ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

[សក្ខីកម្មរបស់អ្នកដែលមិនបានបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់] [១៤៦១] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាល់ដោះហាក់ថា៖ ជនណាដែលចេតនាមិនព្រមបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់ (ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)) សក្ខីកម្មរបស់គេមិនត្រូវបានទទួលយកឡើយ។ ពីព្រោះការរារាំងមិនព្រមផ្តល់ហ្សាខាត់ដែលជាកាតព្វកិច្ចព្រះបញ្ញត្តិគឺជាការប្រព្រឹត្តល្មើសនិងជាអំពើបាប (ហ្វ៊ីស្ក៍) ដែលបំផ្លាញនូវលក្ខណ៖សម្បត្តិសុចរិតភាព (អ៉ាដាឡះហ៍) របស់សាក្សី។

[១៤៦២] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអ៊ីប៊្នូស្យីហាប់អាល់ហ៊្សុហ៍រីថា៖ សក្ខីកម្មរបស់ជនជាតិអារ៉ាប់បាឌូវីន (អ្នកនៅវាលខ្សាច់) ប្រឆាំងនឹងអ្នករស់នៅទីប្រជុំជនគឺស្របច្បាប់ដរាបណាគេមិនមានមន្ទិលក្នុងសាសនា។ ទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញសម័យដើមខ្លះធ្លាប់មានមន្ទិលដោយលើកឡើងពីអាយ៉ាត់ ៩:៩៧ ក៏ដោយក៏ការឯកភាពគ្នានៃអ្នកប្រាជ្ញបានបញ្ជាក់ពីសុពលភាពដោយសំអាងលើអាយ៉ាត់ ៩:៩៩ ("ហើយក្នុងចំណោមជនជាតិបាឌូវីនមានអ្នកដែលមានជំនឿលើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងថ្ងៃបរលោក") ពីព្រោះសុចរិតភាព (អ៉ាដាឡះហ៍) គឺជាមូលដ្ឋានវិនិច្ឆ័យច្បាប់ពិតប្រាកដ។

[១៤៦៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សក្ខីកម្មរបស់អ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវ៖សិប្បកម្មនិងពាណិជ្ជកម្មគឺស្របច្បាប់នៅពេលដែលពួកគេជាមនុស្សសុចរិត។ ទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញខ្លះមានការស្ទាក់ស្ទើរដោយសារទំនាស់ពាណិជ្ជកម្មនិងការស្បថស្បែញឹកញាប់ក៏ដោយក៏អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនលើសលប់បានសម្រេចថាការប្រកបមុខរបរមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ភាពគួរឱ្យទុកចិត្តតាមផ្លូវច្បាប់ឡើយនៅពេលដែលបុគ្គលនោះមានសុចរិតភាពផ្ទាល់ខ្លួននិងការប្រកាន់ខ្ជាប់សាសនា។

[សក្ខីកម្មរបស់អ្នកលក់ក្រណាត់រុំសព] [១៤៦៤] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សក្ខីកម្មរបស់អ្នកប្រកបរបរលក់ក្រណាត់រុំសពដាច់ដោយឡែកមិនត្រូវបានទទួលយកឡើយ។ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ស្យាមស៊ុលអៃមះហ៍អាល់ហាល់វ៉ានីបានពន្យល់ថា៖ ការមិនទទួលយកក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើងគឺសំដៅជាក់លាក់លើអ្នកដែលប្រកបរបរផ្តាច់មុខតែលើការលក់ក្រណាត់រុំសពនិងរង់ចាំជំងឺរាតត្បាតពីព្រោះមុខរបររបស់គេចម្រើនឡើងដោយសារការប្រាថ្នាចង់ឱ្យមនុស្សស្លាប់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកលក់ក្រណាត់ទូទៅដែលលក់ក្រណាត់រុំសពលាយឡំជាមួយសម្លៀកបំពាក់ដទៃទៀតនោះសក្ខីកម្មរបស់គាត់គឺអាចទទួលយកបាន។

ជំពូកទី ១០៨៖ ស្តីពីសក្ខីកម្មរបស់បុគ្គលជាក់លាក់ការវិភាគនីតិសាស្រ្តលើសមត្ថភាពផ្លូវច្បាប់និងភាពគួរឱ្យទុកចិត្តទាក់ទងនឹងស្ថានភាពរាងកាយ (ការគ្រៀវការមិនកាត់ស្បែកចុងអង្គជាត) និងស្ថានភាពកំណើតដោយបញ្ជាក់ថាសេចក្តីកោតខ្លាចនិងសុចរិតភាពផ្ទាល់ខ្លួន (អ៉ាដាឡះហ៍) គឺមានទម្ងន់សំខាន់ជាងស្ថានភាពរាងកាយឬប្រវត្តិឪពុកម្តាយ។

[សក្ខីកម្មរបស់បុរសដែលគ្រៀវ] [១៤៦៥] ត្រូវបានរាយការណ៍ថាលោកអ៊ូមើរអ៊ីប៊្នុលខាត់តອບ ﵁ បានអនុញ្ញាតឱ្យទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់អាល់កូម៉ះហ៍ដែលជាបុរសគ្រៀវប្រឆាំងនឹងកូដាម៉ះហ៍អ៊ីប៊្នូម៉ាហ្ស៍អ៊ូន។ ហាឌីޘនេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាសក្ខីកម្មរបស់បុរសគ្រៀវគឺមានសុពលភាពក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើងចំពោះគ្រប់រឿងក្តីទាំងអស់—រួមទាំងការសងសឹកជីវិត (គីសស) របួសរាងកាយទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដនិងប្រតិបត្តិការរដ្ឋប្បវេណី—ពីព្រោះគាត់ជាអ្នកជឿដែលមានសុចរិតភាពហើយការគ្រៀវរាងកាយមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់សុចរិតភាពសីលធម៌ឡើយ។

[១៤៦៦] អ៊ីប៊្នូអាប់បាស ﵁ យល់ឃើញថាសក្ខីកម្មនិងសត្វអាររបស់បុរសដែលមិនទាន់កាត់ស្បែកមិនត្រូវបានទទួលយកឡើយ។ ប៉ុន្តែក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើងសក្ខីកម្មរបស់គាត់គឺមានសុពលភាពហើយសត្វអាររបស់គាត់គឺហាឡាល់អនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគបានដរាបណាការមិនកាត់ស្បែកនោះមិនមែនកើតចេញពីការមើលងាយចំពោះស៊ុនណះហ៍ឡើយ។ [១៤៦៧-១៤៦៨] ហាឌីޘរបស់ស៊ាដដាដអ៊ីប៊្នូអោវស៍៖ "ការកាត់ស្បែក (ឃីតាន) គឺជាស៊ុនណះហ៍សម្រាប់បុរសនិងជាកិត្តិយស (ម៉ាក្រូម៉ះហ៍) សម្រាប់ស្ត្រី"។ លោកហាល់វ៉ានីបានបង្ហាញទស្សន៖អ្នកប្រាជ្ញបីយ៉ាងលើការកាត់ស្បែកបុរស៖ ស៊ុនណះហ៍វ៉ាជីបឬហ្វើរឌូ។

[សក្ខីកម្មរបស់កូនដែលកើតក្រៅនរក] [១៤៧០] បុរសម្នាក់បានធ្វើសាក្សីចំពោះមុខលោកអ៊ូមើរអ៊ីប៊្នូអាប់ឌុលអាហ្ស៊ីសហើយចុងចោទបានជំទាស់ថា៖ "សក្ខីកម្មរបស់គេមិនអាចទទួលយកបានទេពីព្រោះគេមិនដឹងថាឪពុកជានរណាឡើយ"។ អ៊ូមើរបានតបថា៖ "ចូរនាំសាក្សីពីរនាក់ផ្សេងទៀតមកក្រៅពីអ្នកនេះ"។ ទស្សន៖អ្នកប្រាជ្ញ៖ ទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញខ្លះហាមឃាត់ឬលើកលែងក្នុងរឿងសាហាយស្មន់ក៏ដោយក៏មជ្ឈដ្ឋានហាណាភីរបស់យើងបានសម្រេចយ៉ាងច្បាស់ថាសក្ខីកម្មរបស់គាត់គឺមានសុពលភាពពេញលេញក្នុងគ្រប់រឿងទាំងអស់ប្រសិនបើគាត់ជាមនុស្សសុចរិតគួរឱ្យទុកចិត្ត (អ៉ាដិល) ដោយផ្ទាល់ខ្លួនពីព្រោះគ្មានព្រលឹងណាមួយត្រូវទទួលរងបន្ទុកបាបរបស់ព្រលឹងដទៃឡើយ។

ជំពូកទី ១០៩៖ សក្ខីកម្មផ្អែកលើការស្តាប់ឮ [១៤៧១] អាល់ស្យាក់ប៊ីនិងអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់ណាខាអ៊ុយបានកាត់សេចក្តីថា៖ សក្ខីកម្មផ្អែកលើការស្តាប់ឮគឺស្របច្បាប់។ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានស្តាប់ឮនរណាម្នាក់សារភាពសិទ្ធិស្របច្បាប់ការលក់ដូរការលែងលះការដោះលែងទាសករឬការចោទប្រកាន់បរិហារកេរ្តិ៍គេមានសិទ្ធិធ្វើសាក្សីបានទោះបីគេមិនត្រូវបានចាត់តាំងជាសាក្សីផ្លូវការក៏ដោយ។ លក្ខខណ្ឌតម្រូវ៖ ១. ត្រូវតែស្តាប់ឮនិងមើលឃើញមុខអ្នកនិយាយដោយផ្ទាល់ភ្នែក។ ២. ការស្តាប់ឮពីក្រោយវាំងននឬរបាំងបាំងមុខគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយពីព្រោះសំឡេងអាចស្រដៀងនឹងសំឡេង។ ការលើកលែងមានតែក្នុងករណីដែលសាក្សីបានដឹងច្បាស់ថាមានមនុស្សតែម្នាក់គត់នៅក្នុងបន្ទប់បិទជិតដែលមានទ្វារចេញចូលតែមួយគត់ដែលសាក្សីកំពុងអង្កេតមើល។ [១៤៧២] ប្រសិនបើអ្នកនៅក្បែរបានស្តាប់ឮបុរសម្នាក់សារភាពសិទ្ធិចំពោះមុខសាក្សីផ្លូវការឬបានស្តាប់ឮចៅក្រមប្រកាសសាលក្រមក្នុងសវនាការនោះអ្នកស្តាប់ឮនោះមានសិទ្ធិធ្វើសាក្សីលើរឿងនោះបាន។

ជំពូកទី ១១០៖ សុពលភាពនៃសក្ខីកម្មទោះបីមានការហាមឃាត់ពីគូភាគីប្រសិនបើភាគីកិច្ចសន្យាឬគូជម្លោះពីរនាក់បាននិយាយទៅកាន់មនុស្សដែលនៅទីនោះថា៖ "ចូរកុំធ្វើសាក្សីប្រឆាំងនឹងយើងចំពោះអ្វីដែលអ្នកបានឮពីការសារភាពរបស់យើងឡើយ" ហើយក្រោយមកពួកគេបានសារភាពយ៉ាងច្បាស់នោះពាក្យហាមឃាត់របស់ពួកគេត្រូវទុកជាអសារបង់៖ សក្ខីកម្មរបស់សាក្សីនៅតែមានសុពលភាពនិងកាតព្វកិច្ចច្បាប់ជាធរមាន។ មូលហេតុច្បាប់៖ ការធ្វើសក្ខីកម្មគឺជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ និងយុត្តិធម៌។ នៅពេលដែលការសារភាពត្រូវបានធ្វើឡើងដោយស្ម័គ្រចិត្តចំពោះមុខនិងចំពោះត្រចៀករបស់សាក្សីនោះសិទ្ធិក្នុងការធ្វើសក្ខីកម្មត្រូវបានពេញលេញហើយមិនអាចត្រូវលុបចោលដោយឯកតោភាគីនៃភាគីទាំងពីរឡើយ។

[១៤៧៣] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអ៊ីប៊្នូស៊ីរីនថា៖ ទោះបីជាគេស្អប់ខ្ពើមការដែលបុគ្គលម្នាក់ចូលទៅជ្រៀតជ្រែករវាងភាគីពីរនាក់ដែលបានសុំកុំឱ្យធ្វើសាក្សីក៏ដោយប្រសិនបើបុរសសុចរិតម្នាក់បានចូលទៅហើយបានស្តាប់ឮភាគីម្ខាងសារភាពសិទ្ធិស្របច្បាប់យ៉ាងច្បាស់នោះគាត់មានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការធ្វើសាក្សីចំពោះមុខចៅក្រម។ ពីព្រោះគាត់ទទួលបានការដឹងឮជាក់ស្តែងហើយការលាក់បាំងសក្ខីកម្មលើសិទ្ធិដែលបានដឹងគឺជាអំពើបាបតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូរអាន (២:២៨៣)។ [១៤៧៤] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាល់ហាសានថា៖ ប្រសិនបើពួកគេនិយាយថា "កុំធ្វើសាក្សីប្រឆាំងនឹងយើង" រួចបុរសម្នាក់សារភាពបំណុលនោះសាក្សីត្រូវធ្វើសាក្សីតាមអ្វីដែលខ្លួនបានឮ។ ប្រសិនបើកូនបំណុលបន្ថែមថាគាត់បានសងរួចហើយនោះសាក្សីត្រូវរៀបរាប់ទាំងការសារភាពនិងការអះអាងពីការសងហើយចៅក្រមជាអ្នកសម្រេចថាតើត្រូវទាមទារភស្តុតាងនៃការសងឬយ៉ាងណា។ [១៤៧៥] អ៊ីប៊្នូស៊ីរីនត្រូវបានគេសួរអំពីបញ្ហានេះហើយគាត់បានសូត្រអាយ៉ាត់កូរអានថា៖ "ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាបង្កើតសក្ខីកម្មដើម្បីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)" (កូរអាន ៦៥:២) និង "ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបង្គាប់អ្នករាល់គ្នាឱ្យប្រគល់អាម៉ាណាត់ (របស់ផ្ញើទុកនិងសិទ្ធិ) ទៅកាន់ម្ចាស់របស់វាវិញ" (កូរអាន ៤:៥៨) ដែលបង្ហាញថាបញ្ញត្តិព្រះក្នុងការបំពេញសក្ខីកម្មមានទម្ងន់ធំជាងការហាមឃាត់របស់បុគ្គល។

[សក្ខីកម្មរបស់សាក្សីដែលលាក់ខ្លួនដើម្បីស្តាប់ការសារភាពសម្ងាត់] [១៤៧៦] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាល់ស្យាក់ប៊ីថា៖ អាំរ៍អ៊ីប៊្នូហ៊ូរ៉ាយស៍បានអនុញ្ញាតឱ្យទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីដែលលាក់ខ្លួនដោយមានប្រសាសន៍ថា៖ "គេត្រូវអនុវត្តបែបនេះចំពោះមនុស្សក្បត់ជនអយុត្តិធម៌និងជនទុច្ចរិត"។ សាច់រឿងជាក់ស្តែង៖ កូនបំណុលបានសារភាពបំណុលដោយសម្ងាត់ប៉ុន្តែបដិសេធយ៉ាងគឃ្លើនជាសាធារណ៖ ដែលធ្វើឱ្យម្ចាស់បំណុលគ្មានលទ្ធភាពរកភស្តុតាង។ ម្ចាស់បំណុលក៏បានរៀបចំលាក់សាក្សីសុចរិតនៅក្នុងផ្ទះរួចហៅកូនបំណុលមកនិយាយហើយកូនបំណុលក៏បានសារភាពសម្ងាត់ដោយសាក្សីដែលលាក់ខ្លួនបានស្តាប់ឮនិងមើលឃើញច្បាស់។ ទស្សន៖អ្នកប្រាជ្ញ៖ ទោះបីជាស៊ូរ៉ៃហ៍និងអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់ណាខាអ៊ុយមិនពេញចិត្តដោយយល់ថាជាល្បិចកលក៏ដោយក៏អ្នកនិពន្ធនិងអ្នកប្រាជ្ញហាណាភីរបស់យើងបានសម្រេចថាសក្ខីកម្មនេះមានសុពលភាពពេញលេញពីព្រោះការដឹងឮជាក់ស្តែងត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគ្មានការបំផ្លើសលើអង្គសេចក្តីនៃបំណុលឡើយ។

លក្ខខណ្ឌសម្រាប់សាក្សីលាក់ខ្លួន៖ សាក្សីត្រូវតែមើលឃើញមុខអ្នកសារភាពផ្ទាល់ភ្នែកនិងយល់ពាក្យសម្តីយ៉ាងច្បាស់ឬមានភាពច្បាស់លាស់ដាច់ខាត (ដូចជាការយាមទ្វារចេញចូលតែមួយគត់នៃបន្ទប់បិទជិតដែលមានតែបុរសនោះម្នាក់គត់)។ [សក្ខីកម្មរបស់អ្នកទទួលបណ្តាំកេរដំណែល] [១៤៧៧] អាល់ស្យាក់ប៊ីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកទទួលបណ្តាំ (វ៉ាស៊ី) គឺជាគូក្តីបដិបក្ខ (ខូស្ម) ដូច្នេះគ្មានសក្ខីកម្មណាមួយត្រូវបានទទួលយកពីគាត់ឡើយ"។ នេះជាទស្សន៖របស់ស៊ុហ្វយ៉ានអាល់ស៊ាវរីនិងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាណាភីរបស់យើង ﵏ ពីព្រោះអ្នកទទួលបណ្តាំឈរក្នុងឋាន៖ជាតំណាងឱ្យអ្នកស្លាប់ហើយបុគ្គលម្នាក់មិនអាចធ្វើសាក្សីសម្រាប់ផលប្រយោជន៍ក្តីរបស់ខ្លួនឯងឡើយ។ [១៤៧៨] អ៊ីប៊្នូស្យីហាប់បានពោលថា៖ "សក្ខីកម្មរបស់អាណាព្យាបាលកុមារកំព្រាដែលកំពុងតវ៉ាក្តីឱ្យកុមារគឺមិនអាចទទួលយកបានឡើយ"។ អ្នកប្រាជ្ញរបស់យើងបានបញ្ជាក់ថា៖ អ្នកទទួលបណ្តាំមិនអាចធ្វើសាក្សីសម្រាប់អ្នកស្លាប់ឬកុមារកំព្រាក្នុងរឿងណាដែលពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រព្យកេរដំណែលនោះឡើយ។

[១៤៧៩] ទោះបីជាអ្នកទទួលបណ្តាំត្រូវបានដកចេញពីមុខតំណែងក៏ដោយក៏សក្ខីកម្មរបស់គាត់លើកិច្ចការដែលបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែងនៅតែមិនអាចទទួលយកបានដដែលដោយសារជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងឋាន៖ជាគូក្តីពីមុន។ [សក្ខីកម្មរបស់ទាសករ] [១៤៨០] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សក្ខីកម្មរបស់ទាសករ (អាល់អាប់ដ៍) គឺមិនមានសុពលភាពតាមផ្លូវច្បាប់ឡើយដោយសំអាងលើអាយ៉ាត់កូរអាន៖ "ហើយចូរកុំឱ្យសាក្សីទាំងឡាយបដិសេធនៅពេលដែលពួកគេត្រូវបានគេហៅ" (កូរអាន ២:២៨២)។ ទាសករមិនអាចឆ្លើយតបនឹងដីកាកោះហៅរបស់តុលាការដោយសេរីបានឡើយដោយសារជាប់កាតព្វកិច្ចបម្រើចៅហ្វាយនាយជាប្រចាំ។ [១៤៨១] ប្រសិនបើទាសករម្នាក់ធ្វើសក្ខីកម្មហើយចៅក្រមច្រានចោលសក្ខីកម្មនោះដោយសារឋាន៖ជាទាសករហើយក្រោយមកគេត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពរួចបានឡើងធ្វើសក្ខីកម្មដដែលនោះម្តងទៀតក្នុងនាមជាជនសេរីនោះចៅក្រមត្រូវតែទទួលយកនិងអនុវត្តសក្ខីកម្មនោះ។ ភាពខុសគ្នារវាងទាសករនិងមនុស្សបាប (ហ្វាស៊ីក)៖ ភាពជាទាសករគឺជាឧបសគ្គខាងឋាន៖ច្បាប់មិនមែនជាមន្ទិលសីលធម៌ឡើយ។ នៅពេលសេរីភាពកើតមានសមត្ថភាពច្បាប់ពេញលេញត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ផ្ទុយទៅវិញមនុស្សប្រព្រឹត្តបាបដែលរងការច្រានចោលសក្ខីកម្មទោះបីតាវបះហ៍ហើយក៏ដោយក៏នៅតែជាប់មន្ទិលសង្ស័យដែលរារាំងការទទួលយកសក្ខីកម្មចាស់ដដែល។

ជំពូកទី ១១១៖ ស្តីពីសក្ខីកម្មរបស់មនុស្សខ្វាក់ភ្នែកការពិនិត្យពិចារណាខាងនីតិសាស្រ្តលើសមត្ថភាពធ្វើសាក្សីរបស់អ្នកពិការភ្នែកដោយបែងចែករវាងដំណាក់កាលនីតិវិធីទាំងបី៖ ដំណាក់កាលដឹងឮហេតុការណ៍ (តាហាំមុល) ដំណាក់កាលផ្តល់សក្ខីកម្មក្នុងតុលាការ (អាដា) និងដំណាក់កាលប្រកាសសាលក្រម (កាដា)។

[សក្ខីកម្មរបស់មនុស្សខ្វាក់ភ្នែក] [១៤៨២-១៤៨៣] លោកអាលីអ៊ីប៊្នូអាប៊ី upstream ﵁ បានច្រានចោលសក្ខីកម្មរបស់អាប៊ូណាសៀរដោយសារគាត់ជាមនុស្សខ្វាក់ភ្នែក។ គោលការណ៍រួមនៃនីតិសាស្រ្តហាណាភី៖ សក្ខីកម្មមានបីដំណាក់កាល៖ ១. ដំណាក់កាលដឹងឮហេតុការណ៍ (តាហាំមុល)។ ២. ដំណាក់កាលផ្តល់សក្ខីកម្មក្នុងតុលាការ (អាដា)។ ៣. ដំណាក់កាលប្រកាសសាលក្រម (កាដា)។ តាមទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះហ៍និងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)៖ ប្រសិនបើភាពពិការភ្នែកកើតមានក្នុងដំណាក់កាលណាមួយក្នុងចំណោមដំណាក់កាលទាំងបីនេះនោះសក្ខីកម្មត្រូវទុកជាអសារបង់ហើយមិនអាចផ្អែកលើវាដើម្បីកាត់សេចក្តីឡើយពីព្រោះការមើលឃើញអត្តសញ្ញាណគូក្តីផ្ទាល់ភ្នែកគឺជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់។ តាមទស្សន៖របស់អាប៊ូយូសុហ្វ៖ ភាពពិការភ្នែកធ្វើឱ្យសក្ខីកម្មអសារបង់លុះត្រាតែកើតមានក្នុងដំណាក់កាលដឹងឮហេតុការណ៍ប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើគាត់មានភ្នែកភ្លឺពេលដឹងឮហេតុការណ៍ហើយទើបតែពិការភ្នែកមុនពេលឡើងផ្តល់សក្ខីកម្មក្នុងតុលាការនោះសក្ខីកម្មរបស់គាត់អាចទទួលយកបាន។ ការចម្លងក្រៅផ្លូវការមួយចំនួនអនុញ្ញាតឱ្យទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់មនុស្សខ្វាក់ក្នុងរឿងណាដែលទទួលស្គាល់តាមការល្បីតៗគ្នា (នរកពូជពង្សមរណភាព)។

[សក្ខីកម្មរបស់មនុស្សវិបល្លាសស្មារតីម្តងម្កាល] [១៤៨៥] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់មានអាការវិបល្លាសស្មារតីម្តងម្កាលឆ្លាស់គ្នាជាមួយពេលដឹងខ្លួនហើយគាត់បានដឹងឮហេតុការណ៍និងឡើងផ្តល់សក្ខីកម្មក្នុងអំឡុងពេលដែលគាត់មានស្មារតីដឹងខ្លួនពេញលេញជាប្រក្រតីនោះសក្ខីកម្មរបស់គាត់គឺអាចទទួលយកបាន។ ស្ថានភាពរបស់គាត់ក្នុងពេលដឹងខ្លួនគឺត្រូវបានចាត់ទុកតាមផ្លូវច្បាប់ប្រៀបដូចជាការសន្លប់បណ្តោះអាសន្ន (អ៊ីឃ៍ម៉ា) ដែលមិនតម្រូវឱ្យមានអាណាព្យាបាលអចិន្ត្រៃយ៍ឬធ្វើឱ្យខូចខាតដល់វិចារណញាណឡើយ។ ស្យាមស៊ុលអៃមះហ៍អាល់ហាល់វ៉ានីបានកំណត់កាលកំណត់៖ ប្រសិនបើអាការវិបល្លាសកើតឡើងមួយថ្ងៃឬពីរថ្ងៃរួចដឹងខ្លួនជាប្រក្រតីឡើងវិញនោះសក្ខីកម្មដែលធ្វើឡើងក្នុងពេលមានស្មារតីប្រក្រតីគឺមានសុពលភាព។

[សក្ខីកម្មរបស់ចោរដែលត្រូវកាត់ដៃ] [១៤៨៦] ត្រូវបានរាយការណ៍ពីអាល់ហាសានថា៖ បុរសម្នាក់ត្រូវបានកាត់ដៃដោយសារលួចអូដ្ឋក្នុងសម័យកាលរបស់ព្យាការី ﷺ ហើយក្រោយមកគាត់បានធ្វើសាក្សីហើយសក្ខីកម្មរបស់គាត់ត្រូវបានទទួលយក។ វិធានហាណាភីរបស់យើង៖ សក្ខីកម្មរបស់អ្នកដែលបានទទួលទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដលើអំពើលួចឬបទល្មើសដទៃទៀតគឺអាចទទួលយកបាននៅពេលមានការតាវបះហ៍ (សារភាពកំហុសកែខ្លួន) ពិតប្រាកដ។ ភាពខុសគ្នារវាងអំពើលួចនិងការបរិហារកេរ្តិ៍ (កាស្សាហ្វ)៖ ការច្រានចោលសក្ខីកម្មរបស់ចោរគឺដោយសារអំពើបាប (ហ្វ៊ីស្ក៍) ដែលអំពើបាបនោះត្រូវបានលុបបំបាត់ដោយសារការតាវបះហ៍។ ផ្ទុយទៅវិញការហាមឃាត់មិនឱ្យទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់អ្នកបរិហារកេរ្តិ៍ជាអចិន្ត្រៃយ៍គឺជាផ្នែកមួយនៃទោសព្រហ្មទណ្ឌហ៊ូឌូដផ្ទាល់ (កូរអាន ២៤:៤៖ "ហើយចូរកុំទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់ពួកគេជារៀងរហូត") ដែលទោសនេះមិនអាចរលត់ដោយសារការតាវបះហ៍ឡើយ។

[១៤៨៧] អាប៊ូហៃវ៉ះហ៍ដែលត្រូវបានលោកអាលី ﵁ កាត់ដៃត្រឹមកដៃបានឡើងធ្វើសាក្សីចំពោះមុខអាល់មូហ្គីរ៉ោះហ៍អ៊ីប៊្នូអាប់ឌុលឡោះ។ អាល់មូហ្គីរ៉ោះហ៍បានល្បងចិត្តពិនិត្យការតាវបះហ៍របស់គាត់ដោយនិយាយថា៖ "ខ្ញុំយល់ថាលោកអាលីបានធ្វើបាបអ្នកហើយ"។ អាប៊ូហៃវ៉ះហ៍បានតបភ្លាមថា៖ "ទេសម្បថនឹងអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គាត់មិនបានធ្វើបាបខ្ញុំឡើយ!" ពេលនោះអាល់មូហ្គីរ៉ោះហ៍ក៏បានទទួលយកសក្ខីកម្មរបស់គាត់ដោយដឹងថាការទទួលស្គាល់ភាពយុត្តិធម៌របស់លោកអាលីបញ្ជាក់ពីការតាវបះហ៍ពិតប្រាកដ។ [១៤៨៩] ក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាភីសក្ខីកម្មរបស់អ្នកដែលរងទោសរំពាត់ពីបទកាស្សាហ្វ (បរិហារកេរ្តិ៍ចោទប្រកាន់សាហាយស្មន់) គឺត្រូវហាមឃាត់ជាអចិន្ត្រៃយ៍និងមិនអាចទទួលយកបានជាដាច់ខាតទោះបីជាគេតាវបះហ៍ហើយក៏ដោយដោយសំអាងលើពាក្យ "ជារៀងរហូត" យ៉ាងជាក់ច្បាស់ក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូរអាន (២៤:៤)។

ជំពូកទី ១១២៖ ទោសបរិហារកេរ្តិ៍ដែលបន្តដោយការចូលឥស្លាមឬការដោះលែងឱ្យមានសេរីភាព [១៤៩០] ប្រសិនបើគ្រិស្តសាសនិកម្នាក់រងទោសរំពាត់ពីបទបរិហារកេរ្តិ៍ (កាស្សាហ្វ) ហើយក្រោយមកបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមនោះសក្ខីកម្មរបស់គាត់ក្នុងនាមជាមូស្លីមគឺអាចទទួលយកបាន។ ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើទាសករម្នាក់រងទោសរំពាត់ពីបទកាស្សាហ្វហើយក្រោយមកត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពនោះសក្ខីកម្មរបស់គាត់ក្នុងនាមជាជនសេរីគឺមិនអាចទទួលយកបានជាដាច់ខាត។ ភាពខុសគ្នាខាងនីតិសាស្រ្ត៖ នៅពេលប្រព្រឹត្តការបរិហារកេរ្តិ៍គ្រិស្តសាសនិកមានសមត្ថភាពធ្វើសាក្សីស្រាប់ (ក្នុងចំណោមសាសនិកដូចគ្នា) ដូច្នេះទោសរំពាត់បានរារាំងសមត្ថភាពចាស់នោះ។ នៅពេលគាត់ចូលឥស្លាមសមត្ថភាពធ្វើសាក្សីក្នុងសាសនាឥស្លាមថ្មីស្រឡាងមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ផ្ទុយទៅវិញទាសករគ្មានសមត្ថភាពធ្វើសាក្សីទាល់តែសោះនៅពេលប្រព្រឹត្តការបរិហារកេរ្តិ៍ដូច្នេះទណ្ឌកម្មនៃការហាមឃាត់សក្ខីកម្មត្រូវបានភ្ជាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍នឹងបុគ្គលរបស់គេដែលរារាំងសក្ខីកម្មរបស់គេសូម្បីតែក្រោយពេលដោះលែងក៏ដោយ។ [១៤៩១] ប្រសិនបើគ្រិស្តសាសនិកទទួលរងរំពាត់មួយចំនួនខណ៖មិនទាន់ជាមូស្លីមរួចបានចូលឥស្លាមហើយទើបទទួលរំពាត់ដែលនៅសល់នោះសក្ខីកម្មរបស់គាត់គឺអាចទទួលយកបាន។