ការឆ្លើយតបលើជីវប្រវត្តិ និងទស្សនៈអាល់-អ៊ូវហ្សាអ៊ី
ការឆ្លើយតបលើជីវប្រវត្តិ និងទស្សនៈអាល់-អ៊ូវហ្សាអ៊ី
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 37 ជំពូក។"
ជំពូក៖ ការបែងចែកផលចំណេញពីសង្គ្រាម (អាល់ហ្គូនីម៉ាស់) ការជជែកវែកញែករវាង អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ (និង អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ) និង អ៊ីម៉ាម អាល់អ៊ាវហ្សាអ៊ី ស្តីអំពីច្បាប់បែងចែកផលចំណេញពីសង្គ្រាម៖ ១. ផលចំណេញដែលប្រមូលបានពីសង្គ្រាម ត្រូវដកយកមួយភាគប្រាំ (ឃុមុស - ១/៥) ទុកសម្រាប់អល់ឡោះ និងរ៉សូល (ដើម្បីជួយដល់កុមារកំព្រា ជនក្រីក្រ និងអ្នកដំណើរ) ស្របតាមស៊ូរ៉ាត់ អាល់អាន់ហ្វាល់ អាយ៉ាត់ ៤១។ ២. ចំណែកឯបួនភាគប្រាំ (៤/៥) ត្រូវបែងចែកជូនដល់កងទ័ពដែលបានចូលរួមប្រយុទ្ធជាក់ស្តែង។ ៣. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ បានបញ្ជាក់ថា ផលចំណេញមិនត្រូវបែងចែក ឬយកមកប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ រហូតទាល់តែបាននាំយកមកដល់កន្លែងសុវត្ថិភាព ឬជួបជុំកងទ័ព ដើម្បីធានាបាននូវសមធម៌ និងតម្លាភាព។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب قسمة الغنائم
ជំពូក៖ ការរឹបអូសអាវុធ និងទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់សត្រូវ (អាល់ស៊ូឡាប់) ១. ពីរ៉សូលុលឡោះ ﷺ មានបន្ទូលនៅថ្ងៃចម្បាំងហ៊ូណែនថា៖ «អ្នកណាដែលបានសម្លាប់សត្រូវម្នាក់ (ក្នុងការប្រយុទ្ធ) ហើយមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ នោះគេមានសិទ្ធិទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិលើខ្លួនរបស់សត្រូវនោះ (ស៊ូឡាប់) រួមមាន៖ សម្លៀកបំពាក់ អាវក្រោះ និងអាវុធ»។ (កត់ត្រាដោយ អ៊ីម៉ាម មូស្លីម) ២. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ និង អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ បានបញ្ជាក់ថា ការប្រគល់ទ្រព្យនេះ គឺស្ថិតនៅក្រោមការអនុញ្ញាតរបស់មេបញ្ជាការកងទ័ព ប្រសិនបើមេបញ្ជាការបានប្រកាសជាមុន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب أخذ السلاح
ជំពូក៖ ចំណែករបស់ទ័ពសេះ និងទ័ពថ្មើរជើង (សេចក្តីសង្ខេប) ការកំណត់ចំនួនចំណែកនៃផលចំណេញពីសង្គ្រាម រវាងទាហានជិះសេះ (ហ្វារីស) និងទាហានថ្មើរជើង (រ៉ាចៀល)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب سهم الفارس والراجل وتفضيل الخيل
ជំពូក៖ ការជជែកដេញដោលលើចំណែករបស់ទ័ពសេះ និងទ័ពថ្មើរជើង ការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងអ្នកប្រាជ្ញទាំងពីរ៖ ១. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ បានវិនិច្ឆ័យថា៖ ទ័ពសេះទទួលបាន ២ ចំណែក (១ ចំណែកសម្រាប់ខ្លួន និង ១ ចំណែកសម្រាប់សេះ) ហើយទ័ពថ្មើរជើងទទួលបាន ១ ចំណែក។ លោកបានពន្យល់ថា សត្វសេះមិនត្រូវផ្តល់ចំណែកលើសពីមនុស្សដែលជាអ្នកមានជំនឿឡើយ។ ២. អ៊ីម៉ាម អាល់អ៊ាវហ្សាអ៊ី បានវិនិច្ឆ័យថា៖ ទ័ពសេះទទួលបាន ៣ ចំណែក (១ ចំណែកសម្រាប់ខ្លួន និង ២ ចំណែកសម្រាប់សេះ) ដោយសំអាងលើហាឌីសរបស់ អ៊ីព្នុ អ៊ូម៉ើរ។ ៣. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ បានការពារទស្សនៈរបស់គ្រូរបស់លោក (អាប៊ូ ហាណីហ្វះ) ដោយពន្យល់ថា មនុស្សជាអ្នកទទួលបន្ទុកនៃការកាតព្វកិច្ចសាសនា និងការទទួលខុសត្រូវ ដូច្នេះចំណែកសរុបគឺ ២ ចំណែក។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب سهم الفارس والراجل وتفضيل الخيل
ជំពូក៖ ចំណែកនៃសេះច្រើនជាងមួយក្បាល ១. ប្រសិនបើទាហានម្នាក់យកសេះពីរ ឬបីក្បាលចូលរួមក្នុងសមរភូមិ៖ - អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ និង អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ យល់ឃើញថា៖ ត្រូវបានផ្តល់ចំណែកឱ្យសេះតែមួយក្បាលប៉ុណ្ណោះ ពីព្រោះមនុស្សម្នាក់អាចជិះសេះបានតែម្តងមួយក្បាលក្នុងពេលប្រយុទ្ធ។ - អ៊ីម៉ាម អាល់អ៊ាវហ្សាអ៊ី យល់ឃើញថា៖ អាចផ្តល់ចំណែកឱ្យសេះរហូតដល់ពីរក្បាល ប្រសិនបើបានប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب سهمان الخيل
ជំពូក៖ ស្ត្រីដែលត្រូវចាប់ជាឈ្លើយ ហើយបន្ទាប់មកប្តីរបស់នាងក៏ត្រូវចាប់ជាឈ្លើយដែរ ១. នៅពេលដែលស្ត្រីសត្រូវម្នាក់ត្រូវបានចាប់ជាឈ្លើយសង្គ្រាម ហើយនាំយកមកកាន់ទឹកដីឥស្លាម ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍ចាស់របស់នាងជាមួយប្តីដែលគ្មានជំនឿ ត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ជាស្ថាពរ។ ២. ទោះបីជាប្តីរបស់នាងត្រូវបានចាប់ជាឈ្លើយនៅពេលក្រោយក៏ដោយ ក៏ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍នោះមិនអាចវិលត្រឡប់មកវិញឡើយ ដោយសារតែនាងបានស្ថិតនៅក្រោមកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់នៃអ្នកចាប់ឈ្លើយថ្មី។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب في المرأة تسبى ثم يسبى زوجها
ជំពូក៖ ការប្រយុទ្ធនឹងសត្រូវដែលយកកុមារ ឬអ្នកទន់ខ្សោយធ្វើជាខែលការពារ (តាតាររ៉ូស) ១. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ និង អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ បានបញ្ជាក់ថា៖ ប្រសិនបើសត្រូវយកកុមារ ឬឈ្លើយសឹកមូស្លីមមកឈរពីមុខធ្វើជាខែលការពារខ្លួននៅលើកំពែងបន្ទាយ កងទ័ពមូស្លីមត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបាញ់ព្រួញ ឬប្រើគ្រឿងយន្តបាញ់ថ្ម (ម៉ាន់ចានីក) ទៅលើសត្រូវ ប្រសិនបើមានភាពចាំបាច់ក្នុងសង្គ្រាម។ ២. ប៉ុន្តែ ចេតនាក្នុងការបាញ់ គឺត្រូវតម្រង់ទៅលើទាហានសត្រូវ មិនត្រូវមានចេតនាសម្លាប់កុមារ ឬមូស្លីមស្លូតត្រង់ឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب حال المسلمين يقاتلون العدو وفيهم أطفالهم
ជំពូក៖ ការផ្តល់ការធានាសុវត្ថិភាព (អាម៉ាន) ដោយទាសករ ១. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ យល់ឃើញថា៖ ប្រសិនបើទាសករមូស្លីមបានចូលរួមប្រយុទ្ធក្នុងសមរភូមិជាមួយម្ចាស់របស់គេ ការផ្តល់ការធានាសុវត្ថិភាព (អាម៉ាន) របស់គេចំពោះសត្រូវ គឺមានសុពលភាព។ ២. រ៉សូលុលឡោះ ﷺ មានបន្ទូលថា៖ «ការធានាសុវត្ថិភាពរបស់មូស្លីមគឺស្មើគ្នា អ្នកទាបបំផុតក្នុងចំណោមពួកគេក៏អាចផ្តល់ការធានាសុវត្ថិភាពបានដែរ»។ (កត់ត្រាដោយ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ដាវូដ)
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب ما جاء في أمان العبد مع مولاه
ជំពូក៖ ច្បាប់ស្តីអំពីការរួមរស់ជាមួយស្ត្រីឈ្លើយសឹកក្រោមកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់ ១. ការរួមរស់ជាមួយស្ត្រីឈ្លើយសឹក គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតបន្ទាប់ពីនាងបានឆ្លងកាត់ការពិនិត្យស្បូនឱ្យច្បាស់លាស់ (អ៊ីស្ទិប៊រ៉ា - ការមករដូវមួយលើក) ដើម្បីធានាថានាងមិនមានផ្ទៃពោះជាមួយប្តីចាស់។ ២. ប្រសិនបើនាងមានផ្ទៃពោះ គឺហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យរួមដំណេកជាមួយនាងឡើយ រហូតទាល់តែនាងសម្រាលកូនរួច។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب وطء السبايا بالملك
ជំពូក៖ ការលក់ដូរឈ្លើយសឹកនៅក្នុងទឹកដីសង្គ្រាម (ដារុលហារព៍) អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ មិនពេញចិត្ត (ម៉ាក្រូហ៍) ឱ្យមានការលក់ដូរឈ្លើយសឹកនៅក្នុងទឹកដីសត្រូវឡើយ រហូតទាល់តែបាននាំពួកគេចូលមកដល់ទឹកដីឥស្លាម (ដារុលឥស្លាម) ដោយសុវត្ថិភាពជាមុនសិន ដើម្បីចៀសវាងការខូចខាត និងការបាត់បង់សិទ្ធិរួមរបស់កងទ័ព។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب بيع السبي في دار الحرب
ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ដែលទទួលបានផលចំណេញពីសង្គ្រាមដោយឯកឯង ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ ឬក្រុមតូចមួយបានចេញទៅប្រតិបត្តិការដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីមេបញ្ជាការកងទ័ព ហើយទទួលបានផលចំណេញពីសង្គ្រាម៖ - អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ និង អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ យល់ឃើញថា ទ្រព្យនោះមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាផលចំណេញសង្គ្រាម (ហ្គូនីម៉ាស់) ផ្លូវការដែលត្រូវដកមួយភាគប្រាំឡើយ ប៉ុន្តែវាជាទ្រព្យដែលគេទទួលបានដោយឡែក។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يغنم وحده
ជំពូក៖ បុរសពីរនាក់ដែលចាប់បានស្ត្រីឈ្លើយសឹកម្នាក់ ហើយម្នាក់លក់ចំណែករបស់ខ្លួនឱ្យម្នាក់ទៀត ១. ប្រសិនបើទាហានស្ម័គ្រចិត្តពីរនាក់ចាប់បានស្ត្រីឈ្លើយសឹកម្នាក់ ហើយម្នាក់ចង់ទិញចំណែកពីម្នាក់ទៀតនៅក្នុងទឹកដីសង្គ្រាម៖ - អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ យល់ឃើញថា ការលក់ដូរនេះមិនទាន់មានសុពលភាពពេញលេញឡើយ ហើយអ្នកទិញមិនទាន់មានសិទ្ធិរួមដំណេកជាមួយនាងទេ រហូតទាល់តែបានបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិជាផ្លូវការនៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب في الرجلين يخرجان من العسكر فيصيبان جارية فيتبايعانها
ជំពូក៖ ការអនុវត្តទណ្ឌកម្មសាសនា (ហូឌូដ) នៅក្នុងទឹកដីសង្គ្រាម (ដារុលហារព៍) ១. អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ យល់ឃើញថា៖ ទណ្ឌកម្មសាសនា (ដូចជាការកាត់ដៃចោរ ឬការវាយរំពាត់អ្នកផឹកស្រា) មិនត្រូវអនុវត្តនៅក្នុងអំឡុងពេលដែលកងទ័ពកំពុងស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីសត្រូវឡើយ គឺត្រូវពន្យារពេលរហូតដល់កងទ័ពវិលត្រឡប់មកដល់ទឹកដីឥស្លាមវិញ ដើម្បីការពារកុំឱ្យជនល្មើសមានការខឹងសម្បារហើយរត់ទៅចុះចូលជាមួយសត្រូវ។ ២. នេះផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់ស្វាហាពះ អ៊ូម៉ើរ និង ហ៊ុឌហ្សៃហ្វះ៖ «កុំវាយទណ្ឌកម្មកងទ័ពរបស់អ្នករាល់គ្នាក្នុងខណៈពេលដែលអ្នករាល់គ្នាកំពុងស្ថិតក្នុងសមរភូមិឡើយ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب إقامة الحدود في دار الحرب
ជំពូក៖ ផលចំណេញពីសង្គ្រាមដែលកងទ័ពមិនអាចដឹកជញ្ជូនត្រឡប់មកវិញបាន ១. ប្រសិនបើកងទ័ពមូស្លីមទទួលបានផលចំណេញពីសង្គ្រាម (ដូចជាសត្វពាហនៈ ឬសម្ភារៈ) ប៉ុន្តែមិនអាចដឹកជញ្ជូនយកមកវិញបានដោយសារផ្លូវឆ្ងាយ ឬត្រូវដកថយជាបន្ទាន់៖ - អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ យល់ឃើញថា៖ ត្រូវកាប់សម្លាប់សត្វចៀម និងដុតបំផ្លាញសម្ភារៈទាំងនោះចោល ដើម្បីកុំឱ្យកងទ័ពសត្រូវយកវាទៅប្រើប្រាស់ជាកម្លាំងវាយបកមកលើមូស្លីមវិញ។ - អ៊ីម៉ាម អាល់អ៊ាវហ្សាអ៊ី យល់ឃើញថា៖ មិនត្រូវកាប់សម្លាប់សត្វពាហនៈឡើយ លើកលែងតែសម្រាប់បរិភោគជាស្បៀង។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب ما عجز الجيش عن حمله من الغنائم
ជំពូក៖ ការកាប់ដើមឈើ និងការដុតបំផ្លាញដំណាំរបស់សត្រូវក្នុងសង្គ្រាម ១. ការកាប់ដើមឈើ ឬការដុតបំផ្លាញដំណាំរបស់សត្រូវ គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតប្រសិនបើវាជាភាពចាំបាច់ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាម ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើសត្រូវឱ្យចុះចាញ់ ដូចដែលរ៉សូលុលឡោះ ﷺ ធ្លាប់បានបញ្ជាឱ្យកាប់ដើមល្មើរបស់កុលសម្ព័ន្ធពាហ៍នីណាឌៀរ និងដើមទំពាំងបាយជូរនៅឯត្វាអ៊ីហ្វ។ ២. ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើគ្មានតម្រូវការយោធាទេ ការបំផ្លាញដោយឥតប្រយោជន៍គឺត្រូវបានហាមឃាត់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب قطع أشجار العدو
ជំពូក៖ ការសឡាតរបស់អ្នកយាមល្បាតពេលរាត្រី (សឡាតុល ហារ៉ាស) ១. អ្នកយាមល្បាតការពារកងទ័ពនៅពេលយប់ ទទួលបានកុសលផលបុណ្យដ៏ធំធេង។ ២. លោកអាចធ្វើការសឡាតបាន ប៉ុន្តែត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ និងមិនត្រូវឱ្យការសឡាតនោះធ្វើឱ្យធ្វេសប្រហែសក្នុងការការពារសន្តិសុខរបស់កងទ័ពឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب ما جاء في صلاة الحرس
ជំពូក៖ ពន្ធលើដីធ្លីកសិកម្ម (ខារ៉ាច អាល់អើដ) ការកំណត់ច្បាប់ស្តីអំពីដីធ្លីដែលត្រូវបានបើកទូលាយដោយកងទ័ពមូស្លីម ថាតើត្រូវបែងចែកជាផលចំណេញ ឬត្រូវទុកឱ្យម្ចាស់ដីដើមបង្កបង្កើនផលបន្ត ដោយបង់ពន្ធលើដី (ខារ៉ាច) ជូនរដ្ឋឥស្លាម ដូចដែលលោក អ៊ូម៉ើរ ប៊ីន អាល់ខាត់តតប ធ្លាប់បានអនុវត្តនៅអ៊ីរ៉ាក់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب خراج الأرض
ជំពូក៖ ការទិញដីធ្លីដែលជាប់ពន្ធសួយសារអាករ (ជីហ្សយ៉ាស់) ការពិភាក្សាអំពីភាពស្របច្បាប់នៅពេលដែលមូស្លីមម្នាក់ទិញដីធ្លីពីអ្នកដែលស្ថិតក្រោមការការពារ (ហ្ស៊ីមមី) ដែលដីនោះត្រូវជាប់ពន្ធខារ៉ាច ឬជីហ្សយ៉ាស់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب شراء أرض الجزية
ជំពូក៖ ជនបរទេសដែលសុំសិទ្ធិជ្រកកោនសុវត្ថិភាពក្នុងទឹកដីឥស្លាម (អាល់មូស្ទះមិន) ១. ជនដែលមិនមែនជាមូស្លីមមកពីទឹកដីសង្គ្រាម ដែលទទួលបានលិខិតធានាសុវត្ថិភាព (អាម៉ាន) ដើម្បីចូលមកធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ឬបំពេញការងារក្នុងទឹកដីឥស្លាម ត្រូវបានហៅថា «មូស្ទះមិន» (Musta'min)។ ២. ជីវិត ទ្រព្យសម្បត្តិ និងកិត្តិយសរបស់គេ ត្រូវបានការពារយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតក្រោមច្បាប់ឥស្លាម ដោយគ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិរំលោភបំពានឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب المستأمن في دار الإسلام
ជំពូក៖ ការជួញដូររូបិយប័ណ្ណ និងកិច្ចសន្យាក្នុងទឹកដីសង្គ្រាម ការជជែកដេញដោលដ៏ល្បីល្បាញលើបញ្ហាប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុរវាងមូស្លីម និងសត្រូវនៅក្នុងទឹកដីសង្គ្រាម៖ - អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហាណីហ្វះ មានទស្សនៈពិសេសមួយ ដោយយល់ឃើញថា ច្បាប់ការប្រាក់ (រីបា) មិនអនុវត្តរវាងមូស្លីមនិងជនសត្រូវនៅក្នុងទឹកដីសត្រូវឡើយ។ - ប៉ុន្តែ អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ, អ៊ីម៉ាម អាល់អ៊ាវហ្សាអ៊ី, និងអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនបានបដិសេធទស្សនៈនេះ ដោយបញ្ជាក់ថា អំពើការប្រាក់ (រីបា) គឺហារ៉ាមជាដាច់ខាតនៅគ្រប់ទីកន្លែង ទោះបីជានៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម ឬទឹកដីសត្រូវក៏ដោយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب بيع الدرهم بالدرهمين في أرض الحرب بأمان