (មិនសហ៊ីហ៍) ឥឡូវនេះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ផ្ទាល់ទៅកាន់អ្នកហើយ។ ជំពូកស្តីពីការលើកឡើងអំពីការប្រៀបធៀប (អាល់-អាក់យ៉ីសៈ) លោកគ្រូរបស់យើងគឺ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហ្វាតហ៍ ណាស៊ីរ ប៊ិន អាល់ហូសៃន អាល់អូម៉ារី (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) បានរៀបរាប់ជូនយើង ដោយយោងតាមលោកគ្រូ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ តយ្យីប សាហ្ល៍ ប៊ិន មូហាំម៉ាដ ប៊ិន ស៊ូឡៃម៉ាន (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) ថា៖ ក្នុងចំណោមភស្តុតាងដែលលោកបានលើកឡើងនៅក្នុងបញ្ហានេះ គឺការប្រៀបធៀប (គីយ៉ាស)៖ អ្វីដែលចាំបាច់សម្រាប់ម៉ាក់មូម (អ្នកតាម) នៅពេលដែលគាត់នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាមរបស់គាត់ គឺវាចាំបាច់សម្រាប់គាត់ដូចគ្នានឹងពេលដែលគាត់នៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម ដូចជាកិច្ចការផ្សេងៗនៃសឡាត។ អ្វីដែលជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកសឡាតម្នាក់ឯង វាមិនមែនធ្លាក់ចេញទាំងអស់ពីអ្នកតាមអ៊ីម៉ាមនោះទេ ដូចជាកិច្ចការនៃសឡាត។ ហើយដោយសារអ្វីដែលចាំបាច់សម្រាប់អ្នកដែលតាមមិនទាន់រ៉កអះ (ម៉ាសប៊ូក) ក្នុងការអានរ៉កអះដែលគាត់តាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងពេលកំពុងរូកូអ៊ឹ គឺវាចាំបាច់សម្រាប់គាត់ក្នុងរ៉កអះបន្ទាប់ទៀត។ នេះគឺជាការប្រៀបធៀបរវាងអ្នកដែលតាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងរ៉កអះទីមួយនៃសឡាតស៊ូបហ៍ ជាមួយនឹងអ្នកដែលតាមទាន់ក្នុងរ៉កអះទីពីរ។ ហើយដោយសារការទទួលបាននូវគុណធម៌នៃការជួបជុំ (ជះម៉ាអា) មិនមែនមានន័យថាវាលុបចោលកាតព្វកិច្ចនៃការអាន (ហ្វាត៊ីហៈ) ក្នុងទីតាំងរបស់វានោះទេ តាមរយៈភស្តុតាងរបស់អ្នកដែលតាមមិនទាន់ (ម៉ាសប៊ូក) ក្នុងអ្វីដែលគាត់ត្រូវធ្វើដោយឡែក។ ហើយដោយសារកាតព្វកិច្ចនៃការអានមិនធ្លាក់ចេញពីសសរស្តម្ភនៃការជួបជុំ និងសសរស្តម្ភនៃថ្ងៃសុក្រទាំងស្រុងនោះទេ តាមរយៈភស្តុតាងនៃអ៊ីម៉ាម។ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញអ៊ីរ៉ាក់ក្នុងចំណោមពួកយើងមានទស្សនៈមួយចំនួនលើបញ្ហានេះ ក្នុងនោះមាន៖ ពួកគេនិយាយថា វាគឺជាសសរស្តម្ភមួយក្នុងចំណោមសសរស្តម្ភនៃសឡាត ដែលគាត់បានតាមទាន់ពេលវេលារបស់វាជាមួយអ៊ីម៉ាម ដូច្នេះវាចាំបាច់ដែលកាតព្វកិច្ចរបស់វាមិនត្រូវធ្លាក់ចេញដោយសារការតាមអ៊ីម៉ាមឡើយ ដូចជាការរូកូអ៊ឹ ការស៊ូជូដ និងការឈរ។ ហើយដោយសារអ្នកណាដែលចាំបាច់ត្រូវអាននៅពេលសឡាតម្នាក់ឯង នោះវាក៏អាចចាំបាច់សម្រាប់គាត់នៅពេលសឡាតជាក្រុម ឬវាចាំបាច់សម្រាប់គាត់នៅពេលសឡាតជាក្រុមប្រសិនបើគាត់មានលទ្ធភាព ដូចជាអ៊ីម៉ាម។ ហើយដោយសារអ្នកណាដែលសឡាតរបស់គាត់ខ្វះការអានទាំងដែលគាត់មានលទ្ធភាពអាន នោះសឡាតនោះមិនត្រូវបានគេរាប់បញ្ចូលឡើយ ដូចជាការប្រៀបធៀបទៅនឹងអ្នកសឡាតម្នាក់ឯងដែលសឡាតដោយមិនបានអាន។ ហើយដោយសារវាគឺជាការរំឭក (ការអាន) ដែលជាលក្ខខណ្ឌនៃភាពត្រឹមត្រូវនៃសឡាតរបស់អ៊ីម៉ាម ដូច្នេះវាចាំបាច់ត្រូវតែជាលក្ខខណ្ឌនៃភាពត្រឹមត្រូវនៃសឡាតរបស់ម៉ាក់មូម (អ្នកតាម) នៅពេលដែលមានលទ្ធភាព ដូចជាការតាក់ប៊ីរ។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះរបស់យើងបាននិយាយថា៖ វាគឺជាការរំឭកមួយក្នុងចំណោមការរំឭកនៃសឡាត ដែលម៉ាក់មូមមានលទ្ធភាពធ្វើវាបាន ដូច្នេះវាមិនមែនជារបស់ផ្តាច់មុខសម្រាប់តែអ៊ីម៉ាម ឬអ្នកសឡាតម្នាក់ឯងនោះទេ។ ខ្ញុំបានអាននៅក្នុងសៀវភៅរបស់ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្មាអែល អាល់ប៊ូខូរី (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) អំពីអ្វីដែលលោកបានលើកឡើងជាភស្តុតាងក្នុងបញ្ហានេះថា៖ គេបានសួរលោកថា អ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់ និងពួកអ្នកបានឯកភាពគ្នាថា អ៊ីម៉ាមមិនអាចទទួលរ៉ាប់រងកាតព្វកិច្ចជំនួសអ្នកដទៃបានឡើយ។ បន្ទាប់មកពួកអ្នកនិយាយថា៖ ការអានគឺជាកាតព្វកិច្ច ហើយអ៊ីម៉ាមទទួលរ៉ាប់រងកាតព្វកិច្ចនេះជំនួសអ្នកដទៃ មិនថាអ៊ីម៉ាមអានឮ ឬមិនឮនោះទេ។ ប៉ុន្តែអ៊ីម៉ាមមិនទទួលរ៉ាប់រងស៊ូណាន់ន់ណាស់ណាឡើយ ដូចជាការសរសើរ (អាស៊ះណា) ការតាសប៊ីហ៍ និងការតាហ៊ីយ៉ះ។ ដូច្នេះពួកអ្នកបានធ្វើឱ្យកាតព្វកិច្ច (ហ្វារដ៍) មានតម្លៃទាបជាងការស្ម័គ្រចិត្ត (តៈតាវវូអ៊ឹ)។ ហើយការប្រៀបធៀប (គីយ៉ាស) តាមទស្សនៈរបស់អ្នក គឺមិនត្រូវប្រៀបធៀបកាតព្វកិច្ចទៅនឹងការស្ម័គ្រចិត្តឡើយ ហើយមិនត្រូវធ្វើឱ្យកាតព្វកិច្ចមានតម្លៃទាបជាងការស្ម័គ្រចិត្តនោះទេ។ ប្រសិនបើអ្នកប្រៀបធៀបការអានទៅនឹងការរូកូអ៊ឹ ការស៊ូជូដ និងការតៈឆាហ៍ហូដ ព្រោះវាសុទ្ធតែជាកាតព្វកិច្ច នោះវាកាន់តែសមស្របសម្រាប់អ្នកដែលយល់ឃើញលើការប្រៀបធៀប ក្នុងការប្រៀបធៀបកាតព្វកិច្ចទៅនឹងកាតព្វកិច្ច។ អ៊ីម៉ាម អាហ៍ម៉ាដ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាមិនចូលទៅក្នុងទស្សនៈរបស់លោកទេ នៅពេលដែលគាត់តាមទាន់អ៊ីម៉ាមកំពុងរូកូអ៊ឹ ព្រោះតាមទស្សនៈរបស់លោក ការតាមទាន់រូកូអ៊ឹមិនមែនមានន័យថាបានតាមទាន់រ៉កអះនោះទេ រហូតទាល់តែគាត់តាមទាន់ការឈរ និងបានអាន។ លោកបានរាយការណ៍ពី អាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ «វាមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ឡើយ រហូតទាល់តែគាត់តាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងពេលកំពុងឈរ»។ នៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតពី អាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកតាមទាន់ក្រុមមនុស្សកំពុងរូកូអ៊ឹ អ្នកមិនត្រូវរាប់រ៉កអះនោះឡើយ»។ អាល់ប៊ូខូរី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អាប៊ូ សាអ៊ីដ និង អាយ៉ិសៈ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំឱ្យអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាធ្វើការរូកូអ៊ឹ រហូតទាល់តែបានអាន អ៊ុំមុលគួរអាន (ហ្វាត៊ីហៈ)»។ អាល់ប៊ូខូរី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អាប៊ូ កាតាដៈ, អាន៉ាស, និង អាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ បានរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាទៅដល់សឡាត នោះអ្វីដែលអ្នកតាមទាន់ ចូរអ្នកសឡាតទៅ ហើយអ្វីដែលអ្នកខកខាន ចូរអ្នកបំពេញឱ្យគ្រប់»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូច្នេះអ្នកណាដែលខកខានកាតព្វកិច្ចនៃការអាន និងការឈរ នោះគាត់ត្រូវតែបំពេញឱ្យគ្រប់តាមដែលព្យាការី ﷺ បានបង្គាប់។ អាល់ប៊ូខូរី (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) បានចាត់ទុកថា ហាឌីសរបស់ យ៉ះយ៉ា ប៊ិន អាប៊ី ស៊ូឡៃម៉ាន អាល់ម៉ាដានី និង យ៉ះយ៉ា ប៊ិន ហ៊ូម៉ៃដ៍ អំពីការតាមទាន់រ៉កអះដោយការតាមទាន់រូកូអ៊ឹ គឺជាហាឌីសខ្សោយ។ ខ្ញុំបានឮ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អាល់ហាហ្វីហ្ស៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោកគ្រូ អាប៊ូ បាក់រ៍ អាហ៍ម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្ហាក ប៊ិន អាយូ៊ប អាល់ដុបអៃ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) ផ្តល់ហ្វត្វាលើរឿងនេះថា៖ គាត់មិនមែនជាអ្នកតាមទាន់រ៉កអះដោយគ្រាន់តែតាមទាន់រូកូអ៊ឹនោះទេ។ ចំណែកឯ អ៊ីម៉ាម អាស្ហាហ្វីអី (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក) វិញ លោកចាត់ទុកថាគាត់ជាអ្នកតាមទាន់រ៉កអះដោយការតាមទាន់រូកូអ៊ឹ ដោយសារមានភស្តុតាងពី អាប៊ូ បាក់រ៍, ហ្សៃដ៍ ប៊ិន ថាប៊ីត, អ៊ីបនូ ម៉ាសអូ៊ដ, អ៊ីបនូ អូម៉ារ៍, និង អ៊ីបនូ ហ្ស៊ូបៃរ៍ រួមជាមួយអ្វីដែលយើងបានរាយការណ៍ពីហាឌីសរបស់ អាប៊ូ បាក់រ៉ោះ និងអ្វីដែលយើងបានរាយការណ៍ពីហាឌីសដែលមិនពេញលេញ (មួរសាល់)។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ ការធ្លាក់ចេញនៃការអានពីម៉ាក់មូមដោយសារការតាមទាន់រូកូអ៊ឹ មិនចូលទៅក្នុងអ្វីដែលយើងបាននិយាយនោះទេ ព្រោះវាជាការអនុញ្ញាត (រូកស្ហៈ) ដែលបានមកពីសាសនា ដូច្នេះវាមិនអាចយកមកប្រៀបធៀបបានឡើយ។ នេះគឺជាអត្ថន័យនៃសម្តីរបស់ មូហាំម៉ាដ ប៊ិន អ៊ីស្មាអែល អាល់ប៊ូខូរី (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក)។ ប្រសិនបើមានការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជម៉ាអ៍) លើរឿងនេះ នោះអ្នកដែលតាមទាន់រូកូអ៊ឹនេះនឹងត្រូវលើកលែងចេញពីច្បាប់ទូទៅ ប៉ុន្តែតាមពិតទៅមិនមានការឯកភាពគ្នាក្នុងរឿងនេះទេ។ ហើយដោយសារការឈរធ្លាក់ចេញពីគាត់ដោយការតាមទាន់រូកូអ៊ឹ ហើយកម្រិតនៃការឈរដែលគាត់ធ្វើសម្រាប់ការតាក់ប៊ីរ មិនមែនជាការឈរដែលជាទីតាំងសម្រាប់ការអាននោះទេ។ បន្ទាប់មក អ៊ីម៉ាមមិនទទួលរ៉ាប់រងការឈរជំនួសគាត់នៅពេលគាត់តាមទាន់នោះទេ ដូចគ្នានេះដែរ អ៊ីម៉ាមមិនលុបចោលការអានពីគាត់ដោយការតាមទាន់រូកូអ៊ឹ ហើយក៏មិនទទួលរ៉ាប់រងការអានជំនួសគាត់នៅពេលគាត់តាមទាន់នោះដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ អ្នកអាចនិយាយថា៖ នៅពេលគាត់តាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងរូកូអ៊ឹ គាត់មិនបានតាមទាន់ទីតាំងនៃការអាន ដូច្នេះការអានមិនចាំបាច់សម្រាប់គាត់ឡើយ។ ហើយនៅពេលគាត់តាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងពេលឈរ គាត់បានតាមទាន់ទីតាំងនៃការអាន ដូច្នេះការអានគឺចាំបាច់សម្រាប់គាត់។ សម្តីរបស់អ្នកដែលអះអាងថា ការនៅមានកាតព្វកិច្ចអានលើអ្នកសឡាតម្នាក់ៗ នឹងរារាំងពួកគេពីការទទួលបានគុណធម៌នៃការជួបជុំ គឺជាសម្តីរបស់អ្នកដែលមិនយល់ដឹង។ ព្រោះអ្នកដែលតាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងរូកូអ៊ឹនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាតរបស់គាត់ គាត់បានក្លាយជាអ្នកទទួលបានគុណធម៌នៃការជួបជុំ ហើយគាត់នៅមានកាតព្វកិច្ចអានក្នុងអ្វីដែលនៅសល់នៃសឡាតរបស់គាត់។ ហើយអ្នកដែលតាមទាន់អ៊ីម៉ាមក្នុងពេលតៈឆាហ៍ហូដ គាត់បានធ្វើការតាក់ប៊ីរ និងមានចេតនាតាមអ៊ីម៉ាម ហើយអង្គុយជាមួយគាត់ បន្ទាប់មកនៅពេលអ៊ីម៉ាមផ្តល់សឡាម គាត់ក៏ក្រោកឡើងដើម្បីបំពេញសឡាតរបស់គាត់ ដូច្នេះកាតព្វកិច្ចនៃការអាននៅតែមានលើគាត់ក្នុងសឡាតទាំងមូលរបស់គាត់ ហើយគាត់ក៏ជាអ្នកទទួលបានគុណធម៌នៃការជួបជុំតាមរយៈដំណឹងពីម្ចាស់នៃសាសនា (ព្យាការី) ﷺ។ បន្ទាប់មក ការជួបជុំ (ជះម៉ាអា) អាចជាស៊ូណាន់ន់ ឬជាកាតព្វកិច្ចជាក្រុម (ហ្វារដ៍ គីហ្វាយៈ) ចំណែកការអានគឺជាកាតព្វកិច្ចផ្ទាល់ខ្លួន (ហ្វារដ៍ អៃន) ដូច្នេះមិនអនុញ្ញាតឱ្យបោះបង់វាដោយសារអ្វីដែលទាបជាងវាដោយគ្មានភាពចាំបាច់ឡើយ។ បន្ទាប់មក ម៉ាក់មូមចូលរួមជាមួយអ៊ីម៉ាមក្នុងគ្រប់ការរំឭក និងសកម្មភាពនៃសឡាត ហើយការជួបជុំមិនមានឥទ្ធិពលលើវាឡើយ ដូចគ្នានេះដែរ គាត់ចូលរួមជាមួយអ៊ីម៉ាមក្នុងកាតព្វកិច្ចនៃការអាន ហើយការជួបជុំមិនមានឥទ្ធិពលលើមូលដ្ឋានរបស់វានៅពេលតាមទាន់ទីតាំងរបស់វាឡើយ។ សម្តីរបស់អ្នកដែលអះអាងថា ស្ថានភាពនៃការជួបជុំ និងការសឡាតម្នាក់ឯង ខុសគ្នាតែត្រង់ការធ្លាក់ចេញនៃការអានពីម៉ាក់មូមតែប៉ុណ្ណោះ គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ ព្រោះវាខុសគ្នាតាំងពីចេតនានៃការតាមអ៊ីម៉ាម បន្ទាប់មកការតាមម៉ាក់មូមទៅលើអ៊ីម៉ាម ការគោរពតាមលំដាប់លំដោយរបស់អ៊ីម៉ាម ការតាមអ៊ីម៉ាមក្នុងសកម្មភាព និងការរំឭកផ្សេងៗរបស់គាត់ ទាំងកាតព្វកិច្ច និងការស្ម័គ្រចិត្ត។ បន្ទាប់មក ការដែលម៉ាក់មូមមិនអានឮ ការមិនអានស៊ូរ៉ាត់ ការឈរ និងការអាននៅពេលតាមទាន់រូកូអ៊ឹ ការស៊ូជូដសាហ្វវី និងការចាំចំនួនរ៉កអះនៃសឡាត។ មិនមែនមានន័យថា នៅពេលការតាមអ៊ីម៉ាមមានឥទ្ធិពលលើលក្ខណៈនៃការអាន នោះវានឹងមានឥទ្ធិពលលើមូលដ្ឋានរបស់វាឡើយ។ ហើយដោយសារតាមទស្សនៈរបស់ពួកគេ ស៊ូណាន់ន់របស់អ្នកសឡាតម្នាក់ឯងក្នុងការអ