វិធីសាស្ត្រវិនិច្ឆ័យក្តីតាមគន្លងច្បាប់ឥស្លាម

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានស្នើសុំ៖ «...នៅក្នុងផ្ទះរបស់គាត់មានអ្វីមួយដែលមានរូបភាពឈើឆ្កាង លើកលែងតែគាត់ត្រូវតែបំបែកវាចោល»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅ «អស្សហ៊ីហ៊ីន» (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងគាត់) បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សូមស្បថដោយព្រះអង្គដែលព្រលឹងរបស់ខ្ញុំស្ថិតនៅក្នុងកណ្តាប់ព្រះហស្តរបស់ទ្រង់ ពិតជាជិតមកដល់ហើយ ដែលបុត្ររបស់ម៉ារយ៉ាម (អ៊ីសា) នឹងចុះមកក្នុងចំណោមពួកអ្នក ជាអ្នកវិនិច្ឆ័យដ៏យុត្តិធម៌។ គាត់នឹងបំបែកឈើឆ្កាង សម្លាប់ជ្រូក និងលុបបំបាត់ការបង់ពន្ធ (ជិហ្សយ៉ះ)»។ ទាំងនេះគឺជាបណ្តារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់ពួកគាត់) គឺអ៊ីប្រាហ៊ីម, មូសា, អ៊ីសា និងអ្នកបិទបញ្ចប់នៃបណ្តារ៉សូល គឺមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់)។ ពួកគេទាំងអស់សុទ្ធតែមានជំហរលើការលុបបំបាត់រាល់អ្វីដែលជាការហាមឃាត់ និងការបំផ្លាញវាចោលទាំងស្រុង។ ដូចគ្នានេះដែរ គឺបណ្តាសហាបះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ) ដូច្នេះគ្មានការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអ្នកណាដែលប្រឆាំងនឹងរឿងនេះឡើយ។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (អ៊ីម៉ាម អះម៉ាត់) ថា៖ មានគេប្រគល់ក្អមប្រាក់ឱ្យខ្ញុំដើម្បីលក់ តើលោកយល់ថាខ្ញុំគួរតែបំបែកវា ឬលក់វាទាំងមូលបែបនេះ? លោកឆ្លើយថា៖ «ចូរអ្នកបំបែកវាចោល»។ ហើយលោកបាននិយាយទៀតថា៖ មានគេនិយាយទៅកាន់អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ មានបុរសម្នាក់បានអញ្ជើញមនុស្សមួយក្រុម ហើយគេបានលើកថាសប្រាក់ និងក្អមប្រាក់មកជូន។ បុរសនោះក៏បានបំបែកវាចោល ហើយអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ក៏ពេញចិត្តនឹងសកម្មភាពបំបែកនោះ។ លោកបាននិយាយថា៖ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានប្រើខ្ញុំឱ្យយករបស់មួយទៅឱ្យបុរសម្នាក់ ពេលខ្ញុំចូលទៅជួបគាត់ គេបានលើកប្រអប់ដាក់កាហូល (មូកហូលះ) ដែលមានគម្របធ្វើពីប្រាក់មកជូន ខ្ញុំក៏បានកាត់វាចោល ហើយគាត់ក៏ពេញចិត្តនឹងសកម្មភាពនោះ ហើយគាត់ក៏ញញឹម។ មូលហេតុនៃរឿងនេះគឺ៖ ការផលិតគ្រឿងប្រាក់គឺជារឿងហាមឃាត់ ដូច្នេះវាមិនមានតម្លៃ និងមិនមានភាពពិសិដ្ឋអ្វីឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត៖ ការលុបបំបាត់ទម្រង់បែបនេះគឺជាការទាមទារ ដូច្នេះគាត់ (អ្នកដែលបំបែកវា) គឺជាអ្នកធ្វើអំពើល្អ ហើយគ្មានកំហុសអ្វីចំពោះអ្នកធ្វើអំពើល្អឡើយ។ [ជំពូកស្តីពីការដុត និងបំផ្លាញសៀវភៅដែលនាំឱ្យវង្វេង] ១១៥ - (ជំពូក) ដូចគ្នានេះដែរ មិនមានការសងសំណងអ្វីឡើយក្នុងការដុតសៀវភៅដែលនាំឱ្យវង្វេង និងការបំផ្លាញវាចោល។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អះម៉ាត់ ថា៖ ខ្ញុំបានខ្ចីសៀវភៅមួយក្បាលដែលមានខ្លឹមសារមិនល្អ តើលោកយល់ថាខ្ញុំគួរតែហែកវា ឬដុតវាចោល? លោកឆ្លើយថា៖ «បាទ (ដុតវាចោលទៅ)»។ ពិតជាមានរឿងរ៉ាវដែល «ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) បានឃើញនៅក្នុងដៃរបស់អ៊ូម៉ារ នូវសៀវភៅមួយក្បាលដែលគាត់បានចម្លងចេញពីគម្ពីរតូរ៉ាត ហើយព្យាការីពេញចិត្តនឹងភាពស្របគ្នារបស់វាជាមួយគម្ពីរគួរអាន ប៉ុន្តែទឹកមុខរបស់ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) បានប្រែប្រួល (ដោយមិនពេញចិត្ត) រហូតដល់អ៊ូម៉ារបានយកវាទៅដាក់ក្នុងឡដុត»។ ចុះទម្រាំតែព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) បានឃើញសៀវភៅដែលគេតែងឡើងបន្ទាប់ពីសម័យរបស់គាត់ ដែលខ្លឹមសារខ្លះរបស់វាប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលមានក្នុងគម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់ន់នោះ តើនឹងទៅជាយ៉ាងណា? មានតែអល់ឡោះទេដែលជាអ្នកជួយ។ ពិតជា «ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) បានបញ្ជាឱ្យអ្នកដែលបានកត់ត្រាអ្វីមួយពីគាត់ក្រៅពីគម្ពីរគួរអាន ត្រូវលុបវាចោល» បន្ទាប់មក «គាត់បានអនុញ្ញាតឱ្យកត់ត្រាស៊ូណាន់ន់របស់គាត់» ហើយគាត់មិនបានអនុញ្ញាតឱ្យកត់ត្រាអ្វីក្រៅពីនោះឡើយ។ សៀវភៅទាំងអស់នេះដែលមានខ្លឹមសារប្រឆាំងនឹងស៊ូណាន់ន់ គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យមានឡើយ ផ្ទុយទៅវិញគឺត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យលុបបំបាត់ និងបំផ្លាញវាចោល។ គ្មានអ្វីដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សហគមន៍ (អ៊ូម្ម៉ះ) លើសពីសៀវភៅទាំងនេះឡើយ។ បណ្តាសហាបះបានដុតចោលនូវរាល់គម្ពីរគួរអាន (មូសហ្វ) ដែលខុសពីមូសហ្វរបស់អ៊ូស្មង់ នៅពេលដែលពួកគេភ័យខ្លាចចំពោះសហគមន៍ពីការបែកបាក់គ្នា។ ចុះទម្រាំតែពួកគេបានឃើញសៀវភៅទាំងនេះ ដែលបង្កឱ្យមានការខ្វែងគំនិត និងការបែកបាក់គ្នាក្នុងចំណោមសហគមន៍ តើនឹងទៅជាយ៉ាងណា? អាល់ខាល់ឡាល់ បាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប៊ី ហារូន បានប្រាប់ខ្ញុំថា អាប៊ុលហារីស បានរៀបរាប់ប្រាប់ពួកគេថា៖ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ ការតែងសៀវភៅបានធ្វើឱ្យពួកគេវិនាស ពួកគេបានបោះបង់ចោលនូវដាន (អាសារ) របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) ហើយបែរទៅរកការជជែកវែកញែក (កាលាម) វិញ។ លោកបាននិយាយទៀតថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អះម៉ាត់ ប៊ីន វ៉ាស៊ីល អាល់មុករី បានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ ខ្ញុំបានឮអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ - នៅពេលគេសួរគាត់អំពីការប្រើគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន (រ៉ៃ) - លោកបានដំឡើងសំឡេង ហើយនិយាយថា៖ គ្មានអ្វីដែលត្រឹមត្រូវចេញពីការប្រើគំនិតផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ ចូរអ្នកទាំងឡាយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគម្ពីរគួរអាន ហាឌីស និងដាន (អាសារ) របស់ពួកអ្នកជំនាន់មុន។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អ៊ីបនូ មូឆៃស៍៖ មានបុរសម្នាក់បានសួរអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ តើខ្ញុំគួរកត់ត្រាការប្រើគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន (រ៉ៃ) ដែរឬទេ? លោកឆ្លើយថា៖ តើអ្នកនឹងធ្វើអ្វីជាមួយការប្រើគំនិតផ្ទាល់ខ្លួននោះ? ចូរអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ូណាន់ន់ ហើយរៀនវាឱ្យច្បាស់ និងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវហាឌីសដែលគេស្គាល់ច្បាស់។ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អះម៉ាត់ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំនិយាយថា៖ សៀវភៅទាំងនេះគឺជាការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអះ) ដែលគេបានតែងឡើង។ អ៊ីស្ហាក់ ប៊ីន ម៉ាន់សួរ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ និយាយថា៖ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងការតែងសៀវភៅអ្វីទាំងអស់ អ្នកណាដែលតែងសៀវភៅ គឺគាត់ជាអ្នកបង្កើតថ្មី (មូពតដេអ៊ិ)។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប៊ី បាក្រ អាល់មុករ៉ដាមី បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា ហាំម៉ាត ប៊ីន ហ្សៃដ បានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា៖ លោកបាននិយាយទៅកាន់ខ្ញុំថា អ៊ីបនូ អោន បាននិយាយទៅកាន់ខ្ញុំថា៖ ឱហាំម៉ាតអើយ សៀវភៅទាំងនេះធ្វើឱ្យមនុស្សវង្វេង។ អាល់ម៉ៃមូនី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានពិភាក្សាជាមួយអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អំពីកំហុសរបស់មនុស្សក្នុងវិស័យចំណេះដឹង លោកបាននិយាយថា៖ តើមានមនុស្សណាខ្លះដែលមិនខុស? ជាពិសេសអ្នកដែលតែងសៀវភៅ គឺគាត់កាន់តែមានកំហុសច្រើន។ អ៊ីស្ហាក់ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮអាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ - នៅពេលក្រុមមនុស្សមកពីតំបន់ អារដាប៊ីល បានសួរគាត់អំពីបុរសម្នាក់ឈ្មោះ អាប់ឌុលរ៉ាហ៊ីម ដែលបានតែងសៀវភៅមួយក្បាល - អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ តើមានសហាបះរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) ណាម្នាក់បានធ្វើបែបនេះដែរឬទេ? ឬក៏ពួកតាប៊ីអ៊ីន? លោកបាននិយាយដោយតឹងរ៉ឹង និងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងរឿងនេះ ហើយបាននិយាយថា៖ ចូរអ្នកទាំងឡាយហាមឃាត់មនុស្សកុំឱ្យជួបគាត់ ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយប្រកាន់ខ្ជាប់នូវហាឌីស។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អាប៊ុលហារីស៖ ខ្ញុំមិនដែលកត់ត្រាអ្វីពីសៀវភៅដែលគេតែងឡើងទាំងនេះឡើយ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ហ្សៃដ អាល់មុស្តាំលី បាននិយាយថា៖ មានបុរសម្នាក់បានសួរអះម៉ាត់ ថា៖ តើខ្ញុំគួរកត់ត្រាសៀវភៅដែលប្រើគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន (រ៉ៃ) ដែរឬទេ? លោកឆ្លើយថា៖ កុំធ្វើបែបនោះ ចូរអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវហាឌីស និងដាន (អាសារ)។ អ្នកសួរបាននិយាយទៅកាន់លោកថា៖ អ៊ីបនូ អាល់មូបាន៉ាក់ បានកត់ត្រាវា! អះម៉ាត់ បានឆ្លើយទៅគាត់ថា៖ អ៊ីបនូ អាល់មូបាន៉ាក់ មិនមែនចុះមកពីលើមេឃទេ យើងត្រូវបានគេបញ្ជាឱ្យទទួលយកចំណេះដឹងពីប្រភពដើម (គម្ពីរ និងស៊ូណាន់ន់)។ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អះម៉ាត់ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំនិយាយ - នៅពេលលោកលើកឡើងអំពីការតែងសៀវភៅ - លោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំស្អប់វាណាស់។ បុរសម្នាក់នេះបានតែងសៀវភៅ បុរសម្នាក់ទៀតក៏មកតែងសៀវភៅមួយទៀត ហើយម្នាក់ទៀតក៏មកតែងសៀវភៅមួយទៀត រឿងនេះគ្មានទីបញ្ចប់ឡើយ។ រាល់ពេលដែលមានបុរសម្នាក់មក គាត់តែងសៀវភៅមួយក្បាល ហើយសៀវភៅទាំងនេះគឺជាការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអះ)។ រាល់ពេលដែលមានបុរសម្នាក់មក គាត់តែងសៀវភៅមួយក្បាល ហើយបោះបង់ចោលហាឌីសរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) និងសហាបះរបស់គាត់។ គ្មានអ្វីក្រៅពីការដើរតាម (អ៊ីតិបា) និងស៊ូណាន់ន់ ព្រមទាំងហាឌីសរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់គាត់) និងសហាបះរបស់គាត់ឡើយ។ លោកបានរិះគន់ការតែងសៀវភៅ និងស្អប់វាជាខ្លាំង។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយនៅកន្លែងមួយទៀតថា៖ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ ពួកគេដាក់ការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអះ) នៅក្នុងសៀវភៅរបស់ពួកគេ ខ្ញុំពិតជាព្រមានយ៉ាងខ្លាំងក្លាអំពីវា។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ ពួកគេយកម៉ាលិកមកធ្វើជាភស្តុតាងថា៖ លោកបានតែងសៀវភៅមួយក្បាល? អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានឆ្លើយថា៖ ចុះអ៊ីបនូ អោន, អាតតៃមី, យូណូស និងអាយូប តើពួកគេបានតែងសៀវភៅដែរឬទេ? តើនៅលើលោកនេះមានអ្នកណាដូចពួកគេដែរឬទេ? ហើយអ៊ីបនូ ស៊ីរីន និងសហាបះរបស់គាត់ មិនកត់ត្រាហាឌីសផង ចុះទម្រាំតែការប្រើគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន (រ៉ៃ) វិញ? សម្តីរបស់អះម៉ាត់ក្នុងរឿងនេះមានច្រើនណាស់ ដែលអាល់ខាល់ឡាល់បានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ «អាល់អ៊ីលម៍»។ បញ្ហានៃការតែងសៀវភៅ៖ វាមានការលម្អិត ដែលមិនមែនជាកន្លែងសម្រាប់ពន្យល់នៅទីនេះទេ។ អះម៉ាត់បានស្អប់រឿងនោះ និងហាមឃាត់វា៖ ដោយសារតែវាធ្វើឱ្យមនុស្សរវល់នឹងវា ហើយបែរខ្នងដាក់គម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់ន់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើសៀវភៅទាំងនោះមានខ្លឹមសារជួយលើកស្ទួយគម្ពីរគួរអាន និងស៊ូណាន់ន់ ការពារវា និងបដិសេធចំពោះគំនិត និងមហ្សហាប់ដែលប្រឆាំងនឹងវា នោះវាមិនមានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ វាអាចជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាហ្ស៊ីប) គួរឱ្យសរសើរ (មូស្តាហាប) ឬអនុញ្ញាត (មូពាហ៍) ទៅតាមកាលៈទេសៈ។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ សរុបសេចក្តីមក៖ សៀវភៅទាំងនេះដែលមានខ្លឹមសារកុហក និងការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអះ) គឺចាំបាច់ត្រូវតែបំផ្លាញ និងលុបបំបាត់ចោល។ វាមានសិទ្ធិត្រូវបំផ្លាញជាងឧបករណ៍កម្សាន្ត និងឧបករណ៍តន្ត្រី ឬក្អមស្រាទៅទៀត ព្រោះគ្រោះថ្នាក់របស់វាធំធេងជាងគ្រោះថ្នាក់នៃរបស់ទាំងនោះ ហើយគ្មានការសងសំណងអ្វីឡើយក្នុងការបំផ្លាញវា ដូចគ្នានឹងការមិនមានការសងសំណងក្នុងការបំបែកក្អមស្រា និងការចាក់ស្រាចោលដែរ។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ ប្រសិនបើខ្ញុំឃើញគ្រឿងស្រវឹងនៅក្នុងដប ឬស្បែកក្អម តើខ្ញុំគួរតែបំបែកវា ឬចាក់វាចោល? លោកឆ្លើយថា៖ «បំបែកវាចោល»។ អាប៊ូ តាលីប បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយថា យើងដើរកាត់គ្រឿងស្រវឹងតិច ឬច្រើន តើខ្ញុំគួរតែបំបែកវាទេ? លោកឆ្លើយថា៖ «បាទ អ្នកត្រូវតែបំបែកវា»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន ហាប បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ ខ្ញុំជួបបុរសម្នាក់ដែលមានស្បែកក្អមគ្របជិត? លោកសួរថា៖ តើដោយមានការសង្ស័យ (ថាជាស្រា) មែនទេ? ខ្ញុំឆ្លើយថា៖ បាទ។ លោកឆ្លើយថា៖ «ចូរអ្នកបំបែកវាចោល»។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អ៊ីបនូ ម៉ាន់សួរ - អំពីបុរសម្នាក់ដែលឃើញឧបករណ៍តន្ត្រី (តូនប៊ូ) និងស្គរដែលគ្របជិត ឬដប

ជំពូកស្តីពីជនពាលដែលជាទីជម្រករបស់ក្រុមមនុស្សពាល និងអ្នកសេពគ្រឿងស្រវឹង។

និងអ៊ូបៃ ប៊ីន កាអាប់ បានផឹកភេសជ្ជៈដែលធ្វើពីផ្លែឈើ (ហ្វាឌីខ) និងល្មម។ បន្ទាប់មកមានអ្នកម្នាក់បានមកប្រាប់ពួកគេថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ ស្រាត្រូវបានហាមឃាត់ហើយ»។ អប៊ូ តាល់ហះ ក៏បាននិយាយថា៖ «ឱ អានាស! ចូរក្រោកឡើងទៅកាន់ពាងនោះ ហើយវាយវាឱ្យបែក»។ ខ្ញុំ (អានាស) ក៏បានទៅកាន់ត្បាល់ថ្មមួយរបស់យើង ហើយខ្ញុំក៏វាយពាងនោះនឹងបាតត្បាល់រហូតដល់វាបែក។ នៅក្នុងសៀវភៅ «ស៊ូណាន់ន់ អាន់-ណាសាអ៊ី» និង «អប៊ូ ដាវូដ» មានរាយការណ៍ពី អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានដឹងថា រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ តែងតែถือសីល (ស៊ូអ៊ុំ) នៅថ្ងៃខ្លះ។ ខ្ញុំក៏បានរង់ចាំពេលដែលលោកស្រាយសីល ដោយបានរៀបចំភេសជ្ជៈ (ណាប៊ីហ្ស) នៅក្នុងពាងមួយ។ លុះដល់ពេលល្ងាច ខ្ញុំក៏យកវាទៅជូនលោក... (រហូតដល់ចប់ហាឌីស)។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរយកវាទៅចាក់ចោលនៅឯជញ្ជាំងនោះចុះ ព្រោះនេះគឺជាភេសជ្ជៈរបស់អ្នកដែលមិនជឿលើអល់ឡោះ និងថ្ងៃបរលោកឡើយ»។ [ជំពូក៖ ស្តីពីអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាប ដែលជាកន្លែងប្រមូលផ្តុំនៃអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ និងអ្នកផឹកស្រា] អ៊ីប៊ុន អាប់ប៊ី អ៊ូម៉ារ បាននិយាយថា៖ អ៊ីប៊ុន អាល់កាស៊ីម បាននិយាយថា លោកអ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ត្រូវបានគេសួរអំពីអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាប ដែលជាកន្លែងរបស់គាត់មានអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើអបាយមុខ និងអ្នកផឹកស្រាប្រមូលផ្តុំគ្នាថា៖ តើគួរធ្វើដូចម្តេចចំពោះគាត់? លោកឆ្លើយថា៖ «ត្រូវបណ្តេញគាត់ចេញពីផ្ទះរបស់គាត់ ហើយត្រូវជួលផ្ទះ ឬបន្ទប់ទាំងនោះឱ្យអ្នកដទៃ»។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើមិនគួរលក់ផ្ទះនោះទេឬ? លោកឆ្លើយថា៖ «កុំលក់អី ប្រហែលជាគាត់នឹងត្រឡប់ខ្លួន (តាវបាត) ហើយវិលត្រឡប់មកផ្ទះរបស់គាត់វិញ»។ អ៊ីប៊ុន អាល់កាស៊ីម បាននិយាយថា៖ ត្រូវព្រមានគាត់ម្តង ឬពីរដង ឬបីដង បើគាត់មិនព្រមឈប់ទេ ត្រូវបណ្តេញគាត់ចេញ ហើយជួលផ្ទះនោះឱ្យអ្នកដទៃ។ អ៊ីប៊ុន រូស្ដ បាននិយាយថា៖ លោកម៉ាលិក បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់វ៉ាឌីហះ» ថា៖ ផ្ទះនោះគួរតែត្រូវលក់ចេញ (ប្រសិនបើគាត់មិនព្រមឈប់) ដែលផ្ទុយពីការលើកឡើងរបស់លោកនៅក្នុងរាយការណ៍នេះ។ លោកបានបន្តថា៖ ការលើកឡើងរបស់លោកនៅក្នុងរាយការណ៍នេះគឺត្រឹមត្រូវជាង ដោយសារហេតុផលដែលលោកបានលើកឡើងថា គាត់អាចនឹងត្រឡប់ខ្លួន (តាវបាត) ហើយវិលត្រឡប់មកផ្ទះរបស់គាត់វិញ។ ហើយប្រសិនបើផ្ទះនោះមិនមែនជារបស់គាត់ ហើយគាត់ជួលគេនៅ គឺត្រូវបណ្តេញគាត់ចេញ ហើយជួលឱ្យអ្នកដទៃ ដោយមិនចាំបាច់លុបចោលកិច្ចសន្យាជួលនោះទេ នេះបើតាមអ្វីដែលលោកបានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់មូដាវ៉ាន់ណាហ៍»។ យ៉ះយ៉ា ប៊ីន យ៉ះយ៉ា បានរាយការណ៍ថា លោក (ម៉ាលិក) បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថា គួរតែដុតផ្ទះរបស់អ្នកលក់ស្រាចោល»។ លោកបានបន្តថា៖ «សិស្សរបស់ពួកយើងខ្លះបានប្រាប់ខ្ញុំថា លោកម៉ាលិក ចូលចិត្តឱ្យដុតផ្ទះរបស់អ្នកលក់ស្រាដែលលក់ស្រាជាអាជីព»។ មានគេសួរលោកថា៖ ចុះបើគ្រិស្តបរិស័ទលក់ស្រាឱ្យមូស្លីមវិញ? លោកឆ្លើយថា៖ «ប្រសិនបើបានព្រមានគាត់ហើយ តែគាត់មិនព្រមឈប់ ខ្ញុំយល់ឃើញថា គួរតែដុតផ្ទះរបស់គាត់ចោលដោយភ្លើង»។ លោកបាននិយាយថា៖ លៃស៍ បានប្រាប់ខ្ញុំថា អ៊ូម៉ារ ប៊ីន អាល់ខាតតប បានដុតផ្ទះរបស់ រ៉ូវ៉ៃស៊ីដ អត្ថះហ្វ៊ី ចោល ព្រោះគាត់លក់ស្រា ហើយលោកបាននិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «អ្នកគឺជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ហ្វូយៃស៊ីក) មិនមែនជាអ្នកមានសីលធម៌ (រ៉ូវ៉ៃស៊ីដ) ឡើយ»។ [ជំពូក៖ ស្តីពីការលាយឡំគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី នៅតាមទីផ្សារ កន្លែងកម្សាន្ត និងកន្លែងប្រមូលផ្តុំបុរស] ក្នុងចំណោមនោះគឺ៖ អ្នកដឹកនាំ (វ៉ាលីយុលអាំរ) មានកាតព្វកិច្ចហាមឃាត់ការលាយឡំគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី នៅតាមទីផ្សារ កន្លែងកម្សាន្ត និងកន្លែងប្រមូលផ្តុំបុរស។ លោកម៉ាលិក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំយល់ឃើញថា អ្នកដឹកនាំគួរតែព្រមានដល់ជាងមាស កុំឱ្យស្ត្រីទៅអង្គុយនៅក្បែរពួកគេ។ ខ្ញុំយល់ឃើញថា មិនគួរទុកឱ្យស្ត្រីវ័យក្មេងអង្គុយនៅក្បែរជាងមាសឡើយ។ ចំណែកស្ត្រីវ័យចំណាស់ ឬអ្នកបម្រើដែលមិនមានការសង្ស័យលើការអង្គុយរបស់ពួកគេ និងមិនមានការសង្ស័យលើអ្នកដែលពួកគេទៅអង្គុយក្បែរនោះ ខ្ញុំមិនឃើញមានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ អ្នកដឹកនាំត្រូវទទួលខុសត្រូវលើរឿងនេះ ហើយការល្បួង (ហ្វីតណះ) ក្នុងរឿងនេះគឺធំធេងណាស់។ រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនបានបន្សល់ទុកនូវការល្បួងណាមួយដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់បុរស ជាងស្ត្រីនោះឡើយ»។ នៅក្នុងហាឌីសមួយទៀត៖ «ចូររក្សាគម្លាតរវាងបុរស និងស្ត្រី»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសមួយទៀត៖ លោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ស្ត្រីថា៖ «ពួកនាងគួរតែដើរនៅតាមចិញ្ចើមផ្លូវ»។ វាជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវហាមឃាត់ស្ត្រីមិនឱ្យចេញក្រៅដោយតុបតែងខ្លួនយ៉ាងស្រស់ស្អាត និងហាមឃាត់ពួកគេពីការស្លៀកពាក់ដែលមើលទៅដូចជាស្លៀកពាក់តែហាក់ដូចជាអាក្រាត ដូចជាសម្លៀកបំពាក់រលុងៗ ឬស្តើងៗ។ ក៏ដូចជាហាមឃាត់ពួកគេពីការនិយាយលេងជាមួយបុរសនៅតាមផ្លូវ និងហាមឃាត់បុរសពីការធ្វើបែបនោះ។ ប្រសិនបើអ្នកដឹកនាំយល់ឃើញថា គួរតែធ្វើឱ្យខូចសម្លៀកបំពាក់របស់ស្ត្រីដែលតុបតែងខ្លួនចេញក្រៅដោយប្រើទឹកថ្នាំ ឬអ្វីផ្សេងទៀត នោះអ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបែបនេះ ហើយវាជាការត្រឹមត្រូវ។ នេះគឺជាទណ្ឌកម្មផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដ៏ស្រាលបំផុតសម្រាប់ពួកគេ។ អ្នកដឹកនាំមានសិទ្ធិឃុំខ្លួនស្ត្រី ប្រសិនបើនាងចេញក្រៅផ្ទះញឹកញាប់ពេក ជាពិសេសប្រសិនបើនាងចេញក្រៅដោយតុបតែងខ្លួន។ ការបណ្តោយឱ្យស្ត្រីធ្វើបែបនេះ គឺជាការជួយពួកគេឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាប និងការមិនស្តាប់បង្គាប់ ហើយអល់ឡោះនឹងសួរដេញដោលអ្នកដឹកនាំអំពីបញ្ហានេះ។ អមៀរុល មូមិនីន អ៊ូម៉ារ ប៊ីន អាល់ខាតតប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បានហាមឃាត់ស្ត្រីមិនឱ្យដើរលើផ្លូវដែលបុរសដើរ និងមិនឱ្យលាយឡំជាមួយពួកគេនៅលើផ្លូវ។ ដូច្នេះ អ្នកដឹកនាំត្រូវតែយកគំរូតាមលោកក្នុងរឿងនេះ។ អាល់ខាល់ឡាល់ បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ «ចាមិអិហ៍» របស់គាត់ថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន យ៉ះយ៉ា អាល់កាហ្វហ្វាល់ បានប្រាប់ខ្ញុំថា គាត់បាននិយាយទៅកាន់ អប៊ូ អាប់ឌីលឡោះ ថា៖ ខ្ញុំឃើញបុរសអាក្រក់នៅជាមួយស្ត្រី? លោកឆ្លើយថា៖ «ចូរស្រែកហៅគាត់ទៅ»។ រ៉សូល ﷺ បានប្រាប់ថា៖ «ស្ត្រីណាក៏ដោយដែលប្រើទឹកអប់ ហើយចេញពីផ្ទះរបស់នាង នាងគឺជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើខុសប្រវេណី (ហ្សានីយ៉ះ)»។ «ត្រូវហាមឃាត់ស្ត្រីមិនឱ្យទៅចូលរួមការអធិស្ឋាន (សឡាត) អ៊ីសាក្នុងវិហារ ប្រសិនបើនាងប្រើគ្រឿងក្រអូប»។ រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលស្ត្រីចេញក្រៅ សាតាំងនឹងសម្លឹងមើលនាង»។ គ្មានការសង្ស័យទេថា ការអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីលាយឡំជាមួយបុរស គឺជាប្រភពនៃគ្រោះមហន្តរាយ និងអំពើអាក្រក់ទាំងអស់ ហើយវាគឺជាមូលហេតុដ៏ធំបំផុតមួយនៃការធ្លាក់ចុះនៃទណ្ឌកម្មជាទូទៅ ក៏ដូចជាមូលហេតុនៃភាពវឹកវរក្នុងកិច្ចការទូទៅ និងឯកជន។ ការលាយឡំគ្នារវាងបុរស និងស្ត្រី គឺជាមូលហេតុនៃអំពើខុសប្រវេណី និងការសហាយស្មន់ដ៏ច្រើន ហើយវាជាមូលហេតុនៃសេចក្តីស្លាប់ជាទូទៅ និងជំងឺរាតត្បាត។ នៅពេលដែលស្ត្រីពេស្យាលាយឡំជាមួយកងទ័ពរបស់មូសា ហើយអំពើអបាយមុខបានរីករាលដាលក្នុងចំណោមពួកគេ អល់ឡោះបានបញ្ជូនជំងឺរាតត្បាតមកលើពួកគេ ហើយមនុស្សចំនួន ៧ ម៉ឺននាក់បានស្លាប់ក្នុងថ្ងៃតែមួយ។ រឿងនេះមានល្បីល្បាញនៅក្នុងសៀវភៅតាហ្វស៊ីរ។ ដូច្នេះ មូលហេតុដ៏ធំបំផុតមួយនៃការស្លាប់ជាទូទៅ គឺការសហាយស្មន់ដ៏ច្រើន ដែលបណ្តាលមកពីការអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីលាយឡំជាមួយបុរស និងការដើរនៅចន្លោះពួកគេដោយតុបតែងខ្លួនយ៉ាងស្រស់ស្អាត។ ប្រសិនបើអ្នកដឹកនាំដឹងពីភាពវឹកវរនៃពិភពលោក និងប្រជារាស្ត្រដែលកើតចេញពីបញ្ហានេះ មុននឹងគិតដល់រឿងសាសនា ពួកគេនឹងក្លាយជាអ្នកដែលហាមឃាត់រឿងនេះយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត។ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ម៉ាសអូដ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) បាននិយាយថា៖ «នៅពេលដែលការសហាយស្មន់លេចឡើងនៅក្នុងភូមិណាមួយ អល់ឡោះនឹងអនុញ្ញាតឱ្យភូមិដូននោះត្រូវវិនាស»។ អ៊ីប៊ុន អាប់ប៊ី ដុនយ៉ា បានរាយការណ៍ថា៖ អ៊ីប្រាហ៊ីម ប៊ីន អាល់អាស្អាត បានប្រាប់យើងថា អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ីន ហ្សៃដ៍ អាល់អាំមី បានប្រាប់យើងពីឪពុករបស់គាត់ ពី សាអ៊ីដ ប៊ីន ជូបាន ពី អ៊ីប៊ុន អាប់បាស បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានក្រុមមនុស្សណាមួយដែលកេងប្រវ័ញ្ចក្នុងការថ្លឹង និងរង្វាស់ឡើយ លើកលែងតែអល់ឡោះនឹងរារាំងពួកគេពីទឹកភ្លៀង។ ហើយគ្មានការសហាយស្មន់ណាមួយលេចឡើងក្នុងចំណោមក្រុមមនុស្សណាមួយឡើយ លើកលែងតែសេចក្តីស្លាប់នឹងលេចឡើងក្នុងចំណោមពួកគេ។ ហើយគ្មានក្រុមមនុស្សណាមួយដែលប្រព្រឹត្តអំពើរបស់ក្រុមមនុស្សលូដ (ស្រឡាញ់ភេទដូចគ្នា) ឡើយ លើកលែងតែការផែនដីស្រុតនឹងលេចឡើងក្នុងចំណោមពួកគេ។ ហើយគ្មានក្រុមមនុស្សណាមួយដែលបោះបង់ចោលការប្រើប្រាស់ឱ្យធ្វើអំពើល្អ និងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ឡើយ លើកលែងតែការអង្វររបស់ពួកគេនឹងមិនត្រូវបានឆ្លើយតបឡើយ»។

ជំពូកស្តីពីអ្នកដែលលេងល្បែងព្រាបនៅលើក្បាលមនុស្ស។

(បន្តពីអត្ថបទមុន) ...ការងាររបស់ពួកគេ ហើយការអង្វររបស់ពួកគេក៏មិនត្រូវបានគេឮដែរ។ [ជំពូក៖ ការហាមឃាត់ការលេងព្រាបនៅលើដំបូលផ្ទះអ្នកដទៃ] ១១៨ - (ជំពូក) អ្នកដឹកនាំមានកាតព្វកិច្ចហាមឃាត់អ្នកដែលលេងព្រាបនៅលើដំបូលផ្ទះអ្នកដទៃ ព្រោះពួកគេប្រើល្បិចនេះដើម្បីលួចមើលចូលទៅក្នុងផ្ទះ និងលួចមើលភាពឯកជន (អោរ៉ាត) របស់ម្ចាស់ផ្ទះ។ លោក អប៊ូ ដាវូដ បានកត់ត្រានៅក្នុងស៊ូណាន់ន់របស់លោក ពីហាឌីសរបស់ អប៊ូ ហូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងគាត់) ថា ព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) បានឃើញបុរសម្នាក់កំពុងដេញតាមព្រាបមួយក្បាល ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សាតាំងកំពុងដេញតាមសាតាំងស្រី»។ លោក អ៊ីប្រាហ៊ីម អាន់-ណាក់ហៃ បាននិយាយថា៖ អ្នកណាដែលលេងព្រាបហើរ គេនឹងមិនស្លាប់ឡើយរហូតទាល់តែគេបានភ្លក់រសជាតិនៃភាពក្រីក្រ។ លោក ហាសាន់ បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញ អ៊ូស្មាន ប៊ីន អាប់ហ្វាន់ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងគាត់) ក្នុងពេលលោកកំពុងថ្លែងធម្មទេសនា លោកបានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់ព្រាប និងសម្លាប់ឆ្កែ» (កត់ត្រាដោយ ប៊ូខូរី)។ លោក ខូលីដ អាល់-ហ័សហ្សា បានរាយការណ៍ពីអ្នកជំនាន់តាប៊ីអីនថា៖ ការលេងព្រាបគឺជាទម្លាប់របស់ពួកហ្វារអោន។ លោក ស៊ូរ៉ៃហ៍ មិនទទួលស្គាល់សក្ខីកម្មរបស់អ្នកចិញ្ចឹមព្រាបឡើយ។ លោក អ៊ីបនុល មូបាន៉ាក់ បានរាយការណ៍ពី ស៊ូហ្វ្យាន ថា៖ យើងបានឮថា ការលេងកាំភ្លើងបាញ់គ្រាប់ និងការលេងព្រាប គឺជាការងាររបស់ពួកលូដ។ លោក បៃហាក់គី បានកត់ត្រាពី អ៊ូសាម៉ះ ប៊ីន ហ្សៃដ៍ ថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញ អ៊ូម៉ារ ប៊ីន ខ័តថប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងគាត់) បញ្ជាឱ្យសម្លាប់ព្រាបហើរ ប៉ុន្តែលោកទុកព្រាបដែលគេកាត់ស្លាបឱ្យនៅរស់»។ [ជំពូក៖ ការចិញ្ចឹមព្រាបនៅក្នុងទ្រុងខ្ពស់ៗ] ១១៩ - (ជំពូក) ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍មានទស្សនៈខុសគ្នាថា៖ តើបុរសម្នាក់ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យចិញ្ចឹមព្រាបនៅក្នុងទ្រុងខ្ពស់ៗដែរឬទេ ប្រសិនបើវាបង្កការខូចខាតដល់គ្រាប់ពូជ និងដំណាំរបស់ប្រជាជន? លោក អប៊ូ ហាប៊ីប បានរាយការណ៍ពី មូថ័ររិហ្វ អំពីករណីចិញ្ចឹមឃ្មុំនៅក្នុងភូមិ ឬការធ្វើរន្ធសម្រាប់ឱ្យសត្វចាបចូលរស់នៅ ហើយដូចគ្នាដែរចំពោះព្រាបដែលបង្កការរំខាន និងបំផ្លាញដំណាំ៖ គឺត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យចិញ្ចឹមអ្វីដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ដំណាំរបស់ប្រជាជនឡើយ ព្រោះវាជាសត្វស្លាបដែលមិនអាចការពារបាន។ លោក អ៊ីបនុល គីណាន៉ះ បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ "អាល់-ម៉ាចមូអះ" ថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យសង់ទ្រុងព្រាបឡើយ ទោះបីជាអ្នកជិតខាងរងការរំខានក៏ដោយ ដូចគ្នាទៅនឹងសត្វចាប និងមាន់ដែរ។ ម្ចាស់ដំណាំ និងម្ចាស់ចម្ការត្រូវតែការពារដំណាំរបស់ពួកគេនៅពេលថ្ងៃ។ ខ្ញុំ (អ្នកនិពន្ធ) យល់ថា៖ ទស្សនៈរបស់ មូថ័ររិហ្វ គឺត្រឹមត្រូវជាង និងមានហេតុផលហ្វិកហ៍ហ៍ជាង ព្រោះការការពារដំណាំពីសត្វស្លាបគឺជារឿងលំបាកខ្លាំងណាស់ ខុសពីការការពារពីសត្វពាហនៈ ហើយការប្រៀបធៀបសត្វពាហនៈទៅនឹងសត្វស្លាបគឺមិនត្រឹមត្រូវទេ។ លោក អ័សបូក បានរាយការណ៍ពី អ៊ីបនុល កូស៊ីម ថា៖ វាដូចទៅនឹងសត្វចិញ្ចឹមដែរ ទោះបីជាវាបង្កគ្រោះថ្នាក់ក៏ដោយ។ ការវិនិច្ឆ័យគឺ៖ ម្ចាស់របស់វាត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះអ្វីដែលវាបានបំផ្លាញដំណាំជាដាច់ខាត ព្រោះការចិញ្ចឹមវាគឺជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យខូចដំណាំអ្នកដទៃ ខុសពីសត្វពាហនៈដែលម្ចាស់អាចគ្រប់គ្រងបាន។ ប្រសិនបើសត្វពាហនៈបំផ្លាញដោយមិនមែនជាចេតនារបស់ម្ចាស់ នោះម្ចាស់មិនចាំបាច់ទទួលខុសត្រូវទេ ព្រោះការធ្វេសប្រហែសគឺមកពីម្ចាស់ចម្ការដែលមិនបានការពារ។ ចំណែកសត្វស្លាបវិញ ម្ចាស់ចម្ការមិនអាចការពារពីវាបានឡើយ។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាចំពោះសត្វឆ្មាដែលស៊ីសត្វស្លាប និងធ្វើឱ្យធ្លាក់ឆ្នាំងបាយ? យើងឆ្លើយថា៖ ម្ចាស់របស់វាត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះការខូចខាតទាំងនោះទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ នេះជាអ្វីដែលក្រុមអ្នកប្រាជ្ញរបស់ អះម៉ាត់ បានលើកឡើង ហើយវាជាទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងចំណោមទស្សនៈទាំងពីររបស់ក្រុម សាហ្វីអី ព្រោះវាស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌដូចទៅនឹងឆ្កែចចកដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ ដូច្នេះវាត្រូវតែចាត់ទុកដូចគ្នា។ ម្យ៉ាងទៀត ធម្មជាតិរបស់វាគឺត្រូវតែគ្រប់គ្រង និងចងវាទុក ការលែងវាឱ្យដើររេរាគឺជាការធ្វេសប្រហែស។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាមិនមែនជាទម្លាប់របស់វា ហើយវាកើតឡើងដោយកម្រ នោះមិនចាំបាច់ទទួលខុសត្រូវឡើយ ដូចដែលបានលើកឡើងក្នុងសៀវភៅ "អាល់-មុគនី"។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ តើអ្នកអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់វា (ឆ្មា) ដោយសារហេតុផលនេះដែរឬទេ? យើងឆ្លើយថា៖ បាទ ប្រសិនបើវាជាទម្លាប់របស់វា។ លោក អ៊ីបនុល អាក់គីល និងអ្នកប្រាជ្ញ សាហ្វីអី មួយចំនួនបាននិយាយថា៖ វាត្រូវបានសម្លាប់តែនៅពេលដែលវាកំពុងប្រព្រឹត្តបទល្មើសប៉ុណ្ណោះ ចំណែកពេលវានៅស្ងៀម និងមិនទាន់វាយប្រហារ គឺមិនត្រូវសម្លាប់ឡើយ។ ទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវគឺផ្ទុយពីនេះ៖ វាត្រូវតែសម្លាប់ ទោះបីជាវានៅស្ងៀមក៏ដោយ ដូចទៅនឹងការសម្លាប់អ្នកដែលមានធម្មជាតិបំផ្លាញ និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ ទោះបីជាគេកំពុងនៅស្ងៀមក៏ដោយ ដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំឱ្យគេប្រព្រឹត្តសកម្មភាពនោះទេ។ លោក អប៊ូ ដាវូដ និង ទីរមីហ្ស៊ី បានរាយការណ៍ពីហាឌីសរបស់ អប៊ូ សាអ៊ីដ អាល់-ឃូឌ្រី ពីព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ថា៖ «អ្នកដែលកំពុងស្ថិតក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំម (ធ្វើហជ្ជ ឬអ៊ុំរ៉ោះ) អាចសម្លាប់សត្វសាហាវដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់បាន»។ លោក ទីរមីហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ នេះជាហាឌីស ហាសាន់ ហើយឆ្មាក៏ត្រូវបានចាត់ទុកជាសត្វសាហាវ (ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់) ផងដែរ។

នៅក្នុងសៀវភៅ «អស្សហ៊ីហៃនី» (Sahihayn) មានកត់ត្រាពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «សត្វចំនួនប្រាំប្រភេទដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ (ហ្វាសិក) ដែលត្រូវសម្លាប់ចោលទាំងនៅក្នុងទីកន្លែងធម្មតា និងក្នុងទីកន្លែងហាមឃាត់ (ហាຣ៉ាម)៖ សត្វខ្លែង, កណ្តុរ, ពស់, ក្អែកដែលមានចំណុចស (ក្អែកក្បាលស), និងឆ្កែដែលចេះខាំ»។ នៅក្នុងពាក្យមួយទៀតបានប្រើពាក្យ «ខ្យាដំរី» ជំនួសឱ្យ «ពស់» ហើយមិនបានកំណត់លក្ខខណ្ឌថាត្រូវតែសម្លាប់នៅពេលដែលវាបង្ហាញខ្លួនភ្លាមៗនោះទេ។ [ជំពូកស្តីពីជំងឺឆ្លងដូចជាជំងឺឃ្លង់ នៅពេលដែលវាបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ] ១២០ - (ជំពូក) ស្តីពីជំងឺឆ្លងដូចជាជំងឺឃ្លង់ នៅពេលដែលវាបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ៖ លោក អ៊ីបនូ វ៉ះប៍ (Ibn Wahb) បានមានប្រសាសន៍អំពីអ្នកជំងឺដែលមានចំណែកនៅក្នុងផ្ទះ និងមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ទឹក៖ ប្រសិនបើអ្នកដែលរស់នៅជាមួយគាត់ក្នុងផ្ទះនោះចង់បណ្តេញគាត់ចេញ ដោយសារពួកគេយល់ថាការដែលគាត់ដងទឹកដែលពួកគេប្រើប្រាស់នោះ នឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកគេ ទើបពួកគេទាមទារឱ្យបណ្តេញគាត់ចេញពីផ្ទះ។ លោក អ៊ីបនូ វ៉ះប៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើគាត់មានទ្រព្យសម្បត្តិ ត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ជួលអ្នកមកមើលថែខ្លួនគាត់ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់គាត់ ហើយគាត់ត្រូវនៅតែក្នុងផ្ទះរបស់គាត់មិនត្រូវចេញទៅណាឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិទេ នោះគាត់ត្រូវចេញពីផ្ទះនោះ ប្រសិនបើក្នុងផ្ទះនោះគ្មានអ្វីសម្រាប់គាត់ ហើយត្រូវចំណាយថវិកាផ្គត់ផ្គង់គាត់ពីឃ្លាំងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ (បៃតុលម៉ាល)។ លោក អ៊ីសា (Isa) បានមានប្រសាសន៍អំពីក្រុមមនុស្សដែលកើតជំងឺឃ្លង់ ហើយពួកគេរស់នៅក្នុងភូមិមួយដែលមានប្រភពទឹកតែមួយ និងមានវិហារ (ម៉ាស្ជិទ) តែមួយ។ ពួកគេតែងតែមកវិហារដើម្បីធ្វើសឡាត និងអង្គុយនៅទីនោះជាមួយអ្នកដទៃ ហើយពួកគេក៏ទៅដងទឹក និងធ្វើវូឌូនៅទីនោះដែរ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកភូមិមានការព្រួយបារម្ភ ហើយចង់ហាមឃាត់ពួកគេពីសកម្មភាពទាំងអស់នេះ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះវិហារ គឺមិនត្រូវហាមឃាត់ពួកគេពីការធ្វើសឡាត ឬការអង្គុយនៅទីនោះឡើយ។ តើអ្នកមិនបានឃើញទេឬថា លោក អ៊ូម៉ារ ប៊ីន អាល់ខាតតប (Omar ibn អាល់-Khattab) បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ស្ត្រីម្នាក់ដែលកើតជំងឺនេះ នៅពេលដែលលោកឃើញនាងកំពុងធ្វើត្វាហ្វ (Tawaf) ជុំវិញក្បះ (Kaaba) ជាមួយអ្នកដទៃថា៖ «ប្រសិនបើនាងអង្គុយនៅក្នុងផ្ទះរបស់នាង វានឹងប្រសើរជាងសម្រាប់នាង»? លោកមិនបានបង្ខំឱ្យនាងឈប់ធ្វើត្វាហ្វ ឬហាមឃាត់នាងមិនឱ្យចូលក្នុងក្បះនោះទេ។ ចំណែកឯការដងទឹក និងការទៅប្រើប្រាស់ប្រភពទឹកសម្រាប់ធ្វើវូឌូ និងផ្សេងៗទៀត គឺត្រូវហាមឃាត់ពួកគេ ហើយពួកគេត្រូវរកអ្នកដែលមិនមានជំងឺមកដងទឹកដាក់ក្នុងភាជន៍ឱ្យពួកគេ រួចទើបយកទៅចាក់ក្នុងភាជន៍របស់ពួកគេវិញ។ រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មិនត្រូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនឯង និងមិនត្រូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃឡើយ»។ ការប្រើប្រាស់ទឹកនោះគឺជាគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដែលមានសុខភាពល្អ ដូច្នេះខ្ញុំយល់ថាត្រូវតែរារាំងពួកគេពីសកម្មភាពនោះ។ តើអ្នកមិនឃើញទេឬថា គេត្រូវបំបែកប្តីប្រពន្ធ ឬហាមឃាត់មិនឱ្យរួមដំណេកជាមួយទាសី ដោយសារតែមានគ្រោះថ្នាក់? នេះក៏ដូចគ្នាដែរ។ លោក អ៊ីបនូ ហាប៊ីប (Ibn Habib) បានដកស្រង់សម្តីពីលោក មូថ័ររិហ្វ (Mutarrif) អំពីអ្នកជំងឺឃ្លង់ថា៖ ចំពោះអ្នកជំងឺម្នាក់ ឬមនុស្សមួយចំនួនតូច គឺមិនត្រូវបណ្តេញចេញពីទីក្រុង ភូមិ ផ្សារ ឬវិហារជួបជុំឡើយ ព្រោះលោក អ៊ូម៉ារ មិនបានបង្ខំស្ត្រីម្នាក់នោះឱ្យឈប់ធ្វើត្វាហ្វឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរ លោក មូអៃគីប (Mu'ayqib) ដែលជាអ្នកជំងឺឃ្លង់ ត្រូវបានលោក អ៊ូម៉ារ តែងតាំងឱ្យមើលថែឃ្លាំងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ ហើយលោក អ៊ូម៉ារ តែងតែអង្គុយញ៉ាំអាហារជាមួយគាត់ និងនិយាយទៅកាន់គាត់ថា៖ «ចូរញ៉ាំអ្វីដែលនៅជិតអ្នកចុះ»។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេមានចំនួនច្រើន ខ្ញុំយល់ថាពួកគេគួរតែរកកន្លែងដោយឡែកសម្រាប់ខ្លួនឯង ដូចដែលបានធ្វើចំពោះអ្នកជំងឺនៅទីក្រុងម៉ាកកាស់។ ពួកគេមិនត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យចូលផ្សារដើម្បីធ្វើពាណិជ្ជកម្ម ឬទិញរបស់របរប្រើប្រាស់ ឬធ្វើត្វាហ្វដើម្បីសុំទានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានមេដឹកនាំណាមួយផ្តល់ជំនួយដល់ពួកគេពីឃ្លាំងទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋនោះទេ។ ហើយពួកគេក៏មិនត្រូវហាមឃាត់ពីការធ្វើសឡាតថ្ងៃសុក្រ (ជូម៉ា) ដែរ ប៉ុន្តែត្រូវហាមឃាត់ពីសកម្មភាពផ្សេងទៀត។ លោក សាហ្នូន (Sahnun) បានរាយការណ៍ថា៖ ពួកគេមិនត្រូវធ្វើសឡាតថ្ងៃសុក្ររួមជាមួយអ្នកដទៃឡើយ។ ចំពោះអ្នកជំងឺនៅក្នុងភូមិ៖ ពួកគេមិនត្រូវចេញពីភូមិឡើយ ទោះបីជាមានចំនួនច្រើនក៏ដោយ ប៉ុន្តែត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃ។ លោក អះស្បូហ្គ (Asbagh) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកជំងឺនៅក្នុងទីក្រុងមិនចាំបាច់ត្រូវចាកចេញទៅកន្លែងផ្សេងឡើយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមេដឹកនាំបានផ្គត់ផ្គង់ពួកគេគ្រប់គ្រាន់ ពួកគេត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យប៉ះពាល់ជាមួយអ្នកដទៃ ដោយត្រូវនៅតែក្នុងផ្ទះរបស់ពួកគេ។ លោក អ៊ីបនូ ហាប៊ីប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវសម្រេចឱ្យពួកគេនៅដាច់ដោយឡែកប្រសិនបើពួកគេមានចំនួនច្រើន ហើយនេះគឺជាទស្សនៈរបស់ពួកអ្នកប្រាជ្ញ (ហ្វូកាហា) ក្នុងតំបន់នានា។ ខ្ញុំសូមនិយាយថា៖ រឿងនេះត្រូវបានគាំទ្រដោយហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវ (Sahih) ដែលលោក ប៊ូខូរី (ពូខារី) បានរាយការណ៍ពី សៃអ៊ីដ ប៊ីន មីណា (Sa'id ibn Mina) ពី អាប់ប៊ូ ហូរៃរ៉ោះ (អាប៊ូ ហ៊ូរ៉ាយរ៉ោះ) ថា៖ រ៉សូល ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានជំងឺឆ្លងដោយខ្លួនឯង, គ្មានសត្វហាម៉ាស់ (ជំនឿអរូបី), គ្មានសត្វសាហ្វារ (ជំនឿអរូបី), ហើយចូររត់ចេញពីអ្នកជំងឺឃ្លង់ ដូចដែលអ្នករត់ចេញពីសត្វតោ ឬសត្វសាហាវ»។ លោក មូស្លីម (មូស្លីម) ក៏បានរាយការណ៍ក្នុងសៀវភៅ Sahih របស់លោកពី យ៉ាឡា ប៊ីន អាតតាវ (Ya'la ibn 'Ata) ពី អាំរូ ប៊ីន ស៊ីរីដ (Amr ibn អាល់-Sharid) ពីឪពុករបស់គាត់ថា៖ «នៅក្នុងគណៈប្រតិភូនៃកុលសម្ព័ន្ធ ថាក់ហ្វីហ្វ (Thaqif) មានបុរសម្នាក់កើតជំងឺឃ្លង់ ដូច្នេះព្យាការី ﷺ បានចាត់គេឱ្យទៅប្រាប់គាត់ថា៖ យើងបានទទួលការសច្ចាប្រណិធានពីអ្នកហើយ ដូច្នេះចូរអ្នកត្រឡប់ទៅវិញចុះ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ «Musnad Abi Dawud អាល់-Tayalisi» បានកត់ត្រាថា៖ លោក អ៊ីបនូ អាប៊ី ហ្ស៊ីណាត (Ibn Abi អាល់-Zinad) បានប្រាប់យើងពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ អាល់គូរ៉ាស៊ី (Muhammad ibn Abdullah អាល់-Qurashi) ពីម្តាយរបស់គាត់ ពី អ៊ីបនូ អាប់បាស (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) ពីព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំសម្លឹងមើលពួកគេយូរពេក គឺសំដៅលើអ្នកជំងឺឃ្លង់»។ មិនមានភាពផ្ទុយគ្នារវាងរឿងនេះ និងអ្វីដែលលោក មូហ្វាត់ដាល់ ប៊ីន ហ្វាដូឡោះ (Mufaddal ibn Fadala) បានរាយការណ៍ពី ហាប៊ីប ប៊ីន សាហ៊ីដ (Habib ibn អាល់-Shahid) ពី អ៊ីបនូ មុនកាឌីរ (Ibn អាល់-Munkadir) ពី ចាប៊ីរ (ចាពៀរ) ថា៖ «រ៉សូល ﷺ បានចាប់ដៃអ្នកជំងឺឃ្លង់ម្នាក់ ហើយដាក់ដៃនោះចូលក្នុងចានអាហារជាមួយលោក រួចមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរញ៉ាំដោយព្រះនាមអល់ឡោះ និងដោយការទុកចិត្តលើអល់ឡោះចុះ»។ នេះបង្ហាញថាទាំងពីរករណីនេះសុទ្ធតែអាចធ្វើទៅបាន។ ករណីមួយសម្រាប់ក្រុមមនុស្សមួយ និងករណីមួយទៀតសម្រាប់ក្រុមមនុស្សមួយទៀត។ អ្នកណាដែលមានការទុកចិត្ត (តាវ៉ាក់កុល) និងជំនឿយ៉ាងមុតមាំ នោះគាត់អាចអនុវត្តតាមហាឌីសទីពីរ ហើយអ្នកណាដែលខ្សោយជំនឿ នោះគាត់អាចអនុវត្តតាមហាឌីសទីមួយ។ ទាំងពីរនេះសុទ្ធតែជាស៊ូណាន់ន់ (គន្លងផ្លូវរបស់ព្យាការី) ហើយអល់ឡោះគឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើអ្នករស់នៅក្នុងផ្ទះចង់ញ៉ាំអាហារ ឬផឹកទឹក ឬដេកជាមួយអ្នកជំងឺឃ្លង់ នោះពួកគេអាចធ្វើបាន។ ហើយប្រសិនបើពួកគេចង់នៅឱ្យឆ្ងាយពីពួកគេ នោះពួកគេក៏អាចធ្វើបានដែរ។ នៅក្នុងប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា «កុំសម្លឹងមើលអ្នកជំងឺឃ្លង់យូរពេក» គឺមានប្រយោជន៍ផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រដ៏ធំធេង គឺថាធម្មជាតិរបស់មនុស្សគឺចេះចម្លង។ ប្រសិនបើនរណាម្នាក់សម្លឹងមើលអ្នកជំងឺឃ្លង់យូរពេក គេខ្លាចថាវាអាចនឹងឆ្លងតាមរយៈការសម្លឹងនោះ។ មនុស្សបានពិសោធន៍ឃើញថា អ្នកដែលរួមដំណេក ប្រសិនបើសម្លឹងមើលអ្វីមួយនៅពេលរួមដំណេក ហើយសម្លឹងមើលវាយូរពេក នោះលក្ខណៈរបស់វានឹងឆ្លងទៅកូន។ គ្រូពេទ្យល្បីៗមួយចំនួនបានរៀបរាប់ថា មានគ្រូពេទ្យម្នាក់បានឱ្យក្មួយប្រុសរបស់គាត់អង្គុយមើលការលាបថ្នាំភ្នែក ហើយក្មួយនោះតែងតែសម្លឹងមើលភ្នែកអ្នកជំងឺភ្នែកក្រហម រហូតធ្វើឱ្យគាត់កើតជំងឺភ្នែកក្រហមដែរ។ គ្រូពេទ្យនោះបានប្រាប់គាត់ថា៖ «ឈប់លាបថ្នាំភ្នែកទៅ» ហើយនៅពេលគាត់ឈប់ គាត់ក៏លែងកើតជំងឺភ្នែកក្រហមទៀត។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្រោះធម្មជាតិរបស់មនុស្សគឺចេះចម្លង»។ លោក បៃហាក់គី (Bayhaqi) និងអ្នកដទៃទៀតបានរៀបរាប់ថា៖ «រ៉សូល ﷺ បានរៀបការជាមួយស្ត្រីម្នាក់ពីកុលសម្ព័ន្ធ ហ្គីហ្វារ (Ghifar)។ នៅពេលលោកចូលទៅជិតនាង លោកបានបង្គាប់ឱ្យនាងដោះសម្លៀកបំពាក់ចេញ ស្រាប់តែលោកឃើញស្នាមសៗនៅត្រង់ដើមទ្រូងរបស់នាង ដូច្នេះព្យាការី ﷺ ក៏បានដកខ្លួនចេញពីកន្លែងដេក ហើយនៅពេលព្រឹកឡើង លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរត្រឡប់ទៅរកគ្រួសាររបស់នាងវិញចុះ»។

និងបានប្រគល់ជូននាងនូវថ្លៃមហ័រកប្បីរបស់នាង។ [ជំពូក៖ ក្នុងចំណោមវិធីសាស្ត្រនៃការវិនិច្ឆ័យ គឺការវិនិច្ឆ័យដោយការចាប់ឆ្នោត] ១២១ - (ជំពូកមួយ) ក្នុងចំណោមវិធីសាស្ត្រនៃសេចក្តីវិនិច្ឆ័យ គឺការវិនិច្ឆ័យដោយការចាប់ឆ្នោត។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿នោះគឺជាដំណឹងនៃរឿងអរូបី ដែលយើងបានបើកសម្តែងដល់អ្នក។ ហើយអ្នកមិនបាននៅទីនោះទេ នៅពេលដែលពួកគេបោះប៊ិច (ឬព្រួញ) របស់ពួកគេ ដើម្បីមើលថា តើនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេនឹងត្រូវទទួលបន្ទុកមើលថែម៉ារីយ៉ាម ហើយអ្នកក៏មិនបាននៅទីនោះដែរ នៅពេលដែលពួកគេជជែកតវ៉ាគ្នា﴾ [អាល់អ៊ឹមរ៉ន៖ ៤៤]។ កាតាដាហ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ម៉ារីយ៉ាម គឺជាកូនស្រីរបស់មេដឹកនាំ និងជាអ្នកមានមុខមាត់របស់ពួកគេ ដូច្នេះពួកបនីអ៊ីស្រាអែលបានដណ្តើមគ្នាមើលថែនាង រួចពួកគេក៏បានចាប់ឆ្នោតដោយប្រើព្រួញរបស់ពួកគេ ដើម្បីមើលថា តើនរណាម្នាក់នឹងត្រូវទទួលបន្ទុកមើលថែនាង។ លទ្ធផលឆ្នោតបានធ្លាក់ទៅលើហ្សាការីយ៉ា ដែលជាប្តីរបស់បងស្រីនាង ដូច្នេះគាត់ក៏បានយកនាងទៅមើលថែ"។ រឿងរ៉ាវស្រដៀងគ្នានេះ ក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ពីមូហ្សាហ៊ិដ ផងដែរ។ ចំណែកអ៊ីប៊ុន អាប់បាស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "នៅពេលដែលម៉ារីយ៉ាមត្រូវបានគេដាក់នៅក្នុងវិហារ អ្នកដែលនៅក្នុងវិហារនោះបានចាប់ឆ្នោតលើនាង ពួកគេគឺជាអ្នកដែលកត់ត្រាគម្ពីរវ៉ាហ៊ី (វិវរណៈ) ពួកគេបានចាប់ឆ្នោតដោយប្រើប៊ិចរបស់ពួកគេ ដើម្បីមើលថា តើនរណាម្នាក់នឹងត្រូវទទួលបន្ទុកមើលថែនាង"។ រឿងនេះគឺជាចំណុចដែលអ្នកបកស្រាយគម្ពីរទាំងអស់មានការឯកភាពគ្នា។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពិតប្រាកដណាស់ យូណូស គឺជាម្នាក់ក្នុងចំណោមរ៉សូលទាំងឡាយ﴾ [អាស-ស្ហ្វាត៖ ១៣៩] ﴿នៅពេលដែលគាត់បានរត់ទៅកាន់នាវាដែលផ្ទុកពេញ﴾ [អាស-ស្ហ្វាត៖ ១៤០] ﴿បន្ទាប់មកគាត់បានចាប់ឆ្នោត ហើយគាត់ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលចាញ់﴾ [អាស-ស្ហ្វាត៖ ១៤១]។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់មានបន្ទូលថា៖ គាត់បានចាប់ឆ្នោត ហើយគាត់ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលចាញ់។ ទាំងនេះគឺជាព្យាការីដ៏ថ្លៃថ្លាពីររូប ដែលបានប្រើប្រាស់ការចាប់ឆ្នោត។ ហើយបណ្តាអ៊ីម៉ាំទាំងបួនរូបបានយកច្បាប់របស់អ្នកមុនៗមកធ្វើជាភស្តុតាង ប្រសិនបើវាមានភាពត្រឹមត្រូវពីពួកគេ។ នៅក្នុងសៀវភៅ "អាស-សហ៊ីហ៍ហ្សៃន" (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) មានរាយការណ៍ពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះគាត់) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើមនុស្សម្នាដឹងពីផលបុណ្យនៃការបន្លឺអាហ្សាន និងការឈរនៅជួរទីមួយ បន្ទាប់មកពួកគេមិនអាចរកវិធីណាផ្សេងក្រៅពីការចាប់ឆ្នោតនោះទេ ពួកគេនឹងចាប់ឆ្នោតដើម្បីដណ្តើមយកវា»។ នៅក្នុងសៀវភៅ "អាស-សហ៊ីហ៍ហ្សៃន" ក៏មានរាយការណ៍ពីអាអ៊ីសហះ ផងដែរថា៖ «នៅពេលដែលព្យាការី ﷺ មានបំណងធ្វើដំណើរ គាត់តែងតែចាប់ឆ្នោតរវាងភរិយាទាំងឡាយរបស់គាត់ នរណាម្នាក់ដែលឆ្នោតធ្លាក់លើនាង គាត់នឹងនាំនាងទៅជាមួយ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ "សហ៊ីហ៍មូស្លីម" មានរាយការណ៍ពីអ៊ឹមរ៉ន ប៊ុន ហូសៃន ថា៖ «បុរសម្នាក់បានដោះលែងទាសករចំនួនប្រាំមួយនាក់របស់គាត់នៅពេលគាត់ជិតស្លាប់ ហើយគាត់មិនមានទ្រព្យសម្បត្តិអ្វីក្រៅពីពួកគេឡើយ។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានហៅពួកគេមក រួចបែងចែកពួកគេជាបីក្រុម ហើយចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ៖ គាត់បានដោះលែងពីរនាក់ និងរក្សាទុកបួននាក់ជាទាសករដដែល ហើយគាត់ (ព្យាការី) បានស្តីបន្ទោសបុរសនោះយ៉ាងខ្លាំង»។ នៅក្នុងសៀវភៅ "សហ៊ីហ៍ប៊ូខូរី" មានរាយការណ៍ពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ ថា៖ «រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានផ្តល់ជម្រើសដល់ក្រុមមនុស្សមួយក្រុមឱ្យស្បថ ពួកគេក៏ប្រញាប់ប្រញាល់ចង់ស្បថ ដូច្នេះគាត់បានបញ្ជាឱ្យចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ ដើម្បីមើលថា តើនរណាម្នាក់នឹងត្រូវស្បថ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ "ស៊ូណាន់ន់ អាប៊ូ ដាវូដ" មានរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ប្រសិនបើមនុស្សពីរនាក់ត្រូវបានបង្ខំឱ្យស្បថ ឬពួកគេទាំងពីរចង់ស្បថ នោះពួកគេត្រូវតែចាប់ឆ្នោតលើការស្បថនោះ»។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អាហ្ម័ដ៖ «ប្រសិនបើមនុស្សពីរនាក់ត្រូវបានបង្ខំឱ្យស្បថ ឬពួកគេទាំងពីរចង់ស្បថ»។ ហើយនៅក្នុងនោះក៏មានរាយការណ៍ថា៖ «បុរសពីរនាក់បានជជែកតវ៉ាគ្នាអំពីទ្រព្យសម្បត្តិមួយទៅកាន់ព្យាការី ﷺ ហើយពួកគេទាំងពីរគ្មានភស្តុតាងអ្វីឡើយ គាត់ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរអ្នកទាំងពីរចាប់ឆ្នោតលើការស្បថនោះ ទោះបីជាអ្នកទាំងពីរពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្តក៏ដោយ»។ នៅក្នុងសៀវភៅ "អាស-សហ៊ីហ៍ហ្សៃន" មានរាយការណ៍ពីអាប់ឌុលឡោះ ប៊ុន រ៉ាហ្វីអ៍ ជាអ្នកបម្រើរបស់អ៊ុំមូ សាឡាម៉ាហ៍ ពីអ៊ុំមូ សាឡាម៉ាហ៍ បាននិយាយថា៖ «បុរសពីរនាក់បានមកជួបរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដើម្បីជជែកតវ៉ាគ្នាអំពីមរតករបស់ពួកគេ ហើយពួកគេគ្មានភស្តុតាងអ្វីក្រៅពីពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេឡើយ។ គាត់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំគ្រាន់តែជាមនុស្សម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ហើយអ្នកទាំងឡាយមកជជែកតវ៉ាគ្នាជាមួយខ្ញុំ ប្រហែលជាអ្នកខ្លះក្នុងចំណោមអ្នកអាចនិយាយបានល្អជាងអ្នកខ្លះទៀត ដូច្នេះខ្ញុំនឹងវិនិច្ឆ័យឱ្យគាត់តាមអ្វីដែលខ្ញុំបានឮ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលខ្ញុំបានវិនិច្ឆ័យឱ្យទទួលបានសិទ្ធិពីបងប្អូនរបស់គាត់ នោះកុំឱ្យគាត់យកវាឱ្យសោះ ព្រោះវាគឺជាចំណែកមួយនៃភ្លើងនរក»។ អាប់ប៊ូ ដាវូដ បានរាយការណ៍រឿងនេះក្នុងសៀវភៅ "ស៊ូណាន់ន់" របស់គាត់ ហើយមានបន្ថែមថា៖ «បុរសទាំងពីរនាក់នោះបានយំ ហើយម្នាក់ៗបាននិយាយថា៖ សិទ្ធិរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំប្រគល់ឱ្យអ្នក។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ពួកគេថា៖ នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរបានធ្វើដូចនេះហើយ ចូរចែករំលែកវាទៅ ចូរស្វែងរកសេចក្តីពិត បន្ទាប់មកចាប់ឆ្នោត ហើយបន្ទាប់មកធ្វើការសម្រុះសម្រួលគ្នាទៅវិញទៅមក»។ ដូច្នេះ ស៊ូណាន់ន់ (គន្លងផ្លូវ) នេះ - ដូចដែលអ្នកបានឃើញ - បានមកដោយការចាប់ឆ្នោត ដូចដែលគម្ពីរ (កូរ៉ាន) បានបញ្ជាក់ ហើយសហការីរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក៏បានអនុវត្តវាក្រោយពីគាត់។ ប៊ូខូរី បាននិយាយនៅក្នុងសៀវភៅ "សហ៊ីហ៍" របស់គាត់ថា៖ "មានការលើកឡើងថា មនុស្សមួយក្រុមមានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើការអានអាហ្សាន ដូច្នេះ សាអ៊័ដ បានចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ"។ អាប៊ូ បាក់រ អាល់-ខាល់ឡាល់ បានចងក្រងសៀវភៅមួយស្តីពីការចាប់ឆ្នោត ហើយវាមាននៅក្នុងសៀវភៅ "ចាមិអ៍" របស់គាត់ ដែលគាត់បានលើកឡើងពីគោលបំណងរបស់វា។ អាហ្ម័ដ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អ៊ីស្ហាក់ ប៊ុន អ៊ីប្រាហ៊ីម និង ហ្សាអ្វ៉ារ ប៊ុន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ថា៖ ការចាប់ឆ្នោតគឺអនុញ្ញាត។ យ៉ាកូប ប៊ុន បាក់តាន បាននិយាយថា៖ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ត្រូវបានសួរអំពីការចាប់ឆ្នោត និងអ្នកដែលនិយាយថាវាជាល្បែងស៊ីសង? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកដែលធ្លាប់ឮហាឌីស នោះនេះគឺជាសម្តីរបស់មនុស្សអាក្រក់ ដែលយល់ថាការវិនិច្ឆ័យរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ គឺជាល្បែងស៊ីសងឬ? អាល់-ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ អ៊ីប៊ុន អាក់ស្ហាំ និយាយថា៖ ការចាប់ឆ្នោតគឺជាល្បែងស៊ីសង។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ នេះគឺជាសម្តីដែលអាក្រក់ និងស្មោកគ្រោក។ បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយថា៖ ហេតុអ្វីទៅ? ខណៈដែលពួកគេខ្លួនឯងក៏វិនិច្ឆ័យដោយការចាប់ឆ្នោតនៅពេលដែលគេបែងចែកផ្ទះ ហើយពួកគេមិនពេញចិត្ត ពួកគេនិយាយថា៖ ចូរចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ។ ហើយគាត់ (អ៊ីប៊ុន អាក់ស្ហាំ) និយាយថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់មានភរិយាបួននាក់ ហើយគាត់បានលែងលះម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ រួចរៀបការជាមួយមនុស្សទីប្រាំ ហើយគាត់មិនដឹងថាអ្នកណាដែលគាត់បានលែងលះនោះ? គាត់ (អ៊ីប៊ុន អាក់ស្ហាំ) និយាយថា៖ ឱ្យមរតកដល់ពួកគេទាំងអស់គ្នា និងបញ្ជាឱ្យពួកគេទាំងអស់គ្នាធ្វើការរង់ចាំ (អ៊ីដដះ)។ គាត់បានផ្តល់មរតកដល់អ្នកដែលគ្មានសិទ្ធិទទួលបានមរតក ហើយគាត់បានបញ្ជាឱ្យអ្នកដែលមិនចាំបាច់រង់ចាំ (អ៊ីដដះ) ត្រូវតែរង់ចាំ។ ចំណែកការចាប់ឆ្នោតគឺវាឈានទៅរកសេចក្តីពិត ហើយព្យាការី ﷺ បានអនុវត្តវា។ អាប៊ូ អាល់-ហារីស បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសរសេរទៅកាន់ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ដើម្បីសួរគាត់ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ មនុស្សមួយចំនួនបដិសេធការចាប់ឆ្នោត ហើយនិយាយថា៖ វាជាល្បែងស៊ីសងនៅសម័យនេះ ហើយនិយាយថា៖ វាត្រូវបានលុបចោល (ម៉ាន់ស៊ូខ៍)? អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានឆ្លើយថា៖ អ្នកណាដែលអះអាងថាវាត្រូវបានលុបចោល នោះគាត់បានកុហក និងនិយាយពាក្យមិនពិត។ ការចាប់ឆ្នោតគឺជាស៊ូណាន់ន់របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដែលគាត់បានចាប់ឆ្នោតក្នុងបីករណី៖ គាត់បានចាប់ឆ្នោតរវាងទាសករទាំងប្រាំមួយនាក់, គាត់បានចាប់ឆ្នោតរវាងភរិយាទាំងឡាយរបស់គាត់នៅពេលគាត់មានបំណងធ្វើដំណើរ, និងគាត់បានចាប់ឆ្នោតរវាងបុរសពីរនាក់ដែលជជែកតវ៉ាគ្នាលើសត្វជិះ។ ហើយវាក៏មាននៅក្នុងគម្ពីរ (កូរ៉ាន) ក្នុងពីរទីតាំង។ ខ្ញុំនិយាយថា៖ គាត់ចង់មានន័យថា គាត់បានចាប់ឆ្នោតដោយផ្ទាល់ក្នុងបីករណី បើមិនដូច្នោះទេ ហាឌីសស្តីពីការចាប់ឆ្នោតមានច្រើនជាងនេះ ហើយវាត្រូវបានលើកឡើងរួចហើយ។ គាត់បាននិយាយថា៖ ពួកគេនិយាយថា នៅពេលដែលពួកគេបែងចែកផ្ទះ និងដីធ្លី៖ ចូរចាប់ឆ្នោតរវាងក្រុមមនុស្ស នរណាម្នាក់ដែលឆ្នោតធ្លាក់លើគាត់ គាត់នឹងទទួលបានអ្វីដែលគាត់ទទួលបានពីវា ហើយវាជាការបង្ខំឱ្យទទួលយក។ អាល់-អាសរ៉ាំ បាននិយាយថា៖ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានលើកឡើងពីការចាប់ឆ្នោត និងបានយកវាជាភស្តុតាង ហើយបានពន្យល់វា រួចគាត់បាននិយាយថា៖ មនុស្សមួយក្រុមនិយាយថា៖ ការចាប់ឆ្នោតគឺជាល្បែងស៊ីសង។ បន្ទាប់មក អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយថា៖ ពួកគេគឺជាក្រុមមនុស្សដែលល្ងង់ខ្លៅ នៅក្នុងនោះមានស៊ូណាន់ន់ចំនួនប្រាំពីព្យាការី ﷺ។ អាល់-អាសរ៉ាំ បាននិយាយថា៖ ហើយខ្ញុំបានលើកឡើងជូនគាត់នូវហាឌីសរបស់ អ៊ីហ្ស៊ូបៃរ ក្នុងរឿងកفن។ គាត់បាននិយាយថា៖ ហាឌីសរបស់ អាប៊ូ អ៊ីហ្ស៊ីណាត? ខ្ញុំនិយាយថា៖ បាទ។ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បាននិយាយ។ អាប៊ូ អ៊ីហ្ស៊ីណាត បាននិយាយថា៖ ពួកគេនិយាយអំពីការចាប់ឆ្នោត ខណៈដែលអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានលើកឡើងវានៅក្នុងពីរទីតាំងនៃគម្ពីររបស់ទ្រង់។ ហាន់បាល់ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ និយាយអំពីបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ ﴿បន្ទាប់មកគាត់បានចាប់ឆ្នោត ហើយគាត់ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលចាញ់﴾ [អាស-ស្ហ្វាត៖ ១៤១] មានន័យថា គាត់បានចាប់ឆ្នោត ហើយលទ្ធផលឆ្នោតបានធ្លាក់លើគាត់។ គាត់បាននិយាយថា៖ ហើយខ្ញុំបានឮ អាប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ និយាយថា៖ ការចាប់ឆ្នោតគឺជាការវិនិច្ឆ័យ និងសេចក្តីសម្រេចរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ដូច្នេះអ្នកណាដែលបដិសេធការចាប់ឆ្នោត គឺគាត់បានបដិសេធសេចក្តីសម្រេច និងការអនុវត្តរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ។ បន្ទាប់មកគាត់បាននិយាយថា៖ សូមមហាអស្ចារ្យដល់អល់ឡោះ ចំពោះអ្នកដែលបានដឹងពីសេចក្តីសម្រេចរបស់ព្យាការី ﷺ ហើយនៅតែផ្តល់ដីកាផ្ទុយពីវា? អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿អ្វីដែលរ៉សូលបានផ្តល់ឱ្យអ្នក ចូរអ្នកទទួលយកវា ហើយអ្វីដែលគាត់បានហាមឃាត់អ្នក ចូរអ្នកបញ្ឈប់វា﴾ [អាល់-ហាសរ៍៖ ៧] ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរគោរពប្រតិបត្តិតាមអល់ឡោះ និងគោរពប្រតិបត្តិតាមរ៉សូល﴾ [អាន-នីសា៖ ៥៩]។ ហាន់បាល់ បាននិយាយថា៖ ហើយ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ុន អ៊ីហ្ស៊ូបៃរ អាល់-ហ៊ូមៃឌី បាននិយាយថា៖ អ្នកណាដែលនិយាយក្រៅពីការចាប់ឆ្នោត គឺគាត់បានប្រឆាំងនឹងរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក្នុងស៊ូណាន់ន់របស់គាត់ ដែលគាត់បានវិនិច្ឆ័យដោយវា ហើយសហការីរបស់គាត់ក៏បានវិនិច្ឆ័យដោយវាដែរក្រោយពីគាត់។ គាត់បាននិយាយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាល់-ម៉ៃមូនី ថា៖ ក្នុងការចាប់ឆ្នោតមានស៊ូណាន់ន់ចំនួនប្រាំ៖ ហាឌីសរបស់ អ៊ុំមូ សាឡាម៉ាហ៍៖ «មនុស្សមួយក្រុមបានមកជួបព្យាការី ﷺ អំពីមរតក និងរឿងរ៉ាវដែលពួកគេមានការខ្វែងគំនិតគ្នា ដូច្នេះគាត់បានចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ» និងហាឌីសរបស់ អាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះ - នៅពេលដែលពួកគេទាំងពីរជជែកតវ៉ាគ្នាលើសត្វជិះ - គាត់បានចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ, និងហាឌីសទាសករទាំងប្រាំមួយនាក់, និងហាឌីសដែលគាត់បានចាប់ឆ្ន

ជំពូកស្តីពីរបៀបនៃការចាប់ឆ្នោត (អាល់-គួរអះ)

រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានសម្រេចចិត្តលើអ្នក (ឱ្យធ្វើតាម)។ នាងក៏ត្រឡប់មកវិញ ហើយបានយកសម្លៀកបំពាក់ពីរឈុតមកជាមួយ។ នាងនិយាយថា៖ «នេះគឺជាសម្លៀកបំពាក់ពីរឈុតដែលខ្ញុំបានយកមកសម្រាប់បងប្រុសរបស់ខ្ញុំ ហាំហ្សះ (Hamzah) ព្រោះខ្ញុំបានទទួលដំណឹងពីការស្លាប់របស់គាត់ ដូច្នេះសូមយកវាទៅធ្វើជាកាហ្វាន់ (រុំសព) ជូនគាត់ចុះ»។ អ្នករាយការណ៍បានបន្តថា៖ «ខ្ញុំក៏បានយកសម្លៀកបំពាក់ទាំងពីរឈុតនោះទៅដើម្បីរុំសពហាំហ្សះ ប៉ុន្តែនៅក្បែរគាត់មានសពបុរសម្នាក់ពីក្រុមអាន់ស័រ (Ansar) ដែលត្រូវបានគេសម្លាប់ ហើយក៏ត្រូវបានគេធ្វើដូចគ្នាទៅនឹងហាំហ្សះដែរ។ យើងមានអារម្មណ៍មិនស្រួលចិត្តក្នុងការរុំសពហាំហ្សះដោយសម្លៀកបំពាក់ពីរឈុត ខណៈដែលបុរសអាន់ស័រនោះគ្មានកាហ្វាន់សម្រាប់រុំសពឡើយ។ យើងក៏សម្រេចចិត្តថា៖ ហាំហ្សះមួយឈុត និងបុរសអាន់ស័រមួយឈុត។ យើងបានវាស់សម្លៀកបំពាក់ទាំងពីរនោះឃើញថា ឈុតមួយធំជាងឈុតមួយទៀត។ ដូច្នេះ យើងក៏បានធ្វើការចាប់ឆ្នោតរវាងអ្នកទាំងពីរ ហើយយើងបានរុំសពម្នាក់ៗដោយសម្លៀកបំពាក់ដែលបានធ្លាក់ដល់ពួកគេ»។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ សាលីហ៍ (Salih) បានបញ្ជាក់ថា៖ ហាឌីសរបស់ អាល់អាជឡះ (អាល់-Ajlach) ដែលរាយការណ៍ពី អះ-ស្ហះប៊ី (Ash-Sha'bi) ពី អាប់ប៊ុល ខលីល (Abu អាល់-Khalil) ពី ហ្សៃដ៍ ប៊ិន អារ៍កាំ (Zayd អ៊ីប៊ីន Arqam) គឺជាហាឌីសដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា (លើភាពត្រឹមត្រូវរបស់វា)។ [ជំពូកស្តីពីរបៀបនៃការចាប់ឆ្នោត] ១២២ - (ជំពូក) ស្តីពីរបៀបនៃការចាប់ឆ្នោត៖ អល់-ខលឡាល (អាល់-Khallal) បាននិយាយថា៖ អាប់ប៊ុន ណ័ឌរ៍ (Abu an-Nadr) បានរាយការណ៍មកយើងថា៖ លោកបានឮ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (Abu Abdillah) ចូលចិត្តរបៀបចាប់ឆ្នោតដូចដែលបានរាយការណ៍ពី សាអ៊ីដ ប៊ិន អាល់មូសៃយីប (Sa'id អ៊ីប៊ីន អាល់-Musayyib) ថា៖ «ត្រូវយកចិញ្ចៀនរបស់ពួកគេដាក់ចូលក្នុងដៃអាវរបស់គាត់ (អ្នកចាប់ឆ្នោត) ហើយអ្នកណាដែលចិញ្ចៀនរបស់គេចេញមកមុន នោះគឺជាអ្នកដែលឈ្នះឆ្នោត»។ អាប់ប៊ូ ដាវូដ (អាប៊ូ ដាវូដ) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ តើក្នុងការចាប់ឆ្នោត គេត្រូវសរសេរលើក្រដាសដែរឬទេ? លោកឆ្លើយថា៖ បើពួកគេចង់ប្រើក្រដាសក៏បាន ឬចង់ប្រើចិញ្ចៀនរបស់ពួកគេក៏បាន។ អ៊ីប្នុ ម៉ាន់សូរ (Ibn Mansur) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អះម៉ាត់ (Ahmad) ថា៖ តើគេចាប់ឆ្នោតដោយរបៀបណា? លោកឆ្លើយថា៖ ដោយប្រើចិញ្ចៀន ឬវត្ថុអ្វីមួយ។ អ៊ីស្ហាក់ ប៊ិន រ៉ាហ្វាវ៉ៃហ៍ (Ishaq អ៊ីប៊ីន Rahwayh) បាននិយាយអំពីការចាប់ឆ្នោតថា៖ គេត្រូវយកឈើមួយកំណាត់ដែលស្រដៀងនឹងព្រួញ ហើយសរសេរលើនោះថា «ទាសករ» និងលើមួយទៀតថា «សេរី»។ ដូចគ្នានេះដែរ លោកបាននិយាយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ មូហាន់ណា (Muhanna)។ បាក់រ៍ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (Bakr អ៊ីប៊ីន Muhammad) បានរាយការណ៍ពីឪពុករបស់លោកថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា តើការចាប់ឆ្នោតធ្វើឡើងដោយរបៀបណា? លោកឆ្លើយថា៖ គេបោះចិញ្ចៀនមួយ (ចូលក្នុងកន្លែងណាមួយ) ដូចដែលមានរាយការណ៍ពី សាអ៊ីដ ប៊ិន ជូហ្សៃរ៍ (Sa'id អ៊ីប៊ីន Jubayr)។ ហើយប្រសិនបើគេដាក់វត្ថុអ្វីមួយក្នុងដីឥដ្ឋ ឬធ្វើជាសញ្ញាដែលម្ចាស់របស់វាអាចស្គាល់បាននៅពេលដែលវាជាកម្មសិទ្ធិរបស់គេ នោះគឺអាចអនុញ្ញាតបាន។ អាល់អាសរ៉ាំ (អាល់-Athram) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ តើការចាប់ឆ្នោតធ្វើឡើងដោយរបៀបណា? លោកឆ្លើយថា៖ សាអ៊ីដ ប៊ិន ជូហ្សៃរ៍ និយាយថា គេប្រើចិញ្ចៀន។ ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំចាប់ឆ្នោតរវាងមនុស្សពីរនាក់លើសម្លៀកបំពាក់មួយឈុត ខ្ញុំក៏យកចិញ្ចៀនរបស់ម្នាក់នេះ និងចិញ្ចៀនរបស់ម្នាក់នោះមក។ លោកបន្តថា៖ បន្ទាប់មកគេយកចិញ្ចៀនទាំងនោះចេញមក ហើយប្រគល់ឱ្យបុរសម្នាក់ រួចគេក៏ចាប់យកចិញ្ចៀនមួយចេញពីក្នុងនោះ។ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ ចុះលោក ម៉ាលិក (ម៉ាលីក) និយាយថា គេសរសេរលើក្រដាស ហើយដាក់ក្នុងដីឥដ្ឋវិញ? លោកឆ្លើយថា៖ របៀបនេះក៏អាចធ្វើបានដែរ។ មានគេសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ មនុស្សម្នានិយាយថា ការចាប់ឆ្នោតគឺធ្វើបែបនេះ (បុរសនោះបានប្រើម្រាមដៃទាំងបីរបស់គាត់ ដោយក្តាប់វា រួចបើកវាចេញ)។ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានបដិសេធរឿងនោះ ហើយនិយាយថា៖ វាមិនមែនធ្វើបែបនោះទេ។ មូហាន់ណា បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ តើការចាប់ឆ្នោតធ្វើឡើងដោយរបៀបណា? តើវាគឺជាការដែលគេយកវត្ថុនេះចេញ និងវត្ថុនោះចេញ (ខ្ញុំបានធ្វើសញ្ញាដោយម្រាមដៃរបស់ខ្ញុំ) មែនទេ? លោកឆ្លើយថា៖ មែនហើយ។ [ជំពូកស្តីពីទីតាំងនៃការចាប់ឆ្នោត] ១២៣ - (ជំពូក) ស្តីពីទីតាំងនៃការចាប់ឆ្នោត៖ អ៊ីស្ហាក់ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ថា៖ តើលោកយល់ស្របតាមហាឌីសរបស់ អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន (Imran អ៊ីប៊ីន Husayn) អំពីទាសករដែរឬទេ? លោកឆ្លើយថា៖ មែនហើយ។ លោកបន្តថា៖ មានគេនិយាយអំពីការដោះលែងទាសករក្នុងពេលឈឺ (ជិតស្លាប់) ថាវាជាការធ្វើសាសិទ្ធិ (Wasiyyah)។ ដូច្នេះ វាដូចជាគាត់បានធ្វើសាសិទ្ធិឱ្យដោះលែងទាសករម្នាក់ៗដោយឡែកពីគ្នា។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើមិនអាចដោះលែងទាំងអស់បានទេ គេត្រូវដោះលែងតាមចំនួនដែលលទ្ធភាពអាចធ្វើទៅបាន ដូចករណីដែលទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់គាត់មានតែទាសករម្នាក់ ហើយគាត់បានដោះលែងវា នោះគេត្រូវដោះលែងតាមចំណែកមួយភាគបី (ដែលច្បាប់អនុញ្ញាត)។ មានគេនិយាយថា៖ នេះគឺជាការប្រៀបធៀប (Qiyas) ដែលខុស ដែលត្រូវបានបដិសេធដោយស៊ូណាន់ន់ដ៏ត្រឹមត្រូវ និងច្បាស់លាស់។ ភាពខុសគ្នារវាងករណីទាំងពីរគឺ៖ ក្នុងករណីទាសករម្នាក់ គឺមិនអាចធ្វើអ្វីក្រៅពីការដោះលែងបានតែមួយផ្នែកនោះទេ។ ចំណែកឯករណីទាសករច្រើននាក់វិញ ការបំពេញសេរីភាពឱ្យពួកគេមួយចំនួនតាមចំនួនមួយភាគបី (នៃទ្រព្យសម្បត្តិ) គឺអាចធ្វើទៅបាន ដូច្នេះវាប្រសើរជាងការកាត់បន្ថយសេរីភាពរបស់ពួកគេម្នាក់ៗ។ ព្រោះអ្នកជំងឺមានបំណងចង់ឱ្យពួកគេមានសេរីភាពពេញលេញទាំងអស់ ប៉ុន្តែត្រូវបានរារាំងដោយសិទ្ធិរបស់មរតកជន។ ដូច្នេះ ការបំពេញសេរីភាពឱ្យពួកគេមួយចំនួន គឺស្របទៅនឹងបំណងរបស់អ្នកដោះលែង និងបំណងរបស់អ្នកតាក់តែងច្បាប់ (អល់ឡោះ និងរ៉សូល)។ ចំពោះអ្នកដោះលែង គាត់ចង់ឱ្យទាសករមានសេរីភាពទាំងស្រុង។ ចំពោះអ្នកតាក់តែងច្បាប់វិញ លោកចង់ឱ្យមានការបំពេញសេរីភាពពេញលេញជាជាងការបែងចែកវា។ ការបំពេញសេរីភាពឱ្យពួកគេទាំងអស់ គឺជាការបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកទទួលមរតក ហើយការបំពេញសេរីភាពឱ្យពួកគេមួយភាគបី គឺជាផលប្រយោជន៍សម្រាប់អ្នកដោះលែង អ្នកទទួលមរតក និងទាសករ។ ដូច្នេះ មិនអនុញ្ញាតឱ្យងាកចេញពីចំណុចនេះឡើយ។ ដូច្នេះ ការប្រៀបធៀប (Qiyas) ដែលត្រឹមត្រូវ និងគោលការណ៍នៃសាសនា គឺស្របទៅនឹងហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវ ហើយការប្រឆាំងនឹងវា គឺការប្រឆាំងនឹងអត្ថបទគម្ពីរ (Nass) និងការប្រៀបធៀបក្នុងពេលតែមួយ។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ចុះចំណែកមួយភាគប្រាំមួយនៃទាសករទាំងប្រាំមួយនាក់នោះ បានក្លាយជាសិទ្ធិដែលត្រូវដោះលែងទៅហើយ តើការលុបចោលវា មិនមែនជាការលុបចោលសិទ្ធិដោះលែងដែលត្រូវទទួលបានទេឬ? ឆ្លើយថា៖ មិនមែនដូច្នោះទេ។ សិទ្ធិដោះលែងដែលត្រូវទទួលបាន គឺមានតែមួយភាគបីនៃទាសករទាំងនោះប៉ុណ្ណោះ ដែលជាចំណែកដែលអ្នកតាក់តែងច្បាប់ ﷺ បានផ្តល់សិទ្ធិឱ្យគាត់។ ដូច្នេះ វាដូចជាករណីដែលគាត់បានធ្វើសាសិទ្ធិឱ្យដោះលែងមួយភាគបីនៃពួកគេ។ ព្រោះនោះគឺជាចំណែកដែលគាត់មានសិទ្ធិ ហើយអ្វីដែលគាត់គ្មានសិទ្ធិ នោះការចាត់ចែងរបស់គាត់គឺឥតប្រយោជន៍ និងជាមោឃៈ។ ហើយនៅពេលដែលអ្នកទទួលមរតកមិនអនុញ្ញាតឱ្យដោះលែងទាំងអស់ នោះការចាត់ចែងរបស់អ្នកដោះលែងលើសពីមួយភាគបី គឺមិនមានតម្លៃអ្វីឡើយ។ ហើយនៅពេលដែលគាត់បានដោះលែងតែមួយភាគបីតាមច្បាប់ យើងក៏ចាប់ឆ្នោតដើម្បីយកមួយភាគបីនោះចេញ។ តើមានការប្រៀបធៀបណាដែលត្រឹមត្រូវ និងច្បាស់លាស់ជាងនេះទៅទៀត? ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ហាឌីសនេះមានខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ទៅដល់ អាល់ហាសាន់ (អាល់-Hasan) ហើយលោកបានរាយការណ៍ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន។ ប៉ុន្តែ អះម៉ាត់ បាននិយាយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ ម៉ៃមូនី (អាល់-Maymuni) ថា៖ មិនមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា អាល់ហាសាន់ បានជួបជាមួយ អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន នោះទេ។ មូហាន់ណា បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អះម៉ាត់ អំពីហាឌីសរបស់ អាល់ហាសាន់ ដែលថា «អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន បានរាយការណ៍មកខ្ញុំ» លោកឆ្លើយថា៖ វាមិនត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះរវាងពួកគេមាន ហៃយ៉ាច ប៊ិន អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន អាល់ហ្វូហ្សៃល៍ (Hayyaj អ៊ីប៊ីន Imran អ៊ីប៊ីន អាល់-Fudayl) រាយការណ៍ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន។ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អះម៉ាត់ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានរកឃើញនៅក្នុងសៀវភៅរបស់ឪពុកខ្ញុំ ដោយស្នាដៃសរសេររបស់លោកផ្ទាល់ថា៖ មូអាហ្ស ប៊ិន មូអាហ្ស បានរាយការណ៍មកយើងពី ស៊ូអៃប៍ (Shu'ayb) ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ស៊ីរីន (Muhammad អ៊ីប៊ីន Sirin) ពី ខាលីដ អាល់ហាហ្សាហ្សា (Khalid អាល់-Hadhdha') ពី អាប់ប៊ូ ក៊ីឡាបះ (Abu Qilabah) ពី អាប់ប៊ុល មូហัลលីប (Abu អាល់-Muhallib) ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហូសៃន អំពីហាឌីសនៃការចាប់ឆ្នោត។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី (អាល់-Marrudhi) បាននិយាយថា៖ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ បានលើកឡើងពីហាឌីសរបស់ អាប់ប៊ុល មូហัลលីប រួចលោកបាននិយាយថា៖ អាល់ហាសាន់ បានរាយការណ៍ពី អ៊ីមរ៉ន ប៉ុន្តែលោកមិនបានឮដោយផ្ទាល់ពីគាត់នោះទេ។ លោកបាននិយាយទៀតថា៖ គេនិយាយថា លោកបានដកស្រង់វាចេញពីសៀវភៅរបស់ អាប់ប៊ុល មូហัลលីប។

មានការលើកឡើងថា៖ រឿងនេះមិនប៉ះពាល់ដល់ហាឌីសនោះទេ ព្រោះអប៊ុលមូហัลលីប (Abu អាល់-Muhallib) បានរាយការណ៍វាពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន (Imran អ៊ីប៊ីន Husain)។ ចំណែក អប៊ូ បាក់រ ប៊ិន អប៊ី សៃបះ (អាប៊ូ ប៉ាកកើ អ៊ីប៊ីន Abi Shaibah) និងហ្សូហៃរ ប៊ិន ហ័រប (Zuhair អ៊ីប៊ីន Harb) បាននិយាយថា៖ អ៊ីស្មាអីល (Isma'il) - ដែលជាកូនប្រុសរបស់ អ៊ុលឡៃយ៉ះ (Ibn 'Ulayyah) - បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពី អាយូព (Ayyub) ពី អប៊ូ គីឡាបះ (Abu Qilabah) ពី អប៊ុលមូហัลលីប ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន ថា៖ «មានបុរសម្នាក់បានដោះលែងទាសករម្នាក់» រួចលោកក៏បានរៀបរាប់រឿងនោះ។ មូស្លីម (មូស្លីម) បាននិយាយថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន មីនហាល់ អដ-ដារីរ (Muhammad អ៊ីប៊ីន Minhal ad-Darir) និងអាហ្មាត់ ប៊ិន អាប់ដះ (Ahmad អ៊ីប៊ីន 'Abdah) បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ យ៉ាហ្ស៊ីដ ប៊ិន ហ្សូរៃអ (Yazid អ៊ីប៊ីន Zurai') បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពី ហ៊ីស្ហាម ប៊ិន ហាស់សាន (Hisham អ៊ីប៊ីន Hassan) ពី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ស៊ីរីន (Muhammad អ៊ីប៊ីន Sirin) ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន ដូចគ្នានឹងហាឌីសរបស់ អ៊ីបនូ អ៊ុលឡៃយ៉ះ និងហាំម៉ាត់ (Hammad) ដែរ។ ដូច្នេះ អ្នករាយការណ៍ទាំងបីនាក់នេះបានរាយការណ៍ពី អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន គឺ៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន ស៊ីរីន, អប៊ុលមូហัลលីប, និងអាល់ហាសាន់ អាល់បាសរី (អាល់-Hasan អាល់-Basri)។ ចំណែកអាល់ហាសាន់ គឺគាត់ប្រហែលជាបានឮពីម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរនេះ។ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ិន អាហ្មាត់ (Abdullah អ៊ីប៊ីន Ahmad) បាននិយាយថា ឪពុករបស់ខ្ញុំ (អាហ្មាត់) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំត្រូវបានគេប្រាប់ថា នៅក្នុងសៀវភៅរបស់ហាំម៉ាម (Hammam) ពី កាតាដះ (Qatadah) ពី អាល់ហាសាន់ បាននិយាយថា៖ អាំរ ប៊ិន មូអាវីយ៉ះ អប៊ុលមូហัลលីប បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងនូវហាឌីសស្តីពី «ការចាប់ឆ្នោត»។ អាល់ខាល់ឡាល (អាល់-Khallal) បាននិយាយថា៖ អាល់អាប់បាស ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ិន អាហ្មាត់ ប៊ិន អាប់ឌុលការីម បានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ ចាអហ្វារ អាត-តាយ៉ាលីស៊ី (Ja'far at-Tayalisi) បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ យ៉ះយ៉ា (Yahya) បាននិយាយពី អាល់ហាសាន់ ថា៖ អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន បានរាយការណ៍ប្រាប់យើង។ ប្រសិនបើ អាល់ហាសាន់ មិនបានឮផ្ទាល់ពីគាត់ទេ នោះវាមានន័យដូចទៅនឹងពាក្យរបស់គាត់ដែលថា៖ «អ្នកស្រុករបស់យើងបានរាយការណ៍ប្រាប់យើង» ហើយដោយសារតែហាឌីសនោះមានភាពល្បីល្បាញក្នុងចំណោមពួកគេ ទើបគាត់និយាយថា៖ «បានរាយការណ៍ប្រាប់យើង»។ រឿងស្រដៀងគ្នានេះ ក៏បានកើតឡើងនៅក្នុងហាឌីសស្តីពី ដាច្ចាល់ (Dajjal) និងពាក្យរបស់បុរសដែលសម្លាប់គាត់ថា៖ «អ្នកគឺជាដាច្ចាល់ ដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីហាឌីសរបស់គាត់»។ ចំណែកពាក្យរបស់ អាហ្មាត់ ដែលនិយាយពីហាឌីសរបស់ អាល់ហាសាន់ ពី អ៊ីមរ៉ន ថា៖ «មិនត្រឹមត្រូវ (មិនមែនសហ៊ីហ៍)» គឺគាត់ចង់សំដៅទៅលើពាក្យរបស់ អាល់ហាសាន់ ដែលថា៖ «អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន បានរាយការណ៍ប្រាប់ខ្ញុំ» ព្រោះ មូហាន់ណា ប៊ិន យ៉ះយ៉ា (Muhanna អ៊ីប៊ីន Yahya) បានសួរគាត់អំពីបញ្ហានេះ។ គាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាហ្មាត់ អំពីហាឌីសរបស់ អាល់ហាសាន់។ គាត់បាននិយាយថា៖ «អ៊ីមរ៉ន ប៊ិន ហ៊ូសៃន បានរាយការណ៍ប្រាប់ខ្ញុំ» គាត់ (អាហ្មាត់) បានឆ្លើយថា៖ វាមិនត្រឹមត្រូវទេ ទោះបីជាហាឌីសនោះមានភាពត្រឹមត្រូវតាមខ្សែសង្វាក់ផ្សេងទៀតក្រៅពីផ្លូវរបស់ អ៊ីមរ៉ន ក៏ដោយ។ អាល់ខាល់ឡាល បាននិយាយថា៖ អប៊ូ បាក់រ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី (អាប៊ូ ប៉ាកកើ អាល់-Marrudhi) បានប្រាប់យើងថា៖ វ៉ហប ប៊ិន បាក់យ៉ះ (Wahb អ៊ីប៊ីន Baqiyyah) បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ ខាលីដ អាត-តាហាវី (Khalid at-Tahawi) បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពី ខាលីដ (គឺអាល់ហ័សហ្សា) ពី អប៊ូ គីឡាបះ ពី អប៊ូ ហ្សៃដ (Abu ហ្សៃដ) ថា៖ «បុរសម្នាក់ពីក្រុមអាន់ស័រ (Ansar) បានដោះលែងទាសករចំនួនប្រាំមួយនាក់របស់គាត់នៅពេលគាត់ជិតស្លាប់ ហើយគាត់គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិអ្វីក្រៅពីពួកគេឡើយ។ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ក៏បានបែងចែកពួកគេជាចំណែកៗ រួចចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ ដោយបានដោះលែងពីរនាក់ និងទុកបួននាក់ជាទាសករដដែល»។ អាល់ម៉ាររូហ្ស៊ី បាននិយាយថា អាហ្មាត់ បាននិយាយថា៖ យើងមិននឹកស្មានថាមាននរណាម្នាក់រាយការណ៍រឿងនេះក្រៅពី ហូសៃម (Hushaim) ឡើយ។ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (Abu 'Abdullah) បាននិយាយថា៖ អប៊ូ ហ្សៃដ នេះ គឺជាបុរសម្នាក់ក្នុងចំណោមក្រុមអាន់ស័រ ដែលជាសហការីរបស់ព្យាការី ﷺ។ គាត់បាននិយាយថា៖ យើងបានកត់ត្រាវាពី ហូសៃម ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំយល់ស្របតាមនេះ។ អាហ្មាត់ បាននិយាយថា៖ ស៊ូរ៉ៃ ប៊ិន នុអ់ម៉ាន (Shuraih អ៊ីប៊ីន Nu'man) បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ ហូសៃម បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ ខាលីដ បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ អប៊ូ គីឡាបះ បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពី អប៊ូ ហ្សៃដ អាល់អាន់សារី ពីព្យាការី ﷺ ដូចគ្នានេះដែរ។ [ជំពូក៖ ស្តីពីអ្នកដែលលែងប្រពន្ធម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រពន្ធរបស់គាត់ ដោយមិនដឹងថាជានរណា ឬដោះលែងទាសករម្នាក់ក្នុងចំណោមទាសកររបស់គាត់] ១២៤ - (ជំពូក) ក្នុងចំណោមករណីដែលត្រូវប្រើការចាប់ឆ្នោតគឺ៖ នៅពេលដែលគាត់បានដោះលែងទាសករម្នាក់ក្នុងចំណោមទាសកររបស់គាត់ ឬលែងប្រពន្ធម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រពន្ធរបស់គាត់ ដោយមិនដឹងថាជានរណា? អាហ្មាត់ បាននិយាយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាល់ម៉ៃមូនី (អាល់-Maimuni) ថា៖ ប្រសិនបើគាត់ស្លាប់មុនពេលចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ នោះអ្នកអាណាព្យាបាលរបស់គាត់នឹងធ្វើជំនួសគាត់ ដោយចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលត្រូវនឹងឆ្នោត នោះការសម្រេចនឹងធ្លាក់ទៅលើនាង។ អប៊ូ បាក់រ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បាននិយាយពីឪពុករបស់គាត់ថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានដោះលែងទាសករម្នាក់ក្នុងចំណោមទាសករពីរនាក់របស់គាត់នៅពេលគាត់មានសុខភាពល្អ បន្ទាប់មកម្ចាស់ក៏ស្លាប់ ហើយអ្នកទទួលមរតកមិនដឹងថាគាត់បានដោះលែងនរណាឡើយ។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ។ ហាន់បាល (Hanbal) បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ និយាយអំពីការចាប់ឆ្នោតថា៖ នៅពេលគាត់និយាយថា៖ «ទាសករម្នាក់របស់ខ្ញុំមានសេរីភាព» រួចគាត់ស្លាប់មុនពេលដឹងថាជានរណា៖ ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ។ អ្នកណាដែលត្រូវនឹងឆ្នោត នោះគាត់នឹងមានសេរីភាព។ នេះគឺជាអ្វីដែលព្យាការី ﷺ បានធ្វើចំពោះបុរសដែលបានដោះលែងទាសករប្រាំមួយនាក់របស់គាត់។ មូហាន់ណា បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាហ្មាត់ អំពីបុរសម្នាក់ដែលនិយាយទៅកាន់ប្រពន្ធពីរនាក់របស់គាត់ថា៖ «ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរត្រូវបានលែង» ឬទៅកាន់ទាសករពីរនាក់របស់គាត់ថា៖ «ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរមានសេរីភាព»។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ ពួកគេមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងរឿងនេះ។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើលោកយល់ឃើញថាគួរចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេដែរឬទេ? គាត់ឆ្លើយថា៖ បាទ។ ខ្ញុំសួរទៀតថា៖ តើលោកអនុញ្ញាតឱ្យមានការចាប់ឆ្នោតក្នុងរឿងលែងលះដែរឬទេ? គាត់ឆ្លើយថា៖ បាទ។ គាត់បាននិយាយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាល់ម៉ៃមូនី អំពីអ្នកដែលមានប្រពន្ធបួននាក់ ហើយបានលែងម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ដោយមិនដឹងថាជានរណាថា៖ ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះទាសករ។ ប្រសិនបើគាត់ចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ ហើយឆ្នោតធ្លាក់លើម្នាក់ រួចក្រោយមកគាត់នឹកឃើញថាជានរណា៖ នោះនាងនឹងត្រឡប់មកវិញ ហើយការលែងលះនឹងធ្លាក់ទៅលើនាងដែលគាត់បាននឹកឃើញនោះ។ ប្រសិនបើនាងបានរៀបការរួចហើយ នោះជារឿងដែលបានកន្លងផុតទៅហើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចៅក្រមជាអ្នកចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ នោះនាងនឹងមិនត្រឡប់មកវិញឡើយ។ អប៊ូ អាល់ហារីស (Abu អាល់-Harith) បាននិយាយពី អាហ្មាត់ អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានប្រពន្ធបួននាក់ ហើយបានលែងម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ដោយមិនមានចេតនាចំពោះនរណាម្នាក់ជាក់លាក់ឡើយ៖ ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ អ្នកណាដែលត្រូវនឹងឆ្នោត នាងគឺជាអ្នកដែលត្រូវលែង។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើគាត់មានចេតនាចំពោះនរណាម្នាក់ជាក់លាក់ រួចក្រោយមកគាត់ក៏ភ្លេច។ គាត់បាននិយាយថា៖ ការចាប់ឆ្នោតគឺជាស៊ូណាន់ន់របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ហើយគម្ពីរគួរអានក៏បានបញ្ជាក់អំពីវាដែរ។ អប៊ូ ហានីហ្វះ (Abu Hanifah) និងអាស្ស៊ីហ្វៃអ៊ី (ash-Shafi'i) បាននិយាយថា៖ មិនត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការលែងលះនោះមិនមែនចំពោះនរណាម្នាក់ជាក់លាក់ ហើយគាត់ក៏មិនបានកំណត់ចេតនាដែរ នោះគាត់អាចជ្រើសរើសលែងនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេតាមចិត្ត។ ហើយប្រសិនបើការលែងលះនោះចំពោះនរណាម្នាក់ជាក់លាក់ ប៉ុន្តែគាត់ភ្លេច នោះគាត់ត្រូវរង់ចាំរហូតដល់គាត់នឹកឃើញវិញ ដោយមិនត្រូវចាប់ឆ្នោត ហើយក៏មិនត្រូវជ្រើសរើសលែងនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេឡើយ។ ម៉ាលីក (ម៉ាលីក) បាននិយាយថា៖ ការលែងលះនឹងធ្លាក់ទៅលើទាំងអស់។ ការយល់ឃើញដែលថាត្រូវប្រើការចាប់ឆ្នោត គឺជាមហ្សហាប់របស់ អាលី ប៊ិន អប៊ី តាលីប (អាលី អ៊ីប៊ីន អាប៊ី ថឡិប) សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងគាត់។ វ៉គី (Waki') បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮ អាប់ឌុលឡោះ និយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អប៊ូ ហ្សាអហ្វារ (Abu Ja'far) អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានប្រពន្ធបួននាក់ ហើយបានលែងម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ដោយមិនដឹងថាជានរណា។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ អាលី បាននិយាយថា ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ។ ដូច្នេះ ការយល់ឃើញដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងបញ្ហានេះមិនចេញផុតពីបួនចំណុចឡើយ៖ បីចំណុចមានអ្នកគាំទ្រ និងមួយចំណុចទៀតមិនដឹងថាមានអ្នកណាគាំទ្រឡើយ។ ទីមួយ៖ គាត់ត្រូវកំណត់នរណាម្នាក់ក្នុងករណីមិនច្បាស់លាស់ ហើយត្រូវផ្អាកចំពោះនរណាម្នាក់ដែលគាត់ភ្លេច ដោយត្រូវចំណាយលើពួកគេ ផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ និងនៅឱ្យឆ្ងាយពីពួកគេ រហូតដល់មានការបែកបាក់ដោយសារការស្លាប់ ឬរហូតដល់គាត់នឹកឃើញវិញ។ នេះគឺជាការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់គាត់ និងប្រពន្ធទាំងនោះ ដូច្នេះវាត្រូវបានបដិសេធ។ ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ៖ ﴿ហើយទ្រង់មិនបានធ្វើឱ្យមានការលំបាកដល់អ្នករាល់គ្នាក្នុងសាសនានោះឡើយ﴾ [អាល់ហាច: ៧៨] និងពាក្យរបស់ព្យាការី ﷺ៖ «មិនត្រូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ខ្លួនឯង និងមិនត្រូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកដទៃឡើយ»។ តើមានការលំបាក និងគ្រោះថ្នាក់ណាដែលធំជាងនេះទៅទៀត? ទីពីរ៖ ការលែងលះធ្លាក់ទៅលើទាំងអស់។ នេះផ្ទុយនឹងការបញ្ជាក់ថាគាត់បានលែងតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនទាំងអស់ទេ។ ដូច្នេះ ការធ្វើឱ្យការលែងលះធ្លាក់ទៅលើទាំងអស់ ទាំងដែលដឹងច្បាស់ថាគាត់មិនបានលែងទាំងអស់នោះ គឺជាការបដិសេធដោយគោលការណ៍ និងភស្តុតាងនៃសាសនា។ ទីបី៖ ការលែងលះមិនធ្លាក់ទៅលើនរណាម្នាក់ឡើយ។ ព្រោះអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយភាពប្រាកដប្រជា ហើយនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺស្ថិតក្នុងភាពសង្ស័យ៖ តើនាងជាអ្នកដែលត្រូវលែងឬអត់? ដូច្នេះ នាងមិនអាចត្រូវលែងដោយសារភាពសង្ស័យឡើយ ហើយក៏មិនអាចធ្វើឱ្យការលែងលះធ្លាក់ទៅលើនរណាម្នាក់ដែលមិនជាក់លាក់បានដែរ។ គ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិលើសពីអ្នកដទៃក្នុងការទទួលការលែងលះនោះទេ។ ការចាប់ឆ្នោតអាចនឹងជ្រើសរើសខុសពីអ្នកដែលត្រូវលែង ព្រោះដូចដែលវាអាចធ្លាក់លើអ្នកដែលត្រូវលែង វាក៏អាចធ្លាក់លើអ្នកដទៃដែរ។ ប្រសិនបើវាខុសពីអ្នកដែលត្រូវលែង ហើយទៅត្រូវលើអ្នកដទៃ នោះវានឹងនាំទៅរកការហាមឃាត់អ្នកដែលនៅជាប្រពន្ធ និងការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលជាជនបរទេស។ នៅពេលដែលការបែងចែកទាំងនេះត្រូវបានបដិសេធ នោះការសម្រេចនេះគឺជារឿងចាំបាច់៖ គឺការរក្សាអាពាហ៍ពិពាហ៍ចំពោះពួកគេម្នាក់ៗ រហូតដល់ដឹងច្បាស់ថាជានរណាជាអ្នកដែលត្រូវលែង។ នៅពេលដែលអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅមានសុពលភាព នោះច្បាប់របស់វាក៏នៅមានសុពលភាពដែរ។ ចំណែកការរក្សាអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងការហាមឃាត់ការរួមភេទជារៀងរហូតនោះ៖ គឺគ្មានហេតុផលឡើយ។ ដូច្នេះ ការយល់ឃើញនេះ និងការយល់ឃើញដែលថាការលែងលះធ្លាក់ទៅលើទាំងអស់ គឺផ្ទុយគ្នា ហើយភស្តុតាងរបស់វាស្ទើរតែស្មើ

ខាងក្រោមនេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានស្នើសុំ៖ ជំពូក៖ ស្តីពីបុគ្គលដែលបានលែងលះភរិយាម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយារបស់ខ្លួន រួចបានទទួលមរណភាពមុនពេលបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណ ការកំណត់កាតព្វកិច្ចក្នុងករណីនេះ គឺផ្អែកលើមូលដ្ឋានដែលមិនទាន់មានការរួមភេទជាមួយនាង ដូច្នេះវាជាការរៀបការសុទ្ធសាធ។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះការទទួលមរតក ប្រសិនបើមិនមានការបញ្ជាក់ពីសុពលភាពនៃការរៀបការនោះទេ នាងក៏មិនអាចទទួលបានមរតកដែរ។ សម្តីរបស់លោក អះម៉ាត់ (Ahmad) នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ ហាន់បាល (Hanbal) ដែលថា៖ «ត្រូវធ្វើការចាប់ឆ្នោតរវាងពួកនាង ហើយនរណាដែលត្រូវនឹងឆ្នោតនោះ នាងគឺជាភរិយារបស់គាត់» គឺជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីសុពលភាពនៃចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍តាមរយៈការចាប់ឆ្នោត។ បន្ទាប់មកលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ហើយប្រសិនបើស្វាមីស្លាប់ នាងគឺជាអ្នកដែលទទួលបានមរតកពីគាត់»។ នេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការចាប់ឆ្នោតត្រូវធ្វើឡើងក្នុងអំឡុងពេលដែលស្វាមី និងភរិយានៅមានជីវិត។ ប្រសិនបើស្វាមីស្លាប់ក្រោយពេលចាប់ឆ្នោត នាងនឹងទទួលបានមរតកដោយផ្អែកលើសិទ្ធិនៃការរៀបការ ហើយរឿងនេះមិនមានអ្វីគួរឱ្យសង្ស័យឡើយ សូមសរសើរដល់អល់ឡោះ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលគាត់ចាប់ឆ្នោតរវាងពួកនាង ហើយឆ្នោតធ្លាក់លើនរណាម្នាក់ ការយល់ព្រមរបស់ស្វាមី របស់អាណាព្យាបាលនាង និងរបស់នាងផ្ទាល់ គឺជាការធ្វើឱ្យអាពាហ៍ពិពាហ៍នោះមានសុពលភាព។ មិនអាចនិយាយបានថា៖ «វាអាចទៅរួចដែលឆ្នោតធ្លាក់លើអ្នកផ្សេង ហើយគាត់នឹងក្លាយជាអ្នកដែលរួមរស់ជាមួយបងប្អូនស្រីពីរនាក់ក្នុងពេលតែមួយ» នោះទេ ពីព្រោះអ្វីដែលមិនទាន់ដឹងច្បាស់គឺចាត់ទុកថាដូចជាមិនមាន។ ម្យ៉ាងទៀត យើងបង្គាប់ឱ្យគាត់លែងលះអ្នកដែលមិនមែនជាអ្នកដែលត្រូវឆ្នោត ដោយគាត់ត្រូវនិយាយថា៖ «អ្នកណាដែលក្រៅពីអ្នកនេះ គឺត្រូវបានលែងលះ» ដើម្បីជាការប្រុងប្រយ័ត្ន។ នេះប្រសើរជាងការឱ្យមរតកដល់ទាំងអស់គ្នា ឬដកហូតសិទ្ធិទាំងអស់គ្នា ឬការទុកបញ្ហានេះចោលជារៀងរហូតរហូតដល់ស្ថានភាពត្រូវបានបង្ហាញឱ្យឃើញ ដែលវាអាចនឹងមិនបង្ហាញឱ្យឃើញរហូតដល់ថ្ងៃស្លាប់។ សរុបមក៖ ការចាប់ឆ្នោតគឺជាមធ្យោបាយតាមផ្លូវច្បាប់ (ស៊ារីអាហ៍) ដែលអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់បានកំណត់សម្រាប់ការបែងចែកនៅពេលមានភាពស្រពិចស្រពិល ដូច្នេះការអនុវត្តតាមមធ្យោបាយនេះគឺប្រសើរជាងមធ្យោបាយដទៃទៀត។ លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ (Abu Hanifah) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់លែងលះភរិយាម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយារបស់គាត់ដោយមិនបានបញ្ជាក់ថាជានរណា នោះគេមិនអាចរារាំងគាត់ពីពួកនាងបានឡើយ ហើយគាត់មានសិទ្ធិរួមភេទជាមួយនរណាក៏បានតាមចិត្ត។ ប្រសិនបើគាត់រួមភេទជាមួយនរណាម្នាក់ នោះការលែងលះនឹងធ្លាក់ទៅលើអ្នកផ្សេងទៀត។ លោក អ៊ីប្នុ អាប់ប៊ី ហ៊ូរ៉យរ៉ូហ៍ (Ibn Abi Hurayrah) ពីក្រុមសហាយ (Shafi'iyyah) ក៏បានជ្រើសរើសយកទស្សនៈនេះដែរ ដោយពួកគេចាត់ទុកការរួមភេទជាការកំណត់អត្តសញ្ញាណ។ វាជារឿងដែលដឹងច្បាស់ថា ការកំណត់ដោយការចាប់ឆ្នោតគឺប្រសើរជាងការកំណត់ដោយការរួមភេទ ពីព្រោះការចាប់ឆ្នោតនឹងបង្ហាញនូវអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់ ហើយវាមិនមានការចោទប្រកាន់អ្វីឡើយ។ ចំណែកការរួមភេទគឺអាស្រ័យលើបំណងប្រាថ្នា និងតណ្ហារបស់គាត់ ហើយវាអាចទៅរួចដែលគាត់មានតណ្ហាលើអ្នកដែលគាត់មិនបានបម្រុងនឹងលែងលះ ដូច្នេះគាត់អាចនឹងត្រូវគេចោទប្រកាន់បាន។ ដូច្នេះ ការកំណត់ដោយមធ្យោបាយតាមផ្លូវច្បាប់គឺប្រសើរជាងការកំណត់ដោយតណ្ហានិងបំណងប្រាថ្នា។ ចំណុចមួយទៀតដែលបញ្ជាក់រឿងនេះគឺ៖ លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ បានមានប្រសាសន៍ក្នុងករណីដែលគាត់ដោះលែងទាសីម្នាក់ក្នុងចំណោមទាសីពីរនាក់របស់គាត់ រួចគាត់បានរួមភេទជាមួយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេថា៖ ការរួមភេទមិនមែនជាការកំណត់ថាអ្នកណាដែលត្រូវបានដោះលែងនោះទេ។ សិស្សរបស់លោកបាននិយាយថា៖ ភាពខុសគ្នារវាងករណីទាំងពីរគឺ ការលែងលះតម្រូវឱ្យមានការហាមឃាត់ (តារីម) ហើយវាបដិសេធអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ដូច្នេះនៅពេលគាត់រួមភេទជាមួយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ វាបង្ហាញថាគាត់ជ្រើសរើសយកនាងជាភរិយា ព្រោះគាត់មិនរួមភេទជាមួយអ្នកដែលមិនមែនជាភរិយារបស់គាត់ឡើយ។ ចំណែកការដោះលែងទាសី ទោះបីជាវាធ្វើឱ្យការរួមភេទក្លាយជាការហាមឃាត់ក៏ដោយ ក៏វាមិនបដិសេធសិទ្ធិកម្មសិទ្ធិ (មិលគុល យ៉ាមីន) ដែរ ដូចជាបងប្អូនស្រីដែលបៅទឹកដោះជាមួយគ្នា។ អ្នកដែលជំទាស់នឹងពួកគេបាននិយាយថា៖ ការលែងលះមិនតម្រូវឱ្យមានការហាមឃាត់តាមទស្សនៈរបស់ពួកអ្នកទេ ព្រោះការត្រឡប់ទៅរកគ្នាវិញ (រ៉ូចអះ) គឺអាចធ្វើទៅបាន។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យមានការហាមឃាត់គឺការបញ្ចប់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) និងការគ្រប់ចំនួននៃការលែងលះ។ សិស្សរបស់ពួកអ្នកបានបញ្ជាក់ច្បាស់អំពីចំណុចនេះ។ ម្យ៉ាងទៀត ទោះបីជាអាពាហ៍ពិពាហ៍ត្រូវបានបដិសេធដោយការហាមឃាត់ក៏ដោយ ក៏កម្មសិទ្ធិក៏ត្រូវបានបដិសេធដោយការហាមឃាត់ដែរ។ ដូច្នេះ ទាំងពីរនេះស្មើគ្នាក្នុងការដែលការរួមភេទមិនអាចអនុញ្ញាតបានក្រៅពីក្នុងកម្មសិទ្ធិ ហើយវាជាការពិតសម្រាប់កម្មសិទ្ធិលើអ្នកដែលត្រូវបានរួមភេទជាមួយ។

ជំពូក៖ ការលែងលះស្ត្រីម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយាពីរនាក់ដោយមិនបានកំណត់ឈ្មោះ រួចម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានស្លាប់។

តើត្រូវរាប់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដាស់) នៃការស្លាប់ដែរឬទេ? ហើយប្រសិនបើនាងត្រូវរាប់រយៈពេលរង់ចាំនៃការស្លាប់ តើហេតុអ្វីបានជានាងមិនទទួលបានមរតក? ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកការចាប់ឆ្នោត (អាស្ហាប៊ុលគួរអះ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះក្នុងចំណោមពួកគេទាំងពីរ គឺត្រូវមានកាតព្វកិច្ចរាប់រយៈពេលរង់ចាំនៃការលែងលះ (អ៊ីដដាស់តាលក់) ហើយចំពោះភរិយាដែលប្តីស្លាប់ គឺត្រូវរាប់រយៈពេលរង់ចាំនៃការស្លាប់ (អ៊ីដដាស់វ៉ាហ្វាត)។ ប៉ុន្តែដោយសារមានភាពស្រពិចស្រពិលថាតើនរណាជាអ្នកដែលត្រូវបានលែងលះក្នុងចំណោមភរិយាទាំងពីរនោះ យើងបានតម្រូវឱ្យពួកគេម្នាក់ៗរាប់រយៈពេលរង់ចាំដោយយកតាមរយៈពេលដែលវែងជាងគេក្នុងចំណោមរយៈពេលទាំងពីរនោះ ហើយរយៈពេលខ្លីក៏ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងនោះដែរ ដើម្បីជាការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដាស់)។ [ជំពូក៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់លែងលះភរិយាម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយាពីរនាក់ដោយមិនបានកំណត់ឈ្មោះ រួចហើយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានស្លាប់] ១២៨ - (ជំពូក) ប្រសិនបើបុរសម្នាក់លែងលះភរិយាម្នាក់ក្នុងចំណោមភរិយាពីរនាក់ដោយមិនបានកំណត់ឈ្មោះ រួចហើយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានស្លាប់៖ ការលែងលះនោះមិនត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ទៅលើអ្នកដែលនៅរស់ឡើយ ហើយគេត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងអ្នកដែលស្លាប់ និងអ្នកដែលនៅរស់។ លោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការលែងលះត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ទៅលើអ្នកដែលនៅរស់។ លោក អ៊ីម៉ាម សាហ្វីអី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការលែងលះមិនត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ទៅលើនាងឡើយ ហើយគាត់ (ស្វាមី) មានសិទ្ធិកំណត់វាទៅលើអ្នកដែលស្លាប់បាន។ ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកមតិ ហានីហ្វី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គាត់មានជម្រើសក្នុងការកំណត់ ហើយមិនមាននរណាម្នាក់ដែលការលែងលះអាចធ្លាក់ទៅលើនាងបានឡើយ ក្រៅពីអ្នកដែលនៅរស់។ ហើយអ្នកណាដែលត្រូវបានគេឱ្យជ្រើសរើសរវាងរឿងពីរ ហើយរឿងមួយក្នុងចំណោមនោះបានកន្លងផុតទៅ នោះរឿងមួយទៀតនឹងត្រូវកំណត់ជាក់លាក់។ ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកការចាប់ឆ្នោតបានមានប្រសាសន៍ថា៖ យើងបានបង្ហាញភស្តុតាងរួចហើយថា គាត់មិនមានសិទ្ធិកំណត់ដោយការជ្រើសរើសរបស់គាត់ឡើយ ប៉ុន្តែយើងមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់ការចាប់ឆ្នោត។ ហើយវត្ថុដែលត្រូវចាប់ឆ្នោតនោះមិនទាន់កន្លងផុតទៅឡើយ ព្រោះថាការចាប់ឆ្នោតនឹងបង្ហាញឱ្យដឹងថាអ្នកណាជាអ្នកដែលត្រូវបានលែងលះ ហើយការលែងលះនោះត្រូវបានចាត់ទុកថាបានកើតឡើងតាំងពីពេលដែលគាត់បានលែងលះមកម្ល៉េះ មិនមែនចាប់ពីពេលចាប់ឆ្នោតនោះទេ ដូចដែលបានបញ្ជាក់រួចមកហើយ។ ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកមតិ ហានីហ្វី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាមិនត្រឹមត្រូវទេក្នុងការចាប់ផ្តើមការលែងលះទៅលើអ្នកដែលស្លាប់ទៅហើយ ដូច្នេះវាក៏មិនត្រឹមត្រូវដែរក្នុងការកំណត់វាទៅលើនាងដោយការចាប់ឆ្នោត ដូចទៅនឹងស្ត្រីដទៃទៀតដែរ។ ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកការចាប់ឆ្នោតបានមានប្រសាសន៍ថា៖ យើងមិនបានកំណត់ការលែងលះទៅលើនាងដោយចាប់ផ្តើមពីពេលនេះទេ ប៉ុន្តែយើងគ្រាន់តែបង្ហាញតាមរយៈការចាប់ឆ្នោតថា នាងពិតជាត្រូវបានលែងលះតាំងពីពេលដែលនាងនៅរស់។ ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកមតិ ហានីហ្វី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នាងបានស្លាប់ដោយមិនត្រូវបានលែងលះ ដោយផ្អែកលើភស្តុតាងដែលថា វាអាចទៅរួចដែលការចាប់ឆ្នោតរបស់អ្នកធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលនៅរស់ ដូច្នេះនាងនឹងក្លាយជាអ្នកដែលត្រូវបានលែងលះ មិនមែនអ្នកដែលស្លាប់នោះទេ។ ហើយនៅពេលដែលនាងមិនត្រូវបានលែងលះមុនពេលស្លាប់ នោះច្បាប់នៃការលែងលះក៏មិនអាចកើតឡើងចំពោះនាងបន្ទាប់ពីស្លាប់បានដែរ ដូចដែលការលែងលះដែលចាប់ផ្តើមថ្មីមិនអាចកើតឡើងបានដូច្នោះដែរ។ ក្រុមអ្នកប្រកាន់យកការចាប់ឆ្នោតបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលការចាប់ឆ្នោតធ្លាក់ទៅលើនាង នោះយើងនឹងដឹងច្បាស់ថា នាងគឺជាអ្នកដែលត្រូវបានលែងលះតាំងពីពេលដែលនាងនៅរស់។ [ជំពូក៖ អំពីករណីដែលការចាប់ឆ្នោតធ្លាក់ទៅលើស្ត្រីម្នាក់ រួចហើយក្រោយមកគាត់នឹកឃើញថាអ្នកដែលត្រូវបានលែងលះគឺជាអ្នកដទៃ] ១២៩ - (ជំពូក) ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាចំពោះករណីដែលការចាប់ឆ្នោតធ្លាក់ទៅលើស្ត្រីម្នាក់ រួចហើយក្រោយមកគាត់នឹកឃើញថាអ្នកដែលត្រូវបានលែងលះគឺជាអ្នកដទៃ? នោះនឹងត្រូវឆ្លើយថា៖ នាងនឹងត្រឡប់ទៅរកគាត់វិញចាប់ពីពេលដែលការចាប់ឆ្នោតបានធ្លាក់ទៅលើនាង ហើយការលែងលះនឹងធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលគាត់បាននឹកឃើញនោះ។ ព្រោះថាការចាប់ឆ្នោតគឺធ្វើឡើងតែក្នុងករណីដែលមានភាពស្រពិចស្រពិលប៉ុណ្ណោះ ហើយភាពស្រពិចស្រពិលនោះត្រូវបានលុបបំបាត់ទៅវិញដោយការនឹកឃើញ។ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលស្ត្រីដែលត្រូវចាប់ឆ្នោតនោះបានរៀបការរួចហើយ ឬការចាប់ឆ្នោតនោះធ្វើឡើងដោយការសម្រេចរបស់ចៅក្រម នោះនាងនឹងមិនត្រឡប់ទៅរកគាត់វិញឡើយ នេះជាអ្វីដែលលោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ បានបញ្ជាក់។ លោក ខាល់ឡាល់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោក ម៉ៃមូនី បានប្រាប់ខ្ញុំថា គាត់បានជជែកដេញដោលជាមួយ អាប់ប៊ូ អាប់ឌីលឡោះ អំពីបញ្ហាបុរសម្នាក់ដែលមានភរិយាបួននាក់ រួចគាត់បានលែងលះម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ហើយក្រោយមកគាត់មិនដឹងថាជានរណា។ គាត់ (អាប់ប៊ូ អាប់ឌីលឡោះ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គាត់ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះករណីទាសករ។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ ប្រសិនបើគាត់ចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ ហើយការចាប់ឆ្នោតបានធ្លាក់ទៅលើ...

ប្រសិនបើគាត់បានចាប់ឆ្នោតលើម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ហើយបន្ទាប់មកគាត់នឹកឃើញថា តើគាត់បានលែងម្នាក់ណា? គាត់ឆ្លើយថា៖ «នាងអាចត្រឡប់មកវិញបាន ហើយនាងដែលគាត់នឹកឃើញថាគាត់បានលែងនោះ គឺត្រូវធ្លាក់ការលែងលះលើនាង»។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ «ចុះបើក្នុងពេលនោះនាងបានរៀបការថ្មី?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «គាត់បានចូលរួមក្នុងការចាប់ឆ្នោតដោយសារតែគាត់មានការភាន់ច្រឡំ ដូច្នេះនៅពេលដែលនាងបានរៀបការថ្មី វាជារឿងដែលបានកន្លងផុតទៅហើយ»។ បុរសម្នាក់បានសួរគាត់ថា៖ «ចុះបើអ្នកដឹកនាំ (ហាកឹម) ជាអ្នកចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំមិនចូលចិត្តឱ្យនាងត្រឡប់មកវិញទេ ព្រោះអ្នកដឹកនាំក្នុងរឿងនេះមានចំណេះដឹងច្បាស់លាស់ជាងគាត់»។ ខ្ញុំឃើញថាគាត់បានចាត់ទុកការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកដឹកនាំជាការធ្ងន់ធ្ងរ នៅពេលដែលអ្នកដឹកនាំបានចូលរួមក្នុងការចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ។ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាប់ប៊ុលហារីស (Abu អាល់-Harith) គាត់បានស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការឆ្លើយ ដោយគាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (Abu Abdillah) ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់លែងប្រពន្ធម្នាក់ក្នុងចំណោមប្រពន្ធទាំងបួន ហើយបានចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ រហូតដល់ឆ្នោតធ្លាក់លើម្នាក់ ហើយអ្នកដឹកនាំបានបំបែកប្តីប្រពន្ធនោះចេញពីគ្នា។ បន្ទាប់មកគាត់បាននឹកឃើញ និងមានភាពប្រាកដប្រជា - បន្ទាប់ពីអ្នកដឹកនាំបានបំបែកពួកគេ - ថាអ្នកដែលគាត់បានលែងនៅពេលនោះ គឺមិនមែនជាអ្នកដែលឆ្នោតធ្លាក់លើនោះទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «សូមលើកលែងឱ្យខ្ញុំពីសំណួរនេះចុះ»។ ខ្ញុំសួរថា៖ «តើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណាអំពីការដោះស្រាយរឿងនេះ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ទុកវាចោលទៅ» ហើយគាត់មិនបានឆ្លើយអ្វីទាំងអស់អំពីបញ្ហានេះ។ ខ្ញុំយល់ថា៖ នៅពេលដែលនាងបានរៀបការថ្មី សម្តីរបស់គាត់ដែលថា «អ្នកដែលត្រូវបានលែងគឺមិនមែនជានាងទេ» គឺមិនអាចទទួលយកបានឡើយ ព្រោះវាជាការលុបចោលសិទ្ធិរបស់ស្វាមីថ្មី។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ «ចុះបើគាត់មានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលត្រូវបានលែងគឺមិនមែនជានាង?» គេឆ្លើយថា៖ «វាក៏មិនអាចត្រឡប់មកគាត់វិញបានដែរ ព្រោះការចាប់ឆ្នោតគឺជាមធ្យោបាយមួយដែលធ្វើឱ្យការលែងលះធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលត្រូវឆ្នោត ទោះបីជាតាមការពិតវាមិនមែនជាអ្នកដែលគាត់បានលែងក៏ដោយ។ ការចាប់ឆ្នោតបានបំបែកពួកគេចេញពីគ្នា ហើយការបែកគ្នានេះកាន់តែរឹងមាំឡើងនៅពេលដែលនាងរៀបការថ្មី»។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ «ចុះរឿងនេះមិនផ្ទុយពីករណីដែលគាត់នឹកឃើញមុនពេលនាងរៀបការថ្មីឬ?» គេឆ្លើយថា៖ «នៅពេលដែលអស់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) របស់នាង ហើយនាងមានសិទ្ធិលើខ្លួនឯងវិញ ការទទួលយកសម្តីរបស់គាត់លើនាងគឺជារឿងដែលត្រូវពិចារណា។ ប្រសិនបើនាងយល់ព្រមតាមគាត់ថា អ្នកដែលត្រូវបានលែងគឺមិនមែនជានាងទេ នោះមានន័យថានាងបានទទួលស្គាល់ថាគាត់ជាស្វាមី ហើយក៏គ្មានអ្នកណាជំទាស់នឹងគាត់ដែរ។ ចំណែកឯប្រសិនបើគាត់នឹកឃើញនៅពេលដែលនាងនៅកំឡុងពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) ហើយការលែងលះនោះជាប្រភេទអាចត្រឡប់មកវិញបាន (រ៉ូជអី) នោះគ្មានបញ្ហាអ្វីទេ ព្រោះគាត់មានសិទ្ធិយកនាងត្រឡប់មកវិញដោយមិនចាំបាច់មានការយល់ព្រមពីនាងឡើយ។ ដូច្នេះសម្តីរបស់គាត់ដែលថាអ្នកដែលត្រូវបានលែងមិនមែនជានាង គឺអាចទទួលយកបាន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការលែងលះនោះជាប្រភេទដាច់ស្រឡះ (បាអ៊ីន) នោះគាត់នៅមានសិទ្ធិឃាត់នាងក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំ ហើយនាងក៏ត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការឃាត់របស់គាត់ដែរ។ ទំនាក់ទំនងប្តីប្រពន្ធនៅតែមាន រហូតដល់ប្រសិនបើនាងមានផ្ទៃពោះក្នុងអំឡុងពេលនោះ កូននោះក៏ត្រូវចាត់ទុកជាកូនរបស់គាត់ដែរ។ ដូច្នេះនៅពេលគាត់នឹកឃើញថាអ្នកដែលត្រូវបានលែងមិនមែនជានាង សម្តីរបស់គាត់គឺអាចទទួលយកបាន ដូចទៅនឹងករណីដែលមានសាក្សីបញ្ជាក់ថាគាត់បានលែងនាង រួចសាក្សីទាំងនោះដកពាក្យវិញ។ ប៉ុន្តែដោយសារសាក្សីមិនមែនជាអ្នកដែលគួរឱ្យសង្ស័យ ដូច្នេះនាងត្រូវត្រឡប់ទៅគាត់វិញដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ខុសពីសម្តីរបស់គាត់ដែលថា «អ្នកដែលត្រូវបានលែងមិនមែនជានាង» ព្រោះគាត់ជាអ្នកដែលគួរឱ្យសង្ស័យក្នុងរឿងនេះ។ ដូចគ្នានេះដែរ នាងមិនអាចត្រឡប់ទៅគាត់វិញបានទេ បន្ទាប់ពីនាងបានរៀបការថ្មី ឬបន្ទាប់ពីការសម្រេចក្តីរបស់អ្នកដឹកនាំ»។ ការវិនិច្ឆ័យតាមគោលការណ៍ (គីយ៉ាស)៖ គឺនាងមិនអាចត្រឡប់ទៅគាត់វិញបានទេ បន្ទាប់ពីនាងបានបញ្ចប់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) និងមានសិទ្ធិលើខ្លួនឯងវិញ លើកលែងតែនាងយល់ព្រមតាមគាត់។ ហេតុនេះហើយបានជាប្រសិនបើគាត់និយាយបន្ទាប់ពីនាងបញ្ចប់រយៈពេលរង់ចាំថា៖ «ខ្ញុំបានយកអ្នកត្រឡប់មកវិញមុនពេលបញ្ចប់រយៈពេលរង់ចាំ» នោះសម្តីរបស់គាត់មិនត្រូវបានទទួលយកទេ លើកលែងតែមានភស្តុតាង ឬការយល់ព្រមពីនាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់និយាយបែបនេះនៅពេលដែលរយៈពេលរង់ចាំនៅមិនទាន់បញ្ចប់ នោះសម្តីរបស់គាត់ត្រូវបានទទួលយក ព្រោះគាត់មានសិទ្ធិក្នុងការធ្វើឱ្យការត្រឡប់មកវិញនោះកើតឡើង។ ចំណែកឯប្រសិនបើការចាប់ឆ្នោតធ្វើឡើងដោយការសម្រេចរបស់អ្នកដឹកនាំ៖ នោះការសម្រេចរបស់គាត់គឺមានលក្ខណៈដូចជាការបំបែកប្តីប្រពន្ធចេញពីគ្នា ដូច្នេះសម្តីរបស់គាត់ដែលថា «អ្នកដែលត្រូវបានលែងមិនមែនជានាង» គឺមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ [ជំពូក៖ បុរសម្នាក់មានប្រពន្ធពីរនាក់ ម្នាក់ជាមូស្លីម និងម្នាក់ទៀតជាគ្រិស្តសាសនិក ហើយគាត់បាននិយាយក្នុងពេលឈឺធ្ងន់ថា៖ ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរត្រូវបានលែងបីដង]

ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាចំពោះអ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយ មូហាន់ណា (Muhanna) ដែលគាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ (Abu Abdillah) អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានភរិយាពីរនាក់ ម្នាក់ជាមូស្លីម និងម្នាក់ទៀតជាគ្រិស្តបរិស័ទ។ នៅពេលគាត់ឈឺធ្ងន់ គាត់បាននិយាយថា៖ «ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងពីរត្រូវបានលែងលះចំនួនបីដង»។ បន្ទាប់មក ភរិយាជាគ្រិស្តបរិស័ទបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាម ហើយបុរសនោះក៏បានស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលឈឺនោះ មុនពេលដែលភរិយាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេអស់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) ហើយគាត់បានរួមរ័កជាមួយពួកគេទាំងពីរនាក់រួចហើយ។ គាត់ (អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ) បានឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា គួរតែធ្វើការចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ»។ ខ្ញុំបានសួរគាត់ថា៖ «តើភរិយាជាគ្រិស្តបរិស័ទទទួលបានមរតកស្មើនឹងភរិយាជាមូស្លីមដែរឬទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ «ពួកគេ (អ្នកប្រាជ្ញខ្លះ) និយាយថា ភរិយាជាគ្រិស្តបរិស័ទទទួលបានមរតកមួយភាគបួន ហើយភរិយាជាមូស្លីមទទួលបានបីភាគបួន»។ គាត់សួរថា៖ «ហេតុអ្វី?» ខ្ញុំឆ្លើយថា៖ «ព្រោះនាងបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមដោយសារចង់បានមរតក»។ ខ្ញុំបានសួរទៀតថា៖ «តើមរតកត្រូវបែងចែកស្មើគ្នារវាងពួកគេទាំងពីរឬ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ ដូច្នេះ គាត់បានបញ្ជាក់ច្បាស់អំពីការចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ និងការបែងចែកមរតកស្មើគ្នារវាងពួកគេ។ តើការចាប់ឆ្នោតនោះមានប្រយោជន៍អ្វីទៅ? ហើយកុំនិយាយថាការចាប់ឆ្នោតគឺសម្រាប់រឿងរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដះ) ដែលភរិយាដែលត្រូវបានលែងលះត្រូវរង់ចាំនោះឡើយ ព្រោះអ្នកបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថា ពួកគេម្នាក់ៗត្រូវរង់ចាំតាមរយៈពេលដែលយូរជាងគេក្នុងចំណោមរយៈពេលទាំងពីរ ហើយរយៈពេលខ្លីជាងក៏ត្រូវរាប់បញ្ចូលក្នុងនោះដែរ ដូចដែល កូឌី (Qadi) បានបញ្ជាក់។ ដូច្នេះហើយ ការចាប់ឆ្នោតនឹងមិនមានប្រយោជន៍អ្វីទាំងអស់ ព្រោះពួកគេទាំងពីរទទួលបានមរតកស្មើគ្នា និងមានរយៈពេលរង់ចាំស្មើគ្នា។ មានគេឆ្លើយតបថា៖ ការចាប់ឆ្នោតមិនមែនធ្វើឡើងសម្រាប់រឿងមរតកនោះទេ ព្រោះគាត់បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាវាត្រូវបែងចែករវាងពួកគេទាំងពីរ ហើយនេះគឺស្របតាមគោលការណ៍របស់គាត់ ព្រោះស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះដាច់ (ម័បតូតះ) នៅតែទទួលបានមរតកដរាបណានាងស្ថិតក្នុងរយៈពេលរង់ចាំ។ គោលបំណងគឺថា គាត់បានកំណត់យកភរិយាជាគ្រិស្តបរិស័ទសម្រាប់ការលែងលះ បន្ទាប់មកនាងបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំមុនពេលគាត់ស្លាប់ ដូច្នេះនាងទទួលបានមរតក។ ប្រសិនបើគាត់លែងលះពួកគេទាំងពីរនាក់ បន្ទាប់មកពួកគេចូលកាន់សាសនាឥស្លាម ពួកគេទាំងពីរនឹងទទួលបានមរតក។ ចំណែកការចាប់ឆ្នោតវិញ គឺដើម្បីកំណត់រកស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះ ដើម្បីឱ្យដឹងច្បាស់ថាគាត់បានស្លាប់ដោយមានម្នាក់ជាភរិយា និងម្នាក់ទៀតមិនមែនជាភរិយា។ នៅពេលការចាប់ឆ្នោតធ្លាក់លើនរណាម្នាក់ នោះនឹងបង្ហាញថាគាត់មិនមែនជាភរិយាឡើយ។ មរតកដែលនាងទទួលបានគឺដោយសារតែការលែងលះនោះធ្វើឡើងក្នុងពេលឈឺ ហើយរយៈពេលរង់ចាំគឺអាស្រ័យលើមរតក ក្រៅពីនោះនាងមិនមែនជាភរិយាឡើយ សូម្បីតែគាត់មិនបានចំណាយប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់នាងចាប់តាំងពីពេលលែងលះរហូតដល់ពេលស្លាប់ ក៏នាងមិនអាចទាមទារប្រាក់ផ្គត់ផ្គង់នោះពីមរតករបស់គាត់បានដែរ។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ គាត់មិនត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាចង់កាត់សិទ្ធិមរតករបស់ភរិយាជាគ្រិស្តបរិស័ទនោះទេ ព្រោះគាត់ដឹងថានាងមិនទទួលបានមរតក។ មានគេឆ្លើយតបថា៖ ការចោទប្រកាន់នៅតែមាន ព្រោះវាអាចទៅរួចដែលនាងនឹងចូលកាន់សាសនាឥស្លាមមុនពេលគាត់ស្លាប់។ ចំណែកសម្តីរបស់អ្នកដែលនិយាយថា៖ ភរិយាជាគ្រិស្តបរិស័ទទទួលបានមរតកមួយភាគបួន និងភរិយាជាមូស្លីមទទួលបានបីភាគបួននោះ គឺមិនដឹងថាអ្នកណាជាអ្នកនិយាយនោះទេ ហើយក៏គ្មានមូលដ្ឋានសម្រាប់សម្តីនេះដែរ។ ការលើកហេតុផលថា នាងចូលកាន់សាសនាឥស្លាមដោយសារចង់បានមរតកនោះ គឺជារឿងដែលចម្លែកជាងនេះទៅទៀត។ អល់ឡោះ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់បំផុត។ [ជំពូក៖ អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានភរិយាបីនាក់ ហើយបានលែងលះម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេដោយមិនដឹងថាជានរណា រួចក៏ស្លាប់] ១៣១ - (ជំពូក) ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ តើអ្នកយល់យ៉ាងណាចំពោះអ្វីដែលបានរាយការណ៍ដោយ ចាប៊ីរ ប៊ុន ហ្សៃដ៍ (ចាពៀរ អ៊ីប៊ីន ហ្សៃដ) ពី អ៊ីបនុ អាប់បាស (អ៊ីប៊ីន អាប់បាស) អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានភរិយាបីនាក់ ហើយគាត់បានលែងលះម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេដោយមិនដឹងថាជានរណា រួចក៏ស្លាប់? គាត់បាននិយាយថា៖ «ពួកគេទទួលបានការលែងលះ ដូចអ្វីដែលពួកគេទទួលបានពីមរតក»។ តើនេះមានន័យដូចម្តេច?

ជំពូកស្តីពីបុរសម្នាក់ដែលមានទាសករជាច្រើននាក់ ហើយគាត់បាននិយាយថា «ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេមានសេរីភាព» ដោយមិនបានបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់លាស់ថាជានរណា។

មានគេពោលថា៖ អាបូ អាប់ឌុលឡោះ ត្រូវបានសួរអំពីបញ្ហានេះ ហើយលោកបានឆ្លើយថា៖ អត្ថន័យរបស់វាគឺ ការinator (ការដាក់លែងលះ) ធ្លាក់ទៅលើពួកគាត់ទាំងអស់គ្នា ហើយពួកគាត់ក៏ទទួលបានមរតកទាំងអស់គ្នាផងដែរ។ ហើយអ៊ីស្ហាក ប៊ិន ម៉ាន់សួរ បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អាំម៉ាត់ថា៖ ហាឌីសរបស់អាំរ ប៊ិន ហារីម ដែលថា «ពួកគាត់ទទួលបានការលែងលះ ដូចអ្វីដែលពួកគាត់ទទួលបានពីមរតក» នោះយ៉ាងម៉េចដែរ? លោកបានតបថា៖ មិនមែនពួកគាត់ទទួលបានមរតកទាំងអស់គ្នាទេឬ? ខ្ញុំតបថា៖ ពិតមែនហើយ។ លោកបានបន្តថា៖ ដូចគ្នានេះដែរ ការលែងលះក៏ធ្លាក់លើពួកគាត់ទាំងអស់គ្នាដែរ។ ចំណុចនេះ មិនបានបញ្ជាក់ថា នោះជាទស្សនៈរបស់អាំម៉ាត់ ឬជាមហ្សហាប់ (និន្នាការ) របស់លោកនោះឡើយ ប៉ុន្តែលោកគ្រាន់តែរៀបរាប់វាជាការបកស្រាយ មិនមែនជាមហ្សហាប់ទេ។ នេះគឺជាអ្វីដែលអ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក និងអ្នកដែលមានទស្សនៈដូចលោក យកមកធ្វើជាភស្តុតាង ក្នុងការធ្លាក់ការលែងលះលើពួកគាត់ទាំងអស់។ ខ្ញុំ (អ្នកនិពន្ធ) យល់ថា៖ សម្ដីរបស់លោកអាចមានអត្ថន័យម្យ៉ាងទៀត គឺបំណងប្រាថ្នាឱ្យការលែងលះធ្លាក់ទៅលើស្ត្រីណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគាត់ ដែលត្រូវកំណត់ដោយការចាប់ឆ្នោត ឬវិធីផ្សេងទៀត ស្របពេលដែលមរតកត្រូវផ្ដល់ជូនស្ត្រីណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគាត់។ ដូច្នេះ បទប្បញ្ញត្តិនៃការលែងលះដែលពួកគាត់ទទួលបាន គឺដូចទៅនឹងបទប្បញ្ញត្តិនៃមរតកដែលពួកគាត់ទទួលបានដែរ។ ការណ៍នេះ - បើអល់ឡោះមានបំណង - គឺច្បាស់លាស់ជាង៖ ដ្បិតអត្ថបទសម្ដីរបស់លោក មិនបានបញ្ជាក់ថាពួកគាត់ទទួលបានមរតកទាំងអស់គ្នានោះទេ ហើយក៏មិនអាចនិយាយបែបនោះបានដែរ លើកលែងតែក្នុងករណីដែលជាការលែងលះបែប រ៉ាត់ជិហ៍ (អាចយកត្រូវគ្នាវិញបាន) ឬកើតមានឡើងក្នុងពេលឈឺធ្ងន់ យោងទៅតាមទស្សនៈណាមួយ។ ដូច្នេះ តើធ្វើដូចម្តេចទើប អ៊ីបនី អាប់បាស អាចលែងលះប្រពន្ធទាំងអស់ដោយសារតែការលែងលះប្រពន្ធតែម្នាក់ ហើយផ្ដល់មរតកដល់ប្រពន្ធដែលត្រូវបានលែងលះដាច់ស្រឡះ (បាអ៊ីន) កំឡុងពេលមានសុខភាពល្អ ព្រមគ្នាជាមួយនឹងភរិយាដទៃទៀត? ប្រសិនបើសម្ដីរបស់លោកត្រូវបានបកស្រាយតាមអ្វីที่เราបានរៀបរាប់ខាងលើ នោះវានឹងមិនមានភាពស្មុគស្មាញអ្វីឡើយ ហើយអល់ឡោះគឺជាដួងចិត្តដឹងច្បាស់បំផុត។ [ជំពូក៖ អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានទាសករជាច្រើននាក់ ហើយបាននិយាយថា៖ ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺជាអគ្គសេរីជន (អ៊ុលតet) ដោយមិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់] ១៣២ - (ជំពូក) ហ្វាប្រាប់ថា៖ ខ្ញុំបាននិយាយទៅកាន់អាំម៉ាត់ថា៖ បុរសម្នាក់មានទាសករជាច្រើននាក់ ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺជាអគ្គសេរីជន ដោយមិនបានបញ្ជាក់ថាអ្នកណា? លោកបានតបថា៖ នេះគឺជាបញ្ហាដែលមានភាពវង្វេងស្មោះ (មិនច្បាស់លាស់)។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ លោកបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងការរាយការណ៍ពីក្រុមប្រឹក្សាថា គេត្រូវទាញយកចេញមកដោយការចាប់ឆ្នោត។ លោកបានចែងយ៉ាងច្បាស់អំពីបញ្ហានេះ នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់អាល់ម៉ៃមូនី, បាក្រ ប៊ិន មុហាំម៉ាត់ ពីឪពុករបស់គាត់, ហាន់បាល, អាល់ម៉ារ៉ូស៉ី, អាប៊ី តាលីប, អ៊ីស្ហាក ប៊ិន អ៊ីប្រាហ៊ីម និងមុហាន់នា។ ចំណុចដែលលោកនិយាយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ហ្វាថា «នេះគឺជាបញ្ហាដែលមានភាពវង្វេងស្មោះ» គឺការស្ទាក់ស្ទើររបស់លោក។ ដូច្នេះ វាអាចមានន័យថា ភាពមិនច្បាស់លាស់នោះគឺ៖ ថាតើវាត្រូវកំណត់ដោយការជ្រើសរើសរបស់គាត់ផ្ទាល់ ឬដោយការចាប់ឆ្នោត? ប៉ុន្តែ មហ្សហាប់ដែលបានបញ្ជាក់តៗគ្នាពីលោក គឺគេកំណត់វាដោយការចាប់ឆ្នោត។ ហើយវាក៏អាចមានន័យម្យ៉ាងទៀត - ដែលវាច្បាស់ជាង បើអល់ឡោះមានបំណង - គឺភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងន័យថា៖ វាអាចជាការជម្រាបដំណឹងអំពីការពិតដែលថា ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេជាអគ្គសេរីជនរួចទៅហើយ ឬវាជាការបង្កើតសេរីភាពថ្មីដល់ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ។ ចំណែកបទប្បញ្ញត្តិគឺខុសគ្នា ព្រោះថាសម្ដីរបស់គាត់ដែលថា «ម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេគឺជាអគ្គសេរីជន» ប្រសិនបើវាជាការបង្កើតថ្មី នោះវាគឺជាការលែងឱ្យមានសេរីភាពដល់បុគ្គលដែលមិនទាន់បានកំណត់ច្បាស់។ ប៉ុន្តែបើវាជាការជម្រាបដំណឹង នោះវាគឺជាដំណឹងអំពីការលែងឱ្យមានសេរីភាពដល់បុគ្គលណាម្នាក់ដែលបានកំណត់រួចជាស្រេច។ នេះហើយគឺជាមូលហេតុនៃភាពមិនច្បាស់លាស់របស់វា។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើគាត់ស្លាប់ដោយមិនបានបញ្ជាក់ពីបំណងប្រាថ្នារបស់ខ្លួនទេ គេត្រូវចាប់ឆ្នោតដើម្បីស្វែងរកអ្នកនោះ។ [ជំពូក៖ អំពីបុរសម្នាក់ដែលនិយាយថា៖ ក្មេងប្រុសដំបូងរបស់ខ្ញុំដែលចេញមក គឺជាអគ្គសេរីជន] ១៣៣ - (ជំពូក) មុហាន់នា បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរ អាបូ អាប់ឌុលឡោះ អំពីបុរសម្នាក់ដែលបាននិយាយថា៖ ក្មេងប្រុសដំបូងរបស់ខ្ញុំដែលចេញមក គឺជារូបគេដែលជាអគ្គសេរីជន។ ស្រាប់តែក្មេងប្រុសពីរនាក់បានចេញមកក្នុងពេលតែមួយ ឬក៏ទាសករទាំងអស់របស់គាត់បានចេញមក? លោកបានតបថា៖ ពួកគាត់ (អ្នកប្រាជ្ញ) បានមានទស្សនៈខុសគ្នាអំពីបញ្ហានេះ។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ សូមប្រាប់ខ្ញុំមក តើលោកយល់យ៉ាងណាចំពោះរឿងនេះ? លោកបានតបថា៖ គេត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេ ថាតើឆ្នោតធ្លាក់លើអ្នកណា អ្នកនោះនឹងត្រូវទទួលបានសេរីភាព។ លោកបានបន្តថា៖ ហើយខ្ញុំក៏បានសួរ អាបូ អាប់ឌុលឡោះ អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានប្រពន្ធបួននាក់ ហើយគាត់បាននិយាយថា៖ ប្រពន្ធដំបូងគេដែលចេញមក គឺនាងនឹងត្រូវលែងលះ។ ស្រាប់តែពួកនាងចេញមកទាំងអស់គ្នា? លោកបានតបថា៖ ពួកគាត់ក៏មានទស្សនៈខុសគ្នាអំពីបញ្ហានេះដែរ។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ សូមប្រាប់ខ្ញុំអ្វីមួយមកអំពីបញ្ហានេះ។ លោកបានតបថា៖ អ្នកខ្លះពោលថា៖ គេត្រូវបែងចែកការលែងលះនោះស្មើៗគ្នាទៅលើពួកនាង។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ សូមប្រាប់ខ្ញុំអំពីទស្សនៈរបស់អ្នកផ្ទាល់មក។ លោកបានតបថា៖ គេត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកនាង ថាតើឆ្នោតធ្លាក់លើប្រពន្ធណា ប្រពន្ធនោះនឹងត្រូវលែងលះ។ ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ ពាក្យថា «ដំបូង» គឺសំដៅទៅលើអ្វីដែលកើតឡើងមុនគេ និងសំដៅទៅលើអ្វីដែលគ្មានអ្វីផ្សេងទៀតកើតឡើងមុនវាឡើយ។ យោងតាមអត្ថន័យទីមួយ៖ អ្វីមួយនឹងមិនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា «ដំបូង» ឡើយ លើកលែងតែមានអ្វីផ្សេងទៀតមកតាមក្រោយវា និងនៅពីក្រោយវា។ ហើយយោងតាមអត្ថន័យទីពីរ៖ វាត្រូវបានចាត់ទុកថាជា «ដំបូង» ដដែល ទោះបីជាគ្មានអ្វីផ្សេងទៀតនៅពីក្រោយវា្នក៏ដោយ។ ដូច្នេះហើយ ទើបវាត្រឹមត្រូវដែលបុរសម្នាក់អាចនិយាយថា៖ អ្នកណាដែលមិនធ្លាប់រៀបការជាមួយស្រីណាផ្សេងក្រៅពីប្រពន្ធម្នាក់នេះ ឬអ្នកណាដែលគ្មានកូនណាផ្សេងក្រៅពីកូនម្នាក់នេះទេ គឺ «នេះគឺជាប្រពន្ធដំបូងដែលខ្ញុំបានរៀបការ» និង «នេះគឺជាកូនដំបូងដែលបានកើតមកសម្រាប់ខ្ញុំ»។ ផ្អែកលើមូលដ្ឋាននេះដែរ ប្រសិនបើគាត់និយាយថា៖ កូនដំបូងដែលអ្នកត្រូវសម្រាលមក គឺជារូបគេដែលជាអគ្គសេរីជន។ រួចហើយនាងក៏បានសម្រាលកូនបានម្នាក់ ហើយមិនបានសម្រាលកូនណាផ្សេងទៀតបន្ទាប់ពីនោះទេ នោះកូននោះនឹងទទួលបានសេរីភាព។ ហើយប្រសិនបើគាត់និយាយថា៖ ទាសករដំបូងដែលខ្ញុំទិញមក គឺជារូបគេដែលជាអគ្គសេរីជន នោះទាសករដែលបានទិញនោះនឹងទទួលបានសេរីភាព ទោះបីជាគាត់មិនបានទិញទាសករផ្សេងទៀតបន្ទាប់ពីនោះក៏ដោយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់និយាយថា៖ ក្មេងប្រុសដំបូងដែលចេញមកหาខ្ញុំ គឺជារូបគេដែលជាអគ្គសេរីជន ឬប្រពន្ធដំបូងដែលចេញមក គឺត្រូវលែងលះ។ រួចហើយមានមនុស្សជាច្រើនបានចេញមកក្នុងពេលដំណាលគ្នា នោះអ្នករាល់គ្នាក្នុងចំណោមពួកគេសុទ្ធតែមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីក្លាយជា «អ្នកទីមួយ (ដំបូង)» ហើយការដែលយកអ្នកណាម្នាក់ជាពិសេសគឺមិនមានភាពលេចធ្លោជាងអ្នកដទៃនោះឡើយ។ ដូច្នេះ គេត្រូវចាប់ឆ្នោតដើម្បីជ្រើសរើសយកម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ ព្រោះថាប្រសិនបើមានមនុស្សតែម្នាក់គត់ដែលបានចេញមកយ៉ាងជាក់លាក់ នោះរូបគេហละដែលនឹងក្លាយជាអគ្គសេរីជន ឬជាអ្នកដែលត្រូវលែងលះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលមនុស្សជាច្រើនបានចេញមកក្នុងពេលដំណាលគ្នា នោះបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិទទួលបានសេរីភាព និងការលែងលះក្នុងចំណោមពួកគេគឺមានត្រឹមតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបុគ្គលនោះមិនទាន់ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់នៅឡើយទេ ហេតុនេះទើបគេត្រូវចាប់ឆ្នោត។ ប្រសិនបើមានគេចោទសួរថា៖ នៅពេលដែលពួកគេមានភាពស្មើគ្នាក្នុងការចេញមក នោះនឹងគ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជា «អ្នកទីមួយ» នោះឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបគេពោលថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានមកដល់មុនអ្នកដទៃឡើយ ដូច្នេះលក្ខខណ្ឌកំណត់គឺមិនមានវត្តមាននោះទេ ហេតុនេះហើយទើបការចងភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌនោះមិនធ្លាក់ចុះមកលើពួកគេឡើយ។ ហើយទោះបីជាពួកគេទាំងអស់គ្នាបានចូលរួមចំណែកក្នុងភាពជា «អ្នកទីមួយ» ក៏ដោយ ក៏វាចាំបាច់ណាស់ដែលពួកគេត្រូវតែចូលរួមចំណែកក្នុងការកើតមានឡើងនូវសេរីភាព និងការលែងលះផងដែរ។ ចម្លើយគឺ៖ ប្រសិនបើគាត់មានបំណងចង់ឱ្យមានការកើតឡើងនូវសេរីភាព និងការលែងលះ នៅពេលដែលពួកគេចូលរួមចំណែកក្នុងលក្ខខណ្ឌនោះ វានឹងធ្លាក់ទៅលើគ្រប់ៗគ្នាទាំងអស់។ ប៉ុន្តែការពិភាក្សារបស់យើងគឺសំដៅទៅលើករណីដែលគាត់មានបំណងចង់ឱ្យការលែងលះ និងសេរីភាពកើតមានឡើងចំពោះបុគ្គលតែម្នាក់គត់ដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិជា «អ្នកទីមួយ»។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលមនុស្សជាច្រើនមានលក្ខណៈសម្បត្តិដូចគ្នានេះ វាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវទាញយកម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេចេញមកតាមរយៈការចាប់ឆ្នោត ព្រោះថាចេតនា (នីយ៉ាត) គឺអាចកំណត់ចំពោះអ្វីទូទៅ និងចងក្របខ័ណ្ឌដល់អ្វីដែលទូលាយបាន។ ដូច្នេះ ចំណុចសំខាន់បំផុតគឺគេត្រូវនិយាយថា៖ មានមនុស្សជាច្រើនបានចូលរួមក្នុងលក្ខខណ្ឌនោះ ប៉ុន្តែគាត់បានកំណត់យកបុគ្គលតែម្នាក់គត់ដោយចេតនារបស់គាត់។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ចុះតើពួកលោកយល់យ៉ាងណាចំពោះករណីដែលគាត់បានលែងលះដោយគ្មានចេតនាច្បាស់លាស់? ចម្លើយគឺ៖ ប្រសិនបើគាត់បានលែងលះ នោះសេរីភាព និងការលែងលះគឺកើតមានឡើងចំពោះបុគ្គលតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនលើមនុស្សទាំងអស់នោះទេ ព្រោះគាត់បាននិយាយថា៖ «ក្មេងប្រុសដំបូងដែលចេញមក» និង «ប្រពន្ធដំបូងដែលចេញមក»។ សម្ដីនេះគឺតម្រូវឱ្យមានបុគ្គលតែម្នាក់ចេញពីចំណោមបណ្តុំមនុស្ស មិនមែនតម្រូវឱ្យយករួមទាំងបណ្តុំមនុស្សទាំងអស់នោះឡើយ។ ដូច្នេះ វាប្រៀបដូចជាគាត់បាននិយាយថា៖ ក្មេងប្រុសម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តុំក្មេងប្រុសរបស់ខ្ញុំ និងប្រពន្ធម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តុំប្រពន្ធរបស់ខ្ញុំ ដែលជាអ្នកទទួលបានសិទ្ធិទទួលបានសេរីភាព និងការលែងលះមុនគេ។ ហើយពួកគេម្នាក់ៗគឺមានលក្ខណៈសម្បត្តិបែបនេះ ប៉ុន្តែគាត់បានកំណត់ឱ្យវាកើតមានឡើងត្រឹមតែលើមនុស្សម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ហេតុដូច្នេះហើយទើបគេត្រូវចាប់ឆ្នោត។ ចំណែកឯអ្នកដែលមិនយល់ស្របតាមទស្សនៈនេះ គឺត្រូវតែជឿជាក់ថា៖ ទីមួយ៖ គេកំណត់វាដោយការចង្អុលបង្ហាញរបស់គាត់ផ្ទាល់ (ប៉ុន្តែយើងបានពន្យល់រួចមកហើយអំពីភាពខុសឆ្គងនៃការណ៍នេះ ហើយថាការកំណត់ដោយមធ្យោបាយដែលអ្នកច្បាប់ (សាគិអុ) បានកំណត់គឺជាការប្រសើរជាងការកំណត់ដោយចំណង់ និងការជ្រើសរើសតាមអំពើចិត្ត)។ ឬទីពីរ៖ គេត្រូវពោលថា៖ ពួកគេទាំងអស់គ្នាទទួលបានសេរីភាព និងត្រូវបានលែងលះទាំងអស់គ្នា (ប៉ុន្តែរឿងនេះក៏មិនត្រឹមត្រូវដែរ ព្រោះគាត់បានកំណត់ការទទួលបានសេរីភាព និងការលែងលះត្រឹមតែបុគ្គលម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនទាំងអស់គ្នានោះទេ ហើយសម្ដីរបស់គាត់គឺច្បាស់ក្រឡែតលើចំណុចនេះ)។ ឬទីបី៖ គេត្រូវពោលថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ទទួលបានសេរីភាព ឬត្រូវលែងលះឡើយ (ប៉ុន្តែរឿងនេះក៏មិនត្រឹមត្រូវដែរ ដោយសារតែមានវត្តមាននៃលក្ខណៈសម្បត្តិវិសេសនោះ ព្រោះថាប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានចេញមកតែម្នាក់ឯង ឬប្រពន្ធម្នាក់បានចេញមកតែម្នាក់ឯង នោះការចងភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌនឹងកើតមានឡើងជាប្រាកដ។ ហើយការចូលរួមរបស់បុគ្គលផ្សេងទៀត គឺមិនបានធ្វើឱ្យបាត់បង់លក្ខណៈសម្បត្តិជា «អ្នកទីមួយ» របស់គាត់ឡើយ។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលមនុស្សជាច្រើនមានលក្ខណៈសម្បត្តិរួមគ្នា ប៉ុន្តែគោលដៅគឺបុគ្គលតែម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេ គឺគេត្រូវចាប់ឆ្នោតដើម្បីស្វែងរកអ្នកនោះ)។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ចុះតើពួកលោកយល់យ៉ាងណាចំពោះករណីដែលគាត់បាននិយាយថា៖ កូនដំបូងដែលអ្នកសម្រាលមក គឺជារូបគេដែលជាអគ្គសេរីជន។ រួចហើយនាងក៏បានសម្រាលកូនភ្លោះពីរនាក់មកក្នុងពេលតែមួយ ដែលគាត់មិនដឹងថានរណាជាកូនទីមួយរវាងអ្នកទាំងពីរ? ចម្លើយគឺ៖ គេត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងកូនទាំងពីរនាក់នោះ យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អ៊ីបនី ម៉ាន់សួរ ដែលលោកបាននិយាយថា៖ គេត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ ថាតើឆ្នោតធ្លាក់លើកូនណា កូននោះនឹងទទួលបានសេរីភាព។ នេះគឺប្រៀបដូចជាករណីដែលកូនម្នាក់ចេញមកមុនកូនម្នាក់ទៀត បន្ទាប់មកក៏មានភាពវង្វេងស្មោះកើតឡើងនៅក្នុងបញ្ហានៃការចងភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌជាមួយនឹងការចេញមកនោះ។ ប្រសិនបើមានគេសួរថា៖ ចុះប្រសិនបើនាងសម្រាលកូនទាំងពីរនាក់នោះមកក្នុងពេលតែមួយ ឧទាហរណ៍ដូចជាការសម្រាលកូនមកក្នុងស្បូនតែ

ជំពូក៖ ស្តីពីបុរសដែលមានភរិយាពីរនាក់ ហើយចង់នាំម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេចេញទៅជាមួយ (ក្នុងការធ្វើដំណើរ)។

មានការលើកឡើងថា៖ ឧបករណ៍នៃលក្ខខណ្ឌ (អដាតុល-ស័រត៍) នៅក្នុងពាក្យថា "ម័ន" (អ្នកណា) និង "អៃយ្យា" (ណាមួយ) គឺជាកម្មបទ (ម៉ាក់ហ្វូល) ផ្ទាល់ ដែលទាក់ទងនឹងកិរិយាសព្ទ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបយើងកំណត់ថា ទីតាំងនៃពាក្យ "ម័ន" គឺស្ថិតក្នុងស្ថានភាព "ណាស់ប៍" (ការកំណត់ដោយសញ្ញាផាត់ហៈ) ក្នុងនាមជាកម្មបទ។ ចំណែកនៅក្នុងពាក្យ "អៃយ្យា" វិញ គឺវាបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់។ ដូច្នេះ អត្ថន័យទូទៅដែលមាននៅក្នុងឧបករណ៍នេះ គឺសម្រាប់កម្មបទដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយវាក៏ដូចគ្នាទៅនឹងពាក្យរបស់គាត់ដែលថា៖ "ប្រសិនបើអ្នកប្រសូតបានកូន" លើកលែងតែគាត់មានបំណងចង់កំណត់ចំពោះតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដោយមិនមានបំណងយកអត្ថន័យទូទៅឡើយ នោះវានឹងស្ថិតនៅក្នុងជំពូកនៃការកំណត់អត្ថន័យទូទៅដោយចេតនា។ ១៣៥ - (ជំពូក) ពាក្យរបស់គាត់នៅក្នុងបញ្ហាដែលថា ប្រសិនបើករណីមុនមានភាពស្រពិចស្រពិល៖ "វាបានបង្ហាញថា អ្នកដែលគាត់បានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពនោះ គឺការចាប់ឆ្នោតបានចំលើរូបគេ៖ គេក៏ទទួលបានសេរីភាព" មានន័យថា លោកបានកាត់សេចក្តីឱ្យគេទទួលបានសេរីភាពចាប់តាំងពីពេលដែលគាត់បានចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពនោះមក មិនមែនមានន័យថាគាត់បង្កើតសេរីភាពឱ្យគេចាប់តាំងពីពេលដែលគាត់បានរំលឹកឡើងនោះទេ។ ព្រោះថាការដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពរបស់គេ គឺផ្អែកទៅលើមូលហេតុរបស់វា ហើយមូលហេតុនោះគឺកើតឡើងមុនការរំលឹក។ ចំណែកពាក្យរបស់គាត់ដែលថា៖ "តើអ្នកម្ខាងទៀតនៅតែជាទាសករដែរឬទេ?" គឺមានពីរទស្សនៈ ដែលប្រភពរបស់វាគឺ៖ តើការចាប់ឆ្នោតនោះជាការបង្ហាញឱ្យឃើញ (កាស្ហ៊ីហ្វ) ឬជាការបង្កើតឱ្យមាន (មុនស៊ីអះ)? ប្រសិនបើគេនិយាយថា៖ វាជាការបង្កើតឱ្យមានសេរីភាព នោះសេរីភាពនឹងមិនត្រូវបានដកហូតវិញឡើយបន្ទាប់ពីវាត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ហើយប្រសិនបើគេនិយាយថា៖ វាជាការបង្ហាញឱ្យឃើញ នោះអ្នកម្ខាងទៀតនឹងនៅតែជាទាសករដដែល ព្រោះយើងបានដឹងច្បាស់ថាការចាប់ឆ្នោតនោះមានការខុសឆ្គងក្នុងការបង្ហាញ។ ហើយវាមិនតម្រូវឱ្យអនុវត្តការចាប់ឆ្នោតនៅពេលដែលបញ្ហានៅស្រពិចស្រពិល និងមិនច្បាស់លាស់ យកមកអនុវត្តនៅពេលដែលវាបានបង្ហាញច្បាស់នោះទេ។ អ្វីដែលបញ្ជាក់រឿងនេះគឺ៖ ប្រសិនបើការបង្ហាញឱ្យឃើញនោះកើតឡើងតាំងពីដំបូងមកម្ល៉េះ នោះសេរីភាពនឹងធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលវាមានឥទ្ធិពលលើគេ ដូច្នេះវាក៏ដូចគ្នាដែរក្នុងអំឡុងពេលនៃស្ថានភាពនោះ។ អាថ៌កំបាំងនៃបញ្ហានេះគឺ៖ ការបន្តនៃសេចក្តីសម្រេចនៃការចាប់ឆ្នោត គឺមានលក្ខខណ្ឌទៅលើការបន្តនៃភាពស្រពិចស្រពិល។ ដូច្នេះនៅពេលដែលភាពស្រពិចស្រពិលបានរលាយបាត់ លក្ខខណ្ឌនៃការបន្តរបស់វាក៏រលាយបាត់ដែរ។ នេះគឺជាការវិភាគដែលសមហេតុផលបំផុត។ ប៉ុន្តែមានការលើកឡើងថា៖ ការកាត់សេចក្តីឱ្យទទួលបានសេរីភាពត្រូវបានធ្វើឡើងតាមវិធីសាស្ត្រដែលអ្នកតាក់តែងច្បាប់ (អល់ឡោះ និងរ៉សូល) បានកំណត់ថាជាផ្លូវឆ្ពោះទៅរកសេរីភាព ទោះបីជាវាអាចមានការខុសឆ្គងនៅក្នុងការពិតក៏ដោយ។ ដូច្នេះ គេបានទទួលសេរីភាពតាមរយៈបញ្ហាដែលអ្នកតាក់តែងច្បាប់បានកាត់សេចក្តីឱ្យទទួលបានសេរីភាពតាមរយៈវា តើការដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពរបស់គេអាចនឹងត្រូវដកហូតវិញដោយរបៀបណា? ផ្អែកលើមូលដ្ឋាននេះ៖ វាមិនមែនជារឿងឆ្ងាយទេដែលគេនឹងនិយាយថា សេរីភាពរបស់គេនៅតែបន្ត ហើយអ្នកដែលការចាប់ឆ្នោតមិនបានចំរូបគេ គឺនៅតែជាទាសករដដែល។ ព្រោះថាការចាប់ផ្តើមដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពរបស់គាត់ សេចក្តីសម្រេចរបស់វាត្រូវបានលុបចោលដោយសារការភ្លេចភ្លាំង និងភាពមិនដឹង។ ហើយការចាប់ឆ្នោតបានលុបចោលសេចក្តីសម្រេចនៃការចាប់ផ្តើមនោះ និងធ្វើឱ្យវាបាត់បង់តម្លៃ រហូតដល់ហាក់ដូចជាវាមិនដែលកើតឡើង ហើយសេចក្តីសម្រេចបានផ្ទេរទៅឱ្យការចាប់ឆ្នោតវិញ ដូច្នេះវាមិនអនុញ្ញាតឱ្យលុបចោលវាឡើយ។ ដូច្នេះ ការលើកឡើងបែបនេះមិនមែនជារឿងឆ្ងាយឡើយ ហើយអល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលដឹងច្បាស់បំផុត។ [ជំពូកស្តីពីបុរសដែលមានភរិយាពីរនាក់ ហើយគាត់ចង់នាំម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេចេញទៅជាមួយ] ១៣៦ - (ជំពូក) អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ បាក់រ៍ ប៊ិន មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ពីឪពុករបស់គាត់ - អំពីបុរសដែលមានភរិយាពីរនាក់ ហើយគាត់ចង់នាំម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេចេញទៅជាមួយ - លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គាត់ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ។ បន្ទាប់មកម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេនឹងត្រូវចេញទៅតាមរយៈការចាប់ឆ្នោត ឬម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេចេញទៅដោយសារការយល់ព្រមពីម្នាក់ទៀត ហើយគាត់មិនចង់ចាប់ឆ្នោត? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើគាត់នាំនាងចេញទៅ ហើយនាងបានយល់ព្រម នោះគឺរួចរាល់ហើយ បើមិនដូច្នោះទេ គាត់ត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរ។ នេះបង្ហាញថា ការចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេទាំងពីរគឺធ្វើឡើងតែនៅពេលដែលមានការប្រកួតប្រជែងគ្នាប៉ុណ្ណោះ។ ចំណែកប្រសិនបើម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេយល់ព្រមឱ្យភរិយាម្ខាងទៀតចេញទៅជាមួយ នោះគាត់អាចនាំនាងចេញទៅបានដោយមិនចាំបាច់ចាប់ឆ្នោតឡើយ។ ហើយប្រសិនបើនាងមិនពេញចិត្ត ហើយនិយាយថា៖ "ខ្ញុំមិនចេញទៅទេ លុះត្រាតែមានការចាប់ឆ្នោត" នោះនាងគ្មានសិទ្ធិធ្វើបែបនោះឡើយ ហើយគាត់អាចនាំនាងចេញទៅបានទោះបីជានាងមិនពេញចិត្តក៏ដោយ ព្រោះគាត់មានសិទ្ធិក្នុងការនាំនាងចេញទៅ ហើយបញ្ហានេះត្រូវបានផ្អាកទុកសម្រាប់ការចាប់ឆ្នោតតែនៅពេលដែលមានការប្រកួតប្រជែងពីភរិយាម្ខាងទៀតប៉ុណ្ណោះ។ [ជំពូកស្តីពីការចាប់ឆ្នោតក្នុងការទិញ និងការលក់] ១៣៧ - (ជំពូក)

ជំពូកស្តីពីបុរសពីរនាក់ដែលដណ្តើមគ្នាធ្វើអាហ្សាន (ការអំពាវនាវឱ្យធ្វើសឡាត)។