កីយ៉ាស និងអីម៉ា

កីយ៉ាស (Qiyas) ជាវិធីសាស្ត្រមួយដែលអ្នកប្រាជ្ញប្រើដើម្បីកំណត់ច្បាប់សម្រាប់បញ្ហាថ្មី ដោយផ្អែកលើបញ្ហាដែលមានច្បាប់ច្បាស់លាស់រួចហើយ។ ឧទាហរណ៍ បើការផឹកស្រាត្រូវបានហាមឃាត់ កីយ៉ាសអាចប្រើដើម្បីហាមឃាត់សារធាតុផ្សេងទៀតដែលធ្វើឲ្យមនុស្សស្រវឹង។ កីយ៉ាសទាមទារការផ្អែកលើការពិតដែលច្បាស់។

អីម៉ា (Ijma) មានន័យថាការឯកភាពរបស់អ្នកប្រាជ្ញក្នុងសម័យកាលណាមួយចំពោះច្បាប់មួយ។ អីម៉ាមានប្រភេទសំខាន់ៗ ២ គឺអីម៉ារបស់អ្នកប្រាជ្ញក្នុងសម័យការសារពើរ៉ា និងអីម៉ារបស់អ្នកប្រាជ្ញក្រោយ។ អីម៉ាត្រូវបានទទួលស្គាល់នៅពេលដែលអ្នកប្រាជ្ញឯកភាពគ្នា ហើយមិនមានហេតុផលណាមួយផ្ទុយ។

លក្ខខណ្ឌនៃកីយ៉ាស រួមមានការមានបញ្ហាដើមច្បាស់លាស់ ការមានបញ្ហាថ្មី ការមានសារៈសំខាន់រួមគ្នារវាងទាំងពីរ និងការដែលមិនមានអត្ថបញ្ជាផ្ទុយ។ កីយ៉ាសខុសគ្នាពីអីចមាហ៍ (Ijtihad) ដោយកីយ៉ាសជាផ្នែកមួយនៃការសន្និដ្ឋាន ខណៈអីចមាហ៍ជាការសន្និដ្ឋានទាំងមូល។

ការដឹងពីកីយ៉ាស និងអីម៉ា ធ្វើឲ្យយើងយល់ពីរបៀបដែលអ្នកប្រាជ្ញកំណត់ច្បាប់។ មូស្លីមគួរស្តាប់អ្នកប្រាជ្ញដែលមានចំណេះ ហើយមិនគួរសន្និដ្ឋានដោយខ្លួនឯង។ ការសិក្សាពីប្រភពទាំងនេះ ជួយឲ្យយើងដឹងថាច្បាប់ឥស្លាមមានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ និងសមហេតុផល។