ការពន្យល់អ៊ុមដាតុល ហ្វីកហ៍ (គ្រឹះច្បាប់ហានបាលី)

ម៉្យាងទៀត ការកោរសក់ (ឬកាត់សក់) ប្រមូលផ្ដុំដោយលក្ខណៈសម្បត្តិជាច្រើន ក្នុងនោះរួមមាន៖ ១. វាជាការរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រ្វាំ (Ihram) ព្រោះថាវាជាទង្វើដែលត្រូវហាមឃាត់មុនពេលនេះ ហើយការរួចផុតពីការបួងសួង ឬកិច្ចគោរពបូជា គឺជាការគោរពបូជាម្យ៉ាងដែរ ដូចជាការផ្ដល់សេចក្ដីសុខសាន្ត (សលាម) ជាដើម។ ២. ក្នុងចំណោមនោះដែរ ការដាក់ក្បាល ឬការឱនក្បាលចុះ គឺជាទម្រង់នៃការបន្ទាបខ្លួន និងការគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។ ហេតុផលនេះហើយ ទើបជនជាតិអារ៉ាប់កាលពីមុន នៅពេលពួកគេចង់បង្ហាញការអនុគ្រោះដល់ឈ្លើយសឹក ពួកគេតែងតែហារកាត់សក់ក្បាលរបស់ឈ្លើយសឹកនោះរួចដោះលែងគេទៅ ហើយសកម្មភាពផ្សេងៗនៃការបំពេញពិធីហាជ្ญ គឺត្រូវបានសាងឡើងនៅលើមូលដ្ឋាននៃការបន្ទាបខ្លួន និងការគោរព។ ៣. វាក៏អាចមានចំណុចនៃការសម្រាលទុក្ខលំបាក តាមរយៈការបោសសម្អាតកាកសំណល់ក្បាល សក់រញ៉េរញ៉ៃ និងស្រមោចសត្វល្អិតនៅលើក្បាល ប៉ុន្តែបរិមាណកម្រិតនេះ អាចកម្ចាត់វាចេញបានតាមរយៈការលាងសម្អាតសក់។ ដូច្នេះ ទោះបីជាគេសន្មតថាវាជាប្រភេទសកម្មភាពអនុញ្ញាតមួយ (មុបាហ៍) ដោយយោងតាមលក្ខណៈសម្បត្តិខ្លះរបស់វា ក៏វាមិនបានរារាំងមិនឱ្យវាចាត់ជាប្រភេទនៃការគោរពបូជា (អ៊ីបាដាស់) យោងតាមលក្ខណៈសម្បត្តិដែលនៅសល់នោះដែរ។ (ជំពូក) ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់មាននាំយកសត្វពលិកម្ម (ហដ្យី) មកជាមួយ ហើយបើពួកយើងយល់ថា៖ គេអាចរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រ្វាំ (Ihram) តាមរយៈការគប់ថ្ម នោះគ្មានអ្វីត្រូវជជែកគ្នាទៀតទេ។ ប៉ុន្តែបើពួកយើងយល់ថា៖ គេមិនអាចរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រ្វាំបានឡើយ លើកលែងតែតាមរយៈការកោរសក់ប៉ុណ្ណោះ ពេលនោះកាឌី (ចៅក្រមសាសនា) និងក្រុមការងាររបស់លោក ដូចជាលោក អាប៊ុលខាតថប និងលោក ប៊ីន អាកីល បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រ្វាំដំបូង គឺកើតឡើងតាមរយៈការគប់ថ្ម និងការកោរសក់ ឬតាមរយៈការគប់ថ្ម និងការធ្វើតវា៉ហ្វ (Tawaf) ឬតាមរយៈការធ្វើតវា៉ហ្វ និងការកោរសក់ យោងទៅតាមការយល់ឃើញរបស់ពួកយើងដែលថា ការរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រ្វាំ គឺជាកិច្ចពិធីសាសនាដ៏ចាំបាច់មួយ។ ចំណែកឯយោងតាមការយល់ឃើញរបស់ពួកយើងដែលថា៖ ការរួចផុតពីសភាពអ៊ីហ្រ្វាំ អាចកើតឡើងបានដោយពុំបាច់ពឹងផ្អែកលើការកោរសក់នោះ គឺវាអាចកើតឡើងបាន មិនថាតាមរយៈការគប់ថ្ម ឬតាមរយៈការធ្វើតវា៉ហ្វនោះឡើយ។ [បញ្ហាទាក់ទងនឹងការធ្វើតវា៉ហ្វ អុហ្វីឌ៉ាស់ (Twaf អាល់-Ifadah)] បញ្ហា៖ (បន្ទាប់មក គេត្រូវធ្វើដំណើរត្រឡប់ទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាក្កោះ ដើម្បីធ្វើតវា៉ហ្វសួរសុខទុក្ខ [តវា៉ហ្វ អុហ្វីឌ៉ាស់] ដែលវាគឺជាការធ្វើតវា៉ហ្វមួយដែលធ្វើឱ្យកិច្ចពិធីហាជ្ญក្លាយជាការសម្រេចបរិបូរណ៍)។ លោក ចាពិរ (ចាពៀរ) បានថ្លែងនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោកថា៖ «បន្ទាប់មក រ៉សូល នៃអល់ឡោះ ﷺ បានគង់លើសត្វជិះ ហើយបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ផ្ទះអល់ឡោះ (កាប៉ាហ្វ) បន្ទាប់មកទ្រង់បានធ្វើសឡាតម៉ោងថ្ងៃត្រង់ (អុហ្ស៊ុហ្រ្វ) នៅឯក្រុងម៉ាក្កោះ ហើយទ្រង់បានយាងទៅរកកូនចៅរបស់ អាប់ឌុលមុតថលលីប ខណៈដែលពួកគេកំពុងតែដងទឹកពីអណ្តូងហ្សាំហ្សាំ (Zamzam) ឱ្យគេផឹក។ ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាដងទឹកចុះអើយ កូនចៅរបស់ អាប់ឌុលមុតថលលីបអើយ! ប្រសិនបើគ្មានការបារម្ភថា មហាជននឹងដណ្ដើមការដងទឹកពីអ្នករាល់គ្នានោះទេ, ម្ល៉េះស្ទើរតែទ្រង់បានចុះដងទឹកជាមួយអ្នករាល់គ្នាទៅហើយ។ ពេលនោះ ពួកគេក៏បានហុចការបស់ពួកគេមួយទៅកាន់ទ្រង់ ហើយទ្រង់ក៏បានសោយទឹកនោះ»។ (កត់ត្រាដោយលោក មុស្លីម)។ និងពីលោក ប៊ីន អុម៉ា (Ibn អ៊ូម៉ារ) បានរាយការណ៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ រ៉សូល នៃអល់ឡោះ ﷺ បានធ្វើតវា៉ហ្វអុហ្វីឌ៉ាស់ នៅថ្ងៃបុណ្យគុបបាន (យោមអន់ណាហ្ស៍) បន្ទាប់មកទ្រង់បានត្រឡប់ទៅវិញ ហើយបានធ្វើសឡាតម៉ោងថ្ងៃត្រង់ (អុហ្ស៊ុហ្រ្វ) នៅឯទីក្រុងមីនា (Mina)»។ (ជាហាឌីសដែលឯកភាពគ្នាដោយ ប៊ូខារី និងមុស្លីម)។ ហើយលោក អាប៊ូ តាលីប (Abu Talib) បានលើកឡើងថា៖ លោក អាហ្មេត បានរាយការណ៍ប្រាប់ពួកយើង នូវហាឌីសរបស់លោក ប៊ីន អុម៉ា នេះថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ រ៉សូល នៃអល់ឡោះ ﷺ បានធ្វើតវា៉ហ្វអុហ្វីឌ៉ាស់ នៅថ្ងៃបុណ្យគុបបាន បន្ទាប់មកទ្រង់បានត្រឡប់ទៅវិញ ហើយបានធ្វើសឡាតម៉ោងថ្ងៃត្រង់នៅឯទីក្រុងមីនា»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាចំណូលចិត្តរបស់ខ្ញុំជាងគេ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ទៀតថា លោក អាហ្មេត តែងតែសាកសួរអំពីហាឌីសនេះ។ និងនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក ប៊ីន អុម៉ា និងលោកស្រី អាយ៉េសាហ្វ (អាយសះ) អំពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ទ្រង់បានធ្វើតវា៉ហ្វនៅឯផ្ទះអល់ឡោះ និងនៅឯភ្នំសាហ្វា និងមារវ៉ាស់ បន្ទាប់មកទ្រង់មិនទាន់បានរួចផុតពីការហាមឃាត់ណាមួយនៅឡើយទេ រហូតទាល់តែទ្រង់បានបញ្ចប់កិច្ចពិធីហាជ្ญរបស់ទ្រង់ ហើយទ្រង់បានឆ្កឹះសត្វពលិកម្មរបស់ទ្រង់នៅថ្ងៃបុណ្យគុបបាន ហើយទ្រង់បានធ្វើតវា៉ហ្វអុហ្វីឌ៉ាស់ បន្ទាប់មកទ្រង់ក៏បានរួចផុតពីគ្រប់ការហាមឃាត់ទាំងអស់ ហើយបុគ្គលណាដែលបាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយក្នុងចំណោមមហាជន គឺគេបានប្រតិបត្តិដូចអ្វីដែលរ៉សូល នៃអល់ឡោះ ﷺ បានប្រតិបត្តិដែរ»។ (ជាហាឌីសដែលឯកភាពគ្នាដោយ ប៊ូខារី និងមុស្លីម)។

រីឯការត្វាភនេះ អ្នកស្រុកហ៊ីចាហ្ស៍ហៅថា ត្វាភ អ៊ីហ្វាឌ៉ះ (طواف الإفاضة) ព្រោះវាធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីការចាកចេញពីវាលអារ៉ាហ្វាត មូសដាលីហ្វា និងមីនា។ ចំណែកឯអ្នកស្រុកអ៊ីរ៉ាក់ហៅថា៖ ត្វាភ ហ្សិយ៉ារ៉ះ (طواف الزيارة)។ ហើយវាត្រូវបានគេហៅថា ត្វាភ ហ្វាត (طواف الفرض) ផងដែរ ហើយពេលខ្លះវាត្រូវបានគេហៅថា ត្វាភ សាដ្រ រ៉ន មីនា (طواف الصدر عن منى) ព అన័យថាការចាកចេញពីមីនា មិនមែនការចាកចេញពីមេកាទេ។... [បញ្ហា៖ ការធ្វើសាយ៍របស់អ៊ុយហ្គោលម៊ុតតាមាត់ (المتمتع) ជាមួយនឹងត្វាភ ហ្សិយ៉ារ៉ះ] បញ្ហា៖ (បន្ទាប់មក គាត់ត្រូវធ្វើសាយ៍រវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ ប្រសិនបើគាត់ជាម៊ុតតាមាត់ ឬជាអ្នកដែលមិនបានធ្វើសាយ៍រួមជាមួយនឹងត្វាភ កូឌូម)។ ផ្អែកលើការយោងទៅតាមអ្វីដែល «លោកអ៊ីប៊ូន អាប់បាស់ បានរាយការណ៍ថា៖ "ពេលដែលពួកយើងបានមកដល់ទីក្រុងមេកា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ "ចូរធ្វើការបួសស្វាគមន៍ (អ៊ីហ្លាល់) ចំពោះការធ្វើហជ្ជរបស់អ្នកជាអ៊ុម្រ៉ះចុះ លើកលែងតែអ្នកណាដែលមាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយប៉ុណ្ណោះ។ ពេលនោះ ពួកយើងបានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ ហើយពួកយើងក៏បានរួមរ័្វកជាមួយប្រពន្ធ និងពាក់ខោអាវធម្មតាវិញ។ ហើយទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាដែលមាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ គឺមិនទាន់អនុញ្ញាតឱ្យរួចផុតពីការកាន់បម្រាម (ហាឡាល) ឡើយ រហូតទាល់តែសត្វពលិកម្មនោះបានទៅដល់កន្លែងរបស់វា។ បន្ទាប់មក នៅល្ងាចថ្ងៃត្វិយ៉ះ (ថ្ងៃទី៨ ហុលហ៊ីជ្ញ៉ះ) ព្រះអង្គបានបញ្ជាឱ្យពួកយើងធ្វើការបួសស្វាគមន៍ចំពោះការធ្វើហជ្ជ។ ហើយនៅពេលដែលពួកយើងបានបញ្ចប់ពិធីសាសនាហជ្ជផ្សេងៗ ពួកយើងបានត្រឡប់មកធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះវិញ ដូច្នេះ ពួកអ្នកបានបំពេញការធ្វើហជ្ជរបស់ពួកយើងឱ្យបានពេញលេញ ហើយពួកយើងមានភារកិច្ចត្រូវធ្វើពលិកម្ម" - លោកបានរៀបរាប់ហាឌីសនេះបន្តទៀត» - បរិសុទ្ធដោយប៊ុខារី។ និងពីអ៊ូរវ៉ះ «ពីអ្នកស្រីអាអ៉ីស៉ះ បាននិយាយថា៖ "ពួកយើងបានចេញដំណើររួមជាមួយរ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ ក្នុងពិធីបុណ្យហជ្ជត្វាដាអ៍ (Hajj អាល់-Wida') ហើយពួកយើងបានបួសស្វាគមន៍អ៊ុម្រ៉ះ បន្ទាប់មកទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាដែលមាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយ ចូរធ្វើការបួសស្វាគមន៍ទាំងហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះក្នុងពេលតែមួយចុះ បន្ទាប់មកមិនទាន់ត្រូវរួចផុតពីការកាន់បម្រាម (ហាឡាល) ពីវាទាំងពីរឡើយ។ ពេលនោះ ខ្ញុំបានមកដល់ទីក្រុងមេកា ខណៈពេលដែលខ្ញុំកំពុងមានរដូវ។ លอกจากពេលដែលពួកយើងបានបំពេញពិធីហជ្ជរួចហើយ ទ្រង់បានបញ្ជូនខ្ញុំឱ្យទៅជាមួយលោក អាប់ឌុលរ៉ាហ៍ម៉ាន ប៊ីន អូប៊ីបាក៊ើរ ទៅកាន់ទីកន្លែងតែនអ៊ីម (التنعيم) នោះខ្ញុំក៏បានបំពេញអ៊ុម្រ៉ះ។ ពេលនោះ ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ នេះគឺជាកន្លែងជំនួសឱ្យអ៊ុម្រ៉ះរបស់អ្នក។ ដូច្នេះ អ្នកដែលបានបួសស្វាគមន៍អ៊ុម្រ៉ះ បានធ្វើត្វាភរួចក៏បានរួចផុតពីការកាន់បម្រាម (ហាឡាល) បន្ទាប់មកពួកគេបានធ្វើត្វាភមួយសារទៀត បន្ទាប់ពីពួកគេបានត្រឡប់មកពីមីនាវិញ។ ចំណែកឯអ្នកដែលបានបង្រួមបញ្ចូលគ្នារវាងហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះវិញ ពួកគេបានធ្វើត្វាភតែមួយដងប៉ុណ្ណោះ"» - យល់ស្របគ្នាដោយប៊ុខារី និងមុស្លីម។ និងនៅក្នុងសំដីរបស់មុស្លីមបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ដូច្នេះ អ្នកដែលបានបួសស្វាគមន៍អ៊ុម្រ៉ះ បានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ បន្ទាប់មកបានរួចផុតពីការកាន់បម្រាម (ហាឡាល) បន្ទាប់មកពួកគេបានធ្វើត្វាភមួយដងទៀត»។ ហើយរឿងនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា អ្នកដែលធ្វើម៊ុតតាមាត់ គឺពួកគេបានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះចំនួនពីរដង គឺមុនពេលធ្វើត្វាអ្រីហ្វ (ការឈរសម្រាកនៅវាលអារ៉ាហ្វាត) និងបន្ទាប់ពីវា។ ព្រោះថាអ្វីដែលនាងចង់មានន័យតាមរយៈពាក្យរបស់នាងថា៖ "បន្ទាប់មកពួកគេបានធ្វើត្វាភមួយដងទៀត" គឺការធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ ព្រោះវាជាអ្វីដែលត្រូវបានលើកឡើងមុនរួចទៅហើយ។ និងដោយសារតែអ្នកដែលបានបង្រួមបញ្ចូលគ្នារវាងហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះ គឺពួកគេកំណត់ត្រឹមតែការធ្វើត្វាភតែមួយដងប៉ុណ្ណោះជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ។ ចំណែកឯត្វាភដាច់ដោយឡែកវិញ ពួកគេបានធ្វើវាម្តងទៀតបន្ទាប់ពីវាលអារ៉ាហ្វាត ដោយមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ព្យាការី ﷺ បានធ្វើត្វាភបន្ទាប់ពីការធ្វើអ៊ីហ្វាឌ៉ះ ហើយទ្រង់បានបង្រួមបញ្ចូលគ្នារវាងអ៊ុម្រ៉ះ និងហជ្ជរួចជាស្រេចហើយ។ ហើយរឿងនេះគឺដូចទៅនឹងហាឌីសរបស់អ៊ីប៊ូន អុម៉ា ដែលថា៖ «ព្រះអង្គបានតម្រូវឱ្យមានអ៊ុម្រ៉ះមួយ បន្ទាប់មកទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ គ្មានរឿងអ្វីផ្សេងទៀតក្រៅពីហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះមានតែមួយនោះឡើយ ខ្ញុំសូមធ្វើជាសាក្សីចំពោះពួកអ្នកថា ខ្ញុំបានបង្រួមបញ្ចូលគ្នាការធ្វើហជ្ជមួយជាមួយនឹងអ៊ុម្រ៉ះរបស់ខ្ញុំ។ ហើយទ្រង់បាននាំយកសត្វពលិកម្មដែលមានពាក់សញ្ញាសម្គាល់ ដែលទ្រង់បានទិញវានៅឯទីក្រុងកុដៃឌ៍ (قديد) ហើយទ្រង់បានដើរតម្រង់ទៅរហូតទាល់តែបានមកដល់ទីក្រុងមេកា ពេលនោះទ្រង់បានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងមិនបានធ្វើអ្វីលើសពីនេះឡើយ ហើយក៏មិនទាន់បានរួចផុតពីការកាន់បម្រាម (ហាឡាល) ពីអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់នោះឡើយ រហូតទាល់តែដល់ថ្ងៃណាគហ្វ៍ (ថ្ងៃបុណ្យគុលអុដហ្ស៍ហ្វា) ទ្រង់ក៏បានកោរក់សក់ និងធ្វើពលិកម្ម ហើយទ្រង់យល់ឃើញថា ព្រះអង្គបានបំពេញត្វាភហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះរួចរាល់ហើយ តាមរយៈការធ្វើត្វាភលើកដំបូងរបស់ទ្រង់។ បន្ទាប់មកទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បែបនេះហើយដែលរ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានធ្វើ» - យល់ស្របគ្នាដោយប៊ុខារី និងមុស្លីម។ ដូច្នេះ អន័យនៃពាក្យរបស់ទ្រង់ថា៖ "ព្រះអង្គបានបំពេញត្វាភហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះតាមរយៈការធ្វើត្វាភលើកដំបូងរបស់ទ្រង់" មានន័យថា ព្រះអង្គបានបំពេញការធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះរួចរាល់ហើយ មានន័យថា៖ ទ្រង់មិនបានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះពីរដងនោះទេ ហើយទ្រង់ក៏មិនបានមានព្រះបន្ទូលថា ព្រះអង្គមិនបានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះបន្ទាប់ពីការធ្វើអ៊ីហ្វាឌ៉ះនោះដែរ ព្រោះថាព្យាការី ﷺ បានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ បន្ទាប់មកទ្រង់បានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះបន្ទាប់ពីវាលអារ៉ាហ្វាត។ និងដោយសារតែត្វាភ អ៊ីហ្វាឌ៉ះ គឺជាកិច្ចការដែលចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើដោយឯកច្ឆន្ទរបស់បណ្តាជនមូស្លីម។ ហើយខ្ញុំគ្រាន់តែបានលើកយកហាឌីសទាំងនេះមកបង្ហាញជាការបំភ្លឺប៉ុណ្ណោះ ព្រោះថាអ្នកដែលធ្វើការបង្រួមបញ្ចូលគ្នា (គារិន) គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយជាមួយនឹងការធ្វើត្វាភតែមួយដងប៉ុណ្ណោះជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ សម្រាប់ការធ្វើហជ្ជ និងអ៊ុម្រ៉ះរបស់គាត់។ លើកលែងតែមានការបម្រុងទុកដោយហាឌីសទាំងពីរនេះថា អ្នកដែលធ្វើការបង្រួមបញ្ចូលគ្នា (គារិន) គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយជាមួយនឹងការធ្វើត្វាភរបស់គាត់ជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះមុនពេលធ្វើត្វាអ្រីហ្វ ដូច្នេះ ត្វាភ កូឌូម (ត្វាភមកដល់) អាចជំនួសឱ្យសសរគ្រឹះ (រុកន់) បាន ប៉ុន្តែរឿងនេះគ្មាននរណាម្នាក់បាននិយាយនោះទេ... បើមានការសួរថា៖ ម៉េចក៏មានការរាយការណ៍ថា «លោកចាបីរ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ព្យាការី ﷺ និងសហការីរបស់ទ្រង់មិនបានធ្វើត្វាភរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះឡើយ លើកលែងតែត្វាភតែមួយដងប៉ុណ្ណោះ គឺត្វាភលើកដំបូងរបស់ទ្រង់"» - រាយការណ៍ដោយអាំម៉ាដ មុស្លីម អាប៊ូដាវ៉ូដ និងអន់ន៉ាសាអ៊ី។ និងនៅក្នុងការរាយការណ៍មួយទៀតពីលោក ចាបីរ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ «ពួកយើងបានចេញដំណើររួមជាមួយរ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ ដោយបានបួសស្វាគមន៍ចំពោះការធ្វើហជ្ជ ព្រមទាំងមានស្ត្រី និងកូនក្មេងផងដែរ។ លុះពេលដែលពួកយើងបានមកដល់ទីក្រុងមេកា ពួកយើងបានធ្វើត្វាភជុំវិញផ្ទះកាអ៍បះ និងនៅចន្លោះភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ ពេលនោះរ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ អ្នកណាដែលគ្មាននាំយកសត្វពលិកម្មមកជាមួយទេ ចូររួចផុតពីការកាន់បម្រាម (ហាឡាល) ចុះ។ លោកបាននិយាយថា៖ ពេលនោះពួកយើងបានសួរថា៖ ការរួចផុតពីការកាន់បម្រាមបែបណាទៅ? ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ការរួចផុតពីការកាន់បម្រាមទាំងស្រុង។ ដូច្នេះ ពួកយើងបានរួមរ័្វកជាមួយប្រពន្ធ ពាក់ខោអាវធម្មតា និងលាបប្រេងក្រអូប។ លុះដល់ថ្ងៃត្វិយ៉ះ (ថ្ងៃទី៨ ហុលហ៊ីជ្ញ៉ះ) ពួកយើងក៏បានបួសស្វាគមន៍ចំពោះការធ្វើហជ្ជ ហើយត្វាភលើកដំបូងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកយើងហើយ» - រាយការណ៍ដោយមុស្លីម និងអាប៊ូដាវ៉ូដ។ ហើយនេះគឺជាអត្ថបទច្បាស់លាស់មួយដែលបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលធ្វើម៊ុតតាមាត់ គឺមិនត្រូវធ្វើត្វាភរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះលើកលែងតែត្វាភតែមួយដងប៉ុណ្ណោះ ដូចទៅនឹងអ្នកដែលធ្វើគារិន និងមូហ្វ្រីដ (المفرد) ដែរ។ ហើយលោកអាំម៉ាដ បានរាយការណ៍ពីលោក វ៉ាលីដ ប៊ីន មូស្លីម ពីលោក អូហ្សាយអ៊៊ីពីលោក អាត្វាអ៍ ពី...

បញ្ហានៃការហាឡាល់លើកទីពីរ (អាទ្លុល អាសសានី)

លោក អ៊ីបន អាប់បាស់ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោស) ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សម្រាប់អ្នកធ្វើបុណ្យហជ្ជប្រភេទ មុហ្វ្រីដ (حج المفرد), ការិន (حج القارن) និងមុតមាតទិព្វ (حج التمتع) គឺការធ្វើត្វាវ៉ាហ៍ជុំវិញផ្ទះកាអូប៉ះ និងការធ្វើសាយ (السعي) រវាងភ្នំសហ្វា និងភ្នំម៉ាវ៉ះ គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយសម្រាប់ពួកគេ។» [បញ្ហា៖ ការរួចផុតពីការរឹតត្បិតក្នុងពីធីហជ្ជលើកទីពីរ] បញ្ហា៖ (ពេលនោះ គាត់បានរួចផុតពីការរឹតត្បិតទាំងស្រុងហើយ។) សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា៖ នៅពេលដែលគាត់បានធ្វើត្វាវ៉ាហ៍អុហ្វាឌ៉ះ (طواف الإفاضة) និងបានធ្វើសាយដែលត្រូវបានកំណត់បន្ទាប់ពីវា នោះគាត់បានរួចផុតពីការរឹតត្បិតទាំងអស់ស្របតាមនីតិវិធី។ ចំណែកឯមុនពេលធ្វើសាយវិញ ប្រសិនបើយើងចាត់ទុកថា៖ សាយគឺជាគ្រឹះដ៏សំខាន់ (រុក្ន) ឬជាកាតព្វកិច្ច (វាជីប) នោះការរួចផុតពីការរឹតត្បិតលើកទីពីរគឺត្រូវផ្អាកសិនរហូតទាល់តែធ្វើវាសិន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើយើងចាត់ទុកថាវាជាស៊ូណាន់ន់ (សន្យា)... ហើយលោក អ៊ីបន អាក្វិល បានលើកឡើងថា ទោះបីជាសាយគឺជាកាតព្វកិច្ចក៏ដោយ ក៏ការរួចផុតពីការរឹតត្បិតលើកទី១ និងលើកទី២ មិនតម្រូវឱ្យផ្អាករង់ចាំវាដែរ។ [បញ្ហា៖ ការលើកទឹកចិត្តឱ្យផឹកទឹកហ្សុមហ្សុម (زمزم) និងរបៀបផឹកវា] បញ្ហា៖ វាគឺជាការប្រសើរ (ស៊ូណាន់ន់) ដែលត្រូវផឹកទឹកហ្សុមហ្សុមសម្រាប់បំណងប្រាថ្នាណាមួយ ហើយផឹកវាឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ បន្ទាប់មកសូមពរជ័យថា៖ «ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! សូមទ្រង់ប្រទានទឹកនេះឱ្យយើងក្លាយជាចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍ ការផ្ដល់ជីវភាពដ៏ទូលំទូលាយ ការផឹកទឹកឱ្យបានឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ការព្យាបាលរាល់ជំងឺទាំងពួង និងសូមទ្រង់លាងជម្រះបេះដូងរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គដោយសារទឹកនេះ ព្រមទាំងបំពេញវាដោយការកោតខ្លាចទ្រង់ និងប្រាជ្ញាដ៏ឈ្លាសវៃ។» លោក ជាប៊ើរ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោស) បានរៀបរាប់នៅក្នុងហាឌីសរបស់លោកដែលទាក់ទងនឹងព្យាការី ﷺ ថា៖ «បន្ទាប់មករ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានជិះសត្វជិះ ហើយបានយាងទៅកាន់ផ្ទះកាអូប៉ះ ទ្រង់បានធ្វើសឡាតម៉ោងធុហ្រ្ទនៅទីក្រុងម៉ាកាក់ បន្ទាប់មកទ្រង់បានយាងទៅរកត្រកូល បានី អាប់ឌុលមុតថាលិប ដែលកំពុងដងទឹកចែកជូនដល់អ្នកដទៃនៅអណ្តូងហ្សុមហ្សុម។ ពេលនោះទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ "ចូរអ្នករាល់គ្នាដងទឹកចុះ អើយកូនចៅ បានី អាប់ឌុលមុតថាលិបអើយ! ប្រសិនបើមិនខ្លាចក្រែងប្រជាជនដណ្ដើមការដងទឹករបស់ពួកអ្នកទេនោះ ពិតណាស់ខ្ញុំនឹងដងទឹកជាមួយពួកអ្នកដែរ។" បន្ទាប់មកពួកគេបានហុចក្អមទឹកឱ្យទ្រង់ ហើយទ្រង់ក៏បានសោយទឹកនោះ។» ដូចនេះ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានសោយទឹកហ្សុមហ្សុមបន្ទាប់ពីការធ្វើត្វាវ៉ាហ៍អុហ្វាឌ៉ះ។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោក សាអ៍ប៊ី (الشعبي) ថា៖ «លោក អ៊ីបន អាប់បាស់ បានរៀបរាប់ប្រាប់លោកថា៖ ខ្ញុំបានដងទឹកហ្សុមហ្សុមថ្វាយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយទ្រង់ក៏បានសោយខណៈពេលដែលទ្រង់ឈរ។» នេះគឺជាហាឌីសដែលមានការយល់ស្របគ្នា (មិត្តហ្វាគ៉ុន អលៃហ៍)។ លោក ប៊ូខារី បានបន្ថែមថា៖ លោក អាសិម បាននិយាយថា៖ លោក អ៊ីក្ក្រិមះ បានស្បថថា៖ នៅពេលនោះ ទ្រង់ពុំបានគង់នៅលើអ្វីក្រៅពីខ្នងអូដ្ឋនោះទេ។ ហើយនៅក្នុងសាខារបស់លោក មូស្លីម មានខ្លឹមសារថា៖ «ខ្ញុំបានយកក្អមទឹកទៅថ្វាយទ្រង់ ហើយទ្រង់ក៏បានសុំទឹកផឹកខណៈពេលដែលទ្រង់គង់នៅជិតផ្ទះកាអូប៉ះ។» ហើយនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក আলী (អាលី) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បន្ទាប់មករ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានធ្វើត្វាវ៉ាហ៍អុហ្វាឌ៉ះ ហើយទ្រង់បានសុំដុំទឹកហ្សុមហ្សុមមួយក្អមធំ ពេលនោះទ្រង់ក៏បានសោយវា និងបានយកមកធ្វើជាវុឌូ (ស្អាតក្រហម) បន្ទាប់មកទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ "ចូរអ្នករាល់គ្នាដងទឹកចុះ អើយកូនចៅ បានី អាប់ឌុលមុតថាលិបអើយ! ប្រសិនបើមិនខ្លាចក្រែងពួកអ្នកត្រូវគេដណ្ដើមយកវាទេនោះ ពិតណាស់ខ្ញុំនឹងចុះទៅដងទឹកដែរ។"» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក អាហ្មែដ, អាប៊ូ ដាវូដ, ទីរ៍មីស៊ី និងលោក អាប់ឌុលឡោះ កូនប្រុសរបស់លោក អាហ្មែដ នៅក្នុងសាស្ត្រាសុណាត់របស់ឪពុកលោក នេះគឺជាពាក្យសម្ដី និងខ្សែច្រវាក់បញ្ជាក់របស់វា។ និងមានការរាយការណ៍ពីលោក ជាប៊ើរ ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានដើរលឿន (រ៉ាម៉ាល) ចំនួនបីជុំចាប់ពីជ្រុងថ្ម (អាសវ៉ាត់) រហូតដល់ជ្រុងថ្មវិញ ហើយបានធ្វើសឡាតពីររ៉ាកាត់ បន្ទាប់មកទ្រង់បានត្រឡប់ទៅជ្រុងថ្មវិញ រួចបានយាងទៅកាន់អណ្តូងហ្សុមហ្សុម ហើយបានសោយទឹកពីទីនោះ ព្រមទាំងបានចាក់លាបលើក្បាលរបស់ទ្រង់ បន្ទាប់មកទ្រង់បានត្រឡប់មកវិញហើយប៉ះថើបជ្រុងថ្ម (អ៊ីស្ទីឡាម) រួចបានត្រឡប់ទៅកាន់ភ្នំសហ្វា ហើយមានព្រះបន្ទូលថា៖ "ខ្ញុំសូមចាប់ផ្តើមដោយអ្វីដែលអល់ឡោះបានចាប់ផ្តើមជាមួយវា។"» ហាឌីសទាំងពីរនេះត្រូវបានកត់ត្រាទុក... និងមានការរាយការណ៍ពីលោក ជាប៊ើរ កូនប្រុសរបស់លោក អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ទឹកហ្សុមហ្សុមគឺសម្រាប់បំណងប្រាថ្នាដែលគេបានផឹកវា។» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក អាហ្មែដ និងអ៊ីបន ម៉ាចាហ៍ តាមរយៈហាឌីសរបស់លោក អាប់ឌុលឡោះ កូនប្រុសរបស់អាល់-មុអមាល ថាគាត់បានឮលោក អាប៊ូស-ហ្សូប៉ែរ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោក ជាប៊ើរ និយាយ។ និងមានការរាយការណ៍ពីលោក អ៊ីបន អាប់បាស់ បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ទឹកហ្សុមហ្សុមគឺសម្រាប់គោលបំណងដែលគេបានផឹកវា ប្រសិនបើអ្នកផឹកវាដើម្បីព្យាបាល នោះអល់ឡោះនឹងប្រោសឱ្យអ្នកបានជា ប្រសិនបើអ្នកផឹកវាដើម្បីឱ្យឆ្អែត នោះអល់ឡោះនឹងធ្វើឱ្យអ្នកឆ្អែត ប្រសិនបើអ្នកផឹកវាដើម្បីបំបាត់ការស្រេកទឹក នោះទ្រង់នឹងបំបាត់វាឱ្យ ហើយវាគឺជាកន្លែងគាស់កម្លាំងរបស់ទេវទូតជីព្រីល និងជាទឹកដែលអល់ឡោះបានផ្តល់ឱ្យអ៊ីស្មាល។» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក ដារ៉ាគុតនី។ ហើយនៅក្នុង «ហាឌីសរបស់លោក អាប៊ូហ្សារ អំពីដំណើររឿងនៃការចូលកាន់សាស្ត្រាឥស្លាមរបស់គាត់ ដោយគាត់បាននិយាយថា (មានន័យថាព្យាការី ﷺ បានសួរថា)៖ "តើអ្នកនៅទីនេះតាំងពីពេលណាមមក?" គាត់បានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំបាននៅទីនេះអស់រយៈពេលសាមសិបថ្ងៃ និងសាមសិបយប់ហើយ។ ទ្រង់បានសួរថា៖ "តើអ្នកណាជាអ្នកផ្ដល់អាហារដល់អ្នក?" គាត់បានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំគ្មានស្បៀងអាហារណាមួយក្រៅពីទឹកហ្សុមហ្សុមនោះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំមានសាច់ដុំធាត់ឡើងរហូតដល់ផ្នត់ពោះរបស់ខ្ញុំបានប៉ោងឡើង ហើយខ្ញុំមិនមានអារម្មណ៍ឃ្លាននៅលើពោះរបស់ខ្ញុំសោះឡើយ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ "ពិតណាស់វាគឺជាទឹកដ៏មានបុណ្យ..."» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក មូស្លីម និងត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក តាយ៉ាលីស៊ី ជាមួយនឹងការបន្ថែមថា៖ «និងជាការព្យាបាលជំងឺផងដែរ។» និងមានការរាយការណ៍ពីលោក មុហាំម៉ាត់ កូនប្រុសរបស់លោក អាប់ឌុលរ៉ាហ៍ម៉ាន កូនប្រុសរបស់លោក អាប៊ូបាក្រ៍ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំកំពុងអង្កេតនៅក្បែរលោក អ៊ីបន អាប់បាស់ ស្រាប់តែមានបុរសម្នាក់បានមករកគាត់ហើយសួរថា៖ តើលោកមកពីណា? គាត់បានតបថា៖ មកពីអណ្តូងហ្សុមហ្សុម។ គាត់បានសួរទៀតថា៖ តើលោកបានផឹកវាស្របតាមរបៀបរបស់វាដែរឬទេ? គាត់តបថា៖ តើធ្វើដូចម្តេចទៅ? គាត់បានប្រាប់ថា៖ នៅពេលដែលអ្នកផឹកវា ចូរหันមុខទៅរកទិសគីបឡាត់ (គីបលៈ) រួចរំលឹកព្រះនាមអល់ឡោះ ហិតដកដង្ហើមចំនួនបីដង និងផឹកវាឱ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់។ នៅពេលដែលអ្នកផឹកវាចប់ហើយ ចូរថ្លែងអំណរគុណដល់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ព្រោះថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ "សញ្ញាដែលខណ្ឌចែករវាងយើង និងពួកមុន៉ាហ្វិកហ៍ (ជនក្បត់សាសនា) គឺពួកគេមិនដែលផឹកទឹកហ្សុមហ្សុមរហូតដល់ឆ្អែតនោះឡើយ។"» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក អ៊ីបន ម៉ាចាហ៍។ និងមានការរាយការណ៍ពីលោក អ៊ីក្ក្រិមះ បាននិយាយថា៖ លោក អ៊ីបន អាប់បាស់ នៅពេលដែលគាត់ផឹកទឹកហ្សុមហ្សុម គាត់តែងតែពរជ័យថា៖ «ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់! ព្រះអង្គអើយ ទូលបង្គំសូមអង្វរព្រះអង្គសុំចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍ ការផ្ដល់ជីវភាពដ៏ទូលំទូលាយ និងការសះស្បើយពីជំងឺទាំងពួង។» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក ដារ៉ាគុតនី។ [ជំពូក] វាជាការប្រសើរ (ស៊ូណាន់ន់) ដែលត្រូវផឹកទឹកដែលបានរៀបចំទុកសម្រាប់បម្រើដល់អ្នកធ្វើដំណើរ យោងតាមអ្វីដែលលោក អ៊ីបន អាប់បាស់ បានរៀបរាប់ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានយាងទៅកាន់កន្លែងចែកទឹក ហើយបានសុំទឹកផឹក ពេលនោះលោក អាប់បាស់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អើយហ្វាឌិលអើយ! จงទៅរកម្តាយរបស់អ្នក រួចយកទឹកផឹកពីគាត់មកជូនរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ។ ពេលនោះទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ "ចូរយកទឹកមកឱ្យខ្ញុំផឹក។" គាត់តបថា៖ អើយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! ពួកគេដាក់ដៃរបស់ពួកគេចូលទៅក្នុងនោះ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ "ចូរយកមកឱ្យខ្ញុំផឹក។" ទ្រង់ក៏បានសោយវា បន្ទាប់មកទ្រង់បានយាងទៅកាន់អណ្តូងហ្សុមហ្សុម ខណៈពេលដែលពួកគេកំពុងដងទឹក និងធ្វើការនៅទីនោះ រួចទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ "ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើការចុះ ព្រោះថាពួកអ្នកកំពុងបំពេញការងារដ៏សុចរិត។" បន្ទាប់មកទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៀតថា៖ "ប្រសិនបើមិនខ្លាចក្រែងពួកអ្នកត្រូវគេដណ្ដើមយកកន្លែងនេះទេនោះ ពិតណាស់ខ្ញុំនឹងចុះទៅរហូតទាល់តែខ្ញុំយកខ្សែដាក់នៅលើស្មារបស់ខ្ញុំនេះ..." ហើយទ្រង់បានចង្អុលទៅកាន់ស្មារបស់ទ្រង់។» ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក ប៊ូខារី។ និងមានការរាយការណ៍ពីលោក បាក់រ កូនប្រុសរបស់លោក អាប់ឌុលឡោះ អាល់-មុហ្សានី បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំកំពុងអង្គុយជាមួយលោក អ៊ីបន អាប់បាស់ នៅជិតផ្ទះកាអូប៉ះ ស្រាប់តែមានជនជាតិបាក់តាយម្នាក់បានមករកគាត់ ហើយសួរថា៖ តើមានរឿងអ្វីបានជាខ្ញុំឃើញកូនចៅពូរបស់អ្នកចែកទឹកឃ្មុំ និងទឹកដោះគោ ប៉ុន្តែពួកអ្នកបែរជាចែកទឹកណាប៊ីស (น้ำหมักผลไม้ที่ไม่มึนเມາ) ទៅវិញ? តើដោយសារតែពួកអ្នកខ្វះខាត ឬដោយសារតែពួកអ្នកកេងប្រវ័ញ្ច (កំណាញ់) មែនទេ? លោក អ៊ីបន អាប់បាស់ បានតបថា៖ ការសរសើរគឺថ្វាយចំពោះអល់ឡោះ! ពួកយើងមិនមែនខ្វះខាត ឬកំណាញ់អ្វីនោះទេ។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានយាងមកលើខ្នងសត្វជិះរបស់ទ្រង់ ដោយមានលោក ឧបាម៉ះ ស្ថិតនៅពីក្រោយទ្រង់ ហើយទ្រង់បានសុំទឹកផឹក ពេលនោះពួកយើងបានយកក្អមទឹកណាប៊ីសទៅថ្វាយទ្រង់ ហើយទ្រង់ក៏បានសោយវា រួចបានចែកទឹកដែលនៅសល់ដល់លោក ឧបាម៉ះ ព្រមទាំងមានព្រះបន្ទូលថា៖ "ពួកអ្នកបានធ្វើល្អ និងស្រស់ស្កម្ចាស់ណាស់ ចូរធ្វើបែបនេះចុះ ព្រោះពួកយើងមិនចង់បានអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានបញ្ជាឱ្យធ្វើនោះឡើយ។"»

ជំពូក៖ អំពីអ្វីដែលត្រូវធ្វើ បន្ទាប់ពីការហាឡាល (ចេញពីស្ថានភាពអ៊ីហ្រាម)

[ជំពូក៖ สิ่งที่ต้องทำหลังจากออกจากการครองอิห์รอม (បាប៊ុ ម៉ា យ៉ាហ្វាអុលុហ៊ូ បាអ្ដាល ហ៊ីល)] [បញ្ហា៖ ការសម្រាន្តនៅទឹកដីមីនាពេញមួយយប់របស់វា] បញ្ហា៖ (បន្ទាប់មក គាត់ត្រូវត្រឡប់ទៅទឹកដីមីនាវិញ ហើយមិនត្រូវសម្រាន្តនៅពេលយប់ក្នុងអំឡុងពេលនោះ លើកលែងតែនៅទីនោះប៉ុណ្ណោះ)។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា ស៊ូណាន់ន់ សម្រាប់អ្នកធ្វើហាជ្ជ គឺមិនត្រូវសម្រាន្តនៅពេលយប់ក្នុងថ្ងៃតាស្ស្រីក (Ayyam at-Tashriq) ក្រៅពីនៅទឹកដីមីនានោះទេ ព្រោះថា រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ បានត្រឡប់ទៅទឹកដីមីនាវិញ ហើយបានសម្រាន្តនៅទីនោះ ទាំងព្រះអង្គផ្ទាល់ និងអស់អ្នកដែលនៅជាមួយព្រះអង្គទាំងអស់ ហើយព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ចូរពួកអ្នកយកពិធីសាសនារបស់ពួកអ្នកពីខ្ញុំចុះ»។ នេះគឺជាស៊ូណាន់ន់ ដែលបានតំណាលតៗគ្នាពីព្រះអង្គ ដែលត្រូវាបានបញ្ជូនបន្តដោយប្រជាជាតិអ៊ីស្លាមពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ លើកលែងតែអ្នកបំពេញភារកិច្ចផ្តល់ទឹកផឹកដល់អ្នកធ្វើហាជ្ជប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យសម្រាន្តនៅទីក្រុងម៉ាក្កៈ ដោយសារតែមានការរាយការណ៍ពីអ៊ីប៊ុណ អាប់បាន់ ដែលបានថ្លែងថា៖ «អាប់បាន់ បានសុំការអនុញ្ញាតពី រ៉សូល របស់អល់ឡោះ ﷺ ដើម្បីសម្រាន្តនៅក្រុងម៉ាក្កៈក្នុងយប់នៅទឹកដីមីនា ដោយសារតែភារកិច្ចផ្តល់ទឹកផឹករបស់គាត់ ហើយព្រះអង្គក៏បានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់» ហើយមានការរាយការណ៍ពីអ៊ីប៊ុណ អូម៉ា ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ដែលត្រូវបានឯកភាពគ្នា (ទាំងស្ហុខី អល់ប៊ុខារី និងមូស្លីម)។ ចំណែកឯអ្នកផ្តល់ទឹកផឹកគឺ... មិនថាមកពីកូនចៅរបស់ អាប់បាន់ រ៉ហ្ស៊ីយល្លោះហ៊ុអន់ហ្វា ឬពីអ្នកដទៃក្រៅពីពួកគេនោះទេ។ ដូចគ្នាផងដែរ ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកគង្វាលសត្វ ដោយយោងតាមហាឌីសរបស់ អាប់ប៊ីបបាដាឌ៍ ដែលនឹងត្រូវលើកយកមកនិយាយនៅពេលក្រោយ។

[បញ្ហា៖ ពេលវេលានៃការគប់កំដ៍ (ជិមា) ក្នុងថ្ងៃតាស៊្រីក និងរបៀបគប់របស់វា] បញ្ហា៖ (អ្នកហាជីត្រូវគប់កំដ៍ទាំងបី បន្ទាប់ពីថ្ងៃត្រង់ក្នុងថ្ងៃតាស៊្រីក ដោយកំដ៍នីមួយៗត្រូវគប់ដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរ។ គាត់ត្រូវចាប់ផ្តើមពីកំដ៍ទីមួយ ដោយបែរមុខទៅរក គីប្លាត់ ហើយគប់វាចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ដូចការគប់កំដ៍អាគ៉ាប៉ះដែរ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវដើរទៅមុខបន្តិចហើយឈរឈ្មោះអល់ឡោះ ﷿ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវទៅកំដ៍ទីពីរ ហើយគប់វាដូចគ្នានេះដែរ បន្ទាប់មកគាត់ត្រូវគប់កំដ៍អាគ៉ាប៉ះ ប៉ុន្តែមិនត្រូវឈរសម្រាកនៅទីនោះឡើយ បន្ទាប់មកទៀតក្នុងថ្ងៃទីពីរ គាត់ត្រូវធ្វើដូចគ្នានេះដែរ)។ នៅក្នុងអត្ថបទនេះមានចំណុចបែងចែកជាច្រើន៖ ទីមួយ៖ គឺការពិតដែលថា អ្នកហាជីត្រូវគប់កំដ៍ទាំងបីក្នុងថ្ងៃម៊ីណាតាមកំណត់ទាំងបី បន្ទាប់ពីម៉ោងថ្ងៃត្រង់។ នេះគឺជាចំណេះដឹងទូទៅដែលសហគមន៍ឥស្លាមបានតំណាលតៗគ្នា ពីមនុស្សជំនាន់ក្រោយពីជំនាន់មុន ពីព្យាការីរបស់ពួកគេ ﷺ។ ... ពីលោកស្រី អាយ៉េសា (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោស) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "រ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ បានចាកចេញពីម៊ីណាក្នុងថ្ងៃចុងក្រោយរបស់លោក ពេលដែលលោកបានធ្វើសឡាតម៉ោងធុហ្រ្ទ បន្ទាប់មកលោកបានវិលត្រឡប់ទៅម៊ីណាវ៉ាងវិញ ហើយបានស្នាក់នៅទីនោះក្នុងរាត្រីនៃថ្ងៃតាស៊្រីក ដោយគប់កំដ៍ចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតុកប៊ីររាល់ពេលគប់ថ្មម្តងៗ ហើយលោកឈរនៅកំដ៍ទីមួយ និងទីពីរដោយឈរយូរនិងទូលអង្វរយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ហើយលោកគប់កំដ៍ទីបីប៉ុន្តែមិនឈរសម្រាកនៅទីនោះទេ"។ បញ្ជាក់ដោយ អ៉ឹមាម អាស់ម៉ាត់ និង អាប់ប៊ូ ដាវូដ។ និងពីលោក អ៊ីបនី អ័បបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "រ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ បានគប់កំដ៍នៅពេលដែលថ្ងៃត្រង់ចំកណ្តាលអាកាស"។ បញ្ចាក់ដោយ អ៉ឹមាម អាស់ម៉ាត់, អ៊ីបនី ម៉ាចាហ៍ និងអាត់-ទៀរម៉ូហ្ស៊ី ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហាឌីសនេះល្អ (ហាសាន)។ និងពីលោក ចាបៀរ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "រ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ បានគប់កំដ៍ក្នុងថ្ងៃអុលនារ៍ (ថ្ងៃបុណ្យគើបាត) នៅពេលព្រឹក (ដុហា) ហើយក្រៅពីនោះគឺនៅពេលថ្ងៃត្រង់"។ បញ្ជាក់ដោយ អ៉ឹមាម មុស្លីម។ និងពីលោក វ៉ាបារ៉ាហ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក អ៊ីបនី អូម៉ា ថា៖ តើខ្ញុំត្រូវគប់កំដ៍នៅពេលណា? លោកបានឆ្លើយថា៖ នៅពេលដែលអ៉ីម៉ាម (មេដឹកនាំ) របស់អ្នកគប់ អ្នកត្រូវគប់តាមគាត់ចុះ។ ខ្ញុំក៏បានសួរគាត់សាជាថ្មីម្តងទៀត លោកបានឆ្លើយថា៖ យើងធ្លាប់រង់ចាំពេលដែលថ្ងៃត្រង់ទើបយើងគប់។ បញ្ជាក់ដោយ អ៉ឹមាម ប៊ូខារី។ (ចំណុចទីពីរ) គឺការពិតដែលថា គាត់ត្រូវគប់កំដ៍នីមួយៗដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដូចដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយនៅក្នុងកំដ៍អាគ៉ាប៉ះ។ នេះគឺជាចំណេះដឹងទូទៅ និងជាស៊ូណាន់ន់ដែលត្រូវបានតំណាលជាបន្តបន្ទាប់ (មុតវ៉ាតទ័រ)។ ហើយលោក ចាបៀរ បានរាយការណ៍ថា រ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ការជម្រះកាយក្រោយបត់ជើងជាចំនួនគូសេស ការគប់កំដ៍ជាចំនួនគូសេស ការរត់ញាប់រវាងភ្នំស៉ូហ្វា និងម៉ាខ្វាជាចំនួនគូសេស ការធ្វើតវាសជាចំនួនគូសេស ហើយប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នករាល់គ្នាជម្រះកាយ ត្រូវជម្រះជាចំនួនគូសេស" មានន័យថា៖ ចំនួនសេស។ បញ្ជាក់ដោយ អ៉ឹមាម មុស្លីម និងប៊ើខូនី។ ហើយបានបន្ថែមពីការបត់ជើងតូចធំ និងការលាបកោសប៊្លេ (ខូហុល) ជាចំនួនគូសេស មានន័យថា៖ បីៗដង។ គេនិយាយថា៖ វាគឺជាចំនួនសេស។ ហើយគេនិយាយថា៖ "គាត់បានធ្វើដំណើរជាដំណើរត្វ៉ាន់ (សេស)" ប្រសិនបើគាត់មិនបានแวะកន្លែងណាមួយនៅលើផ្លូវរបស់គាត់ឡើយ។ ហើយអាត់-តាវ (التو) គឺភ្នំដែលមានរាងជារង្វង់តែមួយ។ (ចំណុចទីបី) គឺការចាប់ផ្តើមដោយកំដ៍ទីមួយ ដែលជាកំដ៍នៅជិតបំផុតទៅនឹងវិហារម័សស៊្យិដ អាល់-ខៃហ្វ។ វាគឺជាកំដ៍តូច (សូហ្រ្គា) និងជាកំដ៍ទាបបំផុត ព្រោះវាជាកំដ៍ដែលនៅជិតបំផុតទៅនឹងទីសក្ការៈបូជា (ម៉ាសាអ៊ែរ) និងលំនៅដ្ឋានរបស់មនុស្សភាគច្រើន។ បន្ទាប់មកគប់កំដ៍ទីពីរ ដែលជាកំដ៍កណ្តាល (អ៊ូស្តា)។ បន្ទាប់មកគប់កំដ៍អាគ៉ាប៉ះ ដែលជាកំដ៍ធំ (កូប្រា)។ នេះគឺជាចំណេះដឹងទូទៅ។ (ចំណុចទីបួន) គឺគាត់ត្រូវបែរមុខទៅរកគីប្លាត់នៅពេលគប់កំដ៍ទីមួយនិងទីពីរ។ បែបនេះហើយដែលត្រូវបានរៀបរាប់ដោយបណ្តា companions របស់យើង ដែលពួកគេបាននិយាយថា៖ ត្រូវងាកខ្នងដាក់គីប្លាត់នៅពេលគប់កំដ៍អាគ៉ាប៉ះ និងអ្នកដែលបាននិយាយថា៖ ត្រូវបែរមុខទៅរកគីប្លាត់ - ហើយការពិភាក្សាអំពីកំដ៍អាគ៉ាប៉ះត្រូវបានរៀបរាប់រួចហើយ។ ពួកគេបាននិយាយថា៖ គាត់ត្រូវដាក់កំដ៍ទីមួយនៅខាងឆ្វេងដៃរបស់គាត់ និងកំដ៍ទីពីរនិងទីបីនៅខាងស្តាំដៃរបស់គាត់។ ពីព្រោះការគប់គឺធ្វើឡើងពីផ្លូវដើរ ហើយរាល់ពេលដែលគាត់គប់ពីផ្លូវដើរ នោះកំដ៍ទីមួយនៅខាងឆ្វេងរបស់គាត់ និងកំដ៍ពីរចុងក្រោយនៅខាងស្តាំរបស់គាត់។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក អ៊ីបនី អូម៉ា គឺ៖ "ថាជាការពិតណាស់ នៅពេលដែលគាត់គប់កំដ៍កណ្តាល គាត់បានបែរទៅរកផ្នែកខាងឆ្វេងដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួល"។ (ចំណុចទីប្រាំ) គឺនៅពេលដែលគាត់គប់កំដ៍ទីមួយនិងទីពីររួច គាត់ត្រូវដើរទៅមុខបន្តិចឆ្ពោះទៅទិសកាអូប៉ះ កន្លែងដែលគ្រាប់ថ្មមិនអាចប៉ះត្រូវគាត់ ហើយគាត់ត្រូវបែរមុខទៅរកគីប្លាត់ និងឈរឈ្មោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តម។ យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោក សាឡិម ពីលោក អ៊ីបនី អូម៉ា៖ "ថាជាការពិតណាស់ លោកធ្លាប់គប់កំដ៍ទាបដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតុកប៊ីររាល់ពេលគប់ថ្មម្តងៗ បន្ទាប់មកគាត់ដើរទៅមុខរហូតដល់កន្លែងរាបស្មើ ហើយគាត់ឈរបែរមុខទៅរកគីប្លាត់ដោយឈរជាយូរ និងទូលអង្វរព្រមទាំងលើកដៃទាំងពីរឡើង ហើយឈរជាយូរ បន្ទាប់មកគាត់ទៅគប់កំដ៍អាគ៉ាប៉ះពីបាតជ្រលងភ្នំ ហើយមិនឈរសម្រាកនៅទីនោះទេ បន្ទាប់មកគាត់ក៏ចាកចេញ ហើយនិយាយថា៖ បែបនេះហើយដែលខ្ញុំបានឃើញរ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ បានធ្វើវា"។ បញ្ជាក់ដោយ អ៉ឹមាម អាស់ម៉ាត់ និងប៊ូខារី។ ពាក្យថា អាស់ហាឡា (أسهل): នៅពេលដែលគាត់ទៅដល់ដីរាបស្មើនិងទាបជាងកន្លែងដែលនៅពីលើវា ដូចដែលគេនិយាយថា អាងជ៉ាដ៉ា (អញ្ជើញទៅទីខ្ពស់) អាត់-ថាម៉ា (អញ្ជើញទៅទីាប) អាអ៉ែករ៉ាកា (អញ្ជើញទៅអ៊ីរ៉ាក់) និងអាសហាម៉ា (អញ្ជើញទៅស៉ីម)។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់អ៉ឹមាម ប៊ូខារី ពីលោក អ៊ីបនី អូម៉ា៖ "ថាជាការពិតណាស់ រ៉សូលបស់អល់ឡោះ ﷺ នៅពេលដែលលោកគប់កំដ៍ដែលនៅជិតវិហារម៊ីណា លោកគប់វាដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតុកប៊ីររាល់ពេលគប់ថ្មម្តងៗ បន្ទាប់មកលោកដើរទៅមុខចំពីមុខវា ហើយឈរបែរមុខទៅរកគីប្លាត់ដោយលើកដៃទាំងពីរឡើងទូលអង្វរ ហើយលោកឈរយ៉ាងយូរ បន្ទាប់មកលោកមកកំដ៍ទីពីរហើយគប់វាដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតុកប៊ីររាល់ពេលគប់ថ្មម្តងៗ បន្ទាប់មកលោកចុះទៅទិសខាងឆ្វេងផ្នែកដែលជាប់នឹងជ្រលងភ្នំ ហើយឈរបែរមុខទៅរកគីប្លាត់ដោយលើកដៃទាំងពីរឡើងទូលអង្វរ បន្ទាប់មកលោកមកកំដ៍ដែលនៅក្បែរអាគ៉ាប៉ះ ហើយគប់វាដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតុកប៊ីររាល់ពេលគប់ថ្មម្តងៗ បន្ទាប់មកលោកក៏ចាកចេញ ហើយមិនឈរសម្រាកនៅទីនោះទេ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហើយលោក អ៊ីបនី អូម៉ា ក៏ធ្លាប់ធ្វើបែបនេះដែរ"។ ហើយការឈររបស់ព្យាការី ﷺ និងការទូលអង្វររបស់លោក ត្រូវបានរៀបរាប់រួចហើយនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោកស្រី អាយ៉េសា និងថា៖ លោកធ្លាប់ឈរយ៉ាងយូររវាងកំដ៍ទាំងពីរ។ ចំណែកឯរយៈពេលនៃការឈរនេះ លោក ហាប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក អាស់ម៉ាត់ ថា៖ តើបុរសម្នាក់ត្រូវឈរប៉ុន្មានម៉ោងរវាងកំដ៍ទាំងពីរ? លោកបានឆ្លើយថា៖ គាត់ត្រូវឈរ ទូលអង្វរ និងវិនាសសុំព្រះអង្គដោយបន្ទាបខ្លួន ហើយមិនបានកំណត់ពេលច្បាស់លាស់ទេ។ និងលោកបានមានប្រសាសន៍ថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក ម៉ារ៉ូសហ្ស៊ី៖ ដូច្នេះប្រសិនបើចូលដល់ថ្ងៃស្អែក ហើយថ្ងៃត្រង់ចូលមកដល់ អ្នកត្រូវគប់កំដ៍ទីមួយដោយគ្រាប់ថ្មចំនួនប្រាំពីរគ្រាប់ ដោយពោលពាក្យតុកប៊ីររាល់ពេលគប់ថ្មម្តងៗ និងពោលពាក្យរវាងការតុកប៊ីរទាំងពីរថា៖ ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់ សូមទ្រង់ប្រទានឱ្យហាជ្ជនេះក្លាយជាហាជ្ជដែលត្រូវបានទទួលយក (ហាជ្ជម៍ប្រ៊ូរ) ការបាបត្រូវបានអภัยទ័យ ការខិតខំប្រឹងប្រែងទទួលបានការកោតសរសើរ ការងារទទួលបានការទទួលយក និងជាពាណិជ្ជកម្មដែលមិនចេះខាតបង់ឡើយ។ បន្ទាប់មកសូមដើរបន្តិចរហូតដល់កន្លែងដែលឈរនៅខាងឆ្វេងកំដ៍ដែលអ្នកបានគប់ ដោយបែរមុខទៅរកគីប្លាត់ ហើយសូមទូលអង្វរដោយការទូលអង្វររបស់អ្នកនៅទីលានអារ៉ាហ្វាត ហើយបន្ថែមថា៖ និងសូមទ្រង់បំពេញពិធីបុណ្យហាជ្ជរបស់យើងឱ្យបានបរិបូរណ៍។ បន្ទាប់មកសូមមកកំដ៍ទីពីរដូចគ្នានេះដែរ បន្ទាប់មកសូមគប់កំដ៍អាគ៉ាប៉ះដោយមិនឈរនៅទីនោះទេ ហើយរាល់អ្វីដែលអ្នកបានទូលអង្វរគឺវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកហើយ។ ហើយវាត្រូវបានចាត់ទុកជាកិច្ចការគួរឱ្យចង់ធ្វើ (ម៉ុស្តាហ៊ាប់) ដែលត្រូវឈរយូរពេលគប់កំដ៍ក្នុងការទូលអង្វរ ហើយលោកក៏បានមានប្រសាសន៍បែបនេះផងដែរនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក អាប់ឌុលឡោះ។ ជំពូក៖ និងស៊ូណាន់ន់គឺត្រូវដើរពីកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ខ្លួនទៅកាន់កំដ៍ទាំងនោះ ហើយគប់វាដោយឈរ ហើយវិលត្រឡប់ទៅទីកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ខ្លួនវិញ។ យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោក អ៊ីបនី អូម៉ា ថាជាការពិតណាស់ លោកធ្លាប់មកគប់កំដ៍ក្នុងថ្ងៃទាំងបីបន្ទាប់ពីថ្ងៃអុលនារ៍ដោយការដើរទាំងទៅនិងត្រឡប់ ហើយលោកបានប្រាប់ថាព្យាការី ﷺ ធ្លាប់ធ្វើបែបនោះ។ បញ្ជាក់ដោយ អ៉ឹមាម អាស់ម៉ាត់ និង អ៉ឹមាម អាប់ប៊ូ ដាវូដ ហើយនេះគឺជាសំដីរបស់លោក និងអាត់-ទៀរម៉ូហ្ស៊ី ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហាឌីសនេះល្អនិងប្រាកដប្រជា (ហាឌីស សាហ៊ីហ៍)។ ហើយសំដីរបស់អ៉ឹមាម អាស់ម៉ាត់ គឺ៖ ថាជាការពិតណាស់ លោកធ្លាប់គប់កំដ៍ក្នុងថ្ងៃអុលនារ៍ដោយការជិះ និងថ្ងៃដទៃទៀតដោយការដើរ ហើយលោកបានប្រាប់ពួកគេថា ព្យាការី ﷺ ធ្លាប់ធ្វើបែបនោះ។ ប្រសិនបើគាត់មានការលំបាក (អ៊ូសួ) គឺមិនអីទេក្នុងការជិះ។ លោក ហាប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក អាស់ម៉ាត់ ថា៖ ចុះការជិះទៅគប់កំដ៍វិញ? លោកបានឆ្លើយថា៖ សម្រាប់ស្ត្រីនិងអ្នកដែលមានភាពទន់ខ្សោយ។ ហើយមិនមានភាពខុសគ្នារវាងការគប់ក្នុងថ្ងៃចាកចេញ (ណាហ្វា) និងមុននោះទេ។ ហើយបណ្តា companions របស់យើងមានភាពខុសគ្នាអំពីបញ្ហាណាមួយដែលប្រសើរជាង។ លោក អាប់ប៊ូ ឃុតថប និងក្រុមមនុស្សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ភាពប្រសើរជាងគឺត្រូវគប់កំដ៍ទាំងអស់ដោយការដើរ ពីព្រោះនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក អ៊ីបនី អូម៉ា បានចែងថា៖ "ថាជាការពិតណាស់ ព្យាការី ﷺ នៅពេលដែលគប់កំដ៍ គឺលោកដើរទៅទាំងទៅនិងត្រឡប់" នេះគឺជាសំដីរបស់អាត់-ទៀរម៉ូហ្ស៊ី និងលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហាឌីសនេះល្អនិងប្រាកដប្រជា (ហាឌីស សាហ៊ីហ៍)។ ហើយកាឌី បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-មុជារ៉ាត់៖ គាត់ត្រូវគប់កំដ៍ក្នុងថ្ងៃអុលនារ៍ និងថ្ងៃទីបីនៃថ្ងៃម៊ីណាដោយការជិះ និងពីរថ្ងៃចុងក្រោយដោយការដើរ ពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានគប់កំដ៍ក្នុងថ្ងៃអុលនារ៍ដោយការជិះ និងព្រោះថាក្នុងថ្ងៃអុលនារ៍គាត់បានមកដោយការជិះពីមុសដាលីហ្វាត ដូច្នេះវាត្រូវបានចាត់ទុកជាការគួរឱ្យចង់ធ្វើឱ្យគាត់ចាប់ផ្តើមនៅម៊ីណាដោយការគប់មុនពេលចុះសម្រាក ហើយក្នុងថ្ងៃចាកចេញគឺគាត់ចាកចេញពីម៊ីណា ដូច្នេះវាត្រូវបានចាត់ទុកជាការគួរឱ្យចង់ធ្វើឱ្យគាត់ជម្រាបលាវាដោយការគប់ បន្ទាប់មកគាត់ក៏ចាកចេញពីទីនោះដោយការជិះដោយមិនចាំបាច់មានការជិះបន្ទាប់ពីនោះឡើយ... អាល់-ហាសបា (ကျောက်ခဲតូចៗ)។ ត្រូវបានយល់ស្របគ្នា (មុត្តាហ្វាក អល័យហ៊ី)។ ដូច្នេះនេះគឺជាការពន្យល់ពីព្យាការី ﷺ ថា ល

និងបានតំណាលពីលោក ចាប៊ិរ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកយើងបានចេញដំណើររួមជាមួយរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដោយបួងសួងបម្រុងធ្វើបុណ្យហាជ្ជ ព្រមទាំងមានស្ត្រី និងកូនក្មេងផងដែរ។ លុះពេលពួកយើងបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាក្កាស់ ពួកយើងបានធ្វើត្វោហ្វជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាក់ និងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាប្រ្វាស់។ បន្ទាប់មករ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលមកកាន់ពួកយើងថា៖ "អ្នកណាដែលគ្មានសត្វពលិកម្ម (ហ័ឌ្យុ) ជាប់ខ្លួនទេ គួរតែចេញពីសភាព ihram (ហាឡិល) ចុះ"។ លុះពួកយើងបានសួរថា៖ "តើការចេញពីសភាព ihram បែបណាទៅ?" ទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ "ការចេញពីសភាព ihram ទាំងស្រុងតែម្តង"។ ហេតុនេះ ពួកយើងក៏បានទៅជួបភរិយា ពាក់ខោអាវធម្មតា និងលាបក្រអូប។ លុះដល់ថ្ងៃត៌វីយ៉ាស់ (ថ្ងៃទី៨ នៃខែហ្សុលហិច្ជៈ) ពួកយើងក៏បានបួងសួងបម្រុងធ្វើបុណ្យហាជ្ជម្តងទៀត ហើយការធ្វើត្វោហ្វលើកទីមួយរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាប្រ្វាស់ គឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកយើងហើយ»។ អត្ថបទនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយលោក មូស្លីម និងអ៉ប៊ូ ដាវូដ ហើយនេះគឺជាអត្ថបទច្បាស់ក្រឡែតដែលបញ្ជាក់ថា ពួកគេបានធ្វើបុណ្យហាជ្ជបែបតៈម័ត្តុអ៊ិឆ៍ និងមានការយល់ឃើញថា ការធ្វើត្វោហ្វតែមួយដងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាប្រ្វាស់ គឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ចុះចំពោះហាឌីសរបស់លោកស្រី អាយ៉ែសាស់ ដែលក្នុងនោះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «บรรดาអ្នកທີ່បានបួងសួងធ្វើអុម្រោះ បានធ្វើត្វោហ្វជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាក់ និងរវាងភ្នំស៉ហ្វា និងភ្នំម៉ាប្រ្វាស់ រួចហើយក៏បានចេញពីសភាព ihram ស្រាប់តែពេលក្រោយមក ពួកគេបានធ្វើត្វោហ្វម្តងទៀតបន្ទាប់ពីត្រឡប់មកពីតំបន់មីនា ដើម្បីធ្វើបុណ្យហាជ្ជរបស់ពួកគេ។ ចំណែកឯអ្នកដែលបានរួមបញ្ចូលគ្នារវាងហាជ្ជ និងអុម្រោះវិញ គឺពួកគេធ្វើត្វោហ្វតែមួយដងប៉ុណ្ណោះ»។ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរ ចំពោះហាឌីសរបស់លោក អ៊ិបន្យុ អាប់បាន ដែលបានកន្លងផុតទៅហើយថា៖ «ព្រោះថាពួកអ្នកបានយល់ឃើញថា ការធ្វើត្វោហ្វពីរដងជារឿងគួរឱ្យចង់ធ្វើ»។ ប្រសិនបើពួកសាហ្កាបា (សាវ័ក) នៅជាមួយណពី ﷺ បានត្រឹមតែធ្វើត្វោហ្វតែមួយដងប៉ុណ្ណោះនោះ គឺគ្មានហេតុផលណាដែលត្រូវយល់ឃើញថា ការធ្វើត្វោហ្វបន្ថែមលើសពីពួកท่าน ជារឿងគួរឱ្យចង់ធ្វើនោះឡើយ។ យើងសូមឆ្លើយតបថា៖ ប្រហែលជាលោក ចាប៊ិរ បានរៀបរាប់អំពីសកម្មភាពរបស់ជនម្នាក់ក្នុងចំណោមជនដែលធ្វើតៈម័ត្តុអ៊ិឆ៍ ហើយលោកស្រី អាយ៉ែសាស់ បានរៀបរាប់អំពីសកម្មភាពរបស់ជនម្នាក់ទៀតក្នុងចំណោមពួកគេដែរ ព្រោះថាពួកគាត់មានចំនួនច្រើនកុះករ។ ហេតុនេះ លោក ចាប៊ិរ បានរៀបរាប់ពីអ្វីដែលខ្លួនលោកផ្ទាល់ និងអ្នកដែលលោកស្គាល់បានធ្វើ ហើយលោកស្រី អាយ៉ែសាស់ បានរៀបរាប់ពីអ្វីដែលអ្នកដែលលោកស្រីស្គាល់បានធ្វើ។ ចំណែកអល់ឡោះទ្រង់ជ្រាបច្បាស់បំផុតអំពីការពិតនៃរឿងនេះ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បណ្តាហាឌីសរបស់លោក ចាប៊ិរ និងបណ្តាដៃគូរបស់លោក គឺជាអត្ថបទដែលមានការពន្យល់យ៉ាងច្បាស់លាស់ និងគ្មានការសង្ស័យឡើយ។ ចំណែកឯលោក អ៉ីម៉ាម ហាអ្មាត់ យល់ឃើញថា ការធ្វើត្វោហ្វពីរដង គឺជារឿងគួរឱ្យចង់ធ្វើ (ស្មុនណាត់) ដោយផ្អែកលើហាឌីសរបស់លោក អ៊ិបន្យុ អាប់បាន និងលោកស្រី អាយ៉ែសាស់ ព្រោះវាជាការប្រុងប្រយ័ត្ន និងល្អបរិបូរជាង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ជនដែលធ្វើតៈម័ត្តុអ៊ិឆ៍ គឺគេគ្រាន់តែធ្វើសកម្មភាពអុម្រោះបញ្ចូលក្នុងហាជ្ជតែមួយប៉ុណ្ណោះ ហេតុដូច្នេះទើបណពី ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ការពិតទ្រង់បានបញ្ចូលអុម្រោះមួយទៅក្នុងហាជ្ជរបស់ពួកអ្នក»។ ហេតុនេះ គេគឺជាអ្នកធ្វើហាជ្ជតាំងពីពេលដែលគេបួងសួងធ្វើអុម្រោះម្ល៉េះ ខុសប្លែកពីការធ្វើអុម្រោះដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលការដើរពិនិត្យ (សៃ) នោះ គឺគ្រប់គ្រាន់ជំនួសឱ្យអុម្រោះ និងហាជ្ជរបស់គេរួចជាស្រេច។ [បញ្ហាទាក់ទងនឹងអ្នកដែលធ្វើហាជ្ជបែបក័រិន និងតៈម័ត្តុអ៊ិឆ៍ ត្រូវថ្វាយតង្វាយសត្វពលិកម្ម (ដាំ)] បញ្ហា៖ (ប៉ុន្តែ ទ្រង់តម្រូវឱ្យមានការថ្វាយតង្វាយសត្វពលិកម្ម (ដាំ) ទាំងចំពោះអ្នកធ្វើហាជ្ជបែបក័រិន និងតៈម័ត្តុអ៊ិឆ៍ ដោយផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ថា៖ ...)

﴿អ្នកណាក៏ដោយដែលបម្រែលតម្រូវការក្នុងការធ្វើអ៊ុម្រោះ ជាមួយនឹងការធ្វើហាជ្ជ (តាមរបៀបតាម៉ាត់តូ) នោះត្រូវបរិច្ចាគសត្វពាហនៈណាដែលងាយស្រួលរកបាន។ ប៉ុន្តែបើគ្មានសត្វពាហនៈទេ ត្រូវបួសបីថ្ងៃក្នុងពេលធ្វើហាជ្ជ និងប្រាំពីរថ្ងៃទៀតនៅពេលដែលពួកអ្នកត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ﴾ [អាល់បាករ៉ោះ៖ ១៩៦]។ [បញ្ហាទី១៖ ត្វាហ្វវីដាអ៍ (ការដើរជុំវិញផ្ទះកាអ៍បាហ៍មុននឹងចាកចេញ)] បញ្ហា៖ (នៅពេលដែលអ្នកធ្វើហាជ្ជចង់ត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ គេមិនត្រូវចាកចេញជាដាច់ខាត រហូតទាល់តែបានលាផ្ទះកាអ៍បាហ៍ដោយការធ្វើត្វាហ្វ នៅពេលដែលគេបានបញ្ចប់កិច្ចការងារទាំងអស់ ដើម្បីឱ្យការធ្វើត្វាហ្វនេះជាការបំពេញកិច្ចចុងក្រោយជាមួយផ្ទះកាអ៍បាហ៍)។ សេចក្ដីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា នៅពេលដែលអ្នកធ្វើហាជ្ជចង់ត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ គេមិនត្រូវចេញដំណើរទាំងប្រញាប់ប្រញាល់នោះឡើយ រហូតទាល់តែបានលាផ្ទះកាអ៍បាហ៍ដោយការធ្វើត្វាហ្វសិន។ លោកស្រី អាយ៉ែស៊ោះ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីសរបស់គាត់ អំពីការធ្វើអ៊ុម្រោះរបស់គាត់ថា៖ «ពួកយើងបានចេញដំណើរ រហូតដល់ពេលដែលខ្ញុំបានរួចរាល់ និងបានបញ្ចប់ការធ្វើត្វាហ្វរួចរាល់ហើយ ខ្ញុំក៏បានមករកគាត់ (រ៉សូល) នៅពេលទៀបភ្លឺ។ គាត់បានសួរថា៖ "តើពួកនាងរួចរាល់ហើយឬនៅ?" ខ្ញុំបានឆ្លើយថា៖ "បាទ/ចាស រួចរាល់ហើយ"។ ពេលនោះទ្រង់ក៏បានអនុញ្ញាតឱ្យចេញដំណើរក្នុងចំណោមហ្វូងមនុស្សរបស់ទ្រង់។ ទ្រង់ក៏បានចេញដំណើរហើយដើតំរង់ទៅផ្ទះកាអ៍បាហ៍ រួចក៏បានធ្វើត្វាហ្វជុំវិញវា មុនពេលសឡាតស៊ុបហ៍ បន្ទាប់មកទ្រង់ក៏បានចេញដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាឌីណោះ» (ត្រូវបានយល់ស្របដោយអាល់ប៊ូខារី និងមុស្លីម)។ ហើយមានរបាយការណ៍ពីលោក អ៊ីបនី អាប់បាស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រជាជនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់បញ្ជាឱ្យធ្វើកិច្ចការចុងក្រោយរបស់ពួកគេជាមួយនឹងផ្ទះកាអ៍បាហ៍ (គឺការធ្វើត្វាហ្វវីដាអ៍) លើកលែងតែស្ត្រីមានរដូវប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយ» (ត្រូវបានយល់ស្របដោយអាល់ប៊ូខារី និងមុស្លីម)។

បញ្ហា៖ ការធ្វើជំនួញបន្ទាប់ពីត្វ៉ាហ្វវីដាអ៍ (Tawaf អាល់-Wida')

ពីលោក អ៊ីបន អាប់បាស់ (រ៉ូឌីយាឡោះហ៊ូ អាន់ហ៍) បានថ្លែងថា៖ «ប្រជាជនតែងតែចាកចេញទៅតាមគ្រប់ទិសទី (បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការបំពេញកិច្ចពិធីហជ្ជ)។ ពេលនោះ រ៉សូល របស់អល់ឡោះ (សលលាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៍ សល្លាំ) បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ "កុំទាន់ឱ្យនរណាម្នាក់ចាកចេញឱ្យសោះ រហូតទាល់តែសកម្មភាពចុងក្រោយរបស់គេ គឺការនៅជុំវិញផ្ទះកាបា (ធ្វើទ្វាហ្វ វ៉ាដាអា)"»។ (កត់ត្រាដោយលោក អាក្មេដ, មុស្លីម, អាប៊ូ ដាវូដ និងអ៊ីបន ម៉ាជេ)។ បញ្ហា៖ (ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់ បន្ទាប់ពីធ្វើទ្វាហ្វ វ៉ាដាអា រួចហើយ បានងាកទៅធ្វើជំនួញ នោះគេត្រូវធ្វើវាឡើងវិញ)។ បញ្ហា៖ (កិច្ចការដែលត្រូវបំពេញតាមស៊ូណាន់ន់ បន្ទាប់ពីធ្វើទ្វាហ្វ វ៉ាដាអា) វាជាការគួរឱ្យសរសើរ (មុស្តាហាប់) ចំពោះបុគ្គលដែលបានធ្វើទ្វាហ្វរួចហើយ ឱ្យឈរនៅកន្លែងអាល់មុលតាហ្សិម (ចន្លោះជ្រុងម្ខាងនៃកាបា និងទ្វារ) ដោយឱបជាប់នឹងផ្ទះកាបា ហើយអង្វរថា៖ «ឱអល់ឡោះ! នេះគឺជាផ្ទះរបស់ព្រះអង្គ ហើយខ្ញុំគឺជាខ្ញុំបម្រើរបស់ព្រះអង្គ ជាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំបម្រើប្រុសព្រះអង្គ និងជាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំបម្រើស្រីព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានដឹកជញ្ជូនខ្ញុំលើអ្វីដែលព្រះអង្គបានបង្កើតឱ្យបម្រើខ្ញុំពីការបង្កើតរបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យខ្ញុំធ្វើដំណើរក្នុងដែនដីរបស់ព្រះអង្គ រហូតទាល់តែព្រះអង្គបាននាំខ្ញុំមកដល់ផ្ទះរបស់ព្រះអង្គដោយសារភាពជាឧបការគុណរបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះអង្គបានជួយខ្ញុំឱ្យបំពេញរួចរាល់នូវកិច្ចពិធីសាសនារបស់ខ្ញុំ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើព្រះអង្គបានសព្វព្រះទ័យនឹងរូបខ្ញុំហើយ សូមព្រះអង្គបន្ថែមការពេញព្រះទ័យនឹងខ្ញុំថែមទៀតចុះ ប៉ុន្តែបើពុំនោះសោតទេ សូមព្រះអង្គមេត្តាប្រោសប្រទានពរឥឡូវនេះចុះ មុនពេលដែលលំនៅឋានរបស់ខ្ញុំនៅឆ្ងាយពីផ្ទះរបស់ព្រះអង្គ ព្រោះនេះគឺជាពេលដែលខ្ញុំត្រូវចាកចេញ ប្រសិនបើព្រះអង្គអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំ ដោយមិនមែនជាការប្តូរយកម្ចាស់ ឬប្តូរយកផ្ទះរបស់ព្រះអង្គនោះឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាការអន់ចិត្តចំពោះព្រះអង្គ ឬផ្ទះរបស់ព្រះអង្គដែរ។ ឱអល់ឡោះ! សូមព្រះអង្គប្រទានសុខភាពល្អដល់រូបរាងកាយរបស់ខ្ញុំ សុខុមាលភាពដល់រាងកាយរបស់ខ្ញុំ ការការពារដល់សាសនារបស់ខ្ញុំ និងសូមទ្រង់ប្រទានការវិលត្រឡប់មកវិញដ៏ល្អដល់ខ្ញុំ ហើយសូមប្រទានការគោរពប្រតិបត្តិដល់ព្រះអង្គដល់ខ្ញុំ ដราบទាល់តែព្រះអង្គបន្តជីវិតខ្ញុំ និងសូមទ្រង់ប្រមូលផ្ដុំសេចក្ដីល្អទាំងពីរគឺលោកិយ និងលោកខាងមុខសម្រាប់ខ្ញុំ ដ្បិតព្រះអង្គគឺជាអ្នកមានអំណាចលើគ្រប់កិច្ចការទាំងអស់»។ បន្ទាប់មក សូមផ្ញើពរជ័យ (សលាត) ចំពោះព្យាការី (សលលាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៍ សល្លាំ)។

បញ្ហានៃការវិនិច្ឆ័យលើការចាកចេញដោយពុំបានជម្រាបលា

[បញ្ហា៖ ក្រឹត្យនៃការចាកចេញដោយគ្មានការធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលវីដាត (토واف ឯកសារចុងក្រោយ)] បញ្ហា៖ (ជនណាដែលចាកចេញមុនពេលធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលវីដាត ត្រូវវិលត្រឡប់មកវិញប្រសិនបើនៅជិត ប៉ុន្តែប្រសិនបើនៅឆ្ងាយ ត្រូវបញ្ជូនតញ្ញាពលីជំនួសវិញ)។ . . . . [បញ្ហា៖ ការលើកលែងត្វ៉ាហ៍អុលវីដាត សម្រាប់ស្ត្រីដែលមានរដូវ និងស្ត្រីទើបសម្រាលកូនរួច] បញ្ហា៖ (លើកលែងតែស្ត្រីមានរដូវ និងស្ត្រីទើបសម្រាលកូនរួចប៉ុណ្ណោះ ដែលពួកនាងមិនតម្រូវឱ្យធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលវីដាតឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យពួកនាងឈរនៅមុខទ្វារវិហារ និងសូមឌូអាដោយពាក្យនេះ)។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា៖ ប្រសិនបើស្ត្រីម្នាក់មានរដូវ បន្ទាប់ពីការធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលអ៊ីហ្វាឌ៉ាត គឺមិនតម្រូវឱ្យនាងស្នាក់នៅរហូតទាល់តែបានធ្វើត្វ៉ាហ៍លាជូនផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) នោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ នាងអាចចាកចេញក្នុងពេលកំពុងមានរដូវដោយមិនបាច់ធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលវីដាតឡើយ យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោកស្រី អាយ៉េសា (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រណ្នីដល់គាត់) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នាង សហ្វីយ៉ះ ប៊ីន្ធុ ហ៊ុយៃ ធ្លាក់រដូវបន្ទាប់ពីបានធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលអ៊ីហ្វាឌ៉ាត។ លោកស្រី អាយ៉េសា បានបន្តថា៖ គាត់បានរៀបរាប់អំពីការធ្លាក់រដូវរបស់នាងប្រាប់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ពេលនោះទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ តើនាងឃុំឃាំងយើងមអស? ខ្ញុំបានទូលថា៖ បពិត្ររ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ការពិតនាងបានធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលអ៊ីហ្វាឌ៉ាត និងបានដើរជុំវិញផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) ហើយ រួចមកទើបនាងធ្លាក់រដូវបន្ទាប់ពីត្វ៉ាហ៍អុលអ៊ីហ្វាឌ៉ាត។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ ចុះបើអ៊ីចឹងតើឱ្យនាងចាកចេញទៅ!» (កិច្ចយល់ព្រមឯកភាពដោយអាល់ប៊ុខារី និងមូស្លីម)។ និងនៅក្នុងសំដីផ្សេងទៀតដែលមានការឯកភាពគ្នាដែរ លោកស្រីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពេលដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានបំណងចាកចេញ ស្រាប់តែឃើញនាង សហ្វីយ៉ះ នៅមុខទ្វារតង់របស់នាងដោយមានសេចក្តីទុក្ខក្រៀមក្រំ និងស្រងាកចិត្ត។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ អស់រដូវហើយឬម៉េច? តាមពិតនាងពិតជាធ្វើឱ្យយើងយឺតយ៉ាវជាមិនខាន! បន្ទាប់មកទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់នាងថា៖ តើអ្នកបានធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលអ៊ីហ្វាឌ៉ាតហើយឬនៅ កាលពីថ្ងៃបុណ្យគុលុបអ៊ីដាអាល់អាឌហា (យូមុអនណ៍ហ្វរ)? នាងតបថា៖ បាទ/ចាស៎ បានហើយ។ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលថា៖ ចុះបើអ៊ីចឹងចាកចេញចុះ»។ និងនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោក អុបនុបណាស (អ៊ីបន៍ អាប់បាស) ថា៖ «ប៉ុន្តែត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយសម្រាប់ស្ត្រីដែលមានរដូវ»។ និងពីលោកគាត់ផងដែរថា៖ «ពិតជាព្យាការី ﷺ បានអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីដែលមានរដូវអាចចាកចេញមុនពេលធ្វើត្វ៉ាហ៍ជុំវិញផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) ប្រសិនបើគាត់បានធ្វើត្វ៉ាហ៍អុលអ៊ីហ្វាឌ៉ាតរួចហើយ»។ (រាយការណ៍ដោយអាហ្មេត)។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ពិតណាស់ លោក យ៉ាឡា ប៊ីន អាថ្វា បានរាយការណ៍ពីលោក អុលវីដ ប៊ីន អាប់ឌុលរ៉ាហ្វ្មាន ពីលោក ហាភិថ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អូស អ្ស្សះកាហ្វីយ៉ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានសួរលោក អូម៉ា ប៊ីន អុលខាតតាប អំពីស្ត្រីម្នាក់ដែលធ្វើត្វ៉ាហ៍ជុំវិញផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) រួចក៏មានរដូវ? លោក អូម៉ា បានតបថា៖ ចូរឱ្យកិច្ចការចុងក្រោយរបស់អ្នកគឺជាការធ្វើត្វ៉ាហ៍ជុំវិញផ្ទះ (កាអ៊ីបះ)។ លោក ហាភិថ បាននិយាយថា៖ គឺបែបនេះហើយដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានប្រកាសដីកាបញ្ជាក់ដល់ខ្ញុំ។ លោក អូម៉ា ក៏បានតបថា៖ អ្នកបានខុសហើយ! អ្នកបានមកសួរខ្ញុំនូវរឿងមួយដែលអ្នកធ្លាប់បានសួររ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ រួចហើយ ដើម្បីចង់ឱ្យខ្ញុំឆ្លើយផ្ទុយពីទ្រង់»។ (រាយការណ៍ដោយអាហ្មេត និងអាប់ប៊ូ ដាវូដ)។ មានចម្លើយតបថា៖ លោក ហាភិថ ធ្លាប់បានឮពីព្យាការី ﷺ ថា៖ អ្នកណាដែលបានបំពេញការហាជ្ជនៅផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) ឬការអ៊ុំរ៉ះ ចូរឱ្យកិច្ចការចុងក្រោយរបស់គាត់នៅនឹងផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) គឺជាការធ្វើត្វ៉ាហ៍។ ហើយពាក្យសម្តីនេះគឺច្បាស់លាស់ក្នុងន័យទូទៅ បន្ទាប់មកគាត់បានសួរលោក អូម៉ា អំពីករណីជាក់លាក់មួយក្នុងចំណោមករណីទូទៅទាំងនោះ ហើយលោក អូម៉ា ក៏បានចេញដីកាបំភ្លឺស្របតាមន័យទូទៅនោះ ដោយពួកគាត់ទាំងពីរពុំបានដឹងថា ករណីជាក់លាក់នោះត្រូវបានលើកលែងចេញពីពាក្យសម្តីទូទៅនេះឡើយ ហើយលោក ហាភិថ ក៏ពុំបានរៀបរាប់ថាត morphologies គាត់ធ្លាប់បានសួរដេញដោលព្យាការី ﷺ ចំពោះករណីជាក់លាក់នេះដោយផ្ទាល់នោះដែរ។ អ្វីដែលបញ្ជាក់ច្បាស់អំពីរឿងនេះ គឺអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍តាមបណ្តាផ្លូវផ្សេងទៀតពីលោក ហាភិថ នេះ ដែលគាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលបានបំពេញការហាជ្ជនៅផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) ឬការអ៊ុំរ៉ះ ចូរឱ្យកិច្ចការចុងក្រោយរបស់គាត់នៅនឹងផ្ទះ (កាអ៊ីបះ) គឺជាការធ្វើត្វ៉ាហ៍»។ ពេលនោះហាឌីសរបស់គាត់បានឮដល់លោក អូម៉ា ដូច្នេះលោក អូម៉ា ក៏បាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ អ្នកបានខុសហើយ! អ្នកបានឮរឿងនេះពីស៊ូរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយហេតុអ្វីក៏មិនប្រាប់យើងឱ្យបានដឹងផង? (រាយការណ៍ដោយអាហ្មេត, អ៊ីបន៍ ម៉ាចះ និងអាល់ទិមហ្ស៊ី ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាឌីសការ៉ែប - ប្លែក/កម្រ)។

ជំពូកស្តីពីគោលសសរ (អារខាន់) នៃបុណ្យហជ្ជ និងអុម្រ៉ាស់

[ទំព័រ៖ បាត អ័រកាន ល់ហជ្ជ វ៉ាល់អ៊ុមរ៉ាស់] [បញ្ហា៖ អ័រកាន ល់ហជ្ជ] បញ្ហា៖ (អ័រកាន ល់ហជ្ជ គឺ៖ ការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាហ៍ និងការធ្វើត្វាវ៉ាហ្វ អ៊ិហ្សារ៉ាស់)។ សេចក្ដីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា អ័រកាន ល់ហជ្ជ (គ្រឹះនៃការធ្វើហាជ្ជ) គឺជាផ្នែក និងសមាសធាតុផ្សំរបស់វា ដែលការធ្វើហាជ្ជមិនអាចសម្រេចបានដាច់ខាត បើគ្មានវា។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលខកខានមិនបានបំពេញផ្នែកណាមួយក្នុងចំណោមផ្នែកទាំងនោះ ការធ្វើហាជ្ជរបស់គេមិនទាន់ត្រឹមត្រូវឡើយ ទោះបីជាគេละបង់វាដោយមានហេតុផល ឬគ្មានហេតុផលក៏ដោយ។ ផ្ទុយទៅវិញ គឺចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើវាឱ្យខានតែបាន។ ខុសប្លែកពីអ័រកាន សឡាត (គ្រឹះនៃការសឡាត) ព្រោះថាវា (គ្រឹះនៃការសឡាត) គឺតម្រូវឱ្យធ្វើនៅពេលដែលមានលទ្ធភាព ហើយនឹងត្រូវលើកលែង (មិនបាច់ធ្វើ) នៅពេលដែលគ្មានលទ្ធភាព។ មូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមានភាពខុសគ្នានេះគឺថា៖ នៅពេលដែលបុគ្គលណាមួយគ្មានលទ្ធភាពបំពេញអ័រកាន ល់ហជ្ជ គឺគេអាចពឹងពាក់អ្នកដទៃឱ្យធ្វើជំនួសនូវអ្វីដែលខ្លួនគ្មានលទ្ធភាពនោះបាន ទាំងក្នុងពេលដែលខ្លួនยังมีជីវិត ឬបន្ទាប់ពីខ្លួនស្លាប់ទៅហើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំពោះសឡាត المفروضة (សឡាតដែលជាកាតព្វកិច្ច) គឺគ្មានការតំណាងឱ្យធ្វើជំនួសឡើយ។ នៅក្នុងប្រធានបទសង្ខេបនេះមានបែងចែកជាច្រើនជំពូក៖ ជំពូកទីមួយ៖ ការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាហ៍ គឺការធ្វើហាជ្ជមិនអាចសម្រេចបានឡើយ លើកលែងតែមានការបំពេញកិច្ចការនេះ។ គោលការណ៍ដើមនៃរឿងនេះគឺផ្អែកលើគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន ស៊ូណាន់ន់ និងការឯកភាពគ្នា (អ៊ីម៉ាអាស)។ ចំពោះគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន គឺព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គដ៏មហាឧត្ដុង្គឧត្ដមថា៖ ﴿فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ﴾ [البقرة: ١٩٨] ប្រែថា៖ «លុះត្រាតែពួកអ្នកចាកចេញពីទីវាលអរហ្វាហ៍ហើយ ចូររំលឹកអល់ឡោះនៅជិតទីវាលអាល់ម័ស្អារ៉ុលហារ៉ាមចុះ»។ ពាក្យថា «إِذَا» (ពេលដែល/លុះត្រាតែ) គឺត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់តែកិច្ចការទាំងឡាយណាដែលចាំបាច់ត្រូវតែកើតមានឡើងតែប៉ុណ្ណោះ ដូចជាពាក្យរបស់ពួកគេថា៖ «إِذَا احْمَرَّ الْبُسْرُ فَأْتِنِي» (ពេលដែលផ្លែខ្សាច់ទុំក្រហម ចូរមករកខ្ញុំចុះ) ដោយគេមិននិយាយថា៖ «إنِ احْمَرَّ...» (ប្រសិនបើផ្លែខ្សាច់ទុំក្រហម...) ឡើយ។ ហេតុផលគឺដោយសារតែដើមឡើយពាក្យនេះគឺជាកាលកំណត់ (សន្និដ្ឋាន) សម្រាប់សកម្មភាពដែលនឹងកើតមានឡើងនៅពេលអនាគត ហើយជាទូទៅវាបង្កប់នូវលក្ខខណ្ឌនៅក្នុងខ្លួន។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាលក្ខខណ្ឌតបស្នង អត្ថន័យរបស់វាគឺការទាមទារឱ្យមានការកើតឡើងនូវការតបស្នងនោះក្នុងពេលវេលាដែលសកម្មភាពត្រូវបានភ្ជាប់ទៅ។ ហេតុនេះ ទើបតម្រូវឱ្យសកម្មភាពនោះមានវត្តមាននៅក្នុងពេលវេលានោះ បើមិនដូច្នោះទេ វាគ្មិននឹងផុតពីលក្ខណៈជាកាលកំណត់ហើយ។ វាជាការពិតដឹងស្រាប់ហើយថា ការចាកចេញពីទីវាលអរហ្វាហ៍គឺជាសកម្មភាពមួយរបស់អ្នកបម្រើ (មនុស្សលោក)។ ដូច្នេះ ការផ្ដល់ដំណឹងអំពីវត្តមានរបស់វា គឺជាបញ្ជាដែលត្រូវតែកើតមានឡើងជាដាច់ខាត ដើម្បីឱ្យវាបង្កើតឡើង ស្រដៀងទៅនឹងការដែលមនុស្សម្នាក់ ឬមនុស្សទាំងអស់ละបង់ការចាកចេញ។ រឿងនេះបានក្លាយទៅជាកម្រិតស្មើនឹងពាក្យថា៖ «إِذَا صَلَّيْتَ الظُّهْرَ فَافْعَلْ كَذَا» (នៅពេលដែលអ្នកបានធ្វើសឡាតម៉ុហ្សុហ្វហើយ ចូរធ្វើបែបនេះចុះ)។ និងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ﴾ [البقرة: ١٩٩] រហូតដល់ចប់អាយ៉ាត់។ ท่านអាយ៉ាស្សះ (រ៉ូឌិយ៉ាល្លោកហ៊ូអ័នហា) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជនជាតិកូរ៉ៃស៍ និងអ្នកដែលកាន់តាមសាស្សនារបស់ពួកគេ គឺធ្លាប់ឈរសម្រាកនៅឯទីវាលមុហ្សដាលីហ្វាហ៍ ហើយពួកគេត្រូវបានគេហៅថា អាល់ហ៊ុមស៍។ ចំណែកឯជនជាតិអារ៉ាប់ដទៃទៀតគឺឈរសម្រាកនៅឯទីវាលអរហ្វាហ៍។ លុះពេលដែលឥស្លាមបានមកដល់ អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យព្យាការីរបស់ព្រះអង្គទៅកាន់ទីវាលអរហ្វាហ៍ ហើយឈរសម្រាកនៅទីនោះ រួចទើបចាកចេញពីទីនោះ។ នោះហើយគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ﴾ [البقرة: ١٩٩]»។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតថា៖ «ท่านបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពួកអាល់ហ៊ុមស៍ គឺជាអ្នកដែលអល់ឡោះបានទម្លាក់អាយ៉ាត់ចំពោះពួកគេថា៖ ﴿ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ﴾ [البقرة: ١٩٩]។ ท่านបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រជាជនទូទៅគឺចាកចេញពីទីវាលអរហ្វាហ៍ រียឯពួកអាល់ហ៊ុមស៍គឺចាកចេញពីទីវាលមុហ្សដាលីហ្វាហ៍ ដោយពួកគេនិយាយថា៖ យើងមិនចាកចេញក្រៅពីតំបន់ហារ៉ាមនោះឡើយ។ លុះពេលដែលអាយ៉ាត់ត្រូវបានទម្លាក់ចុះថា៖ ﴿أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ﴾ [البقرة: ١٩٩] ពួកគេក៏បានវិលត្រឡប់ទៅកាន់ទីវាលអរហ្វាហ៍វិញ» (ហាឌីសនេះត្រូវបានយល់ស្របគ្នាដោយអាល់ប៊ូខារី និងមុស្លីម)។ និងពីท่าน ជុបៃរ៍ បិន មុតអិម (រ៉ូឌិយ៉ាល្លោកហ៊ូអ័នហ៊ូ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានបាត់អូដ្ឋរបស់ខ្ញុំមួយ ក៏បានដើរស្វែងរកវានៅថ្ងៃអរហ្វាហ៍។ ពេលនោះខ្ញុំបានឃើញท่านរ៉សូល សល្លល្លោកហ៊ូអែល្លោកហ៊ូវ៉ាឡាឡាំ ឈរសម្រាកជាមួយប្រជាជននៅទីវាលអរហ្វាហ៍។ ខ្ញុំក៏បាននិយាយថា៖ សូមស្បថនឹងអល់ឡោះចុះ ท่านผู້ນີ້គឺពិតជាក្នុងចំណោមពួកអាល់ហ៊ុមស៍មែន តើសកម្មភាពរបស់ท่านមកធ្វើអ្វីនៅទីនេះទៅវិញ? (ដ្បិតថាជនជាតិកូរ៉ៃស៍ត្រូវបានគេរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមពួកអាល់ហ៊ុមស៍)» (ហាឌីសនេះត្រូវបានយល់ស្របគ្នាដោយអាល់ប៊ូខារី និងមុស្លីម)។ និងពីท่าน ជាប៊ិរ (រ៉ូឌិយ៉ាល្លោកហ៊ូអ័នហ៊ូ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជនជាតិអារ៉ាប់គឺត្រូវបានដឹកនាំដោយท่าน អាប់ប៊ូ សាយ៉ារ៉ោះ ជិះលើលាអត់ពូក។ លុះពេលដែលท่านរ៉សូល សល្លល្លោកហ៊ូអែល្លោកហ៊ូវ៉ាឡាឡាំ បានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ពីទីវាលមុហ្សដាលីហ្វាហ៍ នៅឯអាល់ម័ស្អារ៉ុលហារ៉ាម ជនជាតិកូរ៉ៃស៍ពុំមានការសង្ស័យឡើយថា ท่านនឹងឈប់ត្រឹមទីនោះ ហើយទីកន្លែងស្នាក់នៅរបស់ท่านនឹងស្ថិតនៅទីនោះ។ ប៉ុន្តែท่านបានធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ដោយមិនឈប់ឈរ រហូតទាល់តែបានមកដល់ទីវាលអរហ្វាហ៍ ហើយក៏បានចុះសម្រាកនៅទីនោះ» (កត់ត្រាដោយท่านមុស្លីម)។ ប្រសិនបើមានសួរថា៖ ហេតុអ្វីបានជាមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ﴾ [البقرة: ١٩٩] ខណៈដែលការចាកចេញពីទីវាលអរហ្វាហ៍ ត្រូវបានចែងឡើងបន្ទាប់ពីព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គដ៏មហាឧត្ដុង្គឧត្ដមថា៖ ﴿فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ﴾ [البقرة: ١٩٨] ទៅវិញ? ចម្លើយគឺ៖ មានគេពន្យល់ថា វាគឺជាការរៀបលំដាប់លំដោយនៃការផ្ដល់ព័ត៌មាន ដែលមានន័យថា អល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យពួកអ្នក នៅពេលដែលពួកអ្នកចាកចេញពីទីវាលអរហ្វាហ៍ហើយ ចូររំលឹកព្រះអង្គនៅជិតទីវាលអាល់ម័ស្អារ៉ុលហារ៉ាមចុះ រួចហើយព្រះអង្គក៏បានបញ្ជាឱ្យពួកអ្នកចាកចេញពីកន្លែងដែលប្រជាជនទូទៅចាកចេញផងដែរ។ ការរៀបលំដាប់លំដោយនៃបទបញ្ជា មិនតម្រូវឱ្យមានការរៀបលំដាប់លំដោយនៃការអនុវត្តសកម្មភាពដែលត្រូវបានបញ្ជានោះឡើយ។ ព្រះអង្គគ្រាន់តែបានបញ្ជាកិច្ចការនេះបន្ទាប់ពីកិច្ចការនោះ ព្រោះថាបទបញ្ជាទីមួយគឺជាបញ្ជាសម្រាប់អ្នកធ្វើហាជ្ជទាំងអស់ ចំណែកឯបទបញ្ជាទីពីរគឺជាបញ្ជាសម្រាប់តែពួកអាល់ហ៊ុមស៍ជាពិសេសប៉ុណ្ណោះ។ ហើយក៏មានគេពន្យល់ទៀតថា វាគឺជាការភ្ជាប់អត្ថន័យ (អ័តហ្វ) ទៅនឹងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គថា៖ ﴿فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ﴾ [البقرة: ١٩៧] រហូតដល់ព្រះបន្ទូលថា៖ ... ﴿فَاتَّقُوا﴾ ... ﴿ثُمَّ أَفِيضُوا﴾ [البقرة: ١٩٩] ដែលមានអត្ថន័យថា៖ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបានកំណត់ការធ្វើហាជ្ជក្នុងខែទាំងនោះហើយ គឺមិនត្រូវនិយាយពាក្យអសុរោះ មិនត្រូវប្រព្រឹត្តអំពើបាប និងមិនត្រូវឈ្លោះប្រកែកគ្នាឡើយ។ រួចហើយបន្ទាប់ពីការកំណត់ធ្វើហាជ្ជនោះ គឺត្រូវចាកចេញពីកន្លែងដែលប្រជាជនទូទៅចាកចេញ។ ហេតុនេះ សេចក្ដីអធិប្បាយគឺស្ថិតនៅក្នុងការបញ្ជាក់អំពីកិច្ចការហាមឃាត់ និងកិច្ចការដែលជាកាតព្វកិច្ច។ ប្រសិនបើមានសួរថា៖ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គរំលឹកប្រើពាក្យថា អាល់អ៊ិហ្វាដហ៍ (ការចាកចេញ) ជំនួសឱ្យពាក្យថា អាល់វ៉ុកូហ្វ (ការឈរសម្រាក) ទៅវិញ? ចម្លើយគឺ៖ ព្រោះថាប្រសិនបើសិនជាព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ រួចហើយចូរឈរសម្រាកនៅកន្លែងដែលប្រជាជនឈរសម្រាកចុះ នោះគេប្រហែលជាយល់ច្រឡំថា ការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាហ៍គឺអនុញ្ញាតគ្រប់ពេលវេលា ក្នុងន័យថាអាចធ្វើការសម្រេចវាជាមុនក៏បាន។ ចំណែកឯការចាកចេញ (អាល់អ៊ិហ្វាដហ៍) វិញ គឺសំដៅទៅលើការចាកចេញបន្ទាប់ពីការឈរសម្រាកបានពេញលេញរួចរាល់ហើយ។ ហើយពួកគេក៏បានដឹងរួចហើយដែរថា ពេលវេលានៃការចាកចេញគឺនៅចុងថ្ងៃអរហ្វាហ៍។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យចាកចេញពីទីនោះ គឺត្រូវបានគេដឹងថា វាជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវឈរសម្រាកនៅទីនោះរហូតដល់ពេលវេលានៃការចាកចេញ ហើយវាគឺជាដែនកំណត់ចុងក្រោយនៃការធ្វើដំណើរដែលអ្នកធ្វើហាជ្ជត្រូវទៅដល់ ដោយមិនត្រូវហួសព្រំដែននោះឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវធ្វើឱ្យខ្វះចន្លោះពីទីនោះដែរ ព្រោះថាអ្នកដែលធ្វើឱ្យខ្វះចន្លោះ និងអ្នកដែលធ្វើហួសព្រំដែន គឺមិនបានចាកចេញពីទីនោះឡើយ។ ចំណែកឯផ្នែកហរិស៊ូណាន់ន់ (គំរូរបស់ท่านព្យាការី) គឺអ្វីដែលត្រូវបានកត់ត្រាដោយท่าน ស៊ុហ្វ៊្យាន និងស៊ុអ៍បា ពីท่าน បុខៃរ៍ បិន អាថ្វោហ៍ អាលឡៃស៊្យី ពីท่าน អាប់ឌុលរ៉ស៍ម៉ាន បិន យ៉ាអ៍មើរ អាល់ឌីលីយ្គី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មានមនុស្សមួយក្រុមមកពីកុលសម្ព័ន្ធ ណាច្ដ្ដ៍ បានមកជួបท่านរ៉សូល សល្លល្លោកហ៊ូអែល្លោកហ៊ូវ៉ាឡាឡាំ ខណៈដែលท่านកំពុងឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាហ៍ ហើយពួកគេก็ได้សួរដេញដោលท่าน។ ท่านក៏បានបញ្ជាឱ្យអ្នកប្រកាសម្នាក់ស្រែកប្រកាសថា៖ ការធ្វើហាជ្ជគឺការឈរសម្រាកនៅទីវាលអរហ្វាហ៍។ អ្នកណាមួយដែលបានមកដល់ក្នុងរាត្រីជំពាក់ជុំ (រាត្រីមុហ្សដាលីហ្វាហ៍) មុនពេលដែលពន្លឺព្រឹកព្រលឹមឡើង គឺគេបានទាន់ការធ្វើហាជ្ជហើយ។ រយៈពេលនៃថ្ងៃនៅទីវាលមីណារួមមានបីថ្ងៃ ដូច្នេះ អ្នកណាមួយដែលប្រញាប់ចាកចេញក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃ គឺគ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយដល់រូបគេ ហើយអ្នកណាមួយដែលពន្យារពេលក៏គ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយដល់រូបគេដែរ។ ហើយท่านបានឱ្យបុរសម្នាក់ជិះពីក្រោយท่านដើម្បីស្រែកប្រកាសរឿងទាំងនេះ» (កត់ត្រាដោយท่านអាល់ខាំសហ៍ - ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសទាំងប្រាំ)។ ท่าน អ៊ុយៃន៉ាប់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺជាហាឌីសដ៏ល្អបំផុតដែលត្រូវបានកត់ត្រាដោយท่าน អាស់សៅរ្យី។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់ท่าน សាអ៊ីដ គឺ៖ «អ្នកណាមួយដែលមកដល់រាត្រីជំពាក់ជុំ (រាត្រីមុហ្សដាលីហ្វាហ៍) មុនពេលធ្វើសឡាតស៊ូបហ៍ គឺការធ្វើហាជ្ជរបស់គេបានសម្រេចបរិបូរណ៍ហើយ»។ និងនៅក្នុងសំដីមួយទៀតរបស់ท่าน៖ «អ្នកណាមួយដែលបានទាន់រាត្រីជំពាក់ជុំមុនពេលធ្វើសឡាតស៊ូបហ៍ គឺការធ្វើហាជ្ជរបស់គេបានសម្រេចបរិបូរណ៍ហើយ»។ និងពីท่าน អ៊ុយរ៉ោះ បិន មុដរ៉ិស បិន អៅស៍ បិន ហារីស៉ោះ បិន លោម អាល់តូអ៊ីយ្គី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានមករកท่านរ៉សូល សល្លល្លោកហ៊ូអែល្លោកហ៊ូវ៉ាឡាឡាំ នៅឯទីវាលមុហ្សដាលីហ្វាហ៍ ពេលដែលท่านចេញទៅធ្វើសឡាត។ ខ្ញុំក៏បាននិយាយថា៖ ឱท่านរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! ខ្ញុំបានមកពីភ្នំតូអ៊ីយ្គី ដោយខ្ញុំបានធ្វើឱ្យអូដ្ឋរបស់ខ្ញុំហត់នឿយ និងបានធ្វើឱ្យខ្លួនប្រាណរបស់ខ្ញុំអស់កម្លាំងល្វើយ។ សូមស្បថនឹងអល់ឡោះចុះ គ្មានភ្នំណ

បញ្ហាកាតព្វកិច្ចផ្សេងៗនៃពិធីបុណ្យហជ្ជ

ចំណោមពួកគេ មានអ្នកដែលចាត់ទុកអុីហ្រ្វាមជាលក្ខខណ្ឌមួយសម្រាប់បំពេញពិធីហាជ្ជ ស្មើនឹងការជម្រះកាយ (តូហារ៉ាក់) សម្រាប់ការធ្វើសឡាត។ នេះជាទស្សនៈរបស់ពួកអ្នកនិពន្ធផ្នែកការខុសគ្នា (អាល់ខិឡាហ្វ) ជាច្រើនរូប ក្នុងចំណោមបណ្តា (អាលីម) សមភាគីរបស់យើង។ ហើយមានការបញ្ជាក់គាំទ្រទស្សនៈនេះដោយយោងទៅលើគោលការណ៍គ្រឹះរបស់យើង គឺ៖ ការបង្កើតបព្វជ្ជាអុីហ្រ្វាមមុនខែហាជ្ជ និងការរួចផុតពីកាតព្វកិច្ចចំពោះទាសករ និងកុមារ ប្រសិនបើពួកគេបានរួចខ្លួនពីភាពជាទាសករនិងបានដល់វុឌ្ឍិភាព (បាលុគ) មុនពេលចាកចេញពីវាលអារ៉ូហ្វាត (អាល់-អុីហ្វាទ៍ មីន អារ៉ូហ្វាត) ទោះបីជាការចូលកាន់កាប់ពិធីអុីហ្រ្វាមបានកើតឡើងមុនពេលកាតព្វកិច្ចហាជ្ជមកដល់ក៏ដោយ ដ្បិតថាបណ្តារ៉ុកន (សសរស្ដម្ភ) នៃការអុីបាដា (ការគោរពសក្ការៈ) មិនត្រូវបានបំពេញមុនពេលវាជាកាតព្វកិច្ច និងមុនពេលចូលដល់ម៉ោងកំណត់របស់វាឡើយ។ ចំណែកឯការសន្និដ្ឋានយ៉ាងត្រឹមត្រូវគឺ៖ អុីហ្រ្វាមគឺជាឫសគល់ ឬមូលដ្ឋានដាច់ដោយឡែកពីគេផ្ទាល់ ដូចជាការបំពេញពិធីហាជ្ជគឺជាការអុីបាដាដាច់ដោយឡែកពីខ្លួនវាផ្ទាល់ដែរ។ វាមានលក្ខណៈស្រដៀងទៅនឹងបណ្តារ៉ុកននៃការអុីបាដានៅក្នុងជ្រុងមួយ និងស្រដៀងទៅនឹងបណ្តាលក្ខខណ្ឌរបស់វានៅក្នុងជ្រុងមួយទៀត ព្រោះថាវាគឺជារ៉ុកនដែលត្រូវរក្សាទ្រង់ទ្រាយរហូតដល់ចប់កិច្ចការអុីបាដា។ អត្ថន័យទីពីរនៃអុីហ្រ្វាម៖ គឺការដោះសំលៀកបំពាក់ធម្មតាដែលដេរជាប់ថ្នេរ ការបើកក្បាល និងការចៀសវាងពីរាល់สิ่งที่ត្រូវហាមឃាត់។ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) មិនមែនជារ៉ុកន និងក៏មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌដែរ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលយល់អុីហ្រ្វាមតាមអត្ថន័យទីពីរនេះ គឺនិយាយថា៖ រ៉ុកននៃពិធីហាជ្ជមានពីរ។ ហើយអ្នកណាដែលយល់តាមអត្ថន័យទីមួយ គឺនិយាយថា៖ រ៉ុកនរបស់វាមានបី។ ចំណែកឯអ្នកដែលជឿជាក់ថាអុីហ្រ្វាមគឺជាលក្ខខណ្ឌ គឺនិយាយថា៖ រ៉ុកនរបស់វាមានពីរ។ អាស្រ័យហេតុនេះទើបមានការនិយាយថា៖ អុីហ្រ្វាមគឺជាលក្ខខណ្ឌ, ហើយមានការនិយាយថា៖ វាជារ៉ុកន, និងមានការនិយាយថា៖ វាគឺជាវ៉ាជីប (កាតព្វកិច្ច) ទៅតាមអ្វីដែលយើងបានបកស្រាយរួចមកហើយ។ [បញ្ហា៖ បណ្តាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) នៃពិធីហាជ្ជ] [បញ្ហា៖ ការចូលកាន់កាប់អុីហ្រ្វាមពីទីតាំងមីកាត] បញ្ហា៖ (និងបណ្តាវ៉ាជីបរបស់វាគឺ៖ ការចូលកាន់កាប់អុីហ្រ្វាមពីទីតាំងមីកាត)។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺ៖ បណ្តាវ៉ាជីបនៃពិធីហាជ្ជ គឺជាការសំដៅទៅលើអ្វីដែលតម្រូវឱ្យធ្វើ និងមិនអនុញ្ញាតឱ្យละเลย (បោះបង់) ឡើយ លើកលែងតែមានហេតុផលសមហេតុផលប៉ុណ្ណោះ។ ហើយប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់ละเลยមិនធ្វើវា នោះគេត្រូវលោះពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម) ដែលវា會ជួយបំពេញបន្ថែមដល់ពិធីហាជ្ជរបស់គេឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ ហើយពិធីហាជ្ជនោះក៏នៅតែ צَហ៊ីហ៍ (ត្រឹមត្រូវ) ដដែល ទោះបីជាគ្មានវា (ការលោះពាហនៈ) ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែ តើពិធីហាជ្ជនេះអាចចាត់ទុកថាបានសម្រេចពេញលេញមុនពេលយកសត្វពាហនៈលោះ (ហ៍ឌីយ៍) ទៅទានដែរឬទេ? ... ដូច្នេះ កាតព្វកិច្ចដំបូងបង្អស់គឺ ការចូលកាន់កាប់អុីហ្រ្វាមពីទីតាំងមីកាត ដែលវាគឺជាការបង្កើតចេតនា (នីយ៉ាត) និងការចាប់ផ្តើមអុីហ្រ្វាមពីទីតាំងមីកាត។ ដូច្នេះ អ្វីដែលជាវ៉ាជីបគឺការចាប់ផ្តើមអុីហ្រ្វាមពីទីតាំងមីកាត។ ហើយ ಕೆಲsa (ពេលខ្លះ) គេប្រហែលជាចង់មានន័យថា អ្វីដែលជាវ៉ាជីបគឺអុីហ្រ្វាម និងការចាប់ផ្តើមរបស់វា是从ទីតាំងមីកាត ប្រសិនបើគេបصدចំពោះអុីហ្រ្វាមថាជាការចៀសវាងពីការហាមឃាត់ ដូចដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយ។ ហេតុផលគឺដោយសារតែព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «សូមឱ្យชาวទីក្រុងម៉ាឌីណាហុីល (ប្រកាសចូលកាន់កាប់អុីហ្រ្វាម) ពីទីតាំងយូហ៊ុលីហ្វាត់ ហើយชาวទីក្រុងសាម (ស៊ីរី) ពីទីតាំងជុហ្វាត់»។ នេះគឺជាដំណឹងដែលមានអត្ថន័យជាបទបញ្ជា បើពុំនោះសោតទេ គឺនឹងត្រូវចាត់ទុកជាការបំពានមិនធ្វើតាមទ្រង់ទ្រាយជាក់ជាមិនខាន។

សម្ដែងឱ្យដឹង។ ហើយបញ្ជាទាមទារឱ្យមានការតម្រូវជាកាតព្វកិច្ច ជាពិសេសក្នុងផ្នែកអារ៉ាទ (ការគោរពបូជា) ហើយដែលយើងនិយាយថា វាមិនមែនជាំរុគ៌ន (សសរស្ដម្ភ) នោះទេ គឺដោយសារតែ... [បញ្ហា៖ ការឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍រហូតដល់ពេលយប់] បញ្ហា៖ (និងការឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍រហូតដល់ពេលយប់)។ សេចក្ដីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺថា៖ កាលណាគេបានទៅដល់ទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍ក្នុងពេលថ្ងៃ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យចាកចេញពីទីនោះរហូតដល់ពេលយប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ តើវាអនុញ្ញាតទេក្នុងការដោយចេតនាស្នាក់នៅក្រៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍រហូតដល់ពេលយប់ រួចចាំទៅឈរសម្រាកនៅទីនោះនាពេលយប់ ដូចជាការស្នាក់នៅទីវាលនូមាន៍ ឬនៅទីវាលហារ៉ាម ឬនៅទីវាលណាំរ៉ាហ៍? ... និងថាតើគាត់ត្រូវខិតខំធ្វើដំណើរយ៉ាងលឿនដែរឬទេ ប្រសិនបើគាត់ខ្លាចផុតពេលថ្ងៃ? នោះគឺដោយសារតែរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សល្លាអល់ឡោះអ、「លៃហ៍វ៉ាសល្លាម បានឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍រហូតដល់ពេលថ្ងៃលិច ដូចដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយ ហើយក៏ព្រោះតែពួកមនុស្សសម័យចាហ៊ីលីយ៉ាស់ (មិនស្គាល់ធម៌អាថ៌) តែងតែចាកចេញពីទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍នៅពេលដែលថ្ងៃប្រែជាពណ៌លឿង... ដូច្នេះ ព្យាការី សល្លាអល់ឡោះអ、「លៃហ៍វ៉ាសល្លាម បានកំណត់ស៊ូណាន់ន់ឱ្យឈរសម្រាករហូតដល់ពេលថ្ងៃលិច ដើម្បីប្រឆាំងនឹងទម្លាប់របស់ពួកគេ ហើយរឿងនោះគឺស្ថិតនៅក្នុងការអនុវត្តតាមបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះដ៏ជាមហាអស្ចារ្យទាក់ទងនឹងពិធីបុណ្យហាជ្ជ និងក្នុងការបកស្រាយបំភ្លឺអំពីពិធីបុណ្យហាជ្ជដែលមានលក្ខណៈសង្ខេបនៅក្នុងគម្ពីររបស់អល់ឡោះ។ ហើយសកម្មភាពមួយ នៅពេលដែលវាចេញមកក្នុងទម្រង់ជាការអនុវត្តតាម និងការបកស្រាយបំភ្លឺ នោះការវិនិច្ឆ័យរបស់វាគឺដូចទៅនឹងការវិនិច្ឆ័យនៃបទបញ្ជាដែរ ហើយវាស្ថិតនៅក្នុងអត្ថន័យទូទៅនៃព្រះបន្ទូលដែលថា៖ «ចូរយកកិច្ចពិធីបុណ្យហាជ្ជរបស់អ្នកពីខ្ញុំចុះ»។ ហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បិន ក្វៃស បិន ម៉ាខ្សូម៉ាក់ បានរាយការណ៍ថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សល្លាអល់ឡោះអ、「លៃហ៍វ៉ាសល្លាម បានថ្លែងសុន្ទរកថានៅថ្ងៃអារ៉ូហ្វាហ៍ដោយមានបន្ទូលថា៖ «ថ្ងៃនេះគឺជាថ្ងៃបុណ្យហាជ្ជដ៏ធំ។ ជាការពិតណាស់ ពួកអ្នកដែលនៅមុនពួកអ្នកពីក្នុងចំណោមពួកអ្នកគោរពបូជារូបព្រះ និងពួកចាហ៊ីលីយ៉ាស់ គឺពួកគេតែងតែចាកចេញនៅពេលដែលព្រះអាទិត្យនៅចំពីលើភ្នំ ហាក់បីដូចជាកន្សែងពោះគោរបស់បុរសៗ ហើយពួកគេតែងតែចាកចេញពីទីវាលជ៉ាំអ៍ នៅពេលដែលព្រះអាទិត្យរះចំពីលើភ្នំ ហាក់បីដូចជាកន្សែងពោះគោរបស់បុរសៗ។ ដូច្នេះ ចូរប្រឆាំងនឹងទម្លាប់របស់យើងចំពោះទម្លាប់នៃភាពជាពហិទេវនិយមចុះ»។ អ៊ូប៊ី ដាវ៉ូត បានរាយការណ៍វាទុកក្នុងសៀវភៅមារ៉ាស៊ីលរបស់លោក ហើយនៅក្នុងកំណត់ត្រាមួយទៀតមានសេចក្ដីថា៖ «ពួកគេធ្លាប់ចាកចេញពីទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍មុនពេលថ្ងៃលិច ដូច្នេះ ពួកអ្នកកុំមានចិត្តប្រញាប់ប្រញាល់ឱ្យសោះ ព្រោះថាពួកយើងនឹងចាកចេញបន្ទាប់ពីពេលថ្ងៃលិចទៅវិញទេ»។ ហើយហេតុផលដែលយើងនិយាយថា វាមិនមែនជាំរុគ៌ននោះគឺ៖ ដោយសារតែព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការី សល្លាអល់ឡោះអ、「លៃហ៍វ៉ាសល្លាម ដែលថា៖ «ហើយបានឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍មុនពេលនោះ ទាំងពេលយប់ ឬពេលថ្ងៃ» និងដោយសារតែហាឌីសរបស់អ្នកដែលអូដ្ឋរបស់គាត់បានបាក់កនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍។ (ជំពូកទី១) វាមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ចាកចេញពីទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍មុនពេលថ្ងៃលិចដោយគ្មានការស្ទាក់ស្ទើរនោះឡើយ មិនថាយើងសន្មតថាអ៊ីម៉ាមបានធ្វើខុសពីស៊ូណាន់ន់ដោយការចាកចេញមុនពេលនោះក្ដី ឬអត់ក្ដី ឬក៏ថាតើពិធីបុណ្យនេះគ្មានអ៊ីម៉ាមក្ដី។ លុះត្រាតែពេលថ្ងៃលិចមកដល់ នោះស៊ូណាន់ន់គឺមិនត្រូវចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាមឡើយ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលអ៊ីម៉ាមធ្វើផ្ទុយពីស៊ូណាន់ន់ ដែលធ្វើឱ្យគាត់ត្រូវឈរសម្រាករហូតដល់ពេលបាត់ពន្លឺក្រហមនៅលើផ្ទៃមេឃ។ អ៊ិនម៉ាត់ បាននិយាយនៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាល់ម៉ាឃ៍រូឌីថា៖ នៅពេលដែលអ៊ីម៉ាមចាកចេញ គឺអ្នកត្រូវចាកចេញជាមួយគាត់ដែរ ហើយកុំទាន់ចាកចេញឱ្យសោះរហូតទាល់តែអ៊ីម៉ាមចាកចេញជាមុនសិន។ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញបន្ទាប់ពីថ្ងៃលិចមុនអ៊ីម៉ាម... នោះអាល់ហារីសបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរអ៊ិនម៉ាត់ថា៖ តើវាអនុញ្ញាតទេសម្រាប់អ្នកណាម្នាក់ที่จะចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាម? គាត់បានឆ្លើយថា៖ នៅពេលដែលអ៊ីម៉ាមចាកចេញ គឺត្រូវចាកចេញជាមួយគាត់ ហើយអ៊ីម៉ាមនឹងត្រូវចាកចេញនៅពេលដែលថ្ងៃលិច ដោយត្រូវមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ ហើយប្រជាជនក៏ត្រូវចាកចេញជាមួយគាត់ដែរ។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ ចុះបើគាត់ចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាមទៅវិញ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ វាមិនជាទីគាប់ចិត្តសម្រាប់ខ្ញុំទេ។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើមានទោសអ្វីដែលត្រូវពិន័យដល់អ្នកដែលចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាម? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ទោសស្រាលបំផុតដែលត្រូវពិន័យដល់គាត់គឺការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម)។ យាហ៊្សីយ៉ា បានរាយការណ៍ពីអ៊ីប្នុ ជូហ៊្សៃពីអាត់ ពីអាត្វាអ៍ថា៖ នៅពេលដែលគាត់ចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិច គឺគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម)។ ហើយអាល់ហាសានបាននិយាយថា៖ គាត់ត្រូវវិលត្រឡប់មកវិញ ប្រសិនបើគាត់មិនវិលត្រឡប់មកវិញទេ នោះគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់អូដ្ឋ (បាដាណាត់)។ ហើយម៉ាលិកបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិច នោះពិធីបុណ្យហាជ្ជរបស់គាត់ត្រូវខូចជាមោឃៈ។ អ៊ិនម៉ាត់ បិន ហាន់បាល បាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិច និងមុនអ៊ីម៉ាម នោះគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម)។ ហើយគាត់បាននិយាយនៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាល់អាសទ្រាំ បន្ទាប់ពីត្រូវបានសួរអំពីបុរសម្នាក់ដែលបានចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាមពីទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍បន្ទាប់ពីថ្ងៃលិចថា៖ ខ្ញុំមិនឃើញមានអ្នកណាម្នាក់យល់ស្របស្រាលស្រទន់ជាមួយរឿងនេះឡើយ គឺពួកគេទាំងអស់គ្នាមានភាពតឹងរ៉ឹងចំពោះរឿងនេះ ហើយវាមិនជាទីគាប់ចិត្តសម្រាប់ខ្ញុំឡើយដែលគាត់ចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាម។ ហើយក្នុងចំណោមអ្នកដែលបាននិយាយថា៖ «ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាម គឺគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម)» គឺមានអាល់ឃិរ៉គី និងអ៊ូប៊ី បាខ្សុះ។ ហើយពួកអ្នកជំនាន់ក្រោយភាគច្រើនក្នុងចំណោមពួកសាវ័ករបស់យើងបាននិយាយថា៖ ការពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម) គឺមានចំពោះតែអ្នកដែលចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិចតែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយពួកគាត់បានចាត់ទុកពាក្យសម្ដីរបស់គាត់ដែលថា៖ «បានចាកចេញមុន» ថាមានអត្ថន័យស្មើនឹង «បានចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិច» ព្រោះថាអ៊ីម៉ាមគឺមានតែចាកចេញបន្ទាប់ពីពេលថ្ងៃលិចប៉ុណ្ណោះ។ ហើយចៅក្រម (ក្ដី) បានបកស្រាយកំណត់ត្រាដ៏ច្បាស់លាស់របស់អាល់អាសទ្រាំថាជាការលើកទឹកចិត្ត (អ៊ីស្តិស៊ាប់) ព្រោះថាគាត់បាននិយាយនៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់ហារប៊ីថា៖ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញពីទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍មុនពេលថ្ងៃលិច គឺត្រូវពិន័យដោយការបង្ហូរឈាមសត្វពាហនៈ (ដាម)។ ហើយគាត់ក៏បាននិយាយផងដែរនៅក្នុងកំណត់ត្រារបស់អាល់អាសទ្រាំថា៖ ម៉ាលិកបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិច នោះពិធីបុណ្យហាជ្ជរបស់គាត់ត្រូវខូចជាមោឃៈ ហើយរឿងនេះគឺមានភាពតឹងរ៉ឹងខ្លាំងណាស់ ប៉ុន្តែអ្វីដែលយើងត្រូវកាន់តាមគឺការត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម)។ ប្រសិនបើគាត់មានហេតុផលសមហេតុផលក្នុងការចាកចេញមុនពេលថ្ងៃលិច ដូចជាការភ្លេចប្រាក់ចំណាយរបស់គាត់នៅកន្លែងផ្សេងជាដើម៖ នោះអ៊ូប៊ី តាលិប បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរអ៊ិនម៉ាត់អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍ជាមួយអ៊ីម៉ាមចាប់ពីពេលថ្ងៃត្រង់រហូតដល់ពេលរសៀល រួចហើយគាត់ក៏នឹកឃើញថាគាត់បានភ្លេចប្រាក់ចំណាយរបស់គាត់នៅឯទីវាលមីណាស់វិញ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើគាត់បានឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍ហើយនោះ អ្វីដែលខ្ញុំស្រឡាញ់ជាងគេគឺគាត់ត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីអ៊ីម៉ាមដោយប្រាប់គាត់ថាគាត់បានភ្លេចប្រាក់ចំណាយរបស់គាត់ ហើយនៅពេលដែលអ៊ីម៉ាមអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ គាត់ក៏អាចដើរចេញទៅបានដោយមិនបាច់វិលត្រឡប់មកវិញឡើយ ព្រោះគាត់បានឈរសម្រាករួចហើយ គឺដូចព្រះបន្ទូលដែលថា៖ ﴿និងនៅពេលដែលពួកគេនៅជាមួយគាត់ក្នុងកិច្ចការរួមណាមួយ គឺពួកគេមិនត្រូវចេញទៅណាឡើយរហូតទាល់តែពួកគេបានសុំការអនុញ្ញាតពីគាត់﴾ [អាន-នួរស៍៖ ៦២] ខណៈដែលពួកគេនៅជាមួយគាត់ក្នុងកិច្ចការរួមណាមួយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍ទេ គឺគាត់ត្រូវវិលត្រឡប់មកវិញដើម្បីយកប្រាក់ចំណាយរបស់គាត់ រួចហើយវិលត្រឡប់ទៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍វិញដើម្បីឈរសម្រាកនៅទីនោះ។ ហើយអ្នកណាដែលបានឈរសម្រាកនៅទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍មិនថានៅពេលយប់ ឬពេលថ្ងៃ មុនពេលពេលថ្ងៃរះ (ហ្វាចរ) នោះពិធីបុណ្យហាជ្ជរបស់គាត់គឺត្រូវបានបំពេញរួចរាល់ហើយ ដូច្នេះបុរសនេះត្រូវវិលត្រឡប់មកវិញដើម្បីឈរសម្រាក។ (ជំពូកទី២) ហើយប្រសិនបើគាត់ឈរសម្រាកមុនពេលថ្ងៃត្រង់ (ហ្សាវ៉ាល់) រួចហើយគាត់ក៏ចេញទៅ រួចហើយក៏វិលត្រឡប់មកវិញបន្ទាប់ពីពេលថ្ងៃត្រង់៖ នោះគាត់បានធ្វើល្អហើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់ចេញទៅបន្ទាប់ពីពេលថ្ងៃត្រង់ទៅកាន់ទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍ដើម្បីធ្វើសឡាតនៅទីនោះ និងដើម្បីថ្លែងសុន្ទរកថា... ហើយប្រសិនបើគាត់ឈរសម្រាកបន្ទាប់ពីពេលថ្ងៃត្រង់ រួចហើយក៏ចាកចេញពីទីវាលអារ៉ូហ្វាហ៍ រួចហើយក៏វិលត្រឡប់មកវិញ នោះចៅក្រម (ក្ដី), អ៊ិនប្នុ អាក្វិល និងពួកសាវ័ករបស់យើងជាច្រើនបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់វិលត្រឡប់មកវិញមុនពេលថ្ងៃលិច និងបានឈរសម្រាករហូតដល់ពេលថ្ងៃលិច នោះមិនមានទោសពិន័យអ្វីដល់គាត់ឡើយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់វិលត្រឡប់មកវិញបន្ទាប់ពីពេលថ្ងៃលិចទៅ នោះគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម)។ ហើយអ៊ិនប្នុ អាក្វិល បានទាញសេចក្ដីសន្និដ្ឋានប្រហែលជាមានលទ្ធភាពថាគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម) យ៉ាងពិតប្រាកដ ហើយវាអាចទៅរួចក្នុងការបកស្រាយពាក្យសម្ដីរបស់អ៊ិនម៉ាត់ ព្រោះគាត់បាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញមុនអ៊ីម៉ាម គឺគាត់ត្រូវពិន័យដោយការសម្លាប់សត្វពាហនៈ (ដាម) ដោយមិនបានបែងចែករវាងការវិលត្រឡប់មកវិញ និងការមិនវិលត្រឡប់មកវិញនោះឡើយ បើទោះបីជាមានការបែងចែកត្រូវបានលើកឡើងពីអាល់ហាសានក៏ដោយ។ ហើយចៅក្រម (ក្ដី) បានរៀបរាប់នៅក្នុងសៀវភៅខុសគ្នារបស់គាត់ថា៖ មិនមានទោសពិន័យដាមដល់គាត់ឡើយ ប្រសិនបើគាត់វិលត្រឡប់មកវិញយ៉ាងពិតប្រាកដ ហើយអ៊ិនម៉ាត់ក៏បានរៀបរាប់ពីរឿងនេះពីអាល់ហាសានផងដែរ ព្រោះថាគាត់បានរួបរួមគ្នារវាងពេលយប់ និងពេលថ្ងៃ។

[បញ្ហា៖ ការស្នាក់នៅ (មប៊ីត) នៅ Muzdalifah រហូតដល់ពាក់កណ្តាលយប់] បញ្ហា៖ (និងការស្នាក់នៅ Muzdalifah រហូតដល់ពាក់កណ្តាលយប់)។ សេចក្តីសង្ខេបនៃរឿងនេះគឺ៖ ការឈរនៅ (វុគូហ្វ) នៅ Muzdalifah គឺជាកាតព្វកិច្ចជារួម។ មានពេលខ្លះដែលលោក Ahmad បានប្រើពាក្យថា ឈរនៅ Muzdalifah ហើយមានពេលខ្លះទៀត លោកបានប្រើពាក្យថា ស្នាក់នៅ (មប៊ីត) នៅ Muzdalifah ដោយយោងទៅតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ គឺអល់ឡោះ ជាម្ចាស់ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តម៖ ﴿ពេលដែលពួកអ្នកបានចាកចេញពីតំបន់អរ៉ូហ្វាត ចូររំលឹកដល់អល់ឡោះនៅឯអាគារពិសិដ្ឋ (អាល់ម៉ាស្អារ៍ អាល់ហារ៉ាម) ហើយចូររំលឹកដល់ព្រះអង្គស្របតាមអ្វីដែលព្រះអង្គបានណែនាំដល់ពួកអ្នក﴾ [អាល់បាករ៉ាស់៖ ១៩៨]។ ហើយអាល់ម៉ាស្អារ៍ អាល់ហារ៉ាម (Mash'ar អាល់-Haram) គឺ Muzdalifah ទាំងអស់ ដូចដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយ។ ហើយបើសិនជាគេមានបំណងសំដៅទៅលើកន្លែង Quzah ផ្ទាល់ នោះព្រះអង្គបានបញ្ជាឱ្យធ្វើការរំលឹក (ដល់អល់ឡោះ) នៅជិតវា ហើយរឿងនោះគឺសម្រេចបានតាមរយៈការឈរនៅកន្លែងជុំវិញវា ដោយយោងទៅតាមភស្តុតាងនៃបន្ទូលរបស់ព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៊ី វ៉ាសាឡាម៖ «កន្លែងឈរនេះ និង Muzdalifah ទាំងអស់គឺជាកន្លែងឈរ ប៉ុន្តែសូមចាកចេញពីជ្រលងភ្នំ Muhasir ចុះ»។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត៖ ព្រោះថាព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៊ី វ៉ាសាឡាម បានឈរនៅទីនោះ ហើយបានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរយកកិច្ចបំពេញហាជ្ជរបស់ពួកអ្នកពីខ្ញុំចុះ» ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «កន្លែងឈរនេះ និង Muzdalifah ទាំងអស់គឺជាកន្លែងឈរ» ដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «កន្លែងឈរនេះ និង Arafah ទាំងអស់គឺជាកន្លែងឈរ» ដែរ។ បើសិនជាព្រះអាទិត្យរះឡើង ហើយគាត់មិនបានឈរនៅ Muzdalifah ទេ នោះគាត់ត្រូវបង់ទណ្ឌកម្ម (ដាម - Dam) ប៉ុន្តែការបំពេញហាជ្ជរបស់គាត់នៅតែត្រឹមត្រូវ។ លោក Ahmad បានមានប្រសាសន៍ថា - ក្នុងចំណោមការកត់ត្រារបស់ Ibn អាល់-Qasim៖ កិច្ចការនៅ Jam' (Muzdalifah) ចំពោះខ្ញុំ គឺមិនដូចជា Arafah នោះទេ ហើយខ្ញុំក៏មិនឃើញប្រជាជនចាត់ទុកវាដូចគ្នាដែរ។ ហើយលោក Salih បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលខកខានមិនបានឈរនៅ Jam' ប៉ុន្តែគាត់បានឈរនៅ Arafah ហើយបានឆ្លងកាត់ Jam' ក្រោយពេលព្រះអាទិត្យរះ? លោកបានតបថា៖ គាត់ត្រូវបង់ទណ្ឌកម្ម (ដាម)។ ហើយលោក Abu Talib បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក Ahmad អំពីហាឌីសរបស់ 'Urwah អាល់-Ta'i៖ «បុណ្យហាជ្ជរបស់នរណាម្នាក់នឹងត្រូវបំពេញបានពេញលេញ ប្រសិនបើគេបានសឡាតបសោប (សុភិន) ជាមួយពួកយើង និងបានមកដល់ Arafah មុនពេលនោះ មិនថាយប់ ឬថ្ងៃ» លោក Ahmad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រឿងនេះធ្ងន់ធ្ងរណាស់។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ ចុះបើអ្នកដែលមកដល់ Arafah ប៉ុន្តែមិនបានចូលរួមនៅ Jam' ជាមួយអ៊ីម៉ាម តើគាត់ត្រូវធ្វើដូចម្តេច? លោកបានតបថា៖ គាត់មានស្ថានភាពប្រសើរជាងអ្នកដែលមិនបានមកដល់ទីនោះទៅទៀត។ ហើយពិតណាស់ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៊ី វ៉ាសាឡាម បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកមានកម្លាំងខ្សោយអាចចាកចេញមុនពេលយប់បាន។ ហើយលោក 'អ៊ូម៉ារ - សូមអល់ឡោះសព្វព្រះហឫទ័យនឹងគាត់ - បានសឡាត ហើយបានរង់ចាំជនជាតិបាក់ដេន (Bedouin) រហូតដល់ជនជាតិបាក់ដេននោះបានមកដល់។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ដែរឬទេ ប្រសិនបើគាត់បានមកដល់ Arafah រួចហើយមិនទាន់បានទាន់ Jam'? លោកបានតបថា៖ នេះជាករណីចាំបាច់ (មានការរវល់ ឬលំបាក) ខ្ញុំសង្ឃឹមថាវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ ព្រោះថាព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៊ី វ៉ាសាឡាម បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកខ្សោយទៅមុនដោយមិនបានឈររួមជាមួយទ្រង់។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើអ្នកដែលមិនបានឈរនៅ Jam' ត្រូវបង់ដាម (ទណ្ឌកម្ម) ដែរឬទេ? លោកបានតបថា៖ បាទ/ចាស៎ គឺត្រូវបង់ដាម។ ប្រសិនបើគាត់មិនបានឈរនៅ Jam' គឺត្រូវបង់ដាម ប៉ុន្តែគាត់មកដល់ Jam' ហើយឆ្លងកាត់មុនអ៊ីម៉ាម? ខ្ញុំបានសួរថា៖ ឆ្លងកាត់មុនអ៊ីម៉ាម តើវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ដែរឬទេ? លោកបានតបថា៖ បាទ/ចាស៎ ព្រោះព្យាការីបានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកខ្សោយទៅមុន។ ហើយលោក Hanbal បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពូរបស់ខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកណាដែលមិនបានឈរនៅពេលព្រឹកព្រលឹមនៅ Muzdalifah គឺគ្មានកំហុសអ្វីត្រូវសងនោះទេ ព្រោះថាព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៊ី វ៉ាសាឡាម បានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកខ្សោយទៅមុន។ ហើយមិនគួរឱ្យគាត់ធ្វើបែបនេះឡើយ លើកលែងតែមានមនុស្សខ្សោយ ឬក្មេងៗនៅជាមួយគាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយគាត់ត្រូវតែស្នាក់នៅ (មប៊ីត) នៅយប់ Muzdalifah ហើយបើគាត់មិនបានស្នាក់នៅទេ គឺត្រូវបង់ដាម។ ហើយលោកត្រូវបានសួរអំពីអ្នកដែលមិនបានមក Jam'? លោកបានតបថា៖ គ្មានកំហុសអ្វីត្រូវសងនោះទេ ប្រសិនបើគាត់វង្វេងផ្លូវ ឬជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ (មិនដឹងច្បាប់) នោះគឺគ្មានអ្វីត្រូវសងឡើយ ប្រសិនបើគាត់មិនបានចុះឈប់សម្រាក។ ហើយនេះជាទស្សនៈរបស់លោក អាល់-Hasan - សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រណាណដល់គាត់។ ហើយលោក Harb បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់លោក Ahmad ថា៖ បុរសម្នាក់បានមកដល់ Arafah មុនពេលព្រះអាទិត្យរះ (ចូលពេលហ្វាជីរ)? លោកបានតបថា៖ ហាជ្ជរបស់គាត់គឺត្រឹមត្រូវ ប្រសិនបើគាត់បានឈរនៅ Arafah មុនពេលព្រះអាទិត្យរះ (ចូលពេលហ្វាជីរ)។ មានគេសួរថា៖ ចុះបើគាត់មិនបានឈរនៅ Jam' តើវាត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? (លោក Ahmad មិនបានចោទប្រកាន់អ្វីធ្ងន់ធ្ងរទេ)។ ហើយបទបញ្ញត្តិទាំងឡាយទាក់ទងនឹង Jam' គឺមានភាពរញ៉េរញ៉ៃ ដែលអាចសង្ខេបបានជាបញ្ហាដូចតទៅ៖ ទី១៖ ការឈរនៅទីនោះ គឺជារឿងចាំបាច់ជារួម យោងតាមអ្វីដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយ។ ទី២៖ វាគឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាចិប) មិនមែនជាគោលសសរ (រុខន់) នោះឡើយ ដូច្នេះអ្នកណាដែលខកខានការឈរនៅទីនោះរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះដោយមានហេតុផលត្រឹមត្រូវ ហាជ្ជរបស់គាត់គឺត្រឹមត្រូវ។ ហើយប្រសិនបើគាត់មានចេតនាបោះបង់ចោលការទៅកាន់ទីនោះ ឬបានដើរទៅកាន់ Mina ដោយមិនតាមផ្លូវរបស់វា នោះសុន្ទរកថា/ការពិភាក្សារបស់គាត់គឺតម្រូវឱ្យមានការពិនិត្យមើលទ្រឹស្តីផ្សេងទៀត និងពាក្យពេចន៍នៃហាឌីសទាំងឡាយ។ នេះក៏ព្រោះតែព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ៊ី វ៉ាសាឡាម នៅពេលដែលគេបានសួរទ្រង់ខណៈដែលទ្រង់កំពុងឈរនៅ Arafah ថា តើត្រូវធ្វើដូចម្តេច? ទរង់បានមានបន្ទូលថា៖ «ហាជ្ជគឺ Arafah, អ្នកណាដែលមកដល់យប់ Jam' មុនពេលព្រះអាទិត្យរះ (ចូលពេលហ្វាជីរ) គឺពិតជាបានទាន់ហាជ្ជហើយ»។ ហើយគេដឹងច្បាស់ថា បើសិនជាហាជ្ជត្រូវខកខានដោយសារតែការខកខាននៅ Muzdalifah នោះទ្រង់នឹងមិនមានបន្ទូលថា «ហាជ្ជគឺ Arafah» នោះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់នឹងមានបន្ទូលថា ហាជ្ជគឺ Arafah និង Muzdalifah។ ហើយបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «អ្នកណាដែលមកដល់យប់ Jam' មុនពេលព្រះអាទិត្យរះ (ចូលពេលហ្វាជីរ) គឺពិតជាបានទាន់ហាជ្ជហើយ» គឺបង្ហាញពីការរួចផុតពីការខកខាន ព្រោះថាអ្នកណាដែលទាន់ការគោរពវ៉ាស៊ីបនោះ វានឹងមិនខកខានពីគាត់ជាដាច់ខាត។ ហើយបើសិនជាការបោះបង់ការឈរនៅ Muzdalifah ធ្វើឱ្យខកខានហាជ្ជ នោះអ្នកដែលឈរនៅ Arafah ក៏មិនមែនជាអ្នកទាន់ដែរ។ នេះគឺដូចគ្នាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «អ្នកណាដែលទាន់រ៉ាក៉ាតមួយមុនពេលព្រះអាទិត្យរះ គឺពិតជាបានទាន់ការសឡាតហ្វាជីរហើយ» អញ្ចឹងដែរ។ ពិតមែនហើយ វាអាចមានអ្វីមួយកើតឡើងបន្ទាប់ពីការទាន់នោះ ដែលធ្វើឱ្យខូចការគោរពបូជា ប៉ុន្តែគ្មានអ្វីអាចបំផ្លាញហាជ្ជបានឡើយ លើកលែងតែការរួមភេទប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះការបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ចកំណត់ពេល ដែលធ្វើឱ្យការបោះបង់នោះក្លាយជាការខកខានហាជ្ជ គឺគ្មានឡើយ។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថា នៅពេលដែលទ្រង់ចង់បញ្ជាក់ពីអ្វីដែលធ្វើឱ្យហាជ្ជបានសម្រេចបរិបូរណ៍ ទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលបានចូលរួមសឡាតជាមួយពួកយើងនេះ និងបានឈរជាមួយពួកយើងរហូតដល់យើងចាកចេញ ហើយគាត់បានឈរនៅ Arafah មុនពេលនោះ មិនថាយប់ ឬថ្ងៃ គឺពិតជាបានបំពេញហាជ្ជរបស់ខ្លួន និងបានកាត់បន្ថយភាពកខ្វក់ (តាហ្វុធ) របស់ខ្លួនហើយ»។ ដូច្នេះ ទ្រង់បានកំណត់ថា ការឈរនៅ Muzdalifah បន្ទាប់ពីការឈរនៅ Arafah គឺជាកិច្ចការដែលធ្វើឱ្យហាជ្ជបានសម្រេចបរិបូរណ៍ និងរួចផុតពីភាពកខ្វក់ ព្រោះមិនសល់អ្វីទៀតទេបន្ទាប់ពីនោះ ក្រៅពីការហាឡាល (ដកខ្លួនចេញពីអ៊ីហ្រាំម) តាមរយៈការគប់ថ្មនៅ Jamrat អាល់-Aqabah និងកិច្ចការបន្ទាប់ពីនោះ។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានគេដឹងតាមរយៈហាឌីសទាំងពីរនេះថា តាមរយៈការឈរនៅ Arafah គឺបុគ្គលនោះទាន់ហាជ្ជ និងមានសុវត្ថិភាពពីការខកខាន។ ដូច្នេះ បើសិនជាមានគោលសសរ (រុខន់) កំណត់ពេលបន្ទាប់ពីនោះ គឺវាមិនអាចទាន់បានទេ ហើយក៏គ្មានសុវត្ថិភាពពីការខកខានដែរ។ ប៉ុន្តែតាមរយៈការឈរនៅ Muzdalifah គឺហាជ្ជបានសម្រេចបរិបូរណ៍ និងរួចផុតពីភាពកខ្វក់។ ហើយម្យ៉ាងវិញទៀត៖ អ្វីដែលលោក Ahmad បានយកមកធ្វើជាភស្តុតាង គឺការយល់ស្របគ្នា (អ៊ីម៉ាអុយ) របស់ប្រជាជន នៅពេលដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ កិច្ចការរបស់វាចំពោះខ្ញុំ គឺមិនដូចជា Arafah នោះទេ ហើយខ្ញុំក៏មិនឃើញប្រជាជនចាត់ទុកវាដូចគ្នាដែរ។ ដូច្នេះ លោកបានបញ្ជាក់ថា លោកមិនបានឃើញនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជនស្មើភាពគ្នារវាងកន្លែងទាំងពីរនោះទេ ទាំងដែលលោកមានចំណេះដឹងអំពីគោលនយោបាយ និងម៉ាស្ហាប់របស់ពួកសហាហ្សាប (សាវ័ក) ពួកតាប៊ីអីន (អ្នកជំនាន់ក្រោយ) និងบรรดาអ៊ីម៉ាហ្វត្វា (អ្នកចេញដីកាศาสนา) បន្ទាប់ពីពួកគេ។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោក Ibn 'អ៊ូម៉ារ ថា៖ «អ្នកណាដែលឈរនៅ Arafah នៅពេលយប់ គឺពិតជាបានទាន់ហាជ្ជហើយ ទោះបីជាគាត់មិនបានទាន់ការឈរនៅ Jam' ក៏ដោយ»។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោក អ៊ីប៊ីន អាប់បាស ថា៖ «ហាជ្ជគឺ Arafah ហើយអ៊ូម៉រ៉ះ គឺមិនត្រូវដើរហួសពីផ្ទះកាក់បះឡើយ ហើយអ្នកណាដែលមិនបានដោះអ៊ីហ្រាំមនៅជិតផ្ទះកាក់បះទេ គឺគ្មានអ៊ូម៉រ៉ះសម្រាប់គាត់ឡើយ»។ ទី៣៖ អ្នកណាដែលខកខានការឈរនៅទីនោះ និងការស្នាក់នៅ (មប៊ីត) គឺត្រូវបង់ដាម (ទណ្ឌកម្ម)។ នេះគឺជាម៉ាស្ហាប់ (និន្នាការច្បាប់) ដែលមានចែងយ៉ាងច្បាស់ក្នុងចំណោមការកត់ត្រារបស់លោក Salih និងអ្នកដទៃទៀត។ ហើយវាអាចទៅរួចដែលការអធិប្បាយរបស់លោក ក្នុងចំណោមការកត់ត្រារอบ của លោក Hanbal និងលោក Abu Talib គឺថា ប្រើសិនជាគាត់បោះបង់វាដោយមានហេតុផលត្រឹមត្រូវ គឺគ្មានអ្វីត្រូវពិន័យគាត់ឡើយ។ ហើយលោក អាល់-Qadi និងលោក Ibn Aqil បានទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានសម្រាប់អ្នកដែលមិនបានឆ្លងកាត់ទីនោះរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ ឬបានចាកចេញពីទីនោះតាំងពីដើមយប់៖ ថាគ្មានអ្វីត្រូវពិន័យគាត់ឡើយ ដោយទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានពីការកត់ត្រាមួយក្នុងចំណោមការកត់ត្រាទាំងពីរអំពីការស្នាក់នៅ (មប៊ីត) នៅ Mina ព្រោះថាការស្នាក់នៅគឺមិនមែនជាគោលដៅក្នុងខ្លួនវាផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែវាមានគោលដៅសម្រាប់ការឈរនៅពេលព្រឹកព្រលឹមរបស់វា ហើយរឿងនោះគឺមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនោះឡើយ ដូច្នេះអ្វីដែលជាគោលដៅបន្ទាប់បន្សំគឺរឹតតែមិនទាមទារខ្លាំងទៅទៀត។ ហើយការទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋាននេះ គឺខុសឆ្គងតាមម៉ាស្ហាប់ និងជាមោឃៈក្នុងក្រឹត្យក្រមសាសនា (ស៊ូរីអាហ៍) ព្រោះថាភាពខុសគ្នារវាងការឈរនៅ Muzdalifah និងការស្នាក់នៅនៅ Mina ក្នុងគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់ត់ គឺមានទំហំធំធេងណាស់ ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកមួយមកជំនួស ឬភ្ជាប់ជាមួយមួយទៀតបានឡើយ លើកលែងតែការយកការឈររវាងសសរថ្មទាំងពីរ (Jamratain) មកភ្ជាប់กับการឈរនៅ Arafah ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយពាក្យរបស់ពួកគេដែលថា៖ វាគ្មានគោលដៅក្នុងខ្លួនវាផ្ទាល់ គឺត្រូវបានជំទាស់ដោយអ្នកដែលនិយាយថា៖ ពេលវេលារបស់វាអូសបន្លាយរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ (ចូលពេលហ្វាជីរ)។ ការពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ត្រឹមត្រូវគឺ៖ គោលដៅពិតប្រាកដគឺការឈរនៅអាល់ម៉ាស្អារ៍ អាល់ហារ៉ាម ហើយពេលវេលារបស់វាគឺចាប់ពីចុងយប់រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះ ដូចที่จะបានរៀបរាប់ខាងមុខនេះ។ ទី៤៖ ពេលវេលារបស់វាគឺត្រូវផុតរលត់ទៅវិញដោយការរះឡើងនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យរះ (ចូលពេលហ្វាជីរ) ដូច្នេះអ្នកណាដែលមិនបានទាន់វាមុនពេលនោះ គឺត្រូវបង់ដាម (ទណ្ឌកម្ម)។ នេះគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានលើកឡើង

«សម្រាប់មនុស្សទន់ខ្សោយ» និងសម្តីរបស់លោកស្រី អស្មា (Asma') ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ រ៉សូល (Rasuul) របស់អល់ឡោះ ﷺ បានអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីដែលមានរទេះ» ទាំងអស់នេះគឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា ការអនុញ្ញាតនោះគឺសម្រាប់តែស្ត្រីដែលមានរទេះ និងអ្នកទន់ខ្សោយប៉ុណ្ណោះ ហើយប្រពៃណីដ៏ត្រឹមត្រូវដែលបានកំណត់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺ មិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកណាម្នាក់ធ្វើដំណើរចាកចេញ (ពីមុនពេលកំណត់) រົນរូតឡើយ រហូតទាល់តែអ៊ីម៉ាម (អ៊ីម៉ាម) ចាកចេញជាមុន សូម្បីតែមានការរាយការណ៍អំពីការអនុញ្ញាត (យោគយល់) ឱ្យចំពោះអ្នកទន់ខ្សោយក៏ដោយ ហើយការអនុញ្ញាតដល់អ្នកទន់ខ្សោយ គឺមិនតម្រូវឱ្យមានការអនុញ្ញាតដល់អ្នកដទៃនោះឡើយ ព្រោះថាការដែលណែបនាំ និងកំណត់យកព្យាការី ﷺ និងពួកសាវ័ករបស់គាត់ឱ្យធ្វើការរំលឹក (ឌីខៀរ) និងការអនុញ្ញាតដោយឡែកពីមនុស្សទូទៅ គឺបានបង្ហាញថា បញ្ញត្តិសម្រាប់អ្នកដទៃគឺផ្ទុយពីនេះ។ ហើយព្រោះតែដើមទ្រឹស្តីគឺ តម្រូវឱ្យមានការអនុវត្តតាមគាត់ក្នុងគ្រប់កិច្ចពិធីបុណ្យហជ្ជទាំងអស់ យោងតាមសម្តីរបស់គាត់ ﷺ ដែលថា៖ «ចូរយកកិច្ចពិធីបុណ្យហជ្ជរបស់អ្នកពីខ្ញុំចុះ» ជាពិសេសគឺសកម្មភាពរបស់ព្យាការី ﷺ គឺធ្វើឡើងដើម្បីគោរពតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿ខណៈពេលដែលពួកអ្នកធ្វើដំណើរចាកចេញពីភ្នំអរ៉ហ្វាត ចូររំលឹកគុណអល់ឡោះនៅឯអាគារម័សជិឌុយល៍ហារ៉ាម (ម៉ុសដាលីហ្វាហ์) ចុះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៩៨] ហើយសកម្មភាពដែលធ្វើឡើងដើម្បីគោរពតាមបទបញ្ជា គឺស្ថិតក្នុងឋានៈដូចគ្នានឹងបទបញ្ជា那样ដែរ ហើយបទបញ្ជាគឺតម្រូវឱ្យមានការមិនអាចប្រកែកបាន (ជាកាតព្វកិច្ច)។ ហើយមិនត្រូវនិយាយថា៖ ការរំលឹក (ឌីខៀរ) មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនោះឡើយ ព្រោះថាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះនៅក្នុងគម្ពីររបស់ព្រះអង្គ គឺសម្រាប់តម្រូវឱ្យមានជាកាតព្វកិច្ច ជាពិសេសក្នុងកិច្ចគោរពបូជាសុទ្ធសាធ ហើយនៅទីនោះមានការរំលឹកជាកាតព្វកិច្ចដោយការយល់ស្របជាឯកច្ឆន្ទ (អ៊ីម៉ាអ៊៍) គឺការធ្វើសឡាតហ្វាជីរ (Fajr) នៅឯម៉ុសដាលីហ្វាហ៍ ក្រៅពីនេះអ្នកដែលនិយាយថា ការរំលឹកមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច គឺត្រូវការភស្តុតាងមកបញ្ជាក់។ [បញ្ហា៖ ការដើររវាងភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍] បញ្ហា៖ (និងការដើរ)។ មានន័យថា ការដើររវាងភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍។ ហើយមានការរាយការណ៍ផ្សេងៗគ្នាពីលោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មេត (Ahmad) ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ ដោយមានការរាយការណ៍ពីគាត់ថា៖ វាគឺជាសសរគ្រឹះ (រុខន់) ដែលការធ្វើបុណ្យហជ្ជ និងអ៊ុមរ៉ោះនឹងមិនពេញលេញឡើយ លើកលែងតែមានការបំពេញវាប៉ុណ្ណោះ។ លោកបាននិយាយថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក អាល់-អាស៉ើម (អាល់-Athram) - ចំពោះអ្នកដែលបានងាកត្រឡប់មកវិញ ហើយមិនបានដើរថា៖ គាត់ត្រូវតែត្រឡប់ទៅដើរវិញ បើពុំនោះទេ គឺគ្មានបុណ្យហជ្ជសម្រាប់គាត់ឡើយ។ ហើយលោកបាននិយាយថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក អ៊ីប៊ុន ម៉ាន់សួរ (Ibn Mansur) - នៅពេលដែលចាប់ផ្តើមនៅភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ គាត់ត្រូវត្រឡប់មកវិញមុនពេលទៅដល់ផ្ទះកាអ៍បះ (Ka'bah) គឺមិនត្រូវចាត់ទុកថាប្រើការបានឡើយ។ ហើយលោកបាននិយាយថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក ប៊ី តាលីប (Abu Talib) - ចំពោះអ្នកធ្វើអ៊ុមរ៉ោះម្នាក់ដែលបានធ្វើត្វាវ៉ាហ្វ (Tawaf) រួចក៏រួមរ័កជាមួយប្រពន្ធរបស់ខ្លួនមុនពេលធ្វើការដើរថា៖ អ៊ុមរ៉ោះរបស់គាត់គឺខូចខាត ហើយគាត់ត្រូវសងវាវិញ ហើយប្រសិនបើគាត់បានធ្វើត្វាវ៉ោះ និងដើររួចហើយ ទើបគាត់រួមរ័កមុនពេលកោរសក់ ឬកាត់សក់ នោះគាត់ត្រូវបង់លុយពិន័យ (ដាំ) ព្រោះថាអ៊ុមរ៉ោះគឺការធ្វើត្វាវ៉ាស់ ការដើរ និងការកោរសក់។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីគាត់ថា៖ វាគឺជាស៊ូណាន់ន់ (ស៊ូណាន់)។ លោកបាននិយាយថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក អ៊ប៊ី តាលីប -៖ ចំពោះអ្នកដែលភ្លេចការដើររវាងភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ ឬបានបោះបង់វាចោលដោយចេតនា គឺមិនគួរឱ្យគាត់បោះបង់វាចោលឡើយ ហើយខ្ញុំសង្ឃឹមថាគាត់មិនមានបាបកម្មអ្វីឡើយ។ ហើយលោកបាននិយាយថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក អាល់-ម៉ៃមុនី (អាល់-Maimuni) -៖ ការដើររវាងភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ គឺជាកិច្ចផ្អៀងចិត្ត (ត៉តោវ៉ុច) ហើយអ្នកធ្វើបុណ្យហជ្ជ អ្នកធ្វើការរួមគ្នារវាងហជ្ជ និងអ៊ុមរ៉ោះ (ការិន) និងអ្នកធ្វើអ៊ុមរ៉ោះមុនហជ្ជ (មុតអាដឌីប) តាមការយល់ឃើញរបស់លោក អាត្វា (Ata') គឺដូចគ្នា នៅពេលដែលពួកគេធ្វើត្វាវ៉ាហ្វហើយមិនបានដើរ។ ហើយលោកបាននិយាយថា - នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់លោក ហើប (Harb) - ចំពោះអ្នកដែលភ្លេចការដើររវាងភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ រហូតដល់គាត់បានត្រឡប់ទៅផ្ទះរបស់គាត់វិញ គឺគ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយ។ ហើយលោក កាឌី (Qadi) បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-មុជចារ៉ាត (អាល់-Mujarrad) និងកន្លែងផ្សេងទៀតថា៖ នេះគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញបន្ថែមដោយការបង់ប្រាក់ពិន័យ (ដាំ) នេះគឺជាអ្វីដែល Sheikh បានរៀបរាប់នៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់។ ដូច្នេះ អ្នកដែលនិយាយថា វាគឺជាកិច្ចផ្អៀងចិត្ត (ត៉តោវ៉ុច) គឺបានយកព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះមកធ្វើជាភស្តុតាងថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ ភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ គឺជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨] ﴿ដូច្នេះ អ្នកណាដែលធ្វើបុណ្យហជ្ជទៅកាន់ផ្ទះកាអ៍បះ ឬធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ គឺគ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយចំពោះពួកគេក្នុងការដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះ ហើយអ្នកណាដែលធ្វើកិច្ចកុសលបន្ថែមដោយស្ម័គ្រចិត្ត នោះអល់ឡោះគឺជាព្រះដ៏ទ្រាំទ្រដឹងឮជាប្រាកដ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨] ដូច្នេះ ព្រះអង្គបានប្រាប់ថា ភ្នំទាំងពីរគឺជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ ហើយរឿងនេះទាមទារថា ការដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរគឺត្រូវបានកំណត់ និងអនុញ្ញាតជាស៊ូណាន់ន់ ដោយមិនមានការបន្ថែមអ្វីក្រៅពីនោះឡើយ ព្រោះថាប្រសិនបើទ្រង់ចង់បានអ្វីដែលលើសពីនេះ ទ្រង់នឹងបញ្ជាឱ្យដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរដូចដែលទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះ ចورរំលឹកអល់ឡោះនៅឯអាគារម័សជិឌុយល៍ហារ៉ាម (ម៉ុសដាលីហ្វាហ៍) ចុះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៩៨] បន្ទាប់មកទ្រង់បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះ អ្នកណាដែលធ្វើបុណ្យហជ្ជទៅកាន់ផ្ទះកាអ៍បះ ឬធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ គឺគ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយចំពោះពួកគេក្នុងការដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨] ហើយការដកចេញនូវបាបកម្ម ទោះបីជាវាដើម្បីបំបាត់ការសង្ស័យដែលបានកើតមានឡើងចំពោះពួកគេក្នុងការដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះក៏ដោយ - ដូចដែលនឹងត្រូវបង្ហាញជូនខាងមុខនេះ ប្រសិនបើអល់ឡោះមានបំណង - នោះទម្រង់បែបបទនេះគឺទាមទារឱ្យមានការអនុញ្ញាតឱ្យដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះ។ ហើយការដែលភ្នំទាំងពីរគឺជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ គឺទាមទារឱ្យមានការលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើវា។ ដូច្នេះ ទើបដឹងថា ការថ្លែងនោះគឺក្នុងគោលបំណងលើកទឹកចិត្តឱ្យដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរ និងដើម្បីបំបាត់ការសង្ស័យដែលបានកើតមានឡើង។ ចំពោះការបន្ថែមលើសពីនេះ គឺគ្មានឡើយ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿និងអ្នកណាដែលធ្វើកិច្ចកុសលបន្ថែមដោយស្ម័គ្រចិត្ត នោះអល់ឡោះគឺជាព្រះដ៏ទ្រាំទ្រដឹងឮជាប្រាកដ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨] ហើយនៅពេលដែលអល់ឡោះបានលើកទឹកចិត្តដល់កិច្ចការណាមួយ និងធ្វើឱ្យវាក្លាយជាការល្អ បន្ទាប់មកទ្រង់បានបញ្ចប់វាដោយការលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើកិច្ចកុសលបន្ថែមដោយស្ម័គ្រចិត្ត នោះវាគឺជាភស្តុតាងបង្ហាញថាវាគឺជាកិច្ចផ្អៀងចិត្ត (ត៉តោវ៉ុច) បើពុំនោះទេ គឺវាមិនមានទំនាក់ទំនងគ្នារវាងការចាប់ផ្តើមនៃអាយ៉ាត់ និងការបញ្ចប់របស់វាឡើយ។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោក អាត្វា (Ata') ពីលោក អ៊ីប៊ុន អាប់បាស់ (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) ថា៖ គាត់ធ្លាប់អានថា៖ (គឺមិនត្រូវដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះឡើយ)។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោក អាត្វា ក្នុងការអានរបស់លោក អ៊ីប៊ុន ម៉ាស្ត៊ូត (Ibn Mas'ud) ឬនៅក្នុងគម្ពីរគូរ៉ានរបស់លោក អ៊ីប៊ុន ម៉ាស្ត៊ូត ថា៖ (គឺមិនត្រូវដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះឡើយ) ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយលោក អាហ្មេត នៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-ណាស៉ិខ វ៉ាល-ម៉ាន់សូខ (An-Nasikh wអាល់-Mansukh)។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីលោក អាណាស់ (អាណាស) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកអានស័រ (Ansar) ធ្លាប់ស្អប់ខ្ពើមការដើររវាងភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ រហូតទាល់តែមានការទម្លាក់ចុះនូវព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ ភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ គឺជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលធ្វើបុណ្យហជ្ជទៅកាន់ផ្ទះកាអ៍បះ ឬធ្វើអ៊ុមរ៉ោះ គឺគ្មានបាបកម្មអ្វីឡើយចំពោះពួកគេក្នុងការដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨]» ត្រូវបានយល់ស្របគ្នាដោយអាល់-ប៊ូខារី និងមុស្លីម ដោយប្រើប្រាស់ពាក្យសម្តីរបស់លោក មុស្លីម (មូស្លីម)។ ចماបើយោងតាមពាក្យសម្តីរបស់លោក អាល់-ប៊ូខារី (អាល់-ពូខារី) ពីលោក អាស៉ិម ប៊ុន សុលៃម៉ាន (Asim អ៊ីប៊ីន Sulaiman) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំបានសួរលោក អាណាស់ ប៊ុន មាលិក (អាណាស អ៊ីប៊ីន ម៉ាលីក) អំពីភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍? លោកបានឆ្លើយថា៖ ពួកយើងធ្លាប់គិតថាវាជាកិច្ចការពីសម័យកាលកាលាហ៊ីយ៉ាត់ (សម័យមិនទាន់ស្គាល់ឥស្លាម) ប៉ុន្តែនៅពេលដែលសាសនាឥស្លាមបានមកដល់ ពួកយើងបានបមឈប់ពីវា ស្រាប់តែអល់ឡោះបានទម្លាក់ចុះនូវព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ ភ្នំស៉ីផា និងមើមរ៉្វាហ៍ គឺជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨] រហូតដល់ពាក្យថា " ជុំវិញភ្នំទាំងពីរនោះ "។ ដូច្នេះ លោក អាណាស់ ប៊ុន មាលិក នេះ គឺបានដឹងពីមូលហេតុនៃការទម្លាក់ចុះនូវអាយ៉ាត់គូរ៉ាន ហើយគាត់ធ្លាប់បាននិយាយថា៖ «វាគឺជាកិច្ចផ្អៀងចិត្ត (ត៉តោវ៉ុច)» ដូច្នេះ ទើបដឹងថាគាត់បានយល់ពីអាយ៉ាត់គូរ៉ាននោះថាវាចេញក្នុងន័យលើកទឹកចិត្ត និងជំរុញឱ្យធ្វើកិច្ចកុសលបន្ថែមដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ ចំពោះអ្នកដែលនិយាយថា វាគឺជាកិច្ចការជាកាតព្វកិច្ច (ក្នុងទូទៅ) ហើយនេះគឺជាទស្សនៈរបស់ក្រុមភាគច្រើននៃពួកសាវ័ករបស់យើង គឺដោយសារតែអល់ឡោះបានមានព្រះបន្ទូលថា ភ្នំទាំងពីរគឺជា ﴿សញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ﴾ [បាកូរ៉ោះ៖ ១៥៨] ហើយអ្វីៗទាំងអស់ដែលជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ គឺចាំបាច់ត្រូវតែមានកិច្ចពិធីបុណ្យជាកាតព្វកិច្ចនៅទីនោះ ដូចជាសញ្ញាណដទៃទៀតដែរ គឺភ្នំអរ៉ហ្វាត ម៉ុសដាលីហ្វាហ៍ មីណាស់ និងផ្ទះកាអ៍បះ ព្រោះថាទីកន្លែងទាំងនេះ គឺត្រូវបានធ្វើឡើងដោយអល់ឡោះឱ្យមានការរំលឹកព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គនៅទីនោះ ត្រូវបានធ្វើការគោរពបូជាចំពោះព្រះអង្គ និងត្រូវបានបំពេញកិច្ចពិធីបុណ្យ រហូតទាល់តែវាបានក្លាយជាទីតាំងល្បីល្បាញ ហើយទ្រង់បានបង្គាប់ដល់មនុស្សលោកឱ្យធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីនោះ។ ដូច្នេះ គឺមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឱ្យទីកន្លែងនោះក្លាយជាសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ និងជាទីតាំងល្បីល្បាញរបស់ព្រះអង្គឡើយ ហើយមនុស្សលោកបែរជាមានសិទ្ធិជម្រើសរវាងការទៅកាន់ទីនោះ ឬការមិនអើពើនឹងវា ព្រោះថាការមិនអើពើនឹងវាគឺផ្ទុយទៅនឹងការគោរពវារីករាយចំពោះវា ហើយការគោរពវារីករាយចំពោះសញ្ញាណនៃសាសនាគឺជាកាតព្វកិច្ច យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿និងអ្នកណាដែលគោរពវារីករាយចំពោះសញ្ញាណនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ នោះពិតប្រាកដណាស់វាចេញមកពីភាពកោតខ្លាចអល់ឡោះ (តាក់វ៉ា) នៅក្នុងចិត្តគំនិត﴾ [ហាច៖ ៣២] ហើយភាពកោតខ្លាចអល់ឡោះ (តាក់វ៉ា) គឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់មនុស្សលោក ដែលអល់ឡោះបានបង្គាប់ និងបានផ្ដាំផ្ញើវា (តាក់វ៉ា) នៅកន្លែងផ្សេងៗជាច្រើន ហើយទ្រង់បានប្រទេចផ្តាសាអ្នកដែលមិនកោតខ្លាចអល់ឡោះ និងបានគំរាមកំហែងដល់អ្នកដែលមិនត្រូវការភាពកោតខ្លាចអល់ឡោះ។ ហើយនៅពេលដែលការដើរជុំវិញភ្នំទាំងពីរគឺជាការគោរពវារីករាយចំពោះវា ហើយការគោរពវារីករាយចំពោះវាគឺចេញមកពី