អាល់-ហ្វីកហ៍ អាល់-អាក់បារ (ច្បាប់ឥស្លាមដ៏ឧត្តម)

ក្នុងនាមអល់ឡោះ ជាព្រះមហាករុណាទិគុណ ជាព្រះមហាប្រណីសន្ដោសបំផុត ការបកស្រាយអំពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអ៊ីម៉ាន (ជំនឿ) មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទូហ៊ីត (ការឯកត្តកម្មចំពោះអល់ឡោះ) និងអ្វីដែលជាជំនឿដ៏ត្រឹមត្រូវដែលត្រូវជឿជាក់នោះគឺ បុគ្គលម្នាក់ៗត្រូវតែពោល និងជឿជាក់ថា៖ ខ្ញុំបានជឿជាក់លើអល់ឡោះ, លើបណ្ដាម៉ាឡាអ៊ីកាត់របស់ទ្រង់, លើបណ្ដាគម្ពីររបស់ទ្រង់, លើបណ្ដារ៉សូលរបស់ទ្រង់, លើការដាស់ឱ្យរស់ឡើងវិញក្រោយពេលស្លាប់, និងលើការកំណត់វាសនា (ក្វាដ្វា និងក្វាដަރު) ទាំងល្អនិងអាក្រក់ គឺមកពីអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត, ព្រមទាំងជឿជាក់លើការជម្រះបញ្ជី, លើជញ្ជីងថ្លឹងបុណ្យបាប, លើឋានសួគ៌ និងឋាននរក ហើយអ្វីៗទាំងអស់នោះគឺជារឿងពិតប្រាកដ។

ឯកភាពភាពតែមួយគត់របស់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ទ្រង់ជាព្រះតែមួយគត់ ដែលមិនមែនក្នុងន័យចំនួនលេខនោះទេ ប៉ុន្តែក្នុងន័យថា ទ្រង់គ្មានដៃគូ ឬភាគីណាមួយឡើយ។ ទ្រង់មិនប្រសូតបុត្រ និងមិនត្រូវបានគេប្រសូតឡើយ ហើយក៏គ្មានអ្វីមួយស្មើនឹងទ្រង់ដែរ។ ទ្រង់មិនដូចនឹងអ្វីៗទាំងអស់នៃសត្វលោកដែលទ្រង់បានបង្កើត ហើយក៏គ្មានសត្វលោកណាមួយដូចទ្រង់ឡើយ។ ទ្រង់មានតាំងពីដើមរៀងមក និងបន្តមានជានិរន្តរ៍ ជាមួយនឹងព្រះនាមទាំងឡាយរបស់ទ្រង់ ព្រមទាំងគុណលក្ខណៈទាំងឡាយរបស់ទ្រង់ ទាំងគុណលក្ខណៈផ្ទាល់ព្រះកាយ និងគុណលក្ខណៈនៃការប្រព្រឹត្ត។

គុណលក្ខណៈផ្ទាល់ព្រះអង្គ (ស៊ីហ្វាត ហ្សាទិយះ) និងគុណលក្ខណៈសកម្មភាព (ស៊ីហ្វាត ហ្វៀលីយះ) ចំពោះគុណលក្ខណៈផ្ទាល់ព្រះអង្គ រួមមាន៖ ជីវិត (អាល់ហាយ៉ាត), អានុភាព (អាល់គូដ្រោះ), ចំណេះដឹង (អាល់អ៊ីល), បន្ទូល (អាល់កាឡាម), ការឮ (អាសសាម៉ា), ការឃើញ (អាល់បាសរ) និងបំណងប្រាថ្នា (អាល់អ៊ីរ៉ាដោះ)។ ចំណែកឯគុណលក្ខណៈសកម្មភាព រួមមាន៖ ការបង្កើត (អាតតាក្លីក), ការប្រទានលាភសក្ការៈ (អាតតារហ្សីក), ការបង្កើតឱ្យមានឡើង (អាល់អ៊ិនស៊្វា), ការបង្កើតថ្មី (អាល់អ៊ីបដាក), ការកែច្នៃ (អាសស៊ុន) និងគុណលក្ខណៈសកម្មភាពផ្សេងៗទៀត។ ទ្រង់មាន និងនៅតែមានព្រះនាម និងគុណលក្ខណៈទាំងនេះតាំងពីដើមរៀងមក ដោយគ្មានការកើតឡើងថ្មីនូវគុណលក្ខណៈ ឬព្រះនាមណាមួយសម្រាប់ព្រះអង្គឡើយ។

គុណលក្ខណៈទាំងឡាយរបស់អល់ឡោះគឺមានតាំងពីអនន្តកាល (គ្មានចំណុចចាប់ផ្តើម) ទ្រង់ (អល់ឡោះ) គឺជារបស់ដែលដឹងនូវរាល់អ្វីៗទាំងអស់ដោយសារចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់ ហើយចំណេះដឹងនោះគឺជាគុណលក្ខណៈដែលមានតាំងពីអនន្តកាល។ ទ្រង់ជាអ្នកដែលមានអនុភាពដោយសារអនុភាពរបស់ទ្រង់ ហើយអនុភាពនោះគឺជាគុណលក្ខណៈដែលមានតាំងពីអនន្តកាល។ ទ្រង់ជាអ្នកដែលមានបន្ទូលដោយសារបន្ទូលរបស់ទ្រង់ ហើយបន្ទូលនោះគឺជាគុណលក្ខណៈដែលមានតាំងពីអនន្តកាល។ ទ្រង់ជាអ្នកបង្កើតដោយសារការបង្កើតរបស់ទ្រង់ ហើយការបង្កើតនោះគឺជាគុណលក្ខណៈដែលមានតាំងពីអនន្តកាល។ ទ្រង់ជាអ្នកធ្វើដោយសារសកម្មភាពរបស់ទ្រង់ ហើយសកម្មភាពនោះគឺជាគុណលក្ខណៈដែលមានតាំងពីអនន្តកាល។ ម្ចាស់នៃសកម្មភាពនោះគឺអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ហើយសកម្មភាពរបស់ទ្រង់គឺជាគុណលក្ខណៈដែលមានតាំងពីអនន្តកាល រីឯអ្វីៗដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង (ផលនៃសកម្មភាព) គឺជាមឃ្លូក (អ្វីៗដែលត្រូវបានបង្កើត) ចំណែកឯសកម្មភាពរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតវិញ គឺមិនមែនជាមឃ្លូកឡើយ។

សេចក្តីពោលអំពីគម្ពីរអាល់គួរអាន លក្ខណៈសម្បត្តិ (សិហ្វាត) ទាំងឡាយរបស់ទ្រង់តាំងពីអនន្តកាល (អាហ្សាល់) គឺមិនមែនជាអ្វីដែលទើបនឹងកើតថ្មី ហើយក៏មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង (មខ្លូក) នោះឡើយ។ អ្នកណាដែលនិយាយថា លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងនោះត្រូវបានបង្កើតឡើង ឬទើបនឹងកើតថ្មី ឬមានភាពទាក់ទើរ ឬមានមន្ទិលសង្ស័យលើចំណុចទាំងពីរនេះ គេគឺជាអ្នកក្បត់ (កាហ្វៀរ) នឹងអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ គម្ពីរអាល់គួរអាន គឺជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលត្រូវបានកត់ត្រាទុកនៅក្នុងក្បួនគម្ពីរ (ម៉ាសហ្សាហ្វ) ត្រូវបានចងចាំទុកនៅក្នុងដួងចិត្ត ត្រូវបានសូត្រនៅលើអណ្តាត និងត្រូវបានបញ្ចុះមកលើព្យាការី (សន្តិភាពកើតមានលើលោក)។ ការបញ្ចេញសំឡេងសូត្ររបស់យើងចំពោះគម្ពីរអាល់គួរអាន គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ការសរសេររបស់យើងចំពោះគម្ពីរអាល់គួរអាន គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយការអានរបស់យើងចំពោះគម្ពីរអាល់គួរអាន ក៏ជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដែរ ប៉ុន្តែគម្ពីរអាល់គួរអាន (ដែលជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់) គឺមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើយ។ រាល់អ្វីដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានរៀបរាប់នៅក្នុងគម្ពីរអាល់គួរអាន ដែលជាការនិទានអំពីមូសា និងបណ្តាព្យាការីដទៃទៀត (សន្តិភាពកើតមានលើពួកលោក) ព្រមទាំងអំពីហ្វៀរអោន និងអ៊ីពលីស គឺទាំងអស់នោះសុទ្ធតែជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ក្នុងន័យជាការប្រាប់ដំណឹងអំពីពួកគេ។ បន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើយ រីឯសម្តីរបស់មូសានិងអ្នកដទៃទៀតក្នុងចំណោមសត្វលោក គឺត្រូវបានបង្កើតឡើង។ គម្ពីរអាល់គួរអាន គឺជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលមានតាំងពីដើមរៀងមក (កូឌីម) មិនមែនជាសម្តីរបស់ពួកគេឡើយ។ មូសា (សន្តិភាពកើតមានលើលោក) បានឮបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដូចដែលមានចែងក្នុងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ហើយអល់ឡោះបានថ្លែងបន្ទូលទៅកាន់មូសាដោយផ្ទាល់»។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺជាអ្នកមានបន្ទូលតាំងពីដើមមក ទោះបីជាទ្រង់មិនទាន់បានថ្លែងបន្ទូលទៅកាន់មូសា (សន្តិភាពកើតមានលើលោក) ក៏ដោយ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺជាអ្នកបង្កើត (ខាលីក) តាំងពីអនន្តកាល ទោះបីជាទ្រង់មិនទាន់បានបង្កើតសត្វលោកក៏ដោយ។ នៅពេលដែលអល់ឡោះបានថ្លែងបន្ទូលទៅកាន់មូសា ទ្រង់បានថ្លែងទៅកាន់លោកដោយបន្ទូលរបស់ទ្រង់ ដែលជាលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ទ្រង់តាំងពីអនន្តកាល។ រាល់លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់របស់ទ្រង់ គឺខុសប្លែកពីលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់សត្វលោកទាំងឡាយ។ ទ្រង់ដឹង ប៉ុន្តែមិនដូចការដឹងរបស់យើងឡើយ ទ្រង់មានសមត្ថភាព ប៉ុន្តែមិនដូចសមត្ថភាពរបស់យើងឡើយ ទ្រង់ទតឃើញ ប៉ុន្តែមិនដូចការមើលឃើញរបស់យើងឡើយ។ ទ្រង់មានបន្ទូល ប៉ុន្តែមិនដូចការនិយាយរបស់យើងឡើយ ទ្រង់ឮ ប៉ុន្តែមិនដូចការឮរបស់យើងឡើយ។ យើងនិយាយដោយប្រើឧបករណ៍ និងអក្សរ (សំឡេង) រីឯអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត មានបន្ទូលដោយគ្មានឧបករណ៍ និងគ្មានអក្សរឡើយ។ តួអក្សរទាំងឡាយគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ចំណែកឯបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងឡើយ។ ទ្រង់ជា «វត្ថុ» (អត្ថិភាព) មួយដែលមិនដូចជាវត្ថុទាំងឡាយឡើយ។ អត្ថន័យនៃ «វត្ថុ» ក្នុងទីនេះ គឺអត្ថិភាពដ៏ពិតប្រាកដ ដោយគ្មានរូបរាងកាយ គ្មានធាតុបង្ក គ្មានលក្ខណៈបណ្តោះអាសន្ន គ្មានដែនកំណត់ គ្មានគូប្រជែង គ្មានដៃគូប្រៀបផ្ទឹម និងគ្មានអ្វីមួយដូចទ្រង់ឡើយ។

សេចក្តីពោលអំពីគុណលក្ខណៈ (ស៊ូហ្វាត) ទ្រង់ (អល់ឡោះ) មានព្រះហស្ត (ដៃ) ព្រះភក្ត្រ (មុខ) និងព្រះអង្គ (ខ្លួន) ដូចដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានរំលឹកនៅក្នុងគម្ពីរអាល់គួរអាន។ ដូច្នេះ រាល់អ្វីដែលអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានរំលឹកនៅក្នុងគម្ពីរអាល់គួរអាន អំពីការរំលឹកនូវព្រះភក្ត្រ ព្រះហស្ត និងព្រះអង្គ គឺសុទ្ធតែជាគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ ដោយគ្មានការសួរដេញដោលអំពីរបៀប (ថាដូចម្តេចឡើយ)។ ហើយគេមិនត្រូវនិយាយថា ព្រះហស្តរបស់ទ្រង់ គឺជាអំណាច ឬជាលាភសក្ការៈ (នៀកម៉ាត់) របស់ទ្រង់នោះទេ ពីព្រោះការនិយាយបែបនេះ នាំឱ្យមានការបដិសេធចោលនូវគុណលក្ខណៈពិតប្រាកដរបស់ទ្រង់ ដែលវាជាទស្សនៈរបស់ពួកអាល់កូដរ៍ (អាល់កូដារីយ៉ះ) និងពួកមុតតាស៊ីឡះ។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះហស្តរបស់ទ្រង់ គឺជាគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ដោយគ្មានការសួរដេញដោលអំពីរបៀបឡើយ។ ហើយការខឹងសម្បារ និងការពេញចិត្តរបស់ទ្រង់ ក៏ជាគុណលក្ខណៈពីរក្នុងចំណោមគុណលក្ខណៈទាំងឡាយរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដោយគ្មានការសួរដេញដោលអំពីរបៀបដូចគ្នាដែរ។

សេចក្តីថ្លែងអំពីកាដារ (ការកំណត់ព្រហ្មលិខិត) អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់បានបង្កើតរាល់វត្ថុសព្វសារពើឡើងដោយមិនបានកកើតចេញពីអ្វីមួយឡើយ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់បានដឹងនូវរាល់វត្ថុសព្វសារពើទាំងអស់តាំងពីអតីតកាលដ៏យូរលង់ឥតផ្ដើម (អាហ្សាល់) មុនពេលដែលវត្ថុទាំងនោះកកើតឡើងទៅទៀត។ ទ្រង់គឺជាអ្នកកំណត់ព្រហ្មលិខិត (កាដារ) និងសម្រេចរាល់កិច្ចការទាំងឡាយ។ គ្មានអ្វីមួយកើតឡើងទាំងនៅក្នុងលោកិយនេះ និងលោកខាងមុខ (អាហ៊ីរ៉ាត់) ឡើយ លើកលែងតែដោយសារបំណងប្រាថ្នា ចំណេះដឹង ការសម្រេច និងការកំណត់របស់ទ្រង់ ដែលទ្រង់បានកត់ត្រាទុកជាស្រេចនៅក្នុងផ្ទាំងរក្សាទុក (ឡោហុល ម៉ះហ្វូស)។ ប៉ុន្តែ ការកត់ត្រារបស់ទ្រង់ គឺកត់ត្រាទុកជាលក្ខណៈពិពណ៌នា មិនមែនជាការបង្ខិតបង្ខំឡើយ។ ការសម្រេច (កាដ្វា) ការកំណត់ (កាដារ) និងបំណងប្រាថ្នា (ម៉ាស៊ីអាត) គឺជាគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់តាំងពីអតីតកាលដ៏យូរលង់ឥតផ្ដើម ដោយគ្មានការសួរដេញដោលអំពីរបៀបឡើយ។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់ដឹងអំពីអ្វីដែលមិនទាន់មាន នៅក្នុងស្ថានភាពដែលវាមិនទាន់មាននោះថាជាអ្វីដែលមិនទាន់មាន ហើយទ្រង់ដឹងថាវានឹងទៅជាយ៉ាងណា នៅពេលដែលទ្រង់បង្កើតវាឡើង។ អល់ឡោះទ្រង់ដឹងអំពីអ្វីដែលមានវត្តមាន នៅក្នុងស្ថានភាពដែលវាមានវត្តមាន ហើយទ្រង់ដឹងថាការរលាយសាបសូន្យរបស់វាទៅជាយ៉ាងណា។ អល់ឡោះទ្រង់ដឹងអំពីអ្នកដែលកំពុងឈរ នៅក្នុងស្ថានភាពដែលគេកំពុងឈរថាគេកំពុងឈរ ហើយនៅពេលដែលគេអង្គុយ ទ្រង់ក៏ដឹងថាគេកំពុងអង្គុយ នៅក្នុងស្ថានភាពដែលគេកំពុងអង្គុយ ដោយគ្មានការប្រែប្រួលនូវចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់ ឬមានចំណេះដឹងថ្មីណាមួយកើតឡើងចំពោះទ្រង់ឡើយ។ ប៉ុន្តែ ការប្រែប្រួល និងការខុសប្លែកគ្នា គឺកើតឡើងចំពោះតែសត្វលោកដែលត្រូវបានបង្កើត (ម៉ាកឡូក) តែប៉ុណ្ណោះ។

អ្វីដែលអល់ឡោះបានបង្កើតមនុស្សលោកមកជាមួយ (ធម្មជាតិពីកំណើត) អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត បានបង្កើតសត្វលោកមកដោយគ្មានការបដិសេធ (កុហ្វ្រ) និងគ្មានជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) ឡើយ បន្ទាប់មកទ្រង់បានថ្លែងទៅកាន់ពួកគេ ដោយបង្គាប់ប្រើ និងហាមឃាត់ពួកគេ។ ដូច្នេះ អ្នកដែលបដិសេធ គឺគេបានបដិសេធដោយសារទង្វើរបស់គេ តាមរយៈការមិនទទួលស្គាល់ និងការច្រានចោលនូវការពិត ដោយសារតែអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតមិនផ្តល់ការណែនាំដល់គេ។ ចំណែកឯអ្នកដែលមានជំនឿ គឺគេមានជំនឿដោយសារទង្វើរបស់គេ តាមរយៈការទទួលស្គាល់ និងការជឿជាក់ ដោយសារតែការជួយជ្រោមជ្រែង និងការផ្តល់លទ្ធភាពពីអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដល់រូបគេ។ ទ្រង់បានបញ្ចេញកូនចៅរបស់អាដាមចេញពីខ្នងរបស់គាត់ រួចធ្វើឱ្យពួកគេមានគំនិតប្រាជ្ញា ហើយទ្រង់បានថ្លែងទៅកាន់ពួកគេ ដោយបង្គាប់ពួកគេឱ្យមានជំនឿ និងហាមឃាត់ពួកគេពីការបដិសេធ។ ពួកគេក៏បានទទួលស្គាល់ចំពោះទ្រង់នូវភាពជាម្ចាស់ (រុប៊ូប៊ីយ៉ះ) ហើយការទទួលស្គាល់នោះគឺជាជំនឿរបស់ពួកគេ។ ហេតុនេះហើយ ទើបពួកគេកើតមកនៅលើធម្មជាតិពីកំណើត (ហ្វីតរ៉ះ) នោះ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលបដិសេធបន្ទាប់ពីនោះ គឺគេបានផ្លាស់ប្តូរ និងកែប្រែ ហើយអ្នកណាដែលមានជំនឿ និងជឿជាក់ គឺគេបានស្ថិតស្ថេរ និងបន្តទៅមុខនៅលើជំនឿនោះ។ ទ្រង់មិនបានបង្ខិតបង្ខំសត្វលោកណាម្នាក់ឱ្យបដិសេធ ឬឱ្យមានជំនឿឡើយ ហើយទ្រង់ក៏មិនបានបង្កើតពួកគេមកជាអ្នកមានជំនឿ ឬជាអ្នកបដិសេធនោះដែរ ប៉ុន្តែទ្រង់បានបង្កើតពួកគេមកជាបុគ្គលម្នាក់ៗ ចំណែកឯជំនឿ និងការបដិសេធវិញ គឺជាទង្វើរបស់បាវបម្រើខ្លួនឯង។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់ដឹងនូវអ្នកដែលបដិសេធក្នុងស្ថានភាពដែលគេកំពុងបដិសេធថាជាអ្នកបដិសេធ ហើយនៅពេលដែលគេមានជំនឿបន្ទាប់ពីនោះ ទ្រង់ក៏ដឹងថាគេជាអ្នកមានជំនឿនៅក្នុងស្ថានភាពដែលគេមានជំនឿ ហើយទ្រង់ស្រឡាញ់គេ ដោយគ្មានការប្រែប្រួលនូវចំណេះដឹង និងលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ឡើយ។ រាល់ទង្វើទាំងអស់របស់បាវបម្រើ ទាំងការចលនា និងការនៅស្ងៀម គឺជាការប្រព្រឹត្តជាក់ស្តែងរបស់ពួកគេផ្ទាល់ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺជាអ្នកបង្កើតទង្វើទាំងនោះ។ ទង្វើទាំងអស់នោះ គឺកើតឡើងទៅតាមបំណងប្រាថ្នា ចំណេះដឹង ការកំណត់ និងវាសនា (កដរ) របស់ទ្រង់ទាំងអស់។

ការគោរពប្រតិបត្តិគឺជាអ្វីដែលអល់ឡោះសព្វព្រះហឫទ័យ ចំណែកឯការប្រព្រឹត្តអំពើបាបគឺជាអ្វីដែលស្ថិតក្រោមការកំណត់របស់ទ្រង់ ប៉ុន្តែទ្រង់មិនសព្វព្រះហឫទ័យឡើយ រាល់ការគោរពប្រតិបត្តិទាំងអស់ គឺកើតឡើងដោយសារបទបញ្ជារបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដោយក្តីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់ ការសព្វព្រះហឫទ័យរបស់ទ្រង់ ចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់ ឆន្ទៈរបស់ទ្រង់ ការសម្រេចរបស់ទ្រង់ និងការកំណត់របស់ទ្រង់។ ចំណែកឯការប្រព្រឹត្តអំពើបាបទាំងអស់វិញ គឺកើតឡើងដោយសារចំណេះដឹងរបស់ទ្រង់ ការសម្រេចរបស់ទ្រង់ ការកំណត់របស់ទ្រង់ និងឆន្ទៈរបស់ទ្រង់ ប៉ុន្តែមិនមែនដោយសារក្តីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់ ការសព្វព្រះហឫទ័យរបស់ទ្រង់ ឬបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ឡើយ។

សេចក្តីថ្លែងអំពីការការពារ (ភាពបរិសុទ្ធ) របស់បណ្តាព្យាការី បណ្តាព្យាការីទាំងអស់ (សូមអល់ឡោះប្រោសប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់ពួកគាត់) គឺត្រូវបានការពារឱ្យរួចផុតពីបាបតូច បាបធំ ការប្រឆាំងទាស់ទែង (កុហ្វ្រ) និងរាល់អំពើអាក្រក់ទាំងពួង ប៉ុន្តែពួកគាត់អាចមានការភ្លាត់ស្នៀត និងកំហុសឆ្គងអចេតនាមួយចំនួន។

សេចក្តីថ្លែងអំពីអ្នកនាំសារ (រ៉សូល) ﷺ ហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ គឺជាទីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់ ជាអ្នកបម្រើរបស់ទ្រង់ ជាអ្នកនាំសារ (រ៉សូល) របស់ទ្រង់ ជាព្យាការី (ណាប៊ី) របស់ទ្រង់ ជាបុគ្គលដែលទ្រង់បានជ្រើសរើស និងជាបុគ្គលដ៏បរិសុទ្ធបំផុតរបស់ទ្រង់។ លោកមិនដែលគោរពបូជារូបសំណាក និងមិនដែលធ្វើការស៊ើរក (ការផ្តល់ដៃគូស្មើ) ចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត សូម្បីតែមួយប៉ប្រិចភ្នែកឡើយ ហើយលោកក៏មិនដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាប ទោះបីជាបាបតូច ឬបាបធំទាល់តែសោះ។

ការប្រៀបធៀបភាពឧត្តុង្គឧត្តមរវាងសហការី (សឡាហ្វ/សហ្សាបះ) មនុស្សដែលល្អប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីបណ្តាព្យាការី (សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់ពួកគាត់) គឺលោក អាប៊ូបាកា អាសស៊ីដឌីក (អាប៊ូ ប៉ាកកើ អាស-ស៊ីដឌីក) បន្ទាប់មកគឺលោក អ៊ូម៉ាន អ៊ីបនុល ឃតតប អាល់ហ្វារូក (អ៊ូម៉ារ អ៊ីប៊ីន អាល់-ខាត់តក អាល់-Faruq) បន្ទាប់មកគឺលោក ឧស្មាន អ៊ីបនី អាប់ហ្វាន ហ្ស៊ុលនូរ៉ែន (Uthman អ៊ីប៊ីន Affan Dhu អាល់-Nurayn) និងបន្ទាប់មកគឺលោក អាលី អ៊ីបនី អប៊ីតឡឹប អាល់មូរតដា (អាលី អ៊ីប៊ីន អាប៊ី ថឡិប អាល់-Murtada) សូមអល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់ពេញចិត្តនឹងពួកគាត់ទាំងអស់គ្នា។

គ្មានអ្នកមូស្លីមណាម្នាក់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកក្បត់សាសនា (កាហ្វៀរ) ដោយសារតែការប្រព្រឹត្តអំពើបាបនោះឡើយ ដរាបណាគេមិនបានចាត់ទុកថាអំពើបាបនោះជាハឡាល (ជាការអនុញ្ញាត ឬជាការត្រឹមត្រូវ)។ យើងជាអ្នកគោរពសក្ការៈដែលឈរជើងយ៉ាងរឹងមាំនៅលើសច្ចធម៌ និងរួមដំណើរជាមួយសច្ចធម៌។ យើងស្រឡាញ់ និងគាំទ្រពួកគាត់ទាំងអស់គ្នា ហើយយើងមិនលើកឡើងអំពីសហការី (សាហាឡាប) ណាម្នាក់របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ លើកលែងតែក្នុងផ្លូវល្អតែប៉ុណ្ណោះ។ យើងមិនចោទប្រកាន់អ្នកមូស្លីមណាម្នាក់ថាជាអ្នកក្បត់សាសនា ដោយសារតែការប្រព្រឹត្តអំពើបាបណាមួយក្នុងចំណោមអំពើបាបទាំងឡាយនោះឡើយ ទោះបីជាវាជាអំពើបាបធំក៏ដោយ ដរាបណាគេមិនបានចាត់ទុកអំពើបាបនោះថាជាការអនុញ្ញាត (ហាឡាល)។ យើងមិនដកហូតឈ្មោះនៃជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) ចេញពីគេឡើយ ហើយយើងនៅតែហៅគេថាជាអ្នកមានជំនឿ (មូហ្មីន) ពិតប្រាកដ។ ហើយវាជាការត្រឹមត្រូវដែលគេអាចជាអ្នកមានជំនឿផង និងជាអ្នកប្រព្រឹត្តល្មើស (ហ្វាស៊ីក) ផង ដោយមិនមែនជាអ្នកក្បត់សាសនា (កាហ្វៀរ) ឡើយ។

ការរៀបរាប់អំពីជំនឿ (អាគីដះ) មួយចំនួនរបស់ اهل السنة (អាហ៍លុស្ស៊ុណ្ណះ) ការជូតលើស្បែកជើងទាំងពីរ (ក្នុងពេលធ្វើអ៊ូឌូ) គឺជាស៊ុណ្ណះ ហើយការថ្វាយបង្គំតារ៉ាវីហ្វនៅក្នុងយប់នានានៃខែរ៉ាម៉ាឌន គឺជាស៊ុណ្ណះ។ ការថ្វាយបង្គំ (សឡាត) តាមពីក្រោយអ៊ីម៉ាមគ្រប់រូប ទោះជាអ្នកល្អ ឬអ្នកអាវ៉ាសែ (អ្នកប្រព្រឹត្តបាប) គឺអាចធ្វើទៅបាន (អនុញ្ញាត)។ យើងមិននិយាយថា អ្នកមានជំនឿ (មូហ៍មីន) មិនរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារបាបកម្មនោះឡើយ ហើយយើងក៏មិននិយាយថា គេនឹងមិនចូលនរកនោះដែរ ហើយយើងក៏មិននិយាយថា គេនឹងស្ថិតនៅក្នុងនរកនោះជារៀងរហូតនោះដែរ ទោះបីជាគេជាអ្នកអាវ៉ាសែ (ហ្វាស៊ីក) ក៏ដោយ ប្រសិនបើគេបានចាកចេញពីលោកិយនេះក្នុងនាមជាអ្នកមានជំនឿ (មូហ៍មីន)។ យើងមិននិយាយថា រាល់អំពើល្អរបស់យើងត្រូវបានទទួលយក ហើយរាល់អំពើអាក្រក់របស់យើងត្រូវបានអត់ទោសឱ្យនោះឡើយ ដូចការលើកឡើងរបស់ក្រុមមួរជីអះ (المرجئة)។ ប៉ុន្តែយើងនិយាយថា អ្នកណាដែលបានធ្វើអំពើល្អមួយ ដោយបង្គ្រប់លក្ខខណ្ឌទាំងឡាយរបស់វា គ្មាននូវចំណុចខ្វះខាតដែលនាំឱ្យខូចខាត ហើយមិនបានធ្វើឱ្យវាអាសាបង់ទៅវិញដោយសារការប្រឆាំង (កុហ្វ្រ) ការចាកចេញពីសាសនា (រិដ្ដះ) និងសីលធម៌ដ៏អាក្រក់ រហូតដល់គេបានចាកចេញពីលោកិយនេះក្នុងនាមជាអ្នកមានជំនឿ នោះពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត នឹងមិនធ្វើឱ្យអំពើនោះបាត់បង់ឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ទ្រង់នឹងទទួលយកវាពីគេ ហើយប្រទានបុណ្យកុសលដល់គេចំពោះអំពើនោះ។ ចំពោះអំពើអាក្រក់ទាំងឡាយណាដែលក្រៅពីការធ្វើស៊ិរិក (ការផ្តល់ដៃគូដល់អល់ឡោះ) និងការប្រឆាំង (កុហ្វ្រ) ហើយម្ចាស់អំពើនោះមិនបានសុំខមាទោស (តវ៉ូបាត់) ចំពោះវា រហូតដល់គេបានស្លាប់ទៅក្នុងនាមជាអ្នកមានជំនឿ នោះគេគឺជាអ្នកមានជំនឿដែលស្ថិតនៅក្រោមឆន្ទៈរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ប្រសិនបើទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ ទ្រង់នឹងដាក់ទណ្ឌកម្មគេនៅក្នុងភ្លើងនរក ហើយប្រសិនបើទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ ទ្រង់នឹងអត់ទោសឱ្យគេ ដោយមិនដាក់ទណ្ឌកម្មគេនៅក្នុងភ្លើងនរកទាល់តែសោះ។ ការធ្វើអំពើដើម្បីបង្អួតគេ (រីយ៉ា) នៅពេលដែលវាបានកើតឡើងនៅក្នុងសកម្មភាពណាមួយ នោះវានឹងធ្វើឱ្យបាត់បង់នូវផលបុណ្យនៃសកម្មភាពនោះ ហើយការមានមោទនភាពចំពោះខ្លួនឯង (ឧជុប) ក៏ដូចគ្នាដែរ។

អព្ភូតហេតុ (អាយ៉ាត់) របស់បណ្តាព្យាការី និងការសម្តែងឫទ្ធិ (កើរ៉ាម៉ាត់) របស់បណ្តាអូលីយ៉ោះ គឺជាការពិត អព្ភូតហេតុទាំងឡាយ គឺត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដសម្រាប់បណ្តាព្យាការី ហើយការសម្តែងឫទ្ធិសម្រាប់បណ្តាអូលីយ៉ោះ (អ្នកដែលមានជំនឿ និងកោតខ្លាចអល់ឡោះ) គឺជាការពិត។ ប៉ុន្តែ ចំពោះអ្វីដែលកើតមានឡើងចំពោះបណ្តាសត្រូវរបស់ទ្រង់ ដូចជា អ៊ីប្ល៊ីស (សៃតាន) ហ្វិរអោន និងដាជ្ហាល តាមរយៈប្រភពសេចក្តីរាយការណ៍ដែលបានចែងថា ធ្លាប់បានកើតឡើង និងនឹងកើតឡើងចំពោះពួកគេនោះ យើងមិនហៅវាថាជា អព្ភូតហេតុ ឬជា ការសម្តែងឫទ្ធិ ឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ យើងហៅវាថាជា «ការបំពេញតាមតម្រូវការរបស់ពួកគេ»។ មូលហេតុគឺដោយសារតែ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បំពេញតាមតម្រូវការរបស់បណ្តាសត្រូវរបស់ទ្រង់ ក្នុងន័យល្បួងពួកគេបន្តិចម្តងៗ (ឥស្ទីដរ៉ាជ្ហ) និងជាទណ្ឌកម្មសម្រាប់ពួកគេ ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ ពួកគេក៏បានវង្វេងស្មារតីដោយសារតែវា ហើយកាន់តែបន្ថែមនូវការប្រមាថ និងការក្បត់ចិត្ត (កូហ្វរ)។ ទាំងនេះគឺជាអ្វីដែលសមហេតុផល និងអាចកើតមានឡើងបានទាំងអស់។

ការមើលឃើញអល់ឡោះនៅថ្ងៃបរលោក អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់ជាព្រះអ្នកបង្កើតតាំងពីមុនពេលដែលទ្រង់បង្កើតអ្វីៗទាំងអស់មកម៉្លេះ ហើយទ្រង់ជាព្រះអ្នកផ្តល់លាភសក្ការៈ (រីស្គី) តាំងពីមុនពេលដែលទ្រង់ផ្តល់លាភសក្ការៈនោះទៅទៀត។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត នឹងត្រូវគេមើលឃើញនៅថ្ងៃបរលោក ដោយពួកអ្នកមានជំនឿ (មូហ្មីន) នឹងមើលឃើញទ្រង់នៅពេលដែលពួកគេស្ថិតនៅក្នុងឋានសួគ៌ ដោយផ្ទាល់នឹងភ្នែកក្បាលរបស់ពួកគេ ដោយគ្មានការប្រៀបប្រដូចទៅនឹងអ្វីមួយ គ្មានការកំណត់អំពីទ្រង់ទ្រាយ ឬរបៀបរបបឡើយ ហើយក៏គ្មានចម្ងាយរវាងទ្រង់ និងភពសិល្ប៍ (សត្វលោក) របស់ទ្រង់ដែរ។

និយមន័យនៃអ៊ីម៉ាន (ជំនឿ) ហើយអ៊ីម៉ាន គឺការទទួលស្គាល់ និងការជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំ។ អ៊ីម៉ានរបស់បណ្តាអ្នកនៅលើមេឃ (ពួកម៉ាឡាអ៊ីកាត់) និងអ្នកនៅលើផែនដី គឺមិនកើនឡើង ហើយក៏មិនថយចុះឡើយ បើគិតទៅលើអ្វីដែលត្រូវជឿ (គោលជំនឿ) ប៉ុន្តែវាមានការកើនឡើង និងថយចុះ បើគិតទៅលើកម្រិតនៃការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ (យ៉ាគីន) និងការជឿជាក់ក្នុងចិត្ត។ ហើយបណ្តាអ្នកមានជំនឿ (មូហ្មីន) គឺមានភាពស្មើគ្នាទៅលើអ៊ីម៉ាន និងទូហ៊ីត (ការឯកភាពចំពោះអល់ឡោះ) ប៉ុន្តែពួកគេមានភាពខុសប្លែកគ្នា (ខ្ពស់ទាបជាងគ្នា) ទៅលើការអនុវត្តអំពើបុណ្យកុសល (អាម៉ាល់)។

ទំនាក់ទំនងរវាងឥស្លាម និងអ៊ីម៉ាន ឥស្លាម គឺជការចុះចូល និងការគោរពប្រតិបត្តិតាមរាល់បទបញ្ញត្តិរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ បើផ្អែកលើផ្នែកភាសា មានភាពខុសគ្នារវាងឥស្លាម និងអ៊ីម៉ាន (ជំនឿ) ប៉ុន្តែមិនអាចមានអ៊ីម៉ានឡើយបើគ្មានឥស្លាម ហើយក៏មិនមានឥស្លាមដែរ បើគ្មានអ៊ីម៉ាន។ ទំនាក់ទំនងរវាងពាក្យទាំងពីរនេះ គឺប្រៀបដូចជាខ្នង និងពោះ (ដែលមិនអាចបំបែកចេញពីគ្នាបាន)។ ចំណែកឯពាក្យថា «ទីន» (សាសនា) វិញ គឺជាឈ្មោះដែលគ្របដណ្តប់ទៅលើអ៊ីម៉ាន ឥស្លាម និងរាល់ច្បាប់វិន័យសាសនាទាំងអស់។

ការស្គាល់របស់យើងចំពោះអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ យើងស្គាល់អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ទៅតាមការស្គាល់ដ៏ពិតប្រាកដចំពោះទ្រង់ ដូចដែលទ្រង់បានពិពណ៌នាអំពីអង្គទ្រង់ផ្ទាល់នៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់ ជាមួយនឹងរាល់គុណលក្ខណៈទាំងឡាយរបស់ទ្រង់។ ហើយគ្មានបុគ្គលណាម្នាក់អាចគោរពសក្ការៈ (អ៊ីបាដះ) ចំពោះអល់ឡោះឱ្យបានពេញលេញ និងពិតប្រាកដ ដូចដែលទ្រង់សក្តិសមនឹងទទួលបាននោះឡើយ ប៉ុន្តែគេគោរពសក្ការៈចំពោះទ្រង់ទៅតាមបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ ដូចដែលទ្រង់បានបង្គាប់នៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់ និងស៊ូណះនៃរ៉សូលរបស់ទ្រង់។ អ្នកមានជំនឿ (មូហ៍មីន) ទាំងអស់គឺស្មើភាពគ្នា នៅក្នុងការស្គាល់ (ម៉ារីហ្វះ) ការជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំ (យ៉ាគីន) ការដាក់ការទុកចិត្ត (តាវ៉ាកាល់) សេចក្តីស្រឡាញ់ (មូហាប់ពះ) ការពេញចិត្ត (រីដទ៍) ការកោតខ្លាច (ខោហ្វ) ការសង្ឃឹម (រ៉ូចា) និងការមានជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) ទៅលើចំណុចទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែពួកគេមានភាពខុសប្លែកគ្នា (កម្រិតខ្ពស់ទាប) ទៅលើអ្វីដែលក្រៅពីជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) នៅក្នុងចំណុចទាំងនោះទាំងអស់។

ការអន្តរាគមន៍ (សាហ្វាអាត) របស់បណ្តាព្យាការី, ជញ្ជីងថ្លឹងបុណ្យបាប (មីហ្សាន) និងអាងទឹក (ហាវឌ៍) អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់ជាអ្នកផ្តល់សេចក្តីសប្បុរស និងយុត្តិធម៌បំផុតដល់បណ្តាអ្នកបម្រើ (សាវ័ក) របស់ទ្រង់។ ទ្រង់អាចនឹងប្រទានផលបុណ្យ (សواب) ច្រើនជាងអ្វីដែលអ្នកបម្រើម្នាក់សមនឹងទទួលបានទៅទៀត ដែលនេះជាសេចក្តីសប្បុរសដ៏លើសលប់ពីទ្រង់ ហើយទ្រង់អាចនឹងដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះអំពើបាប ដែលនេះជាយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់ ឬទ្រង់អាចនឹងអត់ឱនទោសឱ្យ ដែលនេះជាសេចក្តីសប្បុរសរបស់ទ្រង់។ ការអន្តរាគមន៍ (សាហ្វាអាត) របស់បណ្តាព្យាការី (សូមសន្តិភាពមានដល់ពួកគាត់) គឺជាការពិត។ ការអន្តរាគមន៍របស់ព្យាការី មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះប្រសិទ្ធពរ និងសន្តិភាពដល់គាត់) សម្រាប់បណ្តាអ្នកមានជំនឿ (មូហ្មីន) ដែលមានកំហុសឆ្គង និងសម្រាប់អ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តបាបធំៗក្នុងចំណោមពួកគេ ដែលសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្មនោះ គឺជាការពិតជាក់ស្តែង។ ការថ្លឹងថ្លែងរាល់សកម្មភាព និងអំពើផ្សេងៗនៅលើជញ្ជីង (មីហ្សាន) នៅថ្ងៃបរលោក (គីយ៉ាម៉ាត់) គឺជាការពិត ហើយអាងទឹក (ហាវឌ៍) របស់ព្យាការី (សូមសន្តិភាពមានដល់គាត់) ក៏ជាការពិតដែរ។