ការពន្យល់បន្ថែមម៉ារ៉ាគី អាល់-ហ្វាឡាហ៍ (ច្បាប់ហាណាហ្វី)

ជំពូក៖ អំពីអ្វីដែលអ្នកដើរតាម (ម៉ូម៉ូម) ត្រូវធ្វើ បន្ទាប់ពីអ៊ីម៉ាមរបស់ខ្លួនបានរួចរាល់ពីកិច្ចការត្វ៉ិប និងកិច្ចការដទៃទៀត ក្នុងករណីដែលអ៊ីម៉ាមបានផ្ដល់សឡាម។ ឬប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមបាននិយាយស្តី «មុនពេលដែលអ្នកដើរតាមបានរួចរាល់ពីការអាន» តៈស្ហស់ (التشهد) នោះគេត្រូវអានវាឲ្យចប់ ព្រោះវាជាកិច្ចការត្វ៉ិប បន្ទាប់មកទើបគេផ្តល់សឡាម ព្រោះថាកិត្តិយស និងភាពបរិសុទ្ធនៃសឡាតនៅតែបន្តមាន ហើយអាចធ្វើការបូកសរុបបញ្ចូលគ្នានូវកិច្ចការទាំងពីរបាន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើនៅសល់សឡាត និងសេចក្តីអង្វរផ្សេងៗទៀត គេត្រូវបោះបង់វាចោល ហើយផ្តល់សឡាមព្រមជាមួយអ៊ីម៉ាម ព្រោះថាការละបង់រឿងស៊ូណាន់ន់ គឺមិនដូចជាការละបង់រឿងត្វ៉ិបនោះឡើយ។ រីឯករណីដែលអ៊ីម៉ាមបានកើតហេតុការណ៍បាត់បង់អ៊ូឌូ (អុះដស់) ដោយចេតនា ទោះបីជាការសើចខ្លាំងរហូតដល់ចេញសំឡេងក៏ដោយ នៅពេលផ្តល់សឡាម នោះអ្នកដើរតាមមិនត្រូវអានតៈស្ហស់ ឬផ្តល់សឡាមឡើយ ព្រោះគេបានចេញពីសឡាតរួចទៅហើយ តាមរយៈការខូចសឡាតនៃផ្នែកដែលទាក់ទងនឹងការខូចអ៊ូឌូរបស់អ៊ីម៉ាម ដូច្នេះគេមិនអាចយកផ្នែកដែលខូចមកសាងសង់តต่อបានឡើយ។ ការណ៍នេះមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុពលភាពនៃសឡាតឡើយ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យធ្វើការបំពេញសឡាតនោះឡើងវិញ ដើម្បីជួសជុលចំណុចខ្វះខាតដែលបណ្តាលមកจากการละបង់ការផ្តល់សឡាម។ ហើយប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមមិនបានអង្គប៉ុនរយៈពេលអានតៈស្ហស់ទេនោះ សឡាតនឹងត្រូវខូចដោយសារតែការខូចអ៊ូឌូដោយចេតនា ទោះបីជាអ៊ីម៉ាមបានងើបឈោក៏ដោយ។ --- ជំពូក៖ អំពីអ្វីដែលអ្នកដើរតាមត្រូវធ្វើ។ ដឹងចុះថា អ្នកដើរតាម (ម៉ូម៉ូម) មានបីប្រភេទគឺ៖ មូដ្រេក (المدرك), ឡាហ្វិកហ៍ (הلاحق) និងម័សប៊ុក (المسبوق)។ - មូដ្រេក៖ គឺបុគ្គលដែលបានសម្រេចការ៉ាកាត់ (រ៉ަކ៉ាត) ទាំងអស់ជាមួយអ៊ីម៉ាម។ - ឡាហ្វិកហ៍៖ គឺបុគ្គលដែលបានចូលរួមសឡាតជាមួយអ៊ីម៉ាម ប៉ុន្តែបានខកខានការ៉ាកាត់ទាំងអស់ ឬមួយចំនួន ដូចជាការជួបប្រទះនូវការងងុយគេង ការភ្លេចភ្លាំង ការកកស្ទះ ការកើតមានអុះដស់មុនពេលបញ្ចប់ ឬជាបុគ្គលដែលសម្រាក (មុគីម) នៅពីក្រោយអ្នកធ្វើដំណើរបរទេស (មុសាហ៊្វៀរ)។ ច្បាប់ទម្លាប់របស់គេគឺដូចជាអ្នកដើរតាមជាក់ស្តែងដែរ ដូច្នេះ ពេលបំពេញសឡាតដែលខកខាន គេមិនចាំបាច់អាន ឬធ្វើសូជូដស្សាហ្វ (បំភ្លេចចោល) ឡើយ ហើយហ្វរដរបស់គេក៏មិនត្រូវផ្លាស់ប្តូរពីពីរទៅបួន៉ាត (បួនរ៉ަކ៉ាត) ដោយសារតែចេតនាសម្រាកដែរ។ គេត្រូវចាប់ផ្តើមបំពេញសឡាតដែលបានខកខានសិន បន្ទាប់មកទើបដើរតាមអ៊ីម៉ាមវិញ ប្រសិនបើគេអាចទាន់អ៊ីម៉ាមបន្ទាប់ពីនោះ ដើម្បីផ្តល់សឡាមព្រមគ្នាជាមួយគាត់ បើមិនដូច្នោះទេ គេត្រូវបន្តដើរតាមគាត់ ហើយមិនត្រូវរវល់នឹងការបំពេញសឡាតឡើយ រហូតទាល់តែអ៊ីម៉ាមបានរួចរាល់ពីសឡាតរបស់គាត់។ គេមិនត្រូវធ្វើសូជូដជាមួយអ៊ីម៉ាម ចំពោះការភ្លេចភ្លាំងរបស់អ៊ីម៉ាមឡើយ ប៉ុន្តែត្រូវងើបឡើងដើម្បីបំពេញសឡាតដែលខកខាន រួចចាំធ្វើសូជូដចំពោះការភ្លេចភ្លាំងនោះនៅពេលបញ្ចប់។ គេមិនត្រូវអង្គុយសម្រាកក្នុងការ៉ាកាត់ទីពីរឡើយ ប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមមិនអង្គុយ ហើយក៏មិនត្រូវដើរតាមអ៊ីម៉ាមក្នុងករណីនោះដែរ។ ប្រសិនបើគេជាបុគ្គលប្រភេទម័សប៊ុកផងដែរ ហើយបានងើបឡើងដើម្បីបំពេញសឡាតដែលខកខាន នោះគេត្រូវសឡាតនូវផ្នែកដែលគេខកខានដោយសារការងុយគេងជាដើមមុនគេ ដោយគ្មានការអានគារ៉ាអាត់ឡើយ បន្ទាប់មកទើបសឡាតផ្នែកដែលគេបានខកខានដោយសារមកមិនទាន់ ព្រមទាំងមានការអានគារ៉ាអាត់។ ហើយបើគេធ្វើត្រឡប់គ្នាវិញ ក៏នៅតែមានសុពលភាពតាមទស្សនៈរបស់យើងដែរ ខុសពីលោក ហ្សុហ្វារ (زفر) ហើយគេនឹងមានបាបដោយសារការละបង់លំដាប់លំដោយ ដូចមានបញ្ជាក់ក្នុងគម្ពីរអាលហ្វាធ៍ (الفتح) និងកន្លែងផ្សេងទៀត។ - ម័សប៊ុក៖ គឺបុគ្គលដែលត្រូវអ៊ីម៉ាមនាំមុខទាំងស្រុង ឬមួយចំនួន។ ច្បាប់ទម្លាប់របស់គេគឺ គេត្រូវបំពេញផ្នែកដើមនៃសឡាតរបស់ខ្លួនចំពោះការអានគារ៉ាអាត់ និងបំពេញផ្នែកចុងក្រោយចំពោះការអង្គុយ (តៈស្ហស់)។ គេមានស្ថានភាពដូចជាបុគ្គលសឡាតម្នាក់ឯង (មុនហ្វារីដ) ចំពោះអ្វីដែលគេត្រូវបំពេញ លើកលែងតែករណីបួនយ៉ាងដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យគេដើរតាមអ្នកដទៃ ឬឱ្យអ្នកដទៃដើរតាមគេឡើយ។ គេត្រូវនាំយកមកនូវពាក្យតាក់ប៊ីរ៉ាតអាត់តៈស្រ៊ិក (التشريق) ដោយឯកច្ឆន្ទ។ ហើយប្រសិនបើគេពោលតាក់ប៊ីរ៉ដោយចេតនាចាប់ផ្តើមសឡាតថ្មី គេនឹងក្លាយជាអ្នកចាប់ផ្តើមសឡាតថ្មី។ ប្រសិនបើគេងើបឡើងដើម្បីបំពេញផ្នែកដែលខកខាន ហើយអ៊ីម៉ាមបានធ្វើសូជូដស្សាហ្វនៅពីមុខគេ គេត្រូវដើរតាមអ៊ីម៉ាមក្នុងរឿងនោះ ប្រសិនបើការ៉ាកាត់នោះមិនទាន់ត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយការធ្វើសូជូដទេ។ ប៉ុន្តែបើគេមិនបានដើរតាមអ៊ីម៉ាមទេ គេត្រូវធ្វើសូជូដនៅចុងបញ្ចប់នៃសឡាតរបស់ខ្លួន។ ពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «និងកិច្ចការដទៃទៀត» គឺសំដៅទៅលើការភ្ជាប់ជាមួយនឹងពាក្យ៖ «អ្វីដែលអ្នកដើរតាមត្រូវធ្វើ» មានន័យថា រួមទាំងអ្វីដែលគេមិនត្រូវធ្វើផងដែរ ដូចជាករណីដែលអ៊ីម៉ាមងើបក្បាលឡើងមុនពេលដែលអ្នកដើរតាមពោលតស៍ប៊ីហ៍ចំនួនបីដង នោះគេមិនត្រូវធ្វើវាឲ្យครบនោះឡើយ។ ហើយអាចមានអត្ថន័យផ្សេងពីនេះផងដែរ។ ពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «ឬបាននិយាយស្តី» គឺការនិយាយស្តីពីសំណាក់អ្នកដើរតាមគឺមានតម្លៃដូចជាការផ្តល់សឡាមដែរ ខុសពីករណីខូចអ៊ូឌូដោយចេតនា។ ចំពោះពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «គេត្រូវអានវាឲ្យចប់» គឺយោងទៅតាមទស្សនៈរបស់អុយលាម៉ាពីររូប (អាប៊ូហានីហ្វាហ៍ និងអប៊ូយុសុហ្វ)។ ចំណែកឯលោក មុហាំម៉ាត់ បានពោលថា៖ គេមិនត្រូវអានវាឲ្យចប់នោះឡើយ ព្រោះគេបានចេញពីសឡាតរួចទៅហើយ តាមរយៈការផ្តល់សឡាមរបស់អ៊ីម៉ាម ដែលត្រូវបានបំភ្លឺដោយលោក សាយីដ (السيد)។ ពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «ព្រោះថាកិត្តិយស និងភាពបរិសុទ្ធនៃសឡាតនៅតែបន្តមាន» គឺមានន័យថា ចំពោះភាគីរបស់អ្នកដើរតាម (ម៉ូម៉ូម)។ ពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «រីឯករណីដែលអ៊ីម៉ាមបានកើតហេតុការណ៍បាត់បង់អ៊ូឌូដោយចេតនា» គឺលោកបានលើកលែងករណីចេតនានេះ ចេញពីករណីដែលអ៊ីម៉ាមត្រូវបាននាំមុខដោយការខូចអ៊ូឌូក្រោយពេលអានតៈស្ហស់ ព្រោះថាក្នុងករណីនោះ អ៊ីម៉ាមត្រូវដើរទៅធ្វើអ៊ូឌូ ផ្តល់សឡាម និងแต่งតាំងបុគ្គលផ្សេងទៀតដើម្បីមកផ្តល់សឡាមជំនួសមុខឲ្យក្រុមប្រជុំ។ ពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «ដូច្នេះគេមិនអាចយកផ្នែកដែលខូចមកសាងសង់តต่อបានឡើយ» គឺមិនតម្រូវឱ្យគេផ្តល់សឡាមនោះឡើយ ហើយទោះបីជាគេផ្តល់សឡាមក៏ដោយ ក៏វាមិនត្រូវចំកន្លែងដែលគួរធ្វើដែរ។ ពាក្យសម្ដីដែលថា៖ «ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យធ្វើការបំពេញសឡាតនោះឡើងវិញ» គឺនៅពេលដែលពេលវេលានៅមានសល់។ រហូតដល់ការ៉ាកាត់ទីបី ហើយអ្នកដើរតាមមិនទាន់បានអានតៈស្ហស់ឱ្យចប់ទេ គេត្រូវអានវាឱ្យចប់ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេមិនបានអានវាឱ្យចប់ទេ ក៏មានភាពអនុញ្ញាត (ហ្សាអ៊ីស) ដែរ។ នៅក្នុងសៀវភៅហ្វតាវ៉ា អាល់ហ្វុឌ្លា (الفضلى) និងអាល់តៈជ៍នីស (التجنيس) បានចែងថា៖ គេត្រូវអានវាឱ្យចប់ ហើយមិនត្រូវដើរតាមអ៊ីម៉ាមឡើយ ទោះបីជាមានការភ័យខ្លាចក្រែងខកខានការ៉ូអ៊ក៏ដោយ ព្រោះថាការអានតៈស្ហស់មួយផ្នែក គឺមិនត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកិច្ចការប្រដៅសាសនា (គួរិបបាត) នោះឡើយ ហើយការ៉ូអ៊ក៏មិនត្រូវបានខកខានក្នុងការពិតដែរ ព្រោះគេអាចទាន់វាបាន ពោលគឺគេស្ថិតនៅពីក្រោយអ៊ីម៉ាម។ ការប្រទាក់ក្រឡារវាងកិច្ចការត្វ៉ិបមួយផ្សេងទៀត គឺមិនមែនជាការរាំងស្ទះដល់ការនាំយកមកនូវកិច្ចការត្វ៉ិបដែលខ្លួនកំពុងស្ថិតក្នុងនោះឡើយ ព្រោះគេបានធ្វើវាមួយរយៈបន្ទាប់ពីនោះ ដូច្នេះការយឺតយ៉ាវនៃកិច្ចការត្វ៉ិបមួយ ស្របពេលដែលនៅតែបន្តធ្វើវាទាំងពីរ គឺជារឿងដែលប្រសើរជាងការបោះបង់ចោលកិច្ចការណាមួយទាំងស្រុង ខុសពីករណីដែលវាផ្ទុយគ្នាជាមួយកិច្ចការស៊ូណាន់ន់ ព្រោះការละបង់រឿងស៊ូណាន់ន់ គឺប្រសើរជាងការធ្វើឱ្យយឺតយ៉ាវដល់កិច្ចការត្វ៉ិប ដែលត្រូវបានចង្អុលបង្ហាញតាមរយៈពាក្យសម្ដីរបស់លោកថា៖ ប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមងើបក្បាលឡើងមុនពេលដែលអ្នកដើរតាមពោលតស៍ប៊ីហ៍ចំនួនបីដង ក្នុងការរ៉ុកូអ៊ ឬសូជូដ នោះគេត្រូវដើរតាមអ៊ីម៉ាម នេះយោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវ (អុស្សហ៊ីហ៍)។ ចំណែកឯអុយលាម៉ាខ្លះទៀតបានពោលថា៖ គេត្រូវអានវាឲ្យครบចំនួនបីដង ព្រោះក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញសាសនា មានអ្នកដែលបានពោលថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើសឡាតដោយការកាត់បន្ថយចំនួនតិចជាងបីដងនោះឡើយ។ «ប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមបានបន្ថែមសូជូដមួយ ឬងើបឈរឡើងក្រោយពីការអង្គុយចុងក្រោយដោយការភ្លេចភ្លាំង ម៉ូម៉ូមមិនត្រូវដើរតាមគាត់ឡើយ» ចំពោះអ្វីដែលមិនមែនជាផ្នែកនៃសឡាតរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែគេត្រូវនៅស្ងៀមរង់ចាំ។ ប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមបានវិលត្រឡប់មកវិញ មុនពេលដែលការ៉ាកាត់លើសនោះត្រូវបានចងភ្ជាប់ដោយការធ្វើសូជូដ នោះគេត្រូវផ្តល់សឡាមព្រមគ្នាជាមួយអ៊ីម៉ាម។ «ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមបានចងភ្ជាប់វា» ពោលគឺការ៉ាកាត់លើសនោះ ជាមួយនឹងការធ្វើសូជូដ នោះអ្នកដើរតាមត្រូវ «ផ្តល់សឡាមម្នាក់ឯង» ហើយមិនបាច់រង់ចាំអ៊ីម៉ាមឡើយ ព្រោះអ៊ីម៉ាមបានចេញទៅកាន់សឡាតផ្សេងទៀតហើយ។ «និងប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមបានងើបឈរឡើងមុនការអង្គុយចុងក្រោយដោយការភ្លេចភ្លាំង អ្នកដើរតាមត្រូវរង់ចាំគាត់» ហើយពោលតស៍ប៊ីហ៍ ដើម្បីให้อ៊ីម៉ាមភ្ញាក់ខ្លួនដឹងខ្លួន។ «ប្រសិនបើអ្នកដើរតាមបានផ្តល់សឡាម មុនពេលដែលអ៊ីម៉ាមរបស់ខ្លួនបានចងភ្ជាប់ការ៉ាកាត់លើសនោះជាមួយនឹងការធ្វើសូជូដ នោះហ្វរដរបស់គេនឹងត្រូវខូច» ដោយសារតែការរស់នៅម្នាក់ឯងក្នុងការ៉ាកាត់អង្គុយ ក្នុងពេលដែលកំពុងធ្វើការដើរតាម ស្របពេលដែលវាក៏ខូចផងដែរ តាមរយៈការដែលអ៊ីម៉ាមបានចងភ្ជាប់ការ៉ាកាត់លើសជាមួយនឹងការធ្វើសូជូដ ដោយសារតែការละបង់។

ការអង្គុយចុងក្រោយស្ថិតនៅនឹងកន្លែងរបស់វា ហើយត្រូវគេស្អប់ខ្ពើមចំពោះការ δ (សឡាម) របស់អ្នកដើរតាមក្រោយពីការ tashahhud របស់អ៊ីមាំ ដោយសារតែមានកាតព្វកិច្ចអង្គុយក្រោយពីការ δ (សឡាម) របស់លោក ចំពោះការដែលគេបោះបង់ការអនុវត្តតាម ហើយការសឡាតរបស់គេគឺត្រូវ សុខុដុម (ប៉ះពាល់ដល់ភាពត្រឹមត្រូវ) រហូតដល់វាមិនខូចទៅវិញដោយសារតែការរះឡើងនៃព្រះអាទិត្យក្នុងពេលហ្វុជរ និងការរកឃើញទឹកសម្រាប់ធ្វើ tayammum នោះឡើយ ប៉ុន្តែការសឡាតរបស់អ៊ីមាំត្រូវខូចទៅវិញនៅលើមតិដែលខ្សោយ ហើយនៅលើមតិដែលត្រឹមត្រូវគឺវាត្រូវ សុខុដុម ដូចដែលយើងនឹងរៀបរាប់។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "និងត្រូវគេស្អប់ខ្ពើមចំពោះការសឡាមរបស់អ្នកដើរតាម... ល" គឺសំដៅលើកម្រិត tahrim (ការហាមឃាត់យ៉ាងខ្លាំង) ដោយសារតែការហាមឃាត់លើការប្រឆាំងនឹងអ៊ីមាំ លើកលែងតែការក្រោកឈរនោះគឺដោយសារតែភាពចាំបាច់ ដើម្បីការពារការសឡាតរបស់ខ្លួនពីការខូចខាត ដូចជាការបារម្ភពីការបាត់បង់ភាពស្អាត (hadath) ប្រសិនបើគេរង់ចាំការសឡាម និងការផុតពេលនៃហ្វុជរ ជុំហុអះ និងថ្ងៃបុណ្យ (អុីដ) និងអ្នកដែលមានឧបសគ្គ និងការគ្រប់គ្រាន់នៃថិរវេលាស្ទាបស្ែង (mashah) និងការដើរឆ្លងកាត់របស់អ្នកណាម្នាក់នៅចំពោះមុខខ្លួន នោះវាមិនត្រូវគេស្អប់ខ្ពើមឡើយនៅពេលនោះ ដែលគេត្រូវក្រោកឈរក្រោយពីការអង្គុយស្មើនឹងកម្រិត tashahhud មុនពេលសឡាម។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ដោយសារតែមានកាតព្វកិច្ចអង្គុយ" ភាពស័ក្តិសមជាងគឺការដាក់ពន្យារវាក្រោយពីពាក្យរបស់គាត់ថា និងការសឡាតរបស់គេគឺត្រូវសុខុដុម។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ចំពោះការដែលគេបោះបង់ការអនុវត្តតាម" គឺជាហេតុផលសម្រាប់ពាក្យរបស់គាត់ថា និងត្រូវគេស្អប់ខ្ពើម ហើយគាត់បានបញ្ជាក់តាមរយៈវាថា ភាពអាក្រក់នោះគឺជាប្រភេទ tahrimiyah។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "និងបានខូចការសឡាតរបស់អ៊ីមាំ" គឺដោយសារតែមានវត្តមាននៃสิ่งที่បានរៀបរាប់។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "នៅលើមតិដែលខ្សោយ" គឺវាជាសម្ដីដែលថាការចេញផុតដោយសកម្មភាពផ្ទាល់គឺជាកាតព្វកិច្ច។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "និងនៅលើមតិដែលត្រឹមត្រូវ" គឺសំដៅលើការមិនចាត់ទុកថាការចេញផុតដោយសកម្មភាពផ្ទាល់ជាកាតព្វកិច្ចនោះទេ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ដូចដែលយើងនឹងរៀបរាប់" គឺនៅក្នុងប្រធានបទបញ្ហាទាំងដប់ពីរ ប្រសិនបើអល់ឡោះទ្រង់មានព្រះទ័យ ហើយអល់ឡោះជាព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតទ្រង់ដឹងច្បាស់បំផុត និងខ្ញុំសូមការអภัยទោសចំពោះអល់ឡោះដ៏មហិមា។ ស្ដីពីលក្ខណៈនៃការរំលឹកគុណអល់ឡោះ (អ័សការ) ដែលមានការរាយការណ៍មកក្រោយពីសឡាតហ្វុឌ និងគុណធម៌របស់វា និងអ្វីៗផ្សេងទៀត។ ជំពូក៖ ស្ដីពីលក្ខណៈនៃការរំលឹកគុណអល់ឡោះ (អ័សការ) ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "និងអ្វីៗផ្សេងទៀត" គឺសំដៅលើអ្វីដែលមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានរៀបរាប់ ឬមិនមែនជាគុណធម៌ ដូចជាការបំភ្លឺពីការប្ដូរទិសដៅ ការលើកដៃទាំងពីរឡើងពេលសុំទូ៉ា (ዱអា) និងការស្ទាបមុខជាមួយនឹងដៃទាំងពីរនោះ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ដោយភ្ជាប់គ្នាទៅនឹងសឡាតហ្វុឌ" អ្វីដែលត្រូវបصد្ចកល់គឺការភ្ជាប់គ្នាដែលមិនត្រូវខណ្ឌចែកដោយអ្វីផ្សេងពីអ្វីដែលនឹងមកដល់ ដូច្នេះវាពុំបានប្រឆាំងនឹងពាក្យរបស់គាត់ឡើយ លើកលែងតែថាវាត្រូវបានគេលើកទឹកចិត្ត... ល។ ហើយគាត់មិនបាននិយាយអំពីការខណ្ឌចែករវាងស៊ូណាន់ន់ (សន្និសឡាត) នោះទេ ដូចជាប្រសិនបើគេសឡាតស៊ូណាន់តេហ្សុហ្វ (Zuhur) ជាដើម ដែលជាបន្តបន្ទាប់ចំនួនបួនកប និងខណ្ឌចែករវាងពួកវាដោយការសឡាត (សឡាម) នោះ ហើយភាពជាក់ស្តែងគឺការលើកទឹកចិត្តមិនឱ្យមានការខណ្ឌចែកដោយអ្វីទាំងអស់តាំងពីដើមមក ហើយសូមឱ្យគេផ្ទៀងផ្ទាត់វាដោយយោងតាមការដកស្រង់។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ដូចដែលទ្រង់ព្យាការី صلى الله عليه وسلم ធ្លាប់..." អក្សរ (Kaf) គឺសម្រាប់បញ្ជាក់ពីមូលហេតុ ព అనçគឺដោយសារតែទ្រង់ صلى الله عليه وسلم ធ្លាប់គង់នៅ... ល។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "اللهم أنت السلام (ឱអល់ឡោះទ្រង់គឺជាអស្សាឡាម)" គឺសំដរលើអ្នកដែលគ្មានកំហុសពីការខ្វះខាតគ្រប់យ៉ាង ដូច្នេះវាជាឈ្មោះនៃម៉ាស្ដារ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីជូនដំណឹងសម្រាប់ជាការបំផ្លើស។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ومنك السلام (ហើយមកពីទ្រង់គឺជាអស្សាឡាម)" គឺសំដៅលើសេចក្តីសុខសាន្តពីគ្រប់អំពើអាក្រក់ទាំងអស់គឺបានមកពីទ្រង់ មិនមែនមកពីអ្នកដទៃឡើយ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "واليك يعود السلام (ហើយឆ្ពោះទៅកាន់ទ្រង់វិញគឺការវិលត្រឡប់នៃអស្សាឡាម)" លោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការពន្យល់លើកម្រង (អាល់-Mishkat) ដោយយោងតាម អាល់-Jazari ថា ចំពោះអ្វីដែលត្រូវបានបន្ថែមក្រោយពីពាក្យរបស់គាត់ថា "ومنك السلام" ពីប្រភេទដូចជា "وإليك يرجع تباركت يا ذا الجلال والإكرام" បន្ទាប់មកគេក៏ក្រោកឈរដើម្បីបំពេញស៊ូណាន់ត លោក អាល់-Kamaal បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដពីទ្រង់ صلى الله عليه وسلم អំពីការរំលឹកគុណអល់ឡោះ (អ័សការ) ដែលស៊ូណាន់តត្រូវបានពន្យារពេលពីវា ចប់ការសម្រេច។ ខ្ញុំ (អ្នកនិពន្ធ) បាននិយាយថា៖ ប្រហែលជាអ្វីដែលចង់សំដៅដល់ក៏ជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ផងដែរក្រោយពីពេលម៉ាហ្គ្រីប (Maghrib) ពោលគឺការបត់ជើងរបស់គាត់ "لا إله إلا الله... ល" រហូតដល់ដប់ដង និងក្រោយពីពេលជុំហុអះ ពីការអានស៊ូរ៉ាតអាល់ហ្វាទីហ៍ និងអាល់ម៉ុអាវីហ្សាត ចំនួនប្រាំពីរដងៗ។ ចប់ការសម្រេច។ ហើយលោក អាល់-Kamaal បានមានប្រសាសន៍ថា "យោងតាម Shams អាល់-A'immah អាល់-Hulwani" ថា លោកបានមានប្រសាសន៍ថា "មិនអីទេក្នុងការអានអ័សការប្រចាំថ្ងៃរหว่างសឡាតហ្វុឌ និងស៊ូណាន់ត" ដូច្នេះហើយរឿងដែលប្រសើរជាងគឺការលើកពេលអ័សការប្រចាំថ្ងៃឱ្យហួសពីស៊ូណាន់ត នេះគឺបដិសេធចោលនូវភាពអាក្រក់ ហើយវាមានភាពផ្ទុយគ្នាជាមួយនឹងអ្វីដែលគាត់បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុង អាល់-Ikhtiyar ថា រាល់សឡាតណាដែលនៅពីក្រោយវាមានស៊ូណាន់ត គឺត្រូវគេស្អប់ខ្ពើមចំពោះការអង្គុយនៅពីក្រោយវា និងការសុំទូ៉ា (ዱអា) ផ្ទុយទៅវិញ... អស្សាឡាម ដូច្នេះសូមឱ្យទ្រង់ផ្តល់ជីវិតដល់ពួកយើងដោយសេចក្តីសុខសាន្ត និងសូមបញ្ចូលពួកយើងទៅក្នុងទីជម្រកនៃសេចក្តីសុខសាន្ត ព្រោះវាគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ឡើយ ផ្ទុយទៅវិញវាជាការប្រឌិតឡើងដោយអ្នកเลົាកថាខណ្ឌមួយចំនួន ចប់ការសម្រេច។ ហើយអ្វីដែលគាំទ្រដល់រឿងនោះគឺអ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានរៀបរាប់បន្ទាប់មកពីការរាយការណ៍របស់ មូស្លីម។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "تباركت (មានភាពបរិបូរណ៍)" គឺការកើនឡើងនូវសេចក្តីល្អរបស់ទ្រង់។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "يا ذا الجلال (ឱព្រះអម្ចាស់នៃភាពមហិមា)" គឺភាពអស្ចារ្យ ដែលវាប្រមូលផ្តុំនូវគុណធម៌ទាំងអស់។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "والإكرام (និងគុណូបការៈ)" គឺការប្រោសប្រទាន ដែលជាការផ្តល់នូវអំណោយទាន ហើយវាជាការប្រមូលផ្តុំនូវគុណសម្បត្តិដ៏ល្អឥតខ្ចោះទាំងអស់។ ហើយនៅក្នុងការរាយការណ៍របស់ អាយសះ رضي الله عنها នាងបាននិយាយថា៖ ព្យាការី صلى الله عليه وسلم មិនធ្លាប់អង្គុយទេ លុះត្រាតែស្មើនឹងកម្រិតដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា "اللهم أنت السلام... ល" ហើយវាផ្តល់នូវអត្ថន័យដូចអ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានរៀបរាប់ដែរ គឺវាមិនមែនមានន័យថាទ្រង់ធ្លាប់មានបន្ទូលពាក្យនោះយ៉ាងពិតប្រាកដនោះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់ធ្លាប់គង់នៅរយៈពេលដែលអាចផ្ទុកនូវកម្រិតនោះបាន និងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងវាពីពាក្យសម្តីដោយប្រហាក់ប្រហែល ដូច្នេះវាពុំបានប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុងកម្រង Sahih ទាំងពីរពី អាល់-Mughirah នោះឡើយ ដែលទ្រង់ صلى الله عليه وسلم ធ្លាប់មានបន្ទូលនៅពីក្រោយសឡាតកាតព្វកិច្ចនីមួយៗថា៖ "لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير اللهم لا مانع لما أعطيت ولا معطي لما منعت ولا ينفع ذا الجد منك الجد" ហើយរឿងនេះមិនបានប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុង Sahih មូស្លីម ពី Abdullah អ៊ីប៊ីន អាល់-Zubair នោះទេ គឺព្យាការី صلى الله عليه وسلم ប្រសិនបើទ្រង់បញ្ចប់ពីសឡាតរបស់ទ្រង់ ទទ្រង់តែងតែមានបន្ទូលដោយសំឡេងដ៏ខ្ពស់របស់ទ្រង់ថា៖ "لا إله إلا الله وحده لا شريك له له الملك وله الحمد وهو على كل شيء قدير ولا حول ولا قوة إلا بالله العلي العظيم ولا نعبد إلا إياه وله الفضل وله الثناء الحسن لا إله إلا الله مخصلين له الدين ولو كره الكافرون" ពីព្រោះថាកម្រិតដែលបានរៀបរាប់ខាងដើមគឺស្ថិតក្នុងកម្រិតប្រហាក់ប្រហែល មិនមែនជាការកំណត់ច្បាស់លាស់នោះទេ វាអាចផ្ទុកបាននូវរាល់ការរំលឹកគុណអល់ឡោះទាំងនេះ ដោយសារតែមិនមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងរវាងពួកវាឡើយ។ ហើយគេអាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពីហាឌីសចុងក្រោយនេះនូវការអនុញ្ញាតឱ្យលើកសំឡេងខ្លាំងពេលរំលឹកគុណអល់ឡោះ និងការបញ្ចេញសម្លេង Takbir ក្រោយពីសឡាតកាតព្វកិច្ចទាំងឡាយ ផ្ទុយទៅវិញមានពួកបុព្វបុរស (Salaf) ខ្លះបានមានប្រសាសន៍ពីការលើកទឹកចិត្តលើវា ហើយ Ibn Hazm ពីសម័យទំនើបបានសម្រេចចិត្តយ៉ាងច្បាស់លើរឿងនោះ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ដែលស៊ូណាន់តត្រូវបានពន្យារពេលពីវា" ភាពស័ក្តិសមជាងគឺការកំណត់ត្រឹមប្រយោគទីពីរ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ខ្ញុំបាននិយាយថា៖ ប្រហែលជាអ្វីដែលចង់សំដៅដល់គឺ... ល" ខ្ញុំនិយាយថា៖ ប្រហែលជារឿងនោះមិនមានកម្លាំងខ្លាំងដូចហាឌីសដែលបានរៀបរាប់មុននោះទេ ដូច្នេះហើយទើបពួកអ្នកប្រាជ្ញតាមម៉ាស្សាប (Madhab) មិនបានបញ្ជាក់វាឡើយ ហើយសេចក្តីល្អគឺស្ថិតក្នុងការអនុវត្តតាម។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "ក្រោយពេលម៉ាហ្គ្រីប" គឺព្រោះតែទ្រង់បានបែងចែកវាដាច់ដោយឡែកដោយសារតែស៊ូណាន់តតាមពីក្រោយវា បើមិនដូច្នោះទេ គេក៏បានរាយការណ៍អំពីទង្វើបែបនោះនៅពេលហ្វុជរផងដែរ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "និងអាល់ម៉ុអាវីហ្សាត" គឺមានការបូកសរុប (Taghlib) អាល់ម៉ុអាវីហ្សាតទាំងពីរចូលទៅក្នុងអាសុ-សាំម៉ាឌីយ៉ាហ៍ (អាល់-Samadiah) ហើយក្នុងចំណោមផលផ្លែផ្ការបស់វាគឺលើកលែងតែការរួចផុតពីការបះបោរ និងការសាកល្បងរហូតដល់ថ្ងៃជុំហុអះបន្ទាប់ និងការបន្ថែមបីថ្ងៃ និងការលុបចោលនូវបាបកម្មទាំងមូល ដូចដែល អាល់-Ujhuri បានរៀបរាប់នៅក្នុងគុណធម៌នៃខែរ៉ូម៉ាឌន។ ហើយសូមដឹងថា ទីកន្លែងនៃការពិភាក្សាមុនគឺក្នុងករណីដែលគេសឡាតស៊ូណាន់តនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាមជាដើម ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេចង់ប្តូរទីកន្លែងទៅផ្ទះដើម្បីធ្វើវា នោះមិនត្រូវគេស្អប់ខ្ពើមឡើយចំពោះការខណ្ឌចែក សូម្បីតែវាហួសពីកម្រិតដែលត្រូវបានលើកទឹកចិត្តក៏ដោយ។ ពាក្យរបស់គាត់ថា៖ "និងវាផ្ទុយគ្នា... ល" ភាពផ្ទុយគ្នានេះត្រូវបានលុបចោលដោយការបកស្រាយភាពអាក្រក់ដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុង អាល់-Ikhtiyar ថាជាប្រភេទ Tanzihiyah (ការមិនលើកទឹកចិត្ត) ហើយវាគឺជាអត្ថន័យនៃពាក្យរបស់ អាល់-Hulwani ថា មិនអីទេ ព្រោះវាត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់អ្វីដែលទង្វើផ្ទុយពីវាគឺប្រសើរជាង ឬបកស្រាយអ្វីដែលមាននៅក្នុង អាល់-Ikhtiyar ថាជាភាពអាក្រក់នៃការ... បម្រើការលើស៊ូណាន់តដើម្បីកុំឱ្យខណ្ឌចែករវាងស៊ូណាន់ត និងសឡាតកាតព្វកិច្ច។ ហើយមានរាយការណ៍មកពី អាយសះ ថា ព្យាការី صلى الله عليه وسلم ធ្លាប់អង្គុយស្មើនឹងកម្រិតដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ "اللهم أنت السلام... ល" ដូចដែលបានរៀបរាប់រួច ដូច្នេះទ្រង់មិនបានបន្ថែមលើសពីវានោះទេ ឬមិនលើសពីកម្រិតរបស់វាឡើយ។ បន្ទាប់មក អាល់-Kamaal បានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាមືនបានបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដពីទ្រង់ صلى الله عليه وسلم នូវការខណ្ឌចែកដោយការរំលឹកគុណអល់ឡោះ (អ័សការ) ដែលត្រូវបានអនុវត្តជាប្រចាំនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាមក្នុងសម័យកាលរបស់យើង ពីការអានអាយ៉ាតអាល់គុស្ស៊ី និងការសរសើរតម្កើង (Tasbih) និងអ្វីៗដែលស្រដៀងនឹងវាចំនួនសាមសិបបីដងឡើយ។ ហើយពាក្យរបស់ទ្រង់ صلى الله عليه وسلم ទៅកាន់ជនក្រីក្រនៃជនភៀសខ្លួន (Muhajirin) ថា៖ "ពួកអ្នកធ្វើ Tasbih, Takbir និង Tahmid នៅពីក្រោយសឡាតនីមួយៗ... ល" មិនតម្រូវឱ្យមានការភ្ជាប់វាទៅនឹងសឡាតហ្វុឌនោះឡើយ ប៉ុន្តែវាមានន័យថាវាស្ថិតនៅពីក្រោយស៊ូណាន់តដោយមិនមានការរវល់ជាមួយអ្វីដែលាមិនមែនជាផ្នែកនៃកម្មន្តសឡាតឡើយ ដូច្នេះវាទើបត្រឹមត្រូវដែលវាស្ថិតនៅពីក្រោយវា។ ហើយយើងបានបញ្ជាក់រួចហើយថា ប្រសិនបើគេនិយាយពាក្យច្រើន ឬបរិភោគ ឬផឹកស្រាបរិភោគរវាងហ្វុឌ និងស៊ូណាន់ត នោះវាមិនខូចឡើយ ហើយវាគឺជាមតិដែលត្រឹមត្រូវជាង ប៉ុន្តែបុណ្យកុសលរបស់វាត្រូវបានថយចុះ ហើយរឿងដែលប្រសើរជាងនៅក្នុងស៊ូណាន់ត គឺការអនុវត្តពួកវានៅកន្លែងដែលឆ្ងាយពីការអួតអាង (Riya') និងជាកន្លែងដែលប្រមូលផ្តុំនូវភាពស្មោះស័្មញបំផុត មិនថាជាផ្ទះ ឬកន្លែងផ្សេងទៀតឡើយ។ "ហើយវាត្រូវបានគេលើកទឹកចិត្តសម្រាប់អ៊ីមាំក្រោយពីសឡាតរបស់លោក ឱ្យប្តូរទិសដៅ" ទៅកាន់ផ្នែកខាងស្តាំនៃទីប្ដូរទិសសឡាត (Qiblah) ដែលជាផ្នែកទល់មុខ "ឆ្ពោះទៅកាន់" ទ

និងហើយ សេចក្តីបកប្រែជាភាសាខ្មែរនៃអត្ថបទឥស្លាមខាងលើ មានដូចខាងក្រោម៖ --- ប្រសិនបើគេប្រាថ្នាចង់បាននូវសម្ភារៈលោកិយណាមួយ នោះគឺត្រូវហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូស) ប៉ុន្តែបើគេប្រាថ្នាចង់លើកតម្កើង និងផ្តល់កិត្តិយសដល់មូស្លីមម្នាក់ នោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ លោក អូម៉ា (អល់ឡោះ ទ្រង់មេត្តាប្រោសប្រណីដល់គាត់) តែងតែយកគម្ពីរគម្ពីរគួរអានមកថើបជារៀងរាល់ព្រឹក ហើយលោក អ៊ូស្មង់ ក៏បានថើបវាព្រមទាំងស្ទាបមុខរបស់លោកផងដែរ។ ចំពោះការថើបនំប៉័ងវិញ ពួកអ្នកប្រាជ្ញ, មេបក្សស៊ូហ្វៃ (អល់ឡោះ ឱ្យទ្រង់ពេញព្រះទ័យនឹងគាត់) បានមានប្រសាសន៍ថា វាគឺជាការច្នៃប្រឌិតថ្មីដែលអនុញ្ញាត (ប៊ីដអាស់ មូបាហ៍)។ ពួកគេបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គេស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូស) ការយកជើងជាន់លើវា ប៉ុន្តែមិនមែនការថើបវាទេ។ ច្បាប់របស់យើងមិនបានជំទាស់នឹងរឿងនេះឡើយ។ នៅក្នុងសៀវភៅ (រិសាឡាតុល-មូសាហ្វាហ៍) របស់អ្នកប្រាជ្ញ អាល់-ស្ស៊ិនរិប្លាលី ដកស្រង់ចេញពីគ្រូរបស់គ្រូគាត់គឺ លោក អាល់-ហានូទី បានបញ្ជាក់ថា ការគោរពដោយការអោនក្បាល និងការបត់ក្បាលចុះ គឺត្រូវហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូស) ចំពោះមនុស្សគ្រប់រូបជាដាច់ខាត។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ការ δាយដៃស្វាគមន៍ (សាឡាម) ក៏ដូចគ្នាដែរ ដូចដែលក្រុមហណាហ្វី បានចែងយ៉ាងច្បាស់។ លោក អាល់-ស្ស៊ិនរិប្លាលី បានមានប្រសាសន៍បន្ថែមទៀតថា ទីតាំងនៃការហាមឃាត់ចំពោះការផ្ដល់សញ្ញាដោយដៃ គឺនៅពេលដែលគេធ្វើវាដោយមិនមានការរួមបញ្ចូលនូវពាក្យសម្ដីឡើយ។ លោកបានលើកយកហាឌីសមួយមកបញ្ជាក់ថា ព្យាការី (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) បានរួបរួមគ្នារវាងពាក្យសម្ដី និងសញ្ញា។ នៅក្នុងសៀវភៅ (ស្សារ៉ូ-វ៉ាហបានីយ៉ា) របស់លោក អ៊ីបនុស្-ស្សុហ្នា និងក្នុងសៀវភៅ (មុស្គីលុល-អាសារ) បានចែងថា ការឈរឡើងសម្រាប់អ្នកដទៃ គឺមិនមែនជាការហាមឃាត់ដោយសារតែខ្លឹមសាររបស់វាឡើយ ប៉ុន្តែអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់ គឺការស្រឡាញ់ចង់ឱ្យគេឈរគោរពចំពោះបុគ្គលដែលគេឈរឱ្យនោះ។ ប្រសិនបើគាត់មិនចង់បាន ហើយពួកគេបានឈរឱ្យគាត់ នោះវាមិនត្រូវបានគេស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូស) ចំពោះពួកគេទាំងអស់គ្នានោះទេ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា លោកចៅក្រម អាល់-បាឌីអ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា ការឈរឡើងរបស់ អ្នកអានគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន សម្រាប់អ្នកដែលមកដល់ដើម្បីជាការគោរព គឺមិនត្រូវបានហាមឃាត់ឡើយ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានការគោរព។ ហើយមានការប្រាប់ថា គេគួរតែឈរនៅចំពោះមុខអ្នកចេះដឹងដើម្បីជាការគោរពដល់គាត់ ប៉ុន្តែចំពោះអ្នកដទៃ គឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ លោក អ៊ីបនុ វ៉ាហបាន បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការពន្យល់របស់លោកថា ការឈរឡើងគឺត្រូវបានលើកទឹកចិត្តក្នុងសម័យកាលរបស់យើង ដោយសារតែការละបោះបង់វាចោល អាចបង្កឱ្យមានការអាក់អន់ស្រពន់ចិត្ត គំនុំ និងការស្អប់ខ្ពើម ហើយការគំរាមកំហែង គឺសំដៅទៅលើបុគ្គលណាដែលចូលចិត្តឱ្យគេឈរគោរពនៅចំពោះមុខខ្លួន ដូចជាអ្វីដែលជនជាតិទួគីធ្វើអញ្ចឹង។ នៅក្នុងសៀវភៅ (មីស្កាត) ដកស្រង់ពីលោក អាប់ប៊ូហ៊ុយរ៉េរ៉ា បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ មុនដំបូង ឃុរប៉ូលឡោះ (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) តែងតែអង្គុយជាមួយពួកយើងនៅក្នុងវិហារឥស្លាម ហើយនិយាយប្រាប់ពួកយើង រហូតដល់ពេលដែលលោកក្រោកឈរឡើង ពួកយើងក៏បានក្រោកឈរឡើងតាមរហូតដល់យើងឃើញថា លោកបានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ណាមួយនៃភរិយារបស់លោក។ ហើយពីលោក វ៉ាស៊ីឡាស់ បានមានប្រសាសន៍ថា មានបុរសម្នាក់បានចូលមកឯ ឃុរប៉ូលឡោះ (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) ខណៈដែលលោកកំពុងអង្គុយនៅក្នុងវិហារឥស្លាម នោះ ឃុរប៉ូលឡោះ (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) បានរំកិលខ្លួនចេញឱ្យគាត់ ហើយបុរសនោះបានពោលថា៖ ឱ ឃុរប៉ូលឡោះ! ទីកន្លែងនេះទូលាយណាស់តើ។ ពេលនោះ ព្យាការីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ជាការពិតណាស់ មូស្លីមគឺមានសិទ្ធិ"។ ទាំងពីរហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាទុកដោយ លោក បៃហាក៊ី នៅក្នុងសៀវភៅ (អាស-ឈុប)។ រីឯការឱបគ្នាវិញ គឺដូចដែលមានចែងនៅក្នុងសៀវភៅ (អាល់-កូហ្ស្តានី) គឺការដែលម្នាក់ៗដាក់ដៃរបស់ខ្លួននៅលើករបស់ម្ខាងទៀត ដូច្នេះពួកគេទាំងពីរបានមានប្រសាសន៍ថា វាគឺជាការហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូស) ប៉ុន្តែលោក អាប់ប៊ូ យូស៊ុប បានអនុញ្ញាតវា។ ហើយការសម្ដែងចេញយ៉ាងច្បាស់នៃសៀវភៅ (ម៉ាវ៉ាហ៊ីប៊ុរ-រ៉ាច់ម៉ាន) គឺការជ្រើសរើសរបស់លោក ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ដោយសង្ខេបថា លោក អាប់ប៊ូ យូស៊ុប បានអនុញ្ញាតឱ្យបុរសម្នាក់ឱបបុរសដូចគ្នា និងថើបគាត់ដើម្បីជាការធ្វើអំពើល្អដោយគ្មានចំណង់តណ្ហា ដូចជាការចាប់ដៃគ្នាអញ្ចឹង និងការថើបដៃរបស់ អ្នកចេះដឹង (អាលីម) និងអភិបាល (ស៊ុលតង់) ដែលយុត្តិធម៌ ដើម្បីយកបុណ្យកុសល។ ពួកគេបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ភាពខុសគ្នាគឺនៅពេលដែលពួកគេទាំងពីរមិនមានស្លៀកពាក់អ្វីផ្សេងក្រៅពីខោប៉ាក់ (អ៊ីហ្សារ) ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេទាំងពីរមានស្លៀកអាវប៉ាក់ កាតិប ឬក្រណាត់ស្មា ជាមួយនឹងខោប៉ាក់នោះ គឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយដោយការឯកភាពគ្នា (អ៊ីចម៉ា) ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងសៀវភៅ (រ៉ាផិល-អ័វ៉ាយិគ) ពីលោក អាល់-ស្ស៊ូម៉ានី។ អល់ឡោះ គឺជាដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទโทษពីអល់ឡោះដ៏មហិមា។ ជំពូក៖ អ្វីដែលធ្វើឱ្យខូចសឡាត ភាពខូច (ហ្វាសាដ) គឺជាភាពផ្ទុយគ្នានឹងភាពល្អ (សាឡាហ៍)។ ភាពខូច (ហ្វាសាដ) និងភាពមោឃៈ (បាដិល) នៅក្នុងការធ្វើអារ៉ាទ (អ៊ីបាទ៉ាដ) គឺខុសគ្នាដូចជាការជួញដូរអញ្ចឹង។ ហើយការកំណត់នូវកត្តាដែលធ្វើឱ្យខូច គឺតាមរយៈការប៉ាន់ស្មានប្រហាក់ប្រហែល មិនមែនជាការកំណត់ចំនួនជាក់លាក់នោះឡើយ ដោយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "វាមានចំនួនហុកសិបប្រាំបីយ៉ាង" ដែលក្នុងនោះមាន... --- ជំពូក៖ អ្វីដែលធ្វើឱ្យខូចសឡាត មានពាក្យនិយាយថា (ហ្វាសាដា) ដូចជាពាក្យ (ន៉ាស្សារ៉ា) (អាក់ដាដា) និង (ការ៉ាម៉ា) ហើយមិនដែលឮថា (អិនហ្វាសាដា) នោះទេ ស្របតាមសៀវភៅវចនានុក្រម (កាមូស) ដែលបានសង្ខេបពាក្យសម្តីថា៖ "គឺវាខុសគ្នា" ដូច្នេះអ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ជាច្បាប់ដើមរបស់វា មិនមែនដោយសារលក្ខណៈរបស់វា ដូចជាការជួញដូរដោយមានលក្ខខណ្ឌដែលកិច្ចសន្យាមិនទាមទារ នោះវាគឺជាការជួញដូរដែលខូច (ហ្វាសាដ)។ ហើយអ្វីដែលមិនត្រូវបានកំណត់ជាច្បាប់ដើម និងមិនមែនជាលក្ខណៈរបស់វា ដូចជាការលក់សត្វងាប់ដោយខ្លួនឯង និងឈាម នោះវាគឺជាការជួញដូរដែលមោឃៈ (បាដិល)។ "ពាក្យមួយម៉ាត់" ទោះបីជាវាគ្មានន័យក៏ដោយ ដូចជាពាក្យ "យ៉ា" (ឱ) និង "ឡូ" (ប្រសិនបើ) ប្រសិនបើគាត់បានបន្លឺវាឡើង "ដោយភ្លេចភ្លាំង" ដោយស្មានថាខ្លួនមិនស្ថិតក្នុងសឡាត ឬ "ដោយខុស" ដូចជាពេលដែលគាត់ចង់និយាយថា (យ៉ា-អាយ្យុហ្វាល់-ណាស) ឱមនុស្សលោកអើយ! ប៉ុន្តែគាត់បែរជានិយាយថា (យ៉ា-ហ្សៃដ៍) ឱហ្សៃដ៍អើយ! ទោះបីជាគាត់មិនដឹងថាវាជាកត្តាធ្វើឱ្យខូចសឡាតក៏ដោយ ទោះបីជាគាត់កំពុងគេងក៏ដោយ យោងតាមទស្សនៈដែលត្រូវគេជ្រើសរើស (អាល់-មុខតារ) យោងតាមប្រសាសន៍របស់ ឃុរប៉ូលឡោះ (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) ដែលថា៖ "ជាការពិតណាស់ សឡាតនេះ គឺមិនអាចត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យមានការនិយាយអ្វីមួយពីពាក្យសម្តីរបស់មនុស្សឡើយ"។ ចំណែកឯការធ្វើចលនាបន្តិចបន្តួច គឺត្រូវបានអភ័យទោសឱ្យ ដោយសារតែមិនអាចជៀសវាងបាន "និង" អ្វីដែលធ្វើឱ្យខូចសឡាតទៀតនោះគឺ "ការសូមសូត្រអធិដ្ឋានដោយពាក្យសម្តីដែលស្រដៀងនឹងការនិយាយស្តីរបស់យើង" ដូចជាពាក្យថា (អល់ឡុហុំម៉ា-អល់ប៊ីសនី-សូវបាន...) --- ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលថា៖ "ក្នុងចំណោមនោះគឺពាក្យមួយម៉ាត់" ហើយត្រូវបានកំណត់លក្ខខណ្ឌក្នុងនោះ គឺការបញ្ចេញអក្សរឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងការស្តាប់ឮ រហូតទាល់តែវាជាកត្តាធ្វើឱ្យខុស។ ដូច្នេះប្រសិនបើបាត់បង់លក្ខខណ្ឌណាមួយក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌទាំងពីរនេះ វាមិនមែនជាកត្តាធ្វើឱ្យខូចសឡាតនោះឡើយ ព្រោះវាត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការនិយាយស្តីនោះទេ។ នេះបើតាមសៀវភៅ (ហែលពី)។ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលថា៖ "ទោះបីជាវាគ្មានន័យក៏ដោយ ដូចជាពាក្យ យ៉ា (ឱ) ក៏ដោយ" ឯកឧត្តម អ៊ីម៉ាម ខូហ្វារហ្សាហ៍ បានលើកឡើងថា សឡាតនឹងត្រូវខូចដោយសារតែការផ្លុំដែលគេស្តាប់ឮដោយគ្មានការបញ្ចេញអក្សរឡើយ។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅ (អាស-ស៊ិរ៉ាច) និង (ប៊ីណាយ៉ា) បានចែងថា ប្រសិនបើគាត់និយាយពាក្យដែលគេនិយមប្រើប្រាស់ក្នុងចំណោមមនុស្សទូទៅ មិនថាវាមានការបញ្ចេញអក្សរ ឬអត់នោះទេ សូម្បីតែគាត់និយាយពាក្យសម្រាប់ទូន្មានលាភជាដើម ក៏សឡាតរបស់គាត់ត្រូវខូចដែរ នេះបើតាមសៀវភៅ (ហែលពី)។ អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ទើបលោក អាល់-ស្ស៊ិនរិប្លាលី បានចោទជាបញ្ហាទៅលើអ្វីដែលអ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានលើកឡើងថា ប្រសិនបើគាត់ទូន្មានលាភ នោះសឡាតរបស់គាត់មិនខូចនោះទេ ព្រោះវាគ្រាន់តែជាសំឡេងដែលគ្មានអក្សរ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាត្រូវគេស្អប់ខ្ពើមដោយសារវាជាការធ្វើចលនាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យអ្នកឃើញគិតថាអ្នកធ្វើវាហាក់ដូចជាមិនស្ថិតនៅក្នុងសឡាតនោះទេ។ ចំពោះការយកពាក្យដែលគ្មានន័យមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ដូចជាពាក្យ "យ៉ា" គឺជារឿងដែលត្រូវពិចារណាឡើងវិញ ព្រោះពាក្យនេះមានន័យថា "ខ្ញុំសូមអំពាវនាវ" ដូច្នេះវាជំនួសឱ្យប្រយោគមួយ។ ចំពោះអ្នកដែលត្រូវគេអំពាវនាវវិញ គឺជាផ្នែកបន្ថែម ព្រោះវាជាកម្មបទ (មូហ្វអ៊ុល) ក្នុងអត្ថន័យ។ ហើយជួនកាលវាត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីដាស់តឿន លើកលែងតែមានគេនិយាយថា ការដែលគេចាត់ទុកវាថាជាពាក្យគ្មានន័យ គឺដោយសារតែការមិនកំណត់ច្បាស់លាស់នូវអ្នកដែលត្រូវគេអំពាវនាវ។ ហើយសូមជ្រាបថា គ្មានភាពខុសគ្នានោះទេក្នុងកត្តាធ្វើឱ្យខូចសឡាត ប្រសិនបើវាជាអក្សរពីរ តើវាជាអក្សរបន្ថែម ឬអត់នោះទេ។ ហើយលោក អាប់ប៊ូ យូស៊ុប បានបែងចែកយ៉ាងលម្អិត ហើយការពន្យល់លម្អិតគឺអាចដឹងបានពីសៀវភៅធំៗ។ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលថា៖ "ទោះបីជាគាត់បានបន្លឺវាឡើងដោយភ្លេចភ្លាំងក៏ដោយ" ភាពខុសគ្នារវាងការភ្លេចភ្លាំង (សាហ្វវូ) និងការវង្វេង (នីស្យ៉ាន់) គឺថា រូបភាពដែលកើតឡើងនៅក្នុងខួរក្បាល ប្រសិនបើគាត់អាចសង្កេតមើលវាបានគ្រប់ពេលដែលគាត់ចង់បាន នោះវាត្រូវបានគេហៅថាជាការបាត់បង់ស្មារតី និងការភ្លេចភ្លាំង (សាហ្វវូ)។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់មិនអាចសង្កេតមើលវាបាន លើកលែងតែមានការខិតខំប្រឹងប្រែងថ្មី នោះវាត្រូវបានគេហៅថាជាការវង្វេង (នីស្យ៉ាន់)។ នេះបើតាមសៀវភៅ (ន៉ាហ្វ)។ ហើយភាពខុសគ្នារវាងវា និងការច្រឡំ (ខាត) គឺថា ការភ្លេចភ្លាំង (សាហ្វវូ) គឺជាអ្វីដែលម្ចាស់របស់វាដឹងខ្លួនឡើងវិញ ចំណែកឯការច្រឡំ (ខាត) គឺជាអ្វីដែលគាត់មិនដឹងខ្លួនឡើងវិញដោយការដាស់តឿន ឬដឹងខ្លួនឡើងវិញបន្ទាប់ពីមានការខិតខំប្រឹងប្រែង។ នេះបើតាមសៀវភៅ (ហាំវី) ដកស្រង់ពីលោក អាល់-អាកម៉ាល់។ ហើយលោក អ៊ីម៉ាម សាហ្វីអ៊ី (អល់ឡោះ ឱ្យទ្រង់ពេញព្រះទ័យនឹងគាត់) បានមានប្រសាសន៍ថា សឡាតមិនត្រូវខូចដោយសារការនិយាយស្តីដោយការវង្វេងនោះឡើយ លើកលែងតែវាមានរយៈពេលយូរ ហើយលោកបានយកជាភស្តុតាងនូវហាឌីសរបស់លោក ហ្ស៊ុល-យាដាញ។ ចំពោះពួកយើងវិញ គឺផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់ ឃុរប៉ូលឡោះ (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) ដែលថា៖ "ហើយសូមឱ្យគាត់បន្តសឡាតរបស់គាត់ដដែល ដរាបណាគាត់មិនទាន់បាននិយាយស្តី" គឺទ្រង់បានកំណត់ការអនុញ្ញាតឱ្យបន្តសឡាត តាមរយៈការនិយាយស្តី ដូច្នេះវាទាមទារឱ្យមានការបញ្ចប់ការអនុញ្ញាតនៅពេលដែលមានការនិយាយស្តី។ ហើយភាពទូទៅនៃព្រះបន្ទូលរបស់ ឃុរប៉ូលឡោះ (សឡាអល់ឡោះអលៃហ្វិវ៉ាសាឡាម) ដែលថា៖ "ជាការពិតណាស់ សឡាតនេះគឺមិនអាចត្រូវអនុញ្ញាត..." រហូតដល់ចប់ បានបង្ហាញថា ការមិននិយាយស្តី គឺជាសិទ្ធិមួយក្នុងចំណោមសិទ្ធិរបស់សឡាត ដូចដែលការមានភាពបរិសុទ្ធ (តូហារ៉ា) គឺជា

ជំពូក៖ អំពីអ្វីដែលមិនធ្វើឱ្យខូចសឡាត ផ្នែកទី១៖ អំពីអ្វីដែលមិនធ្វើឱ្យខូចសឡាត «ប្រសិនបើអ្នកបួងសួង (អ្នកធ្វើសឡាត) មើលទៅកាន់អត្ថបទសរសេរហើយយល់វា» មិនថានោះជាគម្ពីរអាល់គុរអាន ឬផ្សេងពីនេះទេ ដោយមានចេតនាចង់ដឹង ឬអត់នោះទេ គឺចាត់ទុកថាខុសมารยาท (សីលធម៌) ប៉ុន្តែសឡាតរបស់គេមិនខូចឡើយ ព្រោះគ្មានការបញ្ចេញសំឡេងនិយាយ «ឬក៏បរិភោគកាកសំណល់អាហារដែលជាប់នៅចន្លោះធ្មេញរបស់ខ្លួន ដែលមានទំហំតូចជាងគ្រាប់សណ្តែកបាយ ដោយមិនមានការទំពារច្រើន» គឺត្រូវហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូហ៍) ប៉ុន្តែមិនធ្វើឱ្យខូចសឡាតឡើយ ព្រោះវាជាការពិបាកក្នុងការការពារ (ជៀសវាង)។ ហើយប្រសិនបើគេលេបទឹករំលាយស្ករដែលស្ថិតនៅក្នុងមាត់ នោះសឡាតរបស់គេនឹងខូច ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេបានលេបវាមុនពេលសឡាត ហើយមកដឹងរសជាតិផ្អែមរបស់វាអំឡុងពេលសឡាត គឺមិនខូចសឡាតឡើយ។ «ឬក៏មានអ្នកដើរឆ្លងកាត់នៅកន្លែងស៊ុយជូន (ក្រាប) របស់គេ គឺមិនខូចសឡាតឡើយ» មិនថាជាស្ត្រី ឆ្កែ ឬលា យោងតាមពាក្យសម្តីរបស់ท่านរ៉សូល ﷺ ដែលបានមានបន្ទូលថា៖ «គ្មានអ្វីដែលអាចកាត់ផ្តាច់សឡាតបានឡើយ ដូច្នេះពួកអ្នកจົ່ງទប់ស្កាត់ចុះ ព្រោះវាគឺជាស្ហៃតន (អារក្ស) ប៉ុណ្ណោះ» «ទោះបីជាអ្នកដើរឆ្លងកាត់នោះមានបាបក៏ដោយ» គឺបុគ្គលដែលบรรลุนิติภาวะ ដែលមានចេតនាធ្វើវា យោងតាមពាក្យសម្តីរបស់ท่านរ៉សូល ﷺ ដែលបានមានបន្ទូលថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកដែលដើរឆ្លងកាត់រវាង...»។ ផ្នែកទី១ (ការពន្យល់)៖ អំពីអ្វីដែលមិនធ្វើឱ្យខូចសឡាត។ ប្រសិនបើគេបានបញ្ចូលវាទៅក្នុងចំណោមរឿងដែលត្រូវបានហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូហ៍) គឺជារឿងដែលប្រសើរជាង និងខ្លីជាង។ ពាក្យសម្តីរបស់ท่าน (អ្នកនិពន្ធ) ដែលថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកធ្វើសឡាតមើលទៅអត្ថបទសរសេរ...» មូលហេតុដែលមិនខូចសឡាត គឺព្រោះថាវាអាចកើតឡើងបានលុះត្រាតែមានការអាន ប៉ុន្តែតាមរយៈការមើល និងការយល់ គឺមិនទាន់កើតមានការអាននោះទេ ហើយចំណុចនេះហើយដែលអ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់តាមរយៈពាក្យរបស់លោកថា៖ ព្រោះគ្មានការបញ្ចេញសំឡេងនិយាយ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ដោយមានចេតនាចង់ដឹង» តាមរយៈចំណុចនេះ គេដឹងថាការละทิ้ง ភាពខុសច្បាប់ (ការគ្មានខុស្ស៊ូ - ការតាំងចិត្តខ្ពស់) មិនមែនធ្វើឱ្យខូចភាពត្រឹមត្រូវនៃសឡាតនោះទេ ប៉ុន្តែវាគ្រាន់តែធ្វើឱ្យខូចភាពល្អឥតខ្ចោះប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបនៅក្នុងគម្ពីរអាល់ខានីយ៉ា និងអាល់ខុលឡូសាស់ បានចែងថា ប្រសិនបើគេគិតពិចារណាក្នុងពេលសឡាត រួចនឹកឃើញដល់កំណាព្យ ឬសុន្ទរកថា បន្ទាប់មកគេក៏បានអានវាក្នុងចិត្តដោយមិនបានបញ្ចេញសំឡេងតាមមាត់ នោះសឡាតរបស់គេមិនខូចឡើយ ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងគម្ពីរអាល់បារ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ខុសសីលធម៌» គឺដោយសារតែវាមានការរវល់ពីសឡាត ហើយអត្ថន័យស្របរបស់វាគឺថា ការអាក្រក់នោះគឺជាប្រភេទ តាន់ហ្សីហ៍ (ម៉ាក្រូហ៍តាន់ហ្សីហ៍ - ភាពមិនគួរគប្បី) ហើយរឿងនេះកើតឡើងចំពោះតែករណីដែលមានចេតនាតែប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯករណីដែលក្រឡេកទៅឃើញដោយអចេតនា និងមិនបានយល់នោះ គឺមិនត្រូវបានហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូហ៍) ឡើយ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ឬក៏បរិភោគកាកសំណល់អាហារដែលជាប់នៅចន្លោះធ្មេញ» លោកបានដាក់លក្ខខណ្ឌនេះ ព្រោះថាប្រសិនបើគេបានបរិភោគអ្វីមួយពីខាងក្រៅ ទោះបីជាគ្រាប់ល្ង ឬដំណក់ទឹកភ្លៀងក៏ដោយ រួចវាបានហូរបញ្ចូលទៅក្នុងបំពង់ករបស់គេ នោះសឡាតនិងការសីាម (បួស) របស់គេនឹងខូច ប្រសិនបើគេជាអ្នកចងចាំ (ដឹងខ្លួន)។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ដែលមានទំហំតូចជាងគ្រាប់សណ្តែកបាយ» ចំណែកឯករណីដែលមានទំហូស្មើនឹងគ្រាប់សណ្តែកបាយ ឬធំជាងនេះ គឺវាធ្វើឱ្យខូចសឡាត ដូចដែលវាធ្វើឱ្យខូចការសីាមដែរ ដូច្នេះអ្វីដែលធ្វើឱ្យខូចសឡាត គឺវាធ្វើឱ្យខូចការសីាម ហើយអ្វីដែលមិនធ្វើឱ្យខូច គឺវាមិនធ្វើឱ្យខូចសឡាតដែរ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ដោយមិនមានការទំពារច្រើន» ចំណែកឯករណីដែលគេទំពារវាច្រើន គឺគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាឡើយថាវាធ្វើឱ្យខូចសឡាត ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងគម្ពីរអាល់បារ ខុសប្លែកពីការលេបបរិមាណតិចតួចដោយគ្មានការទំពារច្រើន ព្រោះវាជាការបន្តបន្ទាប់ពីទឹកមាត់ និងមិនអាចជៀសវាងបាន។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «គឺត្រូវហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូហ៍)» គឺវាដូចជាការបោះចោលសំរាមក្នុងទីសក្ការៈ (ម៉ាស្ហីត) អ្វីដែលការពិនិត្យបែបហ្វីគហ៍តម្រូវ គឺមិនត្រូវចាប់អារម្មណ៍នឹងវាឡើយ រហូតទាល់តែគេបញ្ចប់សឡាតរបស់ខ្លួន សឹមយកវាទៅបោះចោលនៅកន្លែងដែលអនុញ្ញាត ហើយមិនត្រូវបរិភោគវាឡើយ ព្រោះមានការរាយការណ៍មកថា៖ «ចូរពួកអ្នកបរិភោគវុកុម (សំណល់អាហារដែលជ្រុះចេញ) និងចូរពួកអ្នកបោះបង់ចោលហ្វុគុម (សំណល់អាហារដែលយកចេញពីចន្លោះធ្មេញ)»។ លោក អ៊ីបន អាល់អុស្សៀរ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ នីហាយ៉ាត របស់លោកថា៖ វុកុម គឺអ្វីដែលជ្រុះធ្លាក់ចេញពីអាហារ ហើយហ្វុគុម គឺអ្វីដែលឈើចាក់ធ្មេញបណ្តេញចេញពីចន្លោះធ្មេញ ចប់សេចក្តី។ មានន័យថា៖ ចូរពួកអ្នកបោះចោលនូវអ្វីដែលឈើចាក់ធ្មេញបណ្តេញចេញ ហើយក៏ដូចជាអ្វីដែលចេញមកដោយខ្លួនឯងផងដែរ ជាពិសេសប្រសិនបើវាស្ថិតនៅយូរ ព្រោះវាបានប្រែប្រួល។ ហើយប្រសិនបើគេបរិភោគវាទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វាត្រូវបានហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូហ៍) នៅខាងក្រៅសឡាតផងដែរ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ឬមានអ្នកដើរឆ្លងកាត់» លោកបានប្រើប្រាស់កម្រងប្រយោគនេះ ព្រោះវាជាទម្រង់ដ៏ត្រឹមត្រូវ យោងតាមការប្រើប្រាស់នៅក្នុងភាសាអារ៉ាប់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ព្រោះអល់ឡោះបានតម្រាស់ថា៖ ﴿سَأَلَ سَائِلٌ﴾ (មានអ្នកសួរបានសួរ...)។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «មិនថាស្ត្រី ឬឆ្កែ» លោកចង់បញ្ជាក់តាមរយៈចំណុចនេះដើម្បីប្រឆាំងនឹងក្រុមហ្សាហីរីយ៉ា ដែលពួកគេបានពោលថា៖ ការដើរឆ្លងកាត់របស់ស្ត្រីនៅចំពោះមុខអ្នកធ្វើសឡាត ក៏ដូចជាឆ្កែ និងលាផងដែរ គឺសុទ្ធតែជាកត្តាធ្វើឱ្យខូចសឡាត។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «យោងតាមពាក្យសម្តីរបស់ท่าน ﷺ...» ហើយអ្វីដែលលោក អប៊ូ ដាវូដ បានដកស្រង់ចេញពីហ្វាឌុល ប៊ីន អាបាស បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ท่านរ៉សូល ﷺ បានយាងមកឯពួកយើង ខណៈដែលពួកយើងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់វាលរហោស្ថានមួយ ហើយព្រះអង្គមានទ្រង់ទ្រាយជាមួយអាបាស រួចព្រះអង្គក៏បានធ្វើសឡាតនៅក្នុងវាលខ្សាច់ ដែលគ្មានអ្វីដាក់ខាំងនៅចំពោះមុខព្រះអង្គឡើយ ហើយមានទាំងឆ្កែញី និងលាខ្សាច់ញីកំពុងតែរត់លេងនៅចំពោះមុខព្រះអង្គ តើមានរឿងអ្វីកើតឡើងចំពោះខ្ញុំទាក់ទងនឹងរឿងនោះ? ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ព្រោះវាគឺជាស្ហៃតន (អារក្ស) ប៉ុណ្ណោះ» មិនថាវាជាមនុស្ស ឬជាសត្វផ្សេងទៀតទេ ព្រោះពាក្យថា ស្ហៃតន គឺគ្របដណ្តប់ទូទៅ យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ ﴿شَيَاطِينَ الْأِنْسِ وَالْجِنِّ﴾ (ពួកស្ហៃតនមកពីមនុស្ស និងជីន) [អានអាម៖ ១១២]... ...នៅចំពោះមុខអ្នកធ្វើសឡាត តើគេនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងអ្វីខ្លះ? ប្រសិនបើគេឈររយៈពេលសែសិប (ថ្ងៃ ឬឆ្នាំ) គឺវាល្អប្រសើរជាងសម្រាប់គេ ជាងការដែលគេដើរឆ្លងកាត់នៅចំពោះមុខអ្នកធ្វើសឡាតទៅទៀត»។ (កត់ត្រាដោយអាល់ប៊ូខារី និងមូស្លីម)។ ហើយនៅក្នុងរបាយការណ៍របស់អាល់បាហ្សារ បានប្រើប្រាស់ពាក្យថា៖ «សែសិបរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ (ឆ្នាំ)»។ ហើយការហាមឃាត់ (ម៉ាក្រូហ៍) គឺការដើរឆ្លងកាត់នៅកន្លែងស៊ុយជូន (ក្រាប) យោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត ទាំងនៅក្នុងម៉ាស្ហីតធំ និងក្នុងវាលខ្សាច់ ចំណែកឯនៅក្នុងម៉ាស្ហីតតូចគឺហាមឃាត់ទាំងស្រុង ហើយនៅក្រោមប្រវែងកម្ពស់មនុស្សឈរដែលគេធ្វើសឡាតលើវា គឺមិនមែននៅក្រៅពីនោះទេ នៅក្នុងផ្លូវថ្នល់ ព្រោះវាមានការបង្កការលំបាកដល់អ្នកដំណើរឆ្លងកាត់។ «និងមិនខូច» សឡាតរបស់គេ «ដោយសារតែការមើលរបស់គេទៅកាន់ភេត (ទ្វារមាស) របស់ស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះ» ឬស្ត្រីដទៃទៀត មានន័យថា ភេតផ្នែកខាងក្នុង «ដោយមានចំណង់ (តណ្ហា) យោងតាមទស្សនៈដែលត្រូវបានជ្រើសរើស» ព្រោះវាជាសកម្មភាពតិចតួច «ទោះបីជាវាធ្វើឱ្យមានការវិលត្រឡប់ (ខុដអ៍) ក៏ដោយ» ទោះបីជា...។ ផ្នែកទី២ (ការពន្យល់)។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «បុគ្គលដែលបាលនីតិភាវៈដែលមានចេតនា» គឺត្រូវបានដកចេញនូវបុគ្គលដែលមិនទាន់ដល់នីតិភាវៈ និងបុគ្គលដែលគ្មានចេតនា ដូច្នេះគឺគ្មានបាបសម្រាប់ពួកគេឡើយ។ ហើយចូរដឹងថា បញ្ហានេះត្រូវបានបែងចែកជាបួនករណី ដូចដែលលោក អាល់ស្សាលពី បានចកស្រង់ចេញពីគម្ពីរអាល់បាដាយ និងលោក អ៊ីបន អាំមីរ ហាច ចេញពីលោក អ៊ីបន ដាណីក អាល់អ៉ីដ៖ ករណីទីមួយ៖ គឺអ្នកដែលដើរឆ្លងកាត់មានផ្លូវវាងផ្សេងទៀត ប៉ុន្តែអ្នកធ្វើសឡាតមិនបានធ្វើឱ្យមានការរារាំងដល់ការដើរនោះទេ ដូច្នេះបាបគឺตกទៅលើអ្នកដើរឆ្លងកាត់តែម្នាក់ឯង។ ករណីទីពីរ៖ គឺផ្ទុយពីករណីទីមួយ ពោលគឺអ្នកធ្វើសឡាតបានរារាំងផ្លូវដើរ ហើយអ្នកដើរឆ្លងកាត់គ្មានផ្លូវវាងផ្សេងទៀតទេ ដូច្នេះបាបគឺตกទៅលើអ្នកធ្វើសឡាតតែម្នាក់ឯង ដោយគ្មានអ្នកដើរឆ្លងកាត់។ ករណីទីបី៖ គឺអ្នកធ្វើសឡាតរារាំងផ្លូវ ហើយអ្នកដើរឆ្លងកាត់ក៏មានផ្លូវវាងផ្សេងទៀតដែរ ដូច្នេះពួកគេទាំងពីរទទួលបានបាបទាំងសងខាង។ ករណីទីបួន៖ គឺអ្នកធ្វើសឡាតមិនបានរារាំងផ្លូវ ហើយអ្នកដើរឆ្លងកាត់ក៏គ្មានផ្លូវវាងផ្សេងទៀតដែរ ដូច្នេះពួកគេទាំងពីរគ្មាននរណាម្នាក់ទទួលបានបាបឡើយ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «នៅចំពោះមុខអ្នកធ្វើសឡាត» មានន័យថា នៅជិតគេ ហើយលោកបានប្រើប្រាស់ពាក្យទាំងពីរនេះ ព្រោះថាសកម្មភាពភាគច្រើនគឺកើតឡើងនៅចំពោះមុខពួកគេ ដូចដែលលោក អាល់បាដ្រុ អាល់អៃនី បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅពន្យល់អាល់ប៊ូខារី។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «តើគេនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងអ្វីខ្លះ?» លោក អាន់ណាវ៉ាវី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅក្នុងរបាយការណ៍មួយដែលពួកយើងបានរាយការណ៍នៅក្នុងសៀវភៅ អាល់អ័របាអ៊ីន របស់អាប់ឌុលសហ៊ីរ អាល់រ៉ូហាវី គឺមានពាក្យថា៖ តើគេនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងបាបអ្វីខ្លះ? ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ប្រសិនបើគេឈររយៈពេលសែសិប គឺវាល្អប្រសើរជាង» អ្វីដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរអាល់ចាមិអុស្សងៀរ ពីរបាយការណ៍របស់ម៉ាលីក អាល់ប៊ូខារី មូស្លីម និងបណ្តាអាយ្យាមទាំងបួន ពីអាប់ប៊ូ ជូហាំ គឺ៖ លោកឈរដោយមានអក្សរ (អាន) បញ្ជាក់ ហើយនោះគឺជាការត្រឹមត្រូវ។ ហើយលោក អាល់ម៉ាណាវី បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងពាក្យរបស់លោកថា៖ គឺល្អប្រសើរជាង ដោយដាក់ស្រៈផាត់ (ហ្វាដ្ហះ) លើពាក្យល្អ (ខៃរ៉ន) ព្រោះវាជាឃ្លាពត៌មាន (ខ៉ប) របស់កាន (كان) និងការលើកស្ទួយវា (រ៉ហ្វា) ក្នុងនាមជា නាម (អ៉ីស្មើ) របស់វា ហើយពាក្យឈរជាខ៉ប។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «សែសិបខរីហ្វ (ឆ្នាំ)» មានន័យថា ឆ្នាំ ដោយយកឈ្មោះផ្នែកទាំងមូលមកហៅតំណាងឱ្យផ្នែកកណ្តាល ដែលមានភាពល្អប្រសើរជាងផ្នែកផ្សេងទៀត។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «យោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត» ហើយលោក ហ្វាក្រូ លីស៊ិលាម បានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាគឺជាទីតាំងដែលក្រសែភ្នែករបស់អ្នកបំពេញសឡាតដោយមានខុស្ស៊ូ (ការតាំងចិត្ត) សម្លឹងមើលទៅ។ លោក អាល់តាមៀតតាស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាគឺជាទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត ដោយសារតែភាពស្របគ្នារបស់វា ព្រោះថាគ្មានអ្វីដែលត្រូវបានជ្រើសរើសឡើយ លុះត្រាតែវាស្របគ្នាក្នុងគ្រប់ទិដ្ឋភាពទាំងអស់ ដូច្នេះលោកគឺជាអ៊ីម៉ាមម្នាក់ដែលទទួលបានជ័យជំនះក្នុងវិស័យស្រាវជ្រាវ ដូចដែលមានចែងនៅក្នុងគម្ពីរអាល់អុយណាយ៉ា ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់ភាពត្រឹមត្រូវផងដែរនៅក្នុងគម្ពីរអាល់នីហាយ៉ា។ អ្នកស្រាវជ្រាវនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់ហ្វាត់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្វីដែលមើលទៅឃើញថាមានទម្ងន់ជាង គឺការជ្រើសរើសរបស់លោក ហ្វាក្រូ លីស៊ិលាម និងការដែលវាមិនមានការបែងចែករវាងម៉ាស្ហីត និងកន្លែងផ្សេងទៀត ព្រោះថាបុគ្គលដែលធ្វើឱ្យមានបាបគឺការដើរឆ្លងកាត់នៅចំពោះមុខអ្នកធ្វើសឡាតពិតប្រាកដមែន ហើយការដែលម៉ាស្ហីត ឬផ្ទះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកន្លែងតែមួយនៅក្នុងច្បាប់មួយចំនួន គឺមិនតម្រូវឱ្យមានការប្រែប្រ

ជំពូក៖ អំពីកិច្ចការដែលគួរស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាគ្រូហាត) ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ថើបភរិយា ឬប៉ះពាល់នាង នោះសឡាតរបស់គេខូច ព្រោះវាស្មើនឹងអត្ថន័យនៃការរួមភេទ ហើយការរួមភេទគឺជាសកម្មភាពដ៏ច្រើន (សកម្មភាពច្រើនក្នុងពេលសឡាត)។ ប្រសិនបើនាងកំពុងធ្វើសឡាត ហើយគេ (ស្វាមី) បានបញ្ចូល (អင်္ဂាមប្រាណ) ទៅចន្លោះភ្លៅរបស់នាង ទោះបីជាមិនបានចេញទឹកកាមក៏ដោយ ឬក៏គេបានថើបនាងទោះបីជាគ្មានតណ្ហាក៏ដោយ នោះសឡាតរបស់នាងត្រូវខូច។ ប៉ុន្តែ បើសិនជានាងថើបគេ ហើយគេគ្មានតណ្ហាជាមួយនាងទេ នោះសឡាតរបស់គេមិនខូចឡើយ។ ចំណែកឯសម្ដីរបស់ (អ្នកប្រាជ្ញ) ក្នុងគម្ពីរអាល-មុខ្តារ (المختار) អំពីការបត់បែននៃចិត្តរបស់ចាស់ជរា (ដែលមិនសូវមានតណ្ហា) គឺផ្ទុយស្រឡះពីទស្សនៈដែលយល់ថាវាធ្វើឱ្យខូចសឡាត ដោយយោងទៅតាមសម្ដីរបស់គាត់ដែលថា៖ «ប្រសិនបើការវិលត្រឡប់ (រ៉ុជអាហ្វ) ត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈវា» គឺសំដៅលើស្ត្រីដែលត្រូវលែងលះបែបបាដអិរ ( رجعي ) ហើយភាពហាមឃាត់ដោយសារការរួមមេត្រី (ការរៀបការជាមួយញាតិខាងប្រពន្ធ/ប្ដី) ត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈវាចំពោះស្ត្រីដទៃ។ សម្ដីរបស់គាត់ដែលថា៖ «និងការរួមភេទគឺជាសកម្មភាពដ៏ច្រើន» មានន័យថា ដូច្នេះហើយទើបអ្វីដែលមានអត្ថន័យដូចការរួមភេទ គឺធ្វើឱ្យខូចសឡាតផងដែរ។ គួរដឹងផងដែរថា ចំណុចនេះបញ្ជាក់ពីការកំណត់ការប៉ះពាល់ថាត្រូវតែមានតណ្ហា ទើបខូចសឡាត ព្រោះគ្មានអ្វីដែលមានអត្ថន័យស្មើនឹងការរួមភេទក្រៅពីការប៉ះពាល់ដោយមានតណ្ហានោះទេ។ ចំណែកសម្ដីរបស់គាត់ដែលថា «ឬប៉ះពាល់នាងដោយមានតណ្ហា» គឺមានន័យថាជាតណ្ហាដែលកើតចេញពីបុរសនោះ ព្រោះវាស្ថិតក្នុងអត្ថន័យនៃការរួមភេទ។ ចំណែកសម្ដីដែលថា «សឡាតរបស់គេមិនខូច» ៖ ប្រសិនបើអ្នកសួរថា តើមានអ្វីខុសគ្នារหว่างការដែលស្ត្រីថើបបុរស ឬប៉ះពាល់បុរសខណៈដែលបុរសនោះកំពុងធ្វើសឡាតដោយគ្មានតណ្ហាពីសំណាក់បុរសនោះ និងការដែលបុរសថើបស្ត្រី ឬប៉ះពាល់ស្ត្រីខណៈដែលស្ត្រីនោះកំពុងធ្វើសឡាតដោយគ្មានតណ្ហាពីសំណាក់ស្ត្រីនោះដែរ ស្របពេលដែលសឡាតរបស់ស្ត្រីត្រូវខូច ប៉ុន្តែសឡាតរបស់បុរសមិនខូចនោះ? ខ្ញុំសូមឆ្លើយថា ភាពខុសគ្នានោះគឺ តណ្ហានៅឯស្ត្រីមានកម្រិតខ្លាំងក្លាជាង ដូច្នេះការថើបរបស់បុរសគឺនាំឱ្យមានការស្តែងចេញនូវតណ្ហារបស់ស្ត្រី។ ម្យ៉ាងទៀត ការថើបរបស់បុរសជាទូទៅ និងការប៉ះពាល់ដោយមានតណ្ហា គឺស្ថិតក្នុងអត្ថន័យនៃការរួមភេទ ពីព្រោះការរួមភេទគឺជាសកម្មភាពរបស់ស្វាមី ដូច្នេះសកម្មភាពដែលជំរុញដោយតណ្ហារបស់ស្វាមី គឺមានតម្លៃស្មើនឹងសកម្មភាពរួមភេទពិតប្រាកដ។ ហេតុដូច្នេះហើយ បើទោះបីជាគេរួមភេទជាមួយនាង ឬគ្រាន់តែបញ្ចូលអင်္ဂាមប្រាណនៅចន្លោះភ្លៅក៏ដោយ ក៏សឡាតរបស់នាងខូចដែរ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះករណីនេះ (ការថើប និងប៉ះពាល់)។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំពោះស្ត្រី ការរួមភេទមិនមែនជាសកម្មភាពរបស់នាងឡើយ ដូច្នេះសកម្មភាពរបស់នាងដែលត្រូវបានជំរុញដោយតណ្ហា គឺមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាអត្ថន័យនៃការរួមភេទនោះទេ លុះត្រាតែស្វាមីមានតណ្ហា (ជាមួយនាង)។ នេះគឺជាការបញ្ជាក់របស់លោក អាល់-ហាឡាប៊ី (الحلبي) ហើយអល់ឡោះ ម៉ុអ៍ហ្សាហ្ស៍ វ៉ា ជ៉ាល៉ា (﷾) គឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមអភ័យទោសចំពោះអល់ឡោះដ៏មហិមា។ --- ជំពូក៖ អំពុកកិច្ចការដែលគួរស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាគ្រូហាត) ពាក្យថា អាល់-ម៉ាគ្រូហ្គេប (المكروه) គឺជាពាក្យផ្ទុយនឹងពាក្យ អាល់-ម៉ាហ្គឺប (المحبوب - អ្វីដែលគេស្រឡាញ់)។ នេះគឺជាអត្ថន័យតាមភាសា។ ចំណែកឯសម្ដីដែលថា «អ្វីដែលការហាមឃាត់ក្នុងនោះគឺជាការហាមឃាត់បែបសង្ស័យ (ហ្សនីយ៉ន)» គឺជាអត្ថន័យតាមបែបបទបញ្ញត្តិសាសនា (ឆារីអាស់)។ លោក សៃយីដ (السيد) បានបញ្ជាក់នៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-តាល់វីហ្ស៍ (التلويح) ថា៖ អ្វីដែលការបោះបង់វាគឺប្រសើរជាង គឺត្រូវបែងចែកដូចតទៅ៖ - ប្រសិនបើមានការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើដោយមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ដាច់ខាត (ខាតអីយ៉េ) នោះវាគឺជាទង្វើខុសឆ្គងកម្រិតហារ៉ាម (ហាមឃាត់ដាច់ខាត)។ - ប្រសិនបើហាមឃាត់ដោយមានភស្តុតាងមិនសូវច្បាស់លាស់ (ហ្សនីយ៉ន) នោះវាគឺជាទង្វើគួរស្អប់ខ្ពើមដែលជិតនឹងកម្រិតហារ៉ាម ហៅថា ម៉ាគ្រូហ្គេប តះរីមីយ៉ហ៍ (مکروه تحريمي)។ - ហើយប្រសិនបើគ្មានការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើទេ តែជាការណែនាំឱ្យបោះបង់ នោះវាគឺជាម៉ាគ្រូហ្គេប តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍ (مکروه تنزيهي)។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម មុហាំមាត់ (រ៉ូឌីយ៉លឡោះហ៊ូ តាអាឡា អានហ៊ូ)។ ចំណែកឯទស្សនៈរបស់មេដឹកនាំទាំងពីរ (លោកអ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វា និងលោកអ៊ីម៉ាម អាប៊ូយូស៊ុយហ្វ) យល់ថា៖ អ្វីដែលការបោះបង់វាប្រសើរជាងការធ្វើវា គឺប្រសិនបើមានការហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើ នោះវាគឺជាទង្វើហារ៉ាម ហើយបើគ្មានការហាមឃាត់ទេ គឺវាជាម៉ាគ្រូហ្គេប តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍ ប្រសិនបើវាទាក់ទងនឹងភាពអនុញ្ញាត (ហាឡាល) ជាង ក្នុងន័យថាអ្នកធ្វើវាពុំត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកដែលបោះបង់វា នឹងទទួលបានបុណ្យតិចតួចបំផុត។ ចំណែកម៉ាគ្រូហ្គេប តះរីមីយ៉ហ៍ គឺប្រសិនបើវាទាក់ទងនឹងភាពជាហារ៉ាមជាង ក្នុងន័យថាអ្នកធ្វើវា គឺសមនឹងទទួលបានការដាក់ទណ្ឌកម្មបែបផ្សេង ក្រៅពីការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយភ្លើងនរក ដូចជាការខកខានមិនបានទទួលការអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខ (ស្ហាក់អាត) ជាដើម។ ល។ (នេះជាអត្ថន័យសង្ខេបពីកន្លែងនោះ)។ ហើយពាក្យថា ស្ហាក់អាត (شفاعة) គឺសំដៅលើការអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខដ៏ជាក់លាក់មួយ ដូចជាការលើកកម្ពស់ឋានៈ មិនមែនជាការអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខជាទូទៅនោះទេ ព្រោះអ្នកប្រព្រឹត្តបាបធំ (កាពារ៉ាត់) មិនត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យទទួលការអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខជាដាច់ខាតនោះឡើយ យោងតាមសម្តីច្បាស់លាស់របស់ท่านព្យាការី (ﷺ) ដែលបានមានបន្ទូលថា៖ «ការអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខរបស់ខ្ញុំ គឺសម្រាប់អ្នកប្រព្រឹត្តបាបធំក្នុងចំណោមummah (សហគមន៍) របស់ខ្ញុំ ចុះសឹមថាថ្នាក់អ្នកប្រព្រឹត្តទង្វើម៉ាគ្រូហ្គេបទៅទៀត?» នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោក អេម៉ាឌុឌឌីន (عماد الدين) អ្នកសរសេរចំណាំលើគម្ពីរ អាល់-តាល់វីហ្ស៍។ លោក អាល់-ខ្យាលី (الخيالي) បានចែងនៅក្នុងអรรថាធិប្បាយលើគម្ពីរ ស្ស៊ើរហ៊ុល អាកាយីឌ (شرح العقائد) នូវអត្ថបទដូចតទៅ៖ គេមិនត្រូវពោលថា «អ្នកប្រព្រឹត្តទង្វើម៉ាគ្រូហ្គេប ក៏សមនឹងទទួលបានការខកខានមិនបានទទួលការអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខដែរ ដូចដែលបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-តាល់វីហ្ស៍ ដូច្នេះអ្នកប្រព្រឹត្តបាបធំគឺរឹតតែត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យបានទទួលវាជាលក្ខណៈអាទិភាពនោះឡើយ»។ មូលហេតុដែលយើងមិនយល់ស្របតាមការសន្និដ្ឋាននេះ គឺព្រោះថាការតបស្នົດាប៉ាដារកម្រិតទាប មិនបានតម្រូវឱ្យការតបស្នោធំប៉ាដារកម្រិតខ្ពស់ ដែលមានការតបស្នោធំធេងផ្សេងទៀត ត្រូវតែដូចគ្នានោះឡើយ។ បើទោះបីជាយើងយល់ព្រមក៏ដោយ យ៉ាងហោចណាស់ក៏គោលបំណងនោះ ប្រហែលជាការខកខានមិនបានធ្វើជាអ្នកអន្តរាគមន៍ដោះទុក្ខ (មិនមែនជាអ្នកទទួលការអន្តរាគមន៍ទេ) ឬការខកខានមិនបានទទួលការអន្តរាគមន៍ដើម្បីលើកកម្ពស់ឋានៈ ឬការមិនបានចូលទៅក្នុង (ភ្លើងនរក) ឬនៅកន្លែងខ្លះនៃថ្ងៃជំនុំជម្រះ (ហាស្ស៊ើរ) ឬក៏ការមានសិទ្ធិទទួលបាន មិនទាន់មានន័យថាវាត្រូវតែកើតឡើងជាស្ថាពរនោះឡើយ។ (ចប់សេចក្តីបន្ថែម)។ លោក អ៊ីបនុ អ៊ូម៉ឺរ ហាច (ابن أمير حاج) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ជាញឹកញយ ពាក្យថា ម៉ាក្រូហ៍ (ម៉ាគ្រូហ្គេប) ត្រូវបានគេប្រើសំដៅលើ ម៉ាក្រូហ៍ តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍ (កម្រិតស្រាល) ខណៈដែលដើមកំណើតនៃការប្រើប្រាស់ពាក្យនេះ គឺសំដៅលើកម្រិត ថារីមីយ៉ហ៍ (កម្រិតធ្ងន់)។ ដូច្នេះហើយ ទើបតម្រូវឱ្យមានការពិនិត្យមើលភស្តុតាងដែលបែងចែករវាងទັງពីរនេះ ដូចមានបញ្ជាក់ក្នុងគម្ពីរ បារហ៍ (البحر) និង នីហ្វើរ (النهر)។ សេចក្តីសង្ខេបគឺថា៖ ប្រសិនបើទង្វើណាមួយបណ្តាលឱ្យខកខានមិនបានបំពេញកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) នោះវាគឺជា ម៉ាគ្រូហ្គេប ថារីមីយ៉ហ៍។ ហើយបើវាបណ្តាលឱ្យខកខានមិនបានបំពេញស៊ូណាន់ត់ នោះវាគឺជា ម៉ាគ្រូហ្គេប តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍ ប៉ុន្តែកម្រិតនៃការគួរស្អប់ខ្ពើមរបស់វាអាចប្រែប្រួលទៅតាមភាពខ្លាំងក្លា និងភាពជិតនឹងកម្រិតហារ៉ាម ដោយអាស្រ័យលើកម្រិតនៃភាពសំខាន់នៃស៊ូណាន់ត់នោះ។ ប្រសិនបើវាពុំបានទាក់ទងនឹងការខកខានរឿងទាំងពីរនេះទេ ប៉ុន្តែវាជាកិច្ចការក្រៅពីសឡាត ហើយក៏មិនមែនជាកិច្ចការបំពេញបន្ថែមដល់សឡាត ឬការពារគ្រោះថ្នាក់អ្វីដែរ នោះវាគឺជាទង្វើម៉ាគ្រូហ្គេបផងដែរ ដូចជាការលេងខោអាវ ឬរាងកាយ និងរាល់សកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលរំខានដល់បេះដូង (ចិត្ត) ក៏ដូចជាទង្វើដែលជាទម្លាប់របស់ពួក arrogant (អ្នកមានះអួតអាង) និងទម្លាប់របស់ពួកគម្ពីរ១ (យុគផ្សេងៗ)។ ការស្អប់ខ្ពើមចំពោះទង្វើទាំងនោះ គឺអាស្រ័យទៅតាមអ្វីដែលភស្តុតាងបានកំណត់។ - ប្រសិនបើភស្តុតាងនោះជាការហាមឃាត់ដែលមានប្រភពមិនច្បាស់លាស់ (ហ្សនីយ៉ន) នោះការស្អប់ខ្ពើមគឺកម្រិត ថារីមីយ៉ហ៍ លើកលែងតែមានភស្តុតាងផ្សេងទៀតដែលបង្វែរវាចេញពីភាពជាថារីមីយ៉ហ៍ប៉ុណ្ណោះ។ - ហើយប្រសិនបើវាពុំមែនជាភស្តុតាងហាមឃាត់ ប៉ុន្តែជាការណែនាំឱ្យបោះបង់ដោយមិនមានការប្តេជ្ញាចិត្តច្បាស់លាស់ នោះវាគឺជាកម្រិត តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍។ ចំណែកឯករណីដែលវាជាកិច្ចការបំពេញបន្ថែមដល់សឡាតវិញ៖ ត្រូវបានចែងក្នុងគម្ពីរ អាល់-ខុឡាសោះ (الخلاصة) ថា ប្រសិនបើកន្សែងពោះគោ (ក្បាល) របស់គេរារាំងមិនឱ្យគេស៊ុជូឌ (ក្រាបសំពះ) ហើយគេក៏បានលើកវាឡើងដោយដៃម្ខាង ឬកែតម្រូវវាដូចនោះដែរ នោះមិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាការស្អប់ខ្ពើមឡើយ ព្រោះវាជាផ្នែកមួយនៃការបំពេញបន្ថែមដល់សឡាត។ ឬប្រសិនបើវាជាការកិច្ចការការពារគ្រោះថ្នាក់ ដូចជាការសម្លាប់ពស់ និងខ្យាដំរី នោះក៏មិនត្រូវបានគេចាត់ទុកជាការស្អប់ខ្ពើមឡើយ ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ អាល់-ហាឡាប៊ី។ សម្ដីដែលថា៖ «លើកលែងតែមានភស្តុតាងបង្វែរ» ឧទាហរណ៍ដូចជាព្រះបន្ទូលរបស់ท่านព្យាការី (ﷺ) ដែលថា៖ «នៅពេលដែលអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នករាល់គ្នាឈរធ្វើសឡាត គេមិនត្រូវបិទភ្នែកឡើយ» ព្រោះការហាមឃាត់នេះត្រូវបានបង្វែរចេញពីអត្ថន័យដើម (គឺត្រឹមតែកម្រិតម៉ាក្រូហ៍ មិនមែនហារ៉ាមទេ) ព្រោះថាការស្អប់ខ្ពើមក្នុងរឿងនេះ គឺដោយសារតែវាធ្វើឱ្យខាតបង់នូវការមើលទីកន្លែងស៊ុជូឌដែលត្រូវបានណែនាំឱ្យមើលក្នុងពេលសឡាត ដូច្នេះហើយទើបវាស្ថិតក្នុងកម្រិត តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍។ សម្ដីដែលថា៖ «ហើយបើទោះបីជាភស្តុតាងមិនមែនជាការហាមឃាត់ក៏ដោយ...» ឧទាហរណ៍ដូចជាសម្តីរបស់លោក អ៊ូម៉ឺរ (រ៉ូឌីយ៉លឡោះហ៊ូ អានហ៊ូ) ដែលបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់បុរសម្នាក់ដែលគាត់បានឃើញស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ធម្មតាធ្វើសឡាតថា៖ «តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ ប្រសិនបើខ្ញុំបញ្ជូនអ្នកឱ្យទៅជួបមនុស្សសំខាន់ណាម្នាក់ តើអ្នកហ៊ានដើរឆ្លងកាត់ក្នុងសម្លៀកបំពាក់បែបនេះទេ?» បុរសនោះឆ្លើយថា៖ «អត់ទេ»។ លោក អ៊ូម៉ឺរ ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អល់ឡោះ គឺសមស្របជាងគេបំផុតក្នុងការដែលអ្នកត្រូវតុបតែងខ្លួនថ្វាយព្រះអង្គ»។ សម្ដីដែលថា៖ «និងម៉ាក្រូហ៍ តាន់ហ្សីហ៊ីយ៉ហ៍...» នេះគឺជាទស្សនៈរបស់មេដឹកនាំទាំងពីរ (អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វា និងអាប៊ូយូស៊ុយហ្វ) ដូចដែលអ្នកបានដឹងស្រាប់ហើយពីសម្តីរបស់អ្នកនិពន្ធគម្ពីរ អាល់-តាល់វីហ្ស៍ ស្របពេលដែលផ្នែកដំបូងនៃប្រយោគគឺជាទស្សនៈរបស់អ៊ីម៉ាម មុហាំមាត់។ សម្ដីដែលថា៖ «ទោះបីជាសឡាតនោះនៅតែមានសុព

ចំពោះអ្នកដែលរក្សាព្រះស៊ូណាន់ត់ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមដែលខ្លួនទទួលបាន ឯรายละเอียดអំពីការអានពីអាដ-ដាពិល (Ad-Dafil) ក្នុងម៉ោងពេលវេលាគឺត្រូវបានដឹងរួចហើយនៅឯយើង ហើយអល់ឡោះតាល៉ាទ្រង់ជាអ្នកសម្រេចជោគជ័យ។ ហើយត្រូវបានរារាំង (ម៉ាក្រូហ៍) ចំពោះការមិនដាក់វត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រា) នៅកន្លែងដែលគេរំពឹងថាមានមនុស្សដើរឆ្លងកាត់មុខអ្នកធ្វើសឡាត យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល ﷺ៖ «នៅពេលដែលអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកត្រូវធ្វើសឡាត គឺត្រូវធ្វើសឡាតបែរមុខទៅរកវត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រា) ហើយកុំបណ្តោយឱ្យនរណាម្នាក់ដើរឆ្លងកាត់មុខគាត់ឡើយ» មិនថានៅក្នុងវាលខ្សាច់ ឬកន្លែងផ្សេងទៀតទេ គឺដើម្បីការពារអ្នកដើរឆ្លងកាត់ពីការធ្លាក់ក្នុងអបាយមុខ (បាប) ហេតុដូចនេះហើយទើបយើងបានតាមដានវាដោយការបញ្ជាក់វាដោយនិយាយថា៖ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «និងត្រូវបានរារាំងចំពោះការមិនដាក់វត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រា)» មានន័យថា ជាការរារាំងបែបតង់ហ្សីហ៍ (មិនដល់ថ្នាក់ហារ៉ាម) ដូចដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅអាល់-បាដាអ៊ី (អាល់-Bada'i)។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «នៅកន្លែងដែលគេរំពឹងថាមានការដើរឆ្លងកាត់» បានចែងនៅក្នុងសៀវភៅអាល់-តាន់វីរ (អាល់-Tanwir) និងការពន្យល់របស់វាថា បើទោះបីជាគ្មានការដើរឆ្លងកាត់ក៏ដោយ ក៏អនុញ្ញាតឱ្យមិនដាក់វត្ថុបាំងមុខដែរ ប៉ុន្តែការដាក់គឺប្រសើរជាង។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ហេតុដូចនេះហើយទើបយើងបានតាមដានវា» មានន័យថា គឺដោយសារអ្វីដែលបានរៀបរាប់អំពីហាឌីសដែលបញ្ជាឱ្យធ្វើ និងពីការរារាំងចំពោះការមិនដាក់វា អល់ឡោះ ស្ដេចដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបំផុត ទ្រង់ជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមអភ័យទោសចំពោះអល់ឡោះដ៏មហិមា។ ជំពូកស្តីពីការដាក់វត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រា) និងការរុញច្រានអ្នកដែលដើរឆ្លងកាត់មុខអ្នកធ្វើសឡាត នៅពេលដែលគេរំពឹងថា មានន័យថា អ្នកដែលចង់ធ្វើសឡាត «ការដើរឆ្លងកាត់របស់វា» មានន័យថា អ្នកដែលដើរឆ្លងកាត់ «គឺត្រូវាបានទទូច (មុស្តាហាប់) ដល់គាត់» មានន័យថា អ្នកដែលចង់ធ្វើសឡាត «ឱ្យគាត់បោះឬដាំវត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រា)» យោងតាមអ្វីដែលយើងបានរាយការណ៍ និងយោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់រ៉សូល ﷺ៖ «ឱ្យអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកធ្វើជាវត្ថុបាំងមុខ ទោះបីជាដោយគ្រាន់តែប្រើព្រួញមួយក៏ដោយ» «និងឱ្យវាមានប្រវែងស្មើនឹងកម្ពស់ដងកែបសេះ ឬវែងជាងនេះ» ព្រោះព្រះអង្គត្រូវបានគេសួរអំពីវត្ថុបាំងមុខរបស់អ្នកធ្វើសឡាត ពេលនោះព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ វាមានទំហំដូចជាកម្ពស់ផ្នែកខាងក្រោយនៃកែបសេះ ដោយអក្សរមីមមានដាក់ស្រៈអូ (បំណែងចែក) អក្សរហាំហ្សាហ៍ស្ងាត់ និងអក្សរខាមានដាក់ស្រៈអ៊ិ គឺបំណែកឈើដែលនៅផ្នែកខាងក្រោយនៃកែបសេះ ដែលស្របនឹងក្បាលរបស់អ្នកជិះនៅលើអូដ្ឋ និងការបញ្ជាក់ធ្ងន់លើអក្សរខា (ស៊ូដាដ)។ ជំពូកស្តីពីការដាក់វត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រា)។ ដោយអក្សរដាំ (បំណែងចែក) វាដើមឡើយគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានគេប្រើសម្រាប់បាំងជិតទាំងស្រុង បន្ទាប់មកវាបានក្លាយជាពាក្យទូទៅសម្រាប់អ្វីដែលត្រូវបានដាក់នៅពីមុខអ្នកធ្វើសឡាត យោងតាមក្វាហ៊្សែស្តានី (Quhistani)។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «នៅពេលដែលគេរំពឹងទុក...» ភាពល្អជាងគឺត្រូវធ្វើវាដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ ព្រោះវាមានការទប់ភ្នែកពីអ្វីដែលនៅពីក្រោយវា និងការបង្រួបបង្រួមចិត្តគំនិតដោយការភ្ជាប់ការស្រមើស្រមៃទៅនឹងវា ដើម្បីកុំឱ្យវាខ្ចាត់ខ្ចាយ ហើយយើងបានដាក់វាមុននេះ។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «គឺត្រូវប្រារព្ធធ្វើឱ្យគាត់ដាំវត្ថុបាំងមុខមួយ» ហើយត្រូវបានតម្រូវជាកាតព្វកិច្ចដោយអ៊ីម៉ាម អាហ្មែដ (អ៊ីម៉ាម Ahmad) ផ្អែកលើទិដ្ឋភាពជាក់ស្តែងនៃការបញ្ជា និងអ្វីដែលបានរាយការណ៍មកពីអូម៉ា (Omar) ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកធ្វើសឡាតដឹងពីអ្វីដែលបាត់បង់ពីសឡាតរបស់គាត់ គាត់នឹងមិនធ្វើសឡាតទេ លើកលែងតែបែរមុខទៅរកអ្វីមួយដែលបាំងគាត់ពីមនុស្ស» ហើយបានរាយការណ៍មកពីអ៊ីប៊ុន ម៉ាស្អ៊ូដ (Iبن مسعود) ថា៖ «ការពិតការដើរឆ្លងកាត់មុខនរណាម្នាក់គឺកាត់បន្ថយពាក់កណ្តាលនៃសឡាតរបស់គាត់» ហើយវាប្រែជាខុសច្បាប់ជាមួយនឹងវត្ថុបាំងមុខដែលបានលួចនៅឯពួកយើង និងនៅឯអាហ្មែដ (Ahmad) គឺសឡាតរបស់គាត់ត្រូវបដិសេធ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរចំពោះការធ្វើសឡាតនៅក្នុងសម្លៀកបំពាក់ដែលបានលួចនៅឯគាត់។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «យោងតាមអ្វីដែលយើងបានរាយការណ៍» ពីហាឌីសដែលបានរៀបរាប់មុនជំពូកនេះ។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ប្រវែងស្មើនឹងកម្ពស់ដងកែបសេះ» ក្នុងការគិតគូរអំពីប្រវែងខ្លីមានភាពខុសគ្នា ប៉ុន្តែមិនមានភាពខុសគ្នាចំពោះប្រវែងវែងនោះទេ ហើយវាគ្របដណ្តប់លើអ្វីៗទាំងអស់ដែលងើបឈរឡើង ដូចជាមនុស្សឈរ មនុស្សអង្គុយ ឬសត្វពាហនៈ ដូចដែលមានក្នុងសៀវភៅអាល់-ក្វាហ៊្សែស្តានី និងអាល់-ហាឡាប៊ី (អាល់-Halabi) ហើយត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងសៀវភៅអាល់-កូនីយ៉ា (អាល់-Qunyah) ដោយប្រើខ្នងរបស់បុរសម្នាក់ និងត្រូវបានហាមឃាត់ដោយប្រើមុខរបស់គាត់ ហើយមានការស្ទាក់ស្ទើរដោយប្រើចំហៀងរបស់គាត់ ហើយត្រូវបានហាមឃាត់ដោយប្រើស្ត្រីដែលមិនមែនជា মাহᱽរ៉ម (Mahram) ហើយមានភាពខុសគ្នាអំពីពួក মাহᱽរ៉ម ហើយមិនត្រូវធ្វើជាវត្ថុបាំងមុខដោយមនុស្សដេក មនុស្សខួរក្បាលមិនប្រក្រតី (មេនូន) មនុស្សដែលត្រូវគេរួមភេទทางទ្វារធ្ងន់ និងជនជាតិកាហ្វៀរ (Kafir) នោះឡើយ ដូចនៅក្នុង... កំហុសឆ្គង៖ ហើយវាត្រូវបានពន្យល់ថាវាជាកម្ពស់ស្មើនឹងកម្ពស់ដងកែបសេះ ឬខ្ពស់ជាងនេះ «ដោយមានកម្រាស់ប៉ុនឹងម្រាមដៃ» ហើយនោះគឺជាកម្រិតអប្បបរមា ព្រោះអ្វីដែលតូចជាងនោះគឺមិនអាចមើលឃើញដោយអ្នកសង្កេតការណ៍ទេ ដូច្នេះគោលបំណងនៃវាគឺមិនទទួលបាននោះឡើយ «ហើយស៊ូណាន់ត់គឺត្រូវនៅជិតវា» យោងតាមព្រះបន្ទូលរបស់ท่านព្យាការី ﷺ៖ «ប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកធ្វើសឡាតបែរមុខទៅរកវត្ថុបាំងមុខ គឺត្រូវនៅជិតវា ដើម្បីកុំឱ្យអារក្ស (ស្ុីតូន) មកកាត់ផ្តាច់សឡាតរបស់គាត់» «និងត្រូវដាក់វាឆ្ពោះទៅរក» ទិសដៅ «នៃចិញ្ចើមណាមួយរបស់គាត់ ហើយមិនត្រូវបែរមុខចំទៅរកវាចំៗនោះឡើយ» យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍មកពីអាល់-មិកដាដ ؓ ដែលគាត់បាននិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនដែលឃើញរ៉សូលរបស់អល់ឡោះធ្វើសឡាតបែរមុខទៅរកសសរ ឬដើមឈើណាមួយឡើយ លើកលែងតែព្រះអង្គដាក់វាAនៅខាងស្តាំ ឬខាងឆ្វេងរបស់ព្រះអង្គ» ហើយមិនត្រូវបែរមុខចំៗនោះឡើយ មានន័យថា មិនត្រូវប្រឈមមុខនឹងវាចំទ្រង់ទ្រាយត្រង់នោះឡើយ ប៉ុន្តែព្រះអង្គតែងតែលំអៀងចេញពីវា «ហើយប្រសិនបើគាត់រកមិនឃើញនូវអ្វីដែលត្រូវដាំ» ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនៗបានហាមឃាត់ការគូសបន្ទាត់ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយៗបានអនុញ្ញាតវា ព្រោះស៊ូណាន់ត់គឺសមស្របជាងក្នុងការអនុវត្តតាម យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍នៅក្នុងសៀវភៅអាល់-សុនួន (អាល់-Sunan) មកពីท่านព្យាការី ﷺ ថាព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលថា ប្រសិនបើគាត់គ្មានដងអង្រុត (ឈើច្រត់) ទេ «គឺត្រូវគូសបន្ទាត់មួយ» ពេលនោះវាបង្ហាញជារួម ព្រោះគោលបំណងគឺការប្រមូលផ្តុំចិត្តគំនិតដោយការភ្ជាប់ការស្រមើស្រមៃទៅនឹងវា ដើម្បីកុំឱ្យវាខ្ចាត់ខ្ចាយ ហើយគាត់ត្រូវធ្វើវាទាំង «បណ្តោយ» ក្នុងនាមជាដងឈើដែលត្រូវបានដាំនៅពីមុខគាត់ «និង» ដូចអ្វីដែល «ពួកគេបាននិយាយ» ផងដែរដោយការធ្វើវា «ទទឹងដូចជាព្រះច័ន្ទគភ៌» ហើយនៅពេលដែលដីរឹង គាត់ត្រូវបោះអ្វីដែលគាត់មានតាមបណ្តោយ ហាក់ដូចជាគាត់បានដាំវាហើយវាបានធ្លាក់ចុះ។ អាល់-អៃនី (អាល់-Ayni) លើសៀវភៅអាល់-ប៊ុខារី (អាល់-ពូខារី) ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ហើយវាត្រូវបានពន្យល់ថាវាជាកម្ពស់ស្មើនឹងកម្ពស់ដងកែបសេះ» ពួកម្ចាស់សៀវភៅអាល់-សុនួនបានរាយការណ៍មកពីអត៉ា (Ata) ថាគាត់បាននិយាយថា ចុងបញ្ចប់នៃកែបសេះគឺកម្ពស់ស្មើនឹងកម្ពស់ដងកែបសេះ ឬខ្ពស់ជាងនេះ ដូចនេះដែរនៅក្នុងសៀវភៅ ឃ៉ាយ៉ាត-អាល់បាយ៉ាន (Ghayat អាល់-Bayan)។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ដោយមានកម្រាស់ប៉ុនឹងម្រាមដៃ» វាផ្ទុយនឹងគោលលទ្ធិ (ម៉ាហ្សាហាប់) ព្រោះគ្មានកម្រិតកំណត់ទេ យោងតាមអ្វីដែលអាល់-ហាកឹម (អាល់-Hakim) បានរាយការណ៍មកពីអាប់ប៊ូ ហ៊ូរ៉ាយរ៉ះ (អាប៊ូ ហ៊ូរ៉ាយរ៉ោះ) ក្នុងទម្រង់ម៉ាហ៊្វូអុយ (Marfu') ថា៖ «វាគ្រប់គ្រាន់ហើយពីវត្ថុបាំងមុខនូវកម្រិតនៃផ្នែកខាងក្រោយនៃកែបសេះ បើទោះបីជាវាស្តើងស្មើនឹងសរសៃសក់ក៏ដោយ» ដូចនេះដែរនៅក្នុងសៀវភៅអាល់-បាហ៊័រ (អាល់-Bahr) មកពីអាល់-បាដាអ៊ី និងនៅក្នុងសៀវភៅអាល់-ក្វាហ៊្សែស្តានី និងអាល់-បាហ៊័រ និងអាល់-ណាហ៍រ (អាល់-Nahr) និងអាល់-ហូវឌ៍ (អាល់-Hawd) តូចៗគឺមិនមែនជាវត្ថុបាំងមុខទេ ផ្អែកលើទស្សនៈត្រឹមត្រូវបំផុត ហើយធំៗក្នុងចំណោមពួកវាគឺដូចជាផ្លូវថ្នល់ គឺនិងវាគឺមិនមែនជាវត្ថុបាំងមុខទេ ព្រោះវាជាកន្លែងដែលត្រូវបានរំពឹងថានឹងមានការដើរឆ្លងកាត់។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅអាល់-អៃនី លើសៀវភៅអាល់-ប៊ុខារី និងនៅក្នុងសៀវភៅឃ៉ារីប-អាល់-រិវ៉ាយ៉ាត (Gharib អាល់-Riwayat) គឺថាស្ទឹងធំគឺមិនមែនជាវត្ថុបាំងមុខទេ ដូចជាផ្លូវថ្នល់ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរគឺអាងទឹកធំ។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «និងនោះគឺជាកម្រិតអប្បបរមា» មានន័យថា កម្រិតអប្បបរមាបំផុតនៃអ្វីដែលត្រូវដាំ។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «និងស៊ូណាន់ត់គឺត្រូវនៅជិតវា» បានមានព្រះបន្ទូលដោយអ៊ីប៊ុន អាមីរ ហាជី (Ibn អាមៀរ Hajj) ថា៖ «និងស៊ូណាន់ត់ក្នុងរឿងនោះគឺមិនត្រូវឱ្យចន្លោះរវាងវា និងគាត់មានប្រវែងលើសពីបីខ្នាតដៃនោះឡើយ» ហើយភាពច្បាស់លាស់គឺការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះទំហំនេះពីកែងជើងរបស់គាត់។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «មិនត្រូវកាត់ផ្តាច់» គឺជាកិរិយាសព្ទម៉ាហ៊្សូម (Majzum) ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងលក្ខខណ្ឌដែលត្រូវបានលាក់ទុក ដែលការប៉ាន់ស្មានរបស់វាគឺ៖ ដូច្នេះប្រសិនបើគាត់នៅជិតវា អារក្សនឹងមិនកាត់ផ្តាច់សឡាតរបស់គាត់ឡើយ។ ហើយទិដ្ឋភាពនៃការកាត់ផ្តាច់គឺថា នៅពេលដែលគាត់នៅឆ្ងាយពីវា អ្នកដើរឆ្លងកាត់នឹងគិតថាគាត់មិនមានវត្ថុបាំងមុខទេ ហេតុនេះគាត់ក៏ដើរឆ្លងកាត់ចូលទៅខាងក្នុងវា រួចអ្នកធ្វើសឡាតก็រុញគាត់ ហើយប្រហែលជាការរុញនោះគឺជាសកម្មភាពច្រើន ហេតុនេះធ្វើឱ្យសឡាតខូច។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «និងឱ្យដាក់វាឆ្ពោះទៅរកទិសដៅនៃចិញ្ចើមណាមួយរបស់គាត់» ហើយផ្នែកខាងស្តាំគឺប្រសើរជាង យោងតាមក្វាហ៊្សែស្តានី។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនៗបានហាមឃាត់ការគូសបន្ទាត់» ក្នុងចំណោមពួកគេគឺម្ចាស់សៀវភៅអាល់-ហ៊ីដាយ៉ាត (អាល់-Hidayah)។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ហើយអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយៗបានអនុញ្ញាតវា» ហើយត្រូវបានជ្រើសរើសដោយអាល់-កាម៉ាល់ (អាល់-Kamal) ផ្អែកលើវត្តមាននៃដំណើររឿង និងហាឌីស បើទោះបីជាគាត់បានធ្វើឱ្យវានៅក្នុងសៀវភៅអាល់-បាដាអ៊ី ជាទម្រង់ចម្លែក (សាហ្ស) និងត្រូវបានចាត់ទុកថាខ្សោយដោយអាល់-ន៉ាវ៉ាវី (អាល់-ន៉ាវ៉ាវី) ក៏ដោយ វាក៏ត្រូវបានតាមដានដោយការបញ្ជាក់ភាពត្រឹមត្រូវរបស់វាដោយអ៊ីម៉ាម អាហ្មែដ និងអ៊ីប៊ុន ហ៊ីបបាន (Ibn Hibban) និងអ្នកដទៃទៀត។ ហើយសូម្បីតែត្រូវបានយល់ព្រមថាវាគ្មានប្រយោជន៍ក៏ដោយ ក៏គ្មានការខូចខាតអ្វីដែរ ជាមួយនឹងអ្វីដែលមាននៅក្នុងនោះនៃសកម្មភាពច្រើនជាមួយនឹងហាឌីសដែលអនុញ្ញាតឱ្យអនុវត្តជាមួយនឹងវា ដូចដែលមាននៅក្នុងការពន្យល់។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍» ភាពល្អជាងគឺត្រូវនិយាយថា និងវាគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍... ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ដូច្នេះវាបង្ហាញ...» ភាពល្អជាងគឺត្រូវនិយាយថា ដូច្នេះវាផ្តល់ផលជារួម។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ដោយការភ្ជាប់ការស្រមើស្រមៃ» មានន័យថា ការស្រមើស្រមៃរបស់អ្នកធ្វើសឡាត មានន័យថា កម្លាំងស្រមើស្រមៃរបស់គាត់ មានន័យថា ការគិតរបស់គាត់នឹងថយចុះ ផ្ទុយពីពេលដែលវាអវត្តមាន ពេលនោះគាត់នឹងតាមដានដោយភ្នែក ហេតុនេះការគិតនឹងមានច្រើន។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ក្នុងនាមជាដងឈើដែលត្រូវបានដាំ» ដូច្នេះវាក្លាយជាស្រដៀងនឹងស្រមោលនៃវត្ថុបាំងមុខ។ ព្រះបន្ទូលទ្រង់៖ «ដូចជាព្រះច័ន្ទគភ៌» ហើយត្រូវបានគេនិយាយថាមានរាងមូល ស្រដៀងនឹងមីហ៍រ៉ាប (Mihrab) ដូចដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅអាល់-ក្វាហ៊្សែស្តានី និងនៅក្នុង

ទំព័រ៖ អំពីអ្វីដែលមិនត្រូវហាមឃាត់ (មិនការ៉ូហ្វ) ចំពោះអ្នកបន់ស្រន់ (មូសលី) ចំណោមនោះគឺ៖ ការពារខ្លួនដោយការនិយាយថា «ហើយមិនត្រូវប្រយុទ្ធ» ចំពោះអ្នកបន់ស្រន់ ដែលមាន «អ្នកដើរ» កាត់ពីមុខគាត់ «និងអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍អំពីវា» ពីការពន្យល់របស់ท่านព្យាការី ﷺ ដែលមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកកំពុងធ្វើសឡាត ដូច្នេះកុំអនុញ្ញាតឱ្យនរណាម្នាក់ដើរកាត់ពីមុខគាត់ឡើយ ហើយត្រូវការពារខ្លួនតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន បើគេមិនព្រមទេ ដូច្នេះចូរប្រយុទ្ធជាមួយគេចុះ ព្រោះគេគឺជាអារក្ស (ស្ហៃតូន)» ដែលត្រូវបានបកស្រាយថា៖ វាគឺជាការអនុញ្ញាតឱ្យប្រយុទ្ធនៅដើមដំបូងនៃសាសនាឥស្លាម ហើយ «សកម្មភាព» ដែលផ្ទុយនឹងសឡាត គឺ «ត្រូវបានអនុញ្ញាត» នៅក្នុងនោះនៅពេលនោះ «ហើយវាត្រូវបានលុបចោល» ជាមួយនឹងអ្វីដែលយើងបានបង្ហាញពីមុនមក។ ពួកវាទាំងពីរមានន័យដូចគ្នា ហើយប្រសិនបើគាត់ធ្វើតេសបីហ៍ (Tasbih) និងទះដៃ នោះសឡាតមិនខូចទេ ហើយពួកគេទាំងពីរបានបោះបង់ចោលស៊ូណាន់ត់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «និងការធ្វើតេសបីហ៍» អក្សរ វ៉ាវ (و) មានន័យថា ឬ ហើយវាគឺដូចគ្នាក្នុងការចម្លងប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ព្រោះវាជាការសាកល្បង (ហ្វីតនីហ៍)» វាត្រូវបានឆ្លងកាត់រួចហើយថា ការសាកល្បងគឺមានតែជាមួយនឹងអ្វីដែលមានការពន្យារពេល និងការបញ្ជាក់ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាសំឡេងសុទ្ធសាធនោះទេ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ហើយអ្នកបន់ស្រន់មិនត្រូវប្រយុទ្ធ...» សេចក្តីសន្និដ្ឋានគឺថា ប្រសិនបើគាត់មានបំណងដើរកាត់ពីមុខគាត់ ប្រសិនបើគាត់នៅជិតគាត់ ដែលគាត់អាចការពារខ្លួនដោយមិនបាច់ដើរ គាត់ត្រូវបញ្ជាក់វា ឬអត់ ដើម្បីឱ្យគាត់ត្រឡប់ក្រោយវិញដោយធ្វើតេសបីហ៍ ប្រសិនបើគាត់មិនត្រឡប់ក្រោយទេ គាត់ត្រូវរុញគាត់ម្តងដោយភាពទន់ភ្លន់ ប្រសិនបើគាត់មិនត្រឡប់ក្រោយទេ គាត់ត្រូវទុកគាត់ចោល ហើយមិនត្រូវប្រយុទ្ធជាមួយគាត់ឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់នៅឆ្ងាយពីគាត់ ប្រសិនបើគាត់ចង់ គាត់អាចបញ្ជាក់វា ឬប្រសិនបើគាត់ចង់ គាត់អាចធ្វើតេសបីហ៍តែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយប្រសិនបើអ្វីដែលការបញ្ជាក់មិនមានឥទ្ធិពលលើវាបានដើរកាត់ពីមុខគាត់ ដូចជាឆ្មាជាដើម គាត់ត្រូវរុញវាដោយជើងរបស់គាត់ ឬធ្វើឱ្យវាជាប់នឹងរបាំង (ស៊ូត្រា) នេះបើយោងតាមការលើកឡើងរបស់ អាល់-Ayni លើគម្ពីរ Sahih អាល់-ពូខារី ហើយគាត់បាន attributing វាទៅឱ្យពួកម៉ាលីគី (Malikiyyah) ហើយគោលការណ៍របស់យើងមិនបដិសេធវាទេ។ ហើយនៅក្នុងនោះផងដែរ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ដើរពីកន្លែងរបស់គាត់ដើម្បីទប់ស្កាត់នោះទេ ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវការពារ និងទប់ស្កាត់វាពីកន្លែងរបស់គាត់ ព្រោះភាពខូចខាតនៃការដើរគឺធំជាងការដើរកាត់របស់វាពីមុខគាត់។ ហើយវាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ត្រឹមតែកម្រិតដែលគាត់អាចទៅដល់ពីកន្លែងឈររបស់គាត់ ហើយវាមិនឈានដល់កម្រិតដែលធ្វើឱ្យសឡាតរបស់គាត់ខូចនោះទេ។ ប្រសិនបើគាត់រុញវាដោយអ្វីដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ ហើយវាបានស្លាប់ នោះគ្មានបាបអ្វីសម្រាប់គាត់ទេដោយការយល់ព្រមពីពួកអ្នកប្រាជ្ញ។ ហើយថាតើសំណង (ឌីយ៉ាហ៍) របស់វាចាំបាច់ ឬវាត្រូវបាត់បង់ដោយឥតប្រយោជន៍? មានទស្សនៈពីរសម្រាប់ពួកអ្នកប្រាជ្ញ ហើយសំណងគឺនៅលើគាត់ពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ទាំងស្រុង ហើយមានការនិយាយថាវាគឺនៅលើក្រុមគ្រួសារ (អាគីឡាh)។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-Durr ពី អាល់-Baqani ថាការធានាគឺចាំបាច់បើយោងតាមសៀវភៅរបស់យើង ហើយវាត្រូវបានបាត់បង់ដោយឥតប្រយោជន៍ចំពោះព្រះតេជគុណ អ៊ីម៉ាម អាល់-Shafi'i ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ព្រោះវាជាអារក្ស (ស្ហៃតូន)» អាល់-Khattabi បាននិយាយថា ន័យរបស់វាគឺថា អារក្សគឺជាអ្នកដែលជំរុញគាត់ឱ្យធ្វើដូច្នេះ ហើយវាអាចត្រូវបានបកស្រាយថា អារក្សគឺខ្លួនអ្នកដែលដើរកាត់នោះ ព្រោះអារក្សគឺជាអ្នកដែលបះបោร និងអាក្រក់មកពីមនុស្ស និងជីន។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ត្រូវបានបកស្រាយថាវាជា...» អ៊ីម៉ាម Muhammad បានបកស្រាយវាថាជាការការពារដោយប្រើអំពើហិង្សា ចំពោះការយកវាទៅតាមអត្ថន័យផ្ទាល់ គឺខុសពីអ្វីដែលជាទូទៅរបស់ប្រជាជន។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ជាមួយនឹងអ្វីដែលយើងបានបង្ហាញពីមុន» ពីប្រសាសន៍របស់ท่าน ﷺ៖ «ពិតណាស់នៅក្នុងសឡាតគឺមានការរវល់» ហើយអល់ឡោះ ﷾ គឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសពីអល់ឡោះដ៏មហិមា។ ជំពូក៖ អំពីអ្វីដែលមិនត្រូវហាមឃាត់ចំពោះអ្នកបន់ស្រន់ នៃសកម្មភាពនានា៖ «វាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេចំពោះគាត់ក្នុងការចងចង្កេះ» ព្រោះវាមានការការពារផ្នែកអាក្រាតកាយ (អូរ៉ាត់) និងការបត់ជើងសម្រាប់ការគោរពបូជា សូម្បីតែ... ជំពូក៖ អំពីអ្វីដែលមិនត្រូវហាមឃាត់ចំពោះអ្នកបន់ស្រន់ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «នៃសកម្មភាពនានា» គឺសំដៅលើពាក្យសម្ដីផងដែរ ដូចជាការសូត្រខ្សឹបខ្សៀវ (ស៊ូរ៉ាត់) ដដែលៗនៅក្នុងរ៉ាក៉ាតទាំងពីរនៃសឡាតណាហ្វិល (Nafل)។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ក្នុងអាវផាយ (Qaba') ដែលមិនបានចងចង្កេះ» អាវផាយ (Qaba') គឺជារាល់សម្លៀកបំពាក់ដែលបើកនៅខាងមុខដូចជាកាហ្វតាន (Kaftan) ហើយមនុស្សដំបូងដែលពាក់វាគឺព្យាការីនៃអល់ឡោះ សុឡៃម៉ាន ﵇ ហើយគោលបំណងគឺថាគាត់បានប្រមូលចុងទាំងពីររបស់វាចូលគ្នាដោយមិនចងវា បើមិនដូច្នេះទេផ្នែកអាក្រាតកាយនឹងត្រូវបានបង្ហាញប្រសិនបើគាត់មិនពាក់អ្វីផ្សេងទៀតក្រៅពីវា។ ប្រសិនបើគាត់កំពុងបន់ស្រន់នៅក្នុងអាវផាយដែលមិនបានចងចង្កេះ នោះគាត់គឺជាអ្នកធ្វើខុស ហើយនៅក្នុងសម្លៀកបំពាក់ផ្សេងទៀតក្រៅពីអាវផាយ មានការនិយាយថាវាត្រូវបានហាមឃាត់ ព្រោះវាជាទង្វើរបស់ពួកគម្ពីរមុន ( Ahl អាល់-Kitab)។ «ហើយវាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ» សម្រាប់ការ «ពាក់ដាវ និងអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា» របស់អ្នកបន់ស្រន់ «ប្រសិនបើគាត់មិនរវល់នឹងចលនារបស់វា» ហើយប្រសិនបើវាធ្វើឱ្យគាត់រវល់ វាមືនត្រូវបានហាមឃាត់ក្នុងស្ថានភាពផ្សេងក្រៅពីសង្គ្រាម។ «ហើយវាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ» សម្រាប់ការមិនដាក់ដៃរបស់គាត់នៅក្នុងរន្ធ និងស្នាមវះរបស់គាត់ យោងតាមទស្សនៈដែលបានជ្រើសរើស ព្រោះវាគ្មានការរវល់ចិត្ត។ «ហើយវាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ» ក្នុងការបែរមុខទៅរកគម្ពីរគូរ៉ាន (Mushaf) ឬដាវដែលព្យួរ ព្រោះពួកវា មិនត្រូវបានគេគោរពបូជាទេ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ﴾ «ឬខ្នងរបស់អ្នកអង្គុយដែលកំពុងនិយាយ» យោងតាមទស្សនៈដែលបានជ្រើសរើស ដើម្បីកុំឱ្យដូចទៅនឹងអ្នកគោរពរូបសំណាក ហើយលោក Ibn អ៊ូម៉ារ បានបន់ស្រន់បែរខ្នងដាក់លោក Nafi' «ឬទៀន ឬចង្កៀង យោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវ» ព្រោះវាគ្មិនដូចនឹងការគោរពបូជារបស់ពួកម៉ាហ្គូស (Magians) ទេ។ «ហើយ» វាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ «ការសំពះ (ស៊ុជូដ) លើកម្រាលដែលមានរូបភាព» ដែលមានព្រលឹង «ដែលមិនបានសំពះលើពួកវា» ព្រោះវាជាការមើលងាយដោយការជាន់លើពួកវា។ ហើយវាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេក្នុងការសម្លាប់ពស់គ្រប់ប្រភេទសម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់សឡាត ប៉ុន្តែចំពោះការភ័យខ្លាចនៃពួកជីន ដូច្នេះគាត់គួរតែទុកពស់ពណ៌សដែលដើរត្រង់ ព្រោះវាបានបំពានសន្យាដែលท่านព្យាការីបានធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយពួកជីនថា ពួកគេមិនត្រូវចូលទៅក្នុងផ្ទះនៃ umat របស់ท่าน ហើយមិនត្រូវបង្ហាញខ្លួនឯងឡើយ ហើយអ្នកបំពានសន្យាគឺជាជនក្បត់ ដូច្នេះគេខ្លាចពីគាត់ ឬពីអ្នកដែល... ខាងក្រោមវា៖ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «និងក្នុងសម្លៀកបំពាក់ផ្សេងពីអាវផាយ មានការនិយាយថាវាត្រូវបានហាមឃាត់» គាត់បានចង្អុលបង្ហាញជាមួយនឹងពាក្យថា "មានការនិយាយថា" ទៅកាន់ភាពខ្សោយរបស់វា ព្រោះវាមានការលំបាក។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «និងវាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ សម្រាប់ការមិនដាក់ដៃរបស់គាត់នៅក្នុងរន្ធរបស់វា» វាគឺជាអ្វីដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Khulasah ហើយអ្វីដែលមាននៅក្នុងនោះត្រូវបានបង្ហាញរួចហើយ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «និងស្នាមវះរបស់វា» គឺស្នាមវះនៃរន្ធដូចជាអាវបំពង់ (Abaya) របស់ជនជាតិ ហ៊ីចាស (Hijazi)។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ព្យួរ» គឺជាការកំណត់អចិន្ត្រៃយ៍។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ឬយកពួកវា...» គឺប្រសិនបើដាវនៅចំពោះមុខគាត់ វាកាន់តែងាយស្រួលក្នុងការយកវាប្រសិនបើគាត់ត្រូវការវា ដូច្នេះវាមមិនតម្រូវឱ្យមានការហាមឃាត់នោះទេ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ឬខ្នងរបស់អ្នកអង្គុយ» គឺអ្នកឈរ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «កំពុងនិយាយ» គឺដោយសម្ងាត់ក្នុងលក្ខណៈដែលគាត់មិនខ្លាចកំហុស ហើយវាត្រូវបានកំណត់ដោយខ្នង ព្រោះការបែរមុខគឺត្រូវបានហាមឃាត់ ហើយការហាមឃាត់គឺនៅលើអ្នករំលោភបំពាន ហើយវាត្រូវបានកំណត់ដោយការនិយាយ ដើម្បីបង្ហាញពីការមិនហាមឃាត់ក្នុងករណីដែលគ្មានវាដោយកាន់តែច្បាស់។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ឬទៀន» លោក Ibn Qutaybah បាននិយាយនៅក្នុងជំពូកអំពីអ្វីដែលបានមកក្នុងនោះ មានភាសាពីរដែលមនុស្សប្រើប្រាស់ទម្រង់ដែលខ្សោយបំផុតគឺ អាល់-Sham' (الشمع) ជាមួយនឹងការស្ងាត់ (Sukun) ហើយទម្រង់ដែលសមស្របជាងគឺការបើកអក្សរ Mim (Fathah) មកពីការពន្យល់ (អាល់-Sharh)។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ព្រោះវាគ្មិនដូចនឹងការគោរពបូជារបស់ពួកម៉ាហ្គូស (Magians) ទេ» ព្រោះពួកម៉ាហ្គូសគោរពបូជាធ្យូងភ្លើង មិនមែនភ្លើងដែលឆេះនោះទេ។ លោក អាល់-Sayyid បាននិយាយវា។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «និងវាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ ការសំពះលើកម្រាល...» នេះគឺជាអ្វីដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Jami' អាល់-Saghir ហើយវាត្រូវបានធ្វើឱ្យត្រឹមត្រូវនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Bada'i' និង Taj អាល់-Shari'ah ហើយការហាមឃាត់ត្រូវបានដោះលែងនៅក្នុងដើម។ លោកបាននិយាយនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Nahr ថាប្រសិនបើទម្រង់ដាច់ខាតត្រូវបានដឹកនាំទៅរកទម្រង់ដែលមានកំណត់ ភាពខុសគ្នានឹងត្រូវបានលុបចោល ហើយអ្វីដែលជាឧបសគ្គចំពោះរឿងនោះនឹងមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធឡើយ។ លោក អាល់-Sayyid បានផ្តល់ព័ត៌មានថា ការសរសេរនៅលើកម្រាល និងអ្វីដែលស្រដៀងគ្នាគឺត្រូវបានហាមឃាត់ សូម្បីតែជាមួយនឹងអក្សរបែកខ្ញែក សូម្បីតែមួយអក្សរក៏ដោយ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ប៉ុន្តែចំពោះការភ័យខ្លាចនៃពួកជីន...» លោក Sadr អាល់-Islam បាននិយាយថា ចម្លើយដែលត្រឹមត្រូវគឺត្រូវមានការប្រុងប្រយ័ត្នในการសម្លាប់ពស់ ដើម្បីកុំឱ្យសម្លាប់ជីន ព្រោះពួកវាធ្វើបាបគាត់យ៉ាងខ្លាំង ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ឃើញពស់ ហើយមានការសង្ស័យថាវាជាជីន គាត់គួរតែនិយាយថាៈ ចូរចេញពីផ្លូវរបស់ពួកមូស្លីម ហើយដើរទៅ។ ប្រសិនបើវាចាកចេញ បើមិនដូច្នេះទេ ព្រោះថាបងប្រុសម្នាក់របស់ខ្ញុំ ដែលចាស់ជាងខ្ញុំ បានសម្លាប់ពស់ដ៏ធំមួយដោយប្រើដាវនៅក្នុងផ្ទះរបស់យើង ដូច្នេះពួកជីនបានវាយប្រហារគាត់រจนกระทั่งពួកគេធ្វើឱ្យគាត់ពិការ ដែលជើងរបស់គាត់មិនអាចកម្រិតបានជិតមួយខែ បន្ទាប់មកពួកយើងបានព្យាបាលគាត់ដោយការធ្វើឱ្យពួកជីនពេញចិត្តរហូតដល់ពួកគេទុកគាត់ចោល ដូច្នេះអ្វីដែលគាត់មានបានបាត់ទៅវិញ។ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលខ្ញុំបានឃើញដោយភ្នែករបស់ខ្ញុំផ្ទាល់។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Qohistani ពីការពន្យល់នៃការបកស្រាយ (អាល់-Ta'wilat) ថាពួកវាខ្សោយជាងមនុស្ស រហូតដល់ពួកគេមិនអាចបំផ្លាញនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្ស និងមិនអាចលួចទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ និងមិនអាចបង្ខូចម្ហូបអាហារ និងភេសជ្ជៈរបស់ពួកគេបានឡើយ។ ហើយមានការពិចារណានៅក្នុងនោះ។ ប្រសាសន៍របស់ท่านថា៖ «ឬពីអ្នកដែលដូចគាត់» គឺនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Khaniyah ដូចជាកូនចៅរបស់អדםដែលត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយដូច្នេះ ហើយនេះត្រូវបានបំពេញបន្ថែមដោយប្រសាសន៍របស់ท่านថា "និងអ្នកបំពានសន្យា" ព្រោះវាស្ថិតក្នុងទីតាំងនៃទូទៅ ហើយប្រសាសន៍របស់ท่าน "ពីគ្រួសាររបស់គាត់" មានន័យថាអ្នកដែលដូចគាត់មកពីគ្រួសាររបស់គាត់ គឺការខូចខាតដោយការសម្លាប់គាត់ ឬវាយគាត់។ ហើយท่านព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរសម្លាប់ពស់ដែលមានបន្ទាត់ពីរនៅលើខ្នង និងពស់ខ្លី ហើយចូរប្រយ័ត្ននឹងពស់ពណ៌ស ព្រោះវាគឺជាមកពីពួកជីន»។ «ហើយ» វាមិនត្រូវបានហាមឃាត់ទេ «ការសម្លាប់ពស់ និងខ្យាដំរី ដែលអ្នកបន់ស្រន់ខ្លាចការធ្វើបាបរបស់វា» គឺពស់ និងខ្យាដំរី «ទោះបីជា» គាត់បានសម្លាប់ពួកវា «ដោយការវាយ និងការបែរចេញពីកිබ្លះ យោងតាមទស្សនៈដែលច្បាស់ជាង»។ វាត្រូវបានកំណត់ដោយការភ័យខ្លាចនៃការធ្វើបាប ព្រោះជាមួយនឹងសុវត្ថិភាព ការធ្វើការងារច្រើនគឺត្រូវបានហាមឃាត់។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់-Sab'iyyat របស់អ្នកប្រាជ្ញ Abu អាល់-Laith ﷾៖ មានប្រាំពីរប្រសិនបើអ្នកបន់ស្រន់ឃើញពួកវា គ្មានបាបអ្វីក្នុងការសម្លាប់ពួកវាឡើយ៖ ពស់ ខ្យាដំរី ចចក (Lizard) ឃ្មុំ (Wasp) ចៃឆ្កែ (Tick) មូស (Flea) និងចៃ (Louse) ហើយសត្វល្អិត និងមូស និងស្រមោចដែលធ្វើបាបដោយការខាំត្រូវបានបន្ថែម ប៉ុន្តែការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការប៉ះនឹងឈាមរបស់ចៃគឺប្រសើរជាង ដើម្បីកុំឱ្យវាទ្រាំទ្រនឹងភាពមិនបរិសុទ្ធដែលហាមឃាត់យោងតាមព្រះតេជគុណ អ៊ីម៉ាម អាល់-Shafi'i ﷾។ ហើយយើងបានបង្ហាញពីមុនមកនូវការហាមឃាត់នៃការយកចៃ និងសម្លាប់វាក្នុងពេលសឡាតយោងតាមលោក អ៊ីម៉ាម ហើយលោកបាននិយាយថា ការកប់វាគឺប្រសើរជាងការសម្លាប់វា ហើយលោក Muhammad បាននិយាយផ្ទុយពីនេះ ហើយលោក Abu Yusuf បាននិយាយអំពីការហាមឃាត់ទាំងពីរ។ «និងគ្មានបាបអ្វីទេក្នុងការក្រឡុកសម្លៀកបំពាក់របស់គាត់» ដោយការងារតិចតួ

ទៅកាន់កន្លែងស៊ូជូដ (ក្រាបសំពះ) និងសណ្ឋានស្រដៀងគ្នានេះ ដូចបានរៀបរាប់រួចហើយ។ ហើយមិនអីទេក្នុងការបំពេញសឡាតនៅលើកម្រាល ព្រំ និងក្រណាត់ក្រាស់ៗ ប្រសិនបើគេអាចស្ัมผាស់ទំហំដីបាន ហើយក៏មិនអីដែរចំពោះការក្រាលខណ្ឌសំពត់ដើម្បីស៊ូជូដពីលើ ក្នុងគោលបំណងការពារពីភាពក្តៅ ភាពត្រជាក់ និងភាពរដុបដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ ប៉ុន្តែ "ភាពប្រសើរជាងគឺការសឡាតនៅលើដីផ្ទាល់" ដោយគ្មានរបាំង "ឬនៅលើអ្វីដែលដុះចេញពីដី" ដូចជាកន្צែងស្មៅ និងស្មៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម ដែលវាប្រសើរជាងកម្រាលព្រំ ព្រោះវាជិតស្និទ្ធនឹងភាពបន្ទាបខ្លួន (ទዋដូអា)។ ហើយមិនអីទេចំពោះការអានសូរ៉ាដដែលម្តងទៀតក្នុងរ៉ាក៉ាតទាំងពីរនៃសឡាតណូហ្វាល (ស្ម័គ្រចិត្ត) ព្រោះទ្វារនៃសឡាតណូហ្វាលមានលក្ខណៈទូលំទូលាយជាង ហើយមានការរាយការណ៍មកថា ព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ្វូ សាឡាម បានឈរអានអាយ៉ាតតែមួយដោយអានដដែលៗនៅក្នុងការធ្វើតាហ្សុដ (សឡាតពេលយប់) របស់លោក។ សូមអល់ឡោះតាហ្អាឡា ប្រោសប្រទានភាពជោគជ័យដល់យើង តាមរយៈការអនុគ្រោះ និងសប្បុរសធម៌របស់ព្រះអង្គ។ --- ទ្រង់បានបែរមុខចេញពីទិសកิบ្លាហ៍ ព្រោះវាជាទង្វើដែលត្រូវបានស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ហើយចៅក្រម ក៉ាឌី ខាន់ បានវិនិច្ឆ័យថា សឡាតនោះខូចដោយសារទង្វើនេះ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ឬដោយការក្រាលខណ្ឌសំពត់ដែលត្រូវស៊ូជូដពីលើ"។ មានការរាយការណ៍ពីលោក អ៉ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ រ៉ស់ហ៊ីមៈហ៊ុលឡោះ ថា លោកធ្លាប់បានធ្វើបែបនោះ ស្រាប់តែមានបុរសម្នាក់ដើរមកក្បែរហើយនិយាយថា៖ អូ! លោកអាចារ្យ សូមកុំធ្វើបែបនេះអី ព្រោះវាជាទង្វើដែលត្រូវបានស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍)។ ពេលនោះ អ៉ីម៉ាម ក៏បានសួរទៅកាន់គាត់ថា៖ អ្នកมาจากណា? គាត់ក៏តបថា៖ មកពីទីក្រុង ខ្វារ៉ាហ្សីម (Khwarazm)។ លោក អ៉ីម៉ាម ក៏បានពោលថា៖ អល់ឡោះហ៊ូ អាក្បារ (អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏អស្ចារ្យ) ការផ្ទេរចំណេះដឹងតាកៀប៉ារ (ការបញ្ជាក់) បានមកពីទីឆ្ងាយ ពោលគឺមកពីជួរដេកចុងក្រោយ មានន័យថាផ្ទុយស្រឡះ គឺចំណេះដឹងផ្នែកច្បាប់ស៊ារីអាហ៍ត្រូវបាននាំយកពីទីនេះទៅកាន់ទីក្រុង ខ្វារ៉ាហ្សីម មិនមែនយកពីទីក្រុង ខ្វារ៉ាហ្សីម មកទីនេះទេ។ បន្ទាប់មក លោកក៏បានសួរគាត់ថា៖ តើនៅឯវិហារអ៊ីស្លាមរបស់អ្នកមានស្មៅដែរឬទេ? គាត់ក៏តបថា៖ មាន។ លោកក៏បានប្រាប់ថា៖ វាអនុញ្ញាតឱ្យសឡាតនៅលើស្មៅ ប៉ុន្តែមិនអនុញ្ញាតឱ្យសឡាតនៅលើខណ្ឌសំពត់នោះទេ។ នេះបើយោងតាមសៀវភៅ អាត់-តាត់នីស (At-Tajnis)។ ហើយភាពច្បាស់លាស់គឺថា ភាពមិនស្អប់ខ្ពើម (មិនម៉ាក្រូហ៍) គឺនៅពេលដែលសម្លៀកបំពាក់នោះមិនត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ជូតសម្អាតទឹកដែលបានប្រើប្រាស់រួច (ទឹកមុស្ត) ពីអវយវៈផ្សេងៗឡើយ បើមិនដូច្នេះទេ វាត្រូវបានចាត់ទុកជាការស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ដោយផ្អែកលើការយោងទៅតាមរឿងនិទានដែលចាត់ទុកវាថាជាភាពមិនស្អាត ទោះបីជាការយោងនោះមិនសូវមានទម្ងន់ក៏ដោយ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ការការពារពីភាពក្តៅ..." ភាពច្បាស់លាស់គឺថា វាត្រូវបានស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ក្នុងការក្រាលវត្ថុទាំងនោះសម្រាប់គោលបំណងក្រៅពីនេះ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ព្រោះវាជិតស្និទ្ធនឹងភាពបន្ទាបខ្លួន" ហើយនៅក្នុងនោះមានការឃ្លាតចាកចេញពីទស្សនៈរបស់ អ៉ីម៉ាម ម៉ាលីក ដែលលោកបានយល់ឃើញថា ការស៊ូជូដនៅលើវត្ថុដែលធ្វើពី រោមសត្វ កប្បាស និងក្រណាត់លីនិន គឺជាទង្វើដែលត្រូវស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ដូចមានចែងក្នុងការពន្យល់ (ស៊ើរហ៍)។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ពីសឡាតណូហ្វាល (ស្ម័គ្រចិត្ត)" ចំណែកឯសឡាតហ្វារ៉ាត់ (កាតព្វកិច្ច) វិញ គឺត្រូវបានស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) លើកលែងតែមានហេតុផលចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអល់ឡោះ ស្ុបហ៍ហាន៉ាវ៉ាតាតាអាឡា គឺជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអภัยទោសពីអល់ឡោះដ៏មហាអស្ចារ្យ។ --- "ជំពូកស្តីពីកត្តាដែលតម្រូវឱ្យកាត់ផ្តាច់សឡាត កត្តាដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ផ្តាច់ និងកត្តាដទៃទៀត" ពីការយឺតយ៉ាវក្នុងការបំពេញសឡាត និងការបោះបង់វាចោល។ "វាគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវកាត់ផ្តាច់សឡាត" ទោះបីជាវាជាសឡាតហ្វារ៉ាត់ (កាតព្វកិច្ច) ក៏ដោយ "ដោយសារការស្រែកសុំជំនួយ" ពីសំណាក់បុគ្គលម្នាក់ "ដែលកំពុងស្ថិតក្នុងទុក្ខវេទនាខ្លាំង" ចំពោះបញ្ហាបន្ទាន់ដែលបានកើតឡើងចំពោះគាត់ ដូចជាពេលដែលមានមនុស្សអយុត្តិធម៌មកតោងជាប់គាត់ ធ្លាក់ទឹក ឬមានសត្វសាហាវមកឃឃាំង រួចហើយគាត់ស្រែកសុំជំនួយ "ពីអ្នកកំពុងសឡាត" ឬពីអ្នកដទៃ ហើយអ្នកកំពុងសឡាតនោះមានសមត្ថភាពអាចជួយការពារគាត់បាន។ ហើយ "មិនមែនជា" កាតព្វកិច្ចដែលត្រូវកាត់ផ្តាច់សឡាតនោះទេ "ដោយសារការស្រែកហៅពីសំណាក់មាតាបិតាណាមួយ" ក្រៅពីករណីសុំជំនួយ ព្រោះថា... --- ជំពូកស្តីពីកត្តាដែលតម្រូវឱ្យកាត់ផ្តាច់សឡាត និងកត្តាដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ផ្តាច់វា ពេលដែលលោកបានបញ្ចប់ការបកស្រាយអំពីកត្តាបំផ្លាញសឡាតដែលត្រូវបានហាមឃាត់តាមក្របខ័ណ្ឌស៊ារីអាហ៍ លោកក៏បានចាប់ផ្តើមបន្តទៅកត្តាបំផ្លាញដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត ហើយលោកបានដាក់បញ្ចូលកត្តាដែលត្រូវស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) នៅចន្លោះកណ្តាល ព្រោះវាជាកម្រិតមធ្យមរវាងភាពខូចខាត និងភាពត្រឹមត្រូវពេញលេញ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ឬមានសត្វសាហាវមកឃឃាំង" មានន័យថាវាលោហចូលលើគាត់។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ហើយមានសមត្ថភាពអាចជួយការពារបាន" បើមិនដូច្នេះទេ គឺវាត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យកាត់ផ្តាច់សឡាតឡើយ ព្រោះគ្មានប្រយោជន៍។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានលើកឡើងថា៖ ភាពច្បាស់លាស់គឺវាជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវកាត់ផ្តាច់សឡាត ទោះបីជាមានការភ័យខ្លាចក្រែងផុតម៉ោងសឡាតក៏ដោយ ដោយប្រៀបធៀបទៅនឹងបញ្ហាកිබ្លាហ៍។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ក្រៅពីការស្រែកសុំជំនួយ" ដូច្នេះហើយច្បាប់ទាក់ទងនឹងមាតាបិតាគឺ... ការកាត់ផ្តាច់សឡាត គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើងឡើយ លើកលែងតែមានភាពចាំបាច់ខ្លាំងប៉ុណ្ណោះ។ លោក តរ៉ស់ហាវិយ៍ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺជាករណីសម្រាប់សឡាតហ្វារ៉ាត់ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាជាសឡាតណូហ្វាល (ស្ម័គ្រចិត្ត) វិញ ប្រសិនបើមាតាបិតាណាមួយដឹងថាគាត់កំពុងសឡាតហើយបានស្រែកហៅគាត់ គឺមិនអីទេប្រសិនបើគាត់មិនតបតនឹងការហៅនោះ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេមិនដឹងទេ គាត់គួរតែតបត។ "វាត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ផ្តាច់សឡាត" ទោះបីជាវាជាសឡាតហ្វារ៉ាត់ក៏ដោយ "ដោយសារតែការលួច" ដែលមានការព្រួយបារម្ភចំពោះ "ទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃស្មើនឹងមួយឌៀរហាំ (Dirham)" ព្រោះវាជាទ្រព្យសម្បត្តិ ហើយท่านរ៉សូល សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ្វូ សាឡាម បានមានបន្ទូលថា៖ "ចូរអ្នកការពារប្រយុទ្ធដើម្បីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកចុះ"។ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះអ្វីដែលមានតម្លៃតិចជាងនេះ យោងតាមទស្សនៈដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត (អាសហ៉ាប់) ព្រោះបុគ្គលនោះនឹងត្រូវចាប់ឃុំឃាំងសូម្បីតែក្នុងតម្លៃមួយដានីក់ (Danik) ក៏ដោយ។ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរ ប្រសិនបើឆ្នាំងបាយរបស់នាងពុះហៀរ ឬមានការព្រួយបារម្ភចំពោះកូនរបស់ខ្លួន ឬប្រសិនបើជនកំសត់ (កាហ្វេ) ម្នាក់បានទាមទារឱ្យបង្ហាញសាសនាអ៊ីស្លាមដល់រូបគេ។ ហើយទោះបីជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបានលួចនោះ "ជារបស់អ្នកដទៃ" គឺមិនមែនជារបស់អ្នកសឡាតផ្ទាល់ក៏ដោយ គឺដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើអយុត្តិធម៌ និងការហ้ามឃាត់អំពើអាក្រក់។ "និង" ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ផ្តាច់សឡាតដោយសារតែការព្រួយបារម្ភ "ភាពភ័យខ្លាច" ពី "ចចក" ឬសត្វស្រដៀងគ្នា "ចំពោះហ្វូងសត្វពពែ គោក្របី" ឬសត្វផ្សេងទៀត "ឬការព្រួយបារម្ភពីការធ្លាក់ចុះ" មានន័យថា ការធ្លាក់ "របស់មនុស្សខ្វាក់" ឬអ្នកដទៃដែលគ្មានចំណេះដឹង "ទៅក្នុងអណ្តូង ឬប្រហោងផ្សេងៗ" ដូចជាលេណដ្ឋាន ឬនៅលើដំបូលផ្ទះ ហើយប្រសិនបើមានការសន្និដ្ឋានខ្លាំងថាគាត់នឹងធ្លាក់ចុះនោះ វាក្លាយជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវកាត់ផ្តាច់សឡាត ទោះបីជាវាជាសឡាតហ្វារ៉ាត់ក៏ដោយ "និង" វាក៏ដូចគ្នាផងដែរ "ប្រសិនបើឆ្មប (អ្នកសម្រាលកូន) មានការព្រួយបារម្ភ" គឺស្រ្តីដែលត្រូវបានគេហៅថាជាអ្នកទទួលទារកក្នុងពេលដែលទារកកំពុងចេញពីផ្ទៃម្តាយ ប្រសិនបើនាងមានការសន្និដ្ឋានខ្លាំងថា "ការស្លាប់របស់ទារក" ការខូចខាតអវយវៈណាមួយរបស់ទារក ឬការស្លាប់របស់ម្តាយ ប្រសិនបើនាងละបង់ការងារនោះ គឺវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់នាងក្នុងការយឺតយ៉ាវសឡាតចេញពីពេលវេលារបស់វា និងកាត់ផ្តាច់វាប្រសិនបើនាងកំពុងបំពេញវា "ប៉ុន្តែបើគ្មានការព្រួយបារម្ភទេ គឺមិនអីទេក្នុងការយឺតយ៉ាវសឡាត ហើយត្រូវបែរទៅយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះទារកវិញ" ដោយសារតែមានហេតុផលចាំបាច់ ស្រដៀងនឹងពេលដែលព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ្វូ សាឡាម បានយឺតយ៉ាវសឡាតចេញពីពេលវេលារបស់វានៅថ្ងៃខុនដក់ (Khandaq)។ "ហើយក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះអ្នកធ្វើដំណើរ..." --- ក្នុងករណីនោះ គឺដូចគ្នាទៅនឹងបុគ្គលទាំងពីរនាក់មុនដែរ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ព្រោះថាការកាត់ផ្តាច់សឡាតគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ" នេះបានធ្វើឱ្យយល់ថា ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកនិពន្ធដែលថា វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវកាត់ផ្តាច់សឡាតនោះ គឺសំដៅទៅលើការហាមឃាត់មិនឱ្យកាត់ផ្តាច់វា។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "មិនអីទេបើគាត់មិនតបត" ពាក្យថា "មិនអីទេ" បានបង្ហាញថា ការតបតគឺជារឿងដែលប្រសើរជាងនៅពេលដែលដឹង។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "គាត់តបតនឹងការហៅនោះ" មានន័យថាជាកាតព្វកិច្ច។ អនុសាខា៖ វាគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកសឡាតក្នុងការតបតចំពោះការអਦਾសរវាងព្យាការី សឡាឡោះហ៊ូ អាល័យហ្វូ សាឡាម ហើយមានការខ្វែងគំនិតគ្នាចំពោះការបដិសេធសឡាតក្នុងករណីនោះ ដូចដែលបានរៀបរាប់ដោយលោក បាដរ៍ អាល់អ៉ីនី (អាល់-Badr អាល់-Ayni) និងលោក អាប៊ូ អ៉ីសស៊ូដ (Abu អាល់-Su'ud) ក្នុងការពន្យល់សូរ៉ា អាល់-អានហ្វាល (អាល់-Anfal)។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ដែលមានការព្រួយបារម្ភចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃស្មើនឹងមួយឌៀរហាំ" ភាពប្រសើរជាងគឺការលុបចោលពាក្យថា "ព្រួយបារម្ភ" ចោល ព្រោះវាបង្កប់ន័យថាច្បាប់គឺខុសគ្នាប្រសិនបើសកម្មភាពចោរកម្មបានកើតឡើងជាក់ស្តែង ទោះបីជាការពិតវាមានលក្ខណៈដូចគ្នាក៏ដោយ ហេតុផលនេះហើយទើបលោកមិនបានដាក់បន្ថែមពាក្យនេះនៅក្នុងសៀវភៅការពន្យល់ (ស៊ើរហ៍) និងសៀវភៅរបស់លោក សាយ៉េដ ឡើយ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ព្រោះបុគ្គលនោះនឹងត្រូវចាប់ឃុំឃាំងសូម្បីតែក្នុងតម្លៃមួយដានីក់ក៏ដោយ" ភាពច្បាស់លាស់នៃការកំណត់នេះគឺថា វាម نهិវាមិនអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ផ្តាច់សឡាត ឬចាប់ឃុំឃាំងសម្រាប់តម្លៃដែលតិចជាងមួយដានីក់នោះទេ ដោយសារតែតម្លៃវាទាបពេក ដែលត្រូវបានពន្យល់ដោយអ្នកប្រាជ្ញខ្លះ។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-មិសបាហ៍ (អាល់-Misbah) បានបញ្ជាក់ថា ពាក្យថា ឌានីក់ (Danik) គឺជាពាក្យប្រាក់បរទេស ដែលមានតម្លៃស្មើនឹងមួយភាគប្រាំាំនៃប្រាក់ឌៀរហាំ ហើយប្រាក់ឌៀរហាំអ៊ីស្លាមមានតម្លៃស្មើនឹងគ្រាប់ខ្សាយចំនួនដប់ប្រាំាំប្រាំាំ ហើយមួយដានីក់មានតម្លៃស្មើនឹងពីរគ្រាប់ខ្សាយ និងពីរភាគបីនៃមួយគ្រាប់ខ្សាយ ហើយអក្សរ ន (នួន) គឺអានដកសង្កត់ច្បាស់ជាងអក្សរបើក (ហ្វាតហ៍) ។ល។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ឬប្រសិនបើឆ្នាំងបាយរបស់នាងពុះហៀរ" ប្រសិនបើលោកប្រើពាក្យថា "ឆ្នាំងបាយ" ដើម្បីទូទៅដល់ករណីដែលអ្វីៗនៅក្នុងនោះជារបស់ប្តីនាង គឺវានឹងមានលក្ខណៈទូលំទូលាយជាង ព្រោះភាពច្បាស់លាស់គឺថាច្បាប់គឺតែមួយ ឬការបន្ថែមនេះគឺសម្រាប់ទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធបំផុត ហើយវាត្រូវតែពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ឬមានការព្រួយបារម្ភចំពោះកូនរបស់ខ្លួន" មានន័យថាការទប់ស្កាត់កុំឱ្យកូនទទួលរងការឈឺចាប់ពីការយំ ឬស្រែក។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ "ឬប្រសិនបើជនកំសត់បានទាមទារ..." ការអនុញ្ញាតឱ្យគាត់បន្តសឡាតគឺដោយសារ

ជំពូក៖ ថ្វាយបង្គំវិត្រ និងច្បាប់វិន័យផ្សេងៗ បន្ទាប់ពីបានបញ្ជាក់អំពីកាតព្វកិច្ចខាងផ្នែកជំនឿ (កាតព្វកិច្ចខាងចំណេះដឹង) រួចមក អ្នកនិពន្ធបានចាប់ផ្តើមបញ្ជាក់អំពីកាតព្វកិច្ចខាងផ្នែកប្រតិបត្តិ។ ពាក្យ «វិត្រ» តាមន័យភាសា គឺចំនួនសេស ដែលផ្ទុយពីចំនួនគូ។ រីឯតាមន័យច្បាប់ឥស្លាម (ស៊ារីអា) គឺជានមស្ការ (សឡាត) ពិសេសមួយ។ គាត់បានរៀបរាប់អំពីលក្ខណៈរបស់វាដោយពោលថា៖ «សឡាតវិត្រ គឺជានិយតកិច្ច (វាជីប)» តាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត ហើយវាជាមតិចុងក្រោយបង្អស់របស់ឥម៉ាម (អាប៊ូ ហាណីហ្វះ)។ ហើយមានសេចក្តីរាយការណ៍ពីគាត់ដែរថា វាជាស៊ូណាន់ត់ ដែលជាមតិរបស់សិស្សទាំងពីររបស់គាត់ (អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ និងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ))។ ក៏មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីគាត់ថា វាជាហ្វារឌូ (កាតព្វកិច្ចដាច់ខាត) ផងដែរ។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានសម្រុះសម្រួលរវាងសេចក្តីរាយការណ៍ទាំងនេះថា៖ វាជាហ្វារឌូខាងផ្នែកប្រតិបត្តិ (ពោលគឺមិនត្រូវបោះបង់ចោលឡើយ) ជាវាជីបខាងផ្នែកជំនឿ (អ្នកបដិសេធមិនត្រូវចាត់ទុកជាកាហ្វៀឡើយ) និងជាស៊ូណាន់ត់ខាងផ្នែកភស្តុតាង (ដោយសារវាត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងស៊ូណាន់ត់)។ ហេតុផលនៃភាពជាវាជីប គឺផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់រ៉សូលុលឡោះ ﷺ៖ «សឡាតវិត្រ គឺជាសច្ចធម៌ ដូច្នេះអ្នកណាដែលមិនធ្វើសឡាតវិត្រ គេមិនមែនជាប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំឡើយ។ សឡាតវិត្រ គឺជាសច្ចធម៌ ដូច្នេះអ្នកណាដែលមិនធ្វើសឡាតវិត្រ គេមិនមែនជាប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំឡើយ។ សឡាតវិត្រ គឺជាសច្ចធម៌ ដូច្នេះអ្នកណាដែលមិនធ្វើសឡាតវិត្រ គេមិនមែនជាប្រជាជាតិរបស់ខ្ញុំឡើយ» (កត់ត្រាដោយ អាប៊ូ ដាវូដ និង អាល់ហាកិម ហើយគាត់បានចាត់ថ្នាក់វាជាហាឌីសស្ហាហ៊ីហ៍)។ --- កំណត់ចំណាំពន្យល់៖ * ការបញ្ជាក់អំពីកាតព្វកិច្ចខាងផ្នែកជំនឿ៖ សំដៅលើជំនឿដែលអ្នកបដិសេធនឹងក្លាយជាកាហ្វៀ។ បន្ទាប់មកទើបចាប់ផ្តើមរៀបរាប់អំពីប្រតិបត្តិការដែលត្រូវអនុវត្ត។ * សឡាតពិសេស៖ គឺមានបីរ៉កអាត់ ដោយជម្រាបសឡាមតែមួយលើកនៅចុងបញ្ចប់ និងមានការអានទូអាល់កូនូតនៅរ៉កអាត់ទីបី។ វាខុសពីសឡាតម៉ាហ្ហ្រិប ត្រង់ថាវាត្រូវអានស៊ូរ៉ាត់ អាល់-ហ្វាទីហះ និងស៊ូរ៉ាត់ផ្សេងទៀតនៅក្នុងរ៉កអាត់ទីបីផងដែរ។ * ការសម្រុះសម្រួលមតិ៖ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះបានពន្យល់ថា វាជីបមានពីរប្រភេទ៖ វាជីបដែលមានកម្លាំងស្មើហ្វារឌូ (ដូចជាសឡាតវិត្រ) និងវាជីបដែលទាបជាងហ្វារឌូក្នុងការប្រតិបត្តិប៉ុន្តែខ្ពស់ជាងស៊ូណាន់ត់ (ដូចជាការកម្រិតអានអាល់-ហ្វាទីហះ)។ * កាតព្វកិច្ចនៃសឡាតវិត្រ គឺទូលំទូលាយចំពោះមនុស្សគ្រប់រូប ទាំងអ្នកជា និងខ្ញុំកញ្ជើ ទាំងបុរស និងស្ត្រី ឱ្យតែជាអ្នកមានកាតព្វកិច្ចសាសនា (ពោលគឺគ្រប់អាយុ និងមានសតិសម្បជញ្ញៈ)។ * ចំពោះហាឌីសស្តីពីអ្នកស្រុកស្រែដែលបានសួរថា «តើមានកាតព្វកិច្ចផ្សេងទៀតក្រៅពីសឡាតទាំងប្រាំដែរឬទេ?» ព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា «គ្មានទេ លើកលែងតែអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត»។ ហាឌីសនេះមិនបានបញ្ជាក់ថាវិត្រមិនមែនជាវាជីបនោះទេ ព្រោះព្រឹត្តិការណ៍នោះកើតឡើងនៅដើមសម័យឥស្លាម ហើយសឡាតវិត្រត្រូវបានកំណត់ជាវាជីបនៅពេលក្រោយ។ --- ហើយពាក្យថា «សច្ចធម៌» បញ្ជាក់អំពីភាពជាវាជីប។ ចំនួនរ៉កអាត់នៃសឡាតវិត្រ គឺ «បីរ៉កអាត់» ដោយលក្ខខណ្ឌត្រូវធ្វើ «ដោយជម្រាបសឡាមតែមួយលើក» នៅចុងបញ្ចប់ ព្រោះរ៉សូលុលឡោះ ﷺ «ធ្លាប់ធ្វើសឡាតវិត្របីរ៉កអាត់ ដោយមិនបានជម្រាបសឡាមឡើយ លើកលែងតែនៅចុងបញ្ចប់នៃរ៉កអាត់ទាំងនោះ» (ចាត់ថ្នាក់ស្ហាហ៊ីហ៍ដោយ អាល់ហាកិម ដោយផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌរបស់ពុខារី និងមូស៊្លីម)។ ហើយត្រូវ «អានស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ និងស៊ូរ៉ាត់មួយទៀតជាកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងគ្រប់រ៉កអាត់» ដោយមានសេចក្តីរាយការណ៍ថា ព្យាការី ﷺ «បានអាននៅក្នុងរ៉កអាត់ទីមួយ (បន្ទាប់ពីអាល់-ហ្វាទីហះ) នូវស៊ូរ៉ាត់ អាល់អាឡា (Sabbihisma Rabbikal A'la) នៅក្នុងរ៉កអាត់ទីពីរនូវស៊ូរ៉ាត់ អាល់កាហ្វិរូន (Qul Ya Ayyuhal Kafirun) និងនៅក្នុងរ៉កអាត់ទីបីនូវស៊ូរ៉ាត់ អាល់ឥក្លាស (Qul Huwallahu Ahad) ហើយបានអានទូអាល់កូនូតមុនពេលរូកួ»។ ហើយនៅក្នុងហាឌីសរបស់លោកស្រី អាអ៊ីស្ហះ ﵂ បាននិយាយថា «លោកបានអាននៅក្នុងរ៉កអាត់ទីបីនូវស៊ូរ៉ាត់ អាល់ឥក្លាស និងស៊ូរ៉ាត់ អាល់មូអាវីហ្សាទ៉ែន (អាល់ហ្វាឡក់ និងអានណាស)»។ ដូច្នេះ គេអាចអនុវត្តតាមហាឌីសទាំងពីរនេះនៅក្នុងពេលខ្លះៗ ដោយមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតឡើយ។ ហើយត្រូវ «អង្គុយ (អានតាសះហ៊ុត) ជាកាតព្វកិច្ចនៅចុងបញ្ចប់នៃពីរ៉កអាត់ដំបូង» ព្រោះមានសេចក្តីរាយការណ៍មក ហើយ «ត្រូវអានត្រឹមតែតាសះហ៊ុតប៉ុណ្ណោះ» (ដោយមិនត្រូវអានសឡាវ៉ាត់ឡើយ) ដោយសារតែវាមានលក្ខណៈស្រដៀងនឹងហ្វារឌូ។ ហើយ «មិនត្រូវអានទូអាបើក (អាល់ឥស្ទីហ្វតាហ៍) ឡើយ នៅពេលក្រោកឈរឡើងទៅរ៉កអាត់ទីបី» ព្រោះវាមិនមែនជាការចាប់ផ្តើមសឡាតថ្មីនោះទេ។ «នៅពេលដែលអានស៊ូរ៉ាត់នៅក្នុងរ៉កអាត់ទីបីចប់ហើយ ត្រូវលើកដៃទាំងពីរឡើងស្មើនឹងត្រចៀក» ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងដើម លើកលែងតែក្នុងករណីធ្វើសឡាតសង (កៈឌរ) នៅមុខមហាជន ដើម្បីកុំឱ្យគេមើលឃើញថាជាការធ្វេសប្រហែស។ --- កំណត់ចំណាំពន្យល់៖ * អ្នកប្រាជ្ញផ្នែកហ្វិកហ៍ហ៍ទាំងប្រាំពីរ និងបណ្តាសលហ្វ (អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុន) បានឯកភាពគ្នាថា សឡាតវិត្រគឺមានបីរ៉កអាត់ ដោយជម្រាបសឡាមតែមួយលើកនៅចុងបញ្ចប់។ នេះជាមតិរបស់លោក អាប៊ូ បាខើរ, លោក ឧមើរ, ក្រុមអាប់ឌុលឡោះ (ឥប្នុ អាប់បាស, ឥប្នុ ឧមើរ, ឥប្នុ មស៊ូដ, ឥប្នុ ហ្សូប៉ែរ) និងលោក អាប៊ូ ហ៊ុរ៉ៃរ៉ោះ។ * មានសេចក្តីរាយការណ៍ថា លោក ឧមើរ ﵁ បានឃើញលោក សៈអ៊ីទ ធ្វើសឡាតវិត្រតែមួយរ៉កអាត់ លោកក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើសឡាតដាច់កង់អ្វីនេះ? ចាប់គូឱ្យវា ឬមួយខ្ញុំនឹងដាក់ទោសអ្នក»។ * លក្ខខណ្ឌនៃការសូត្រ៖ ត្រូវអានស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ និងស៊ូរ៉ាត់មួយទៀតនៅក្នុងគ្រប់រ៉កអាត់ទាំងអស់នៃសឡាតវិត្រ។ --- អ្នកសឡាតត្រូវ «ពោលតក៍បៀរ (អល់ឡោះហ៊ូ Akbar)» ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ស្ថានភាពនៃការសុំទូអា ហើយ «បន្ទាប់ពីតក៍បៀររួច ត្រូវឈរអានទូអាល់កូនូត» ព្រោះព្យាការី ﷺ ធ្លាប់អានទូអាល់កូនូតនៅក្នុងសឡាតវិត្រមុនពេលរូកួ។ តាមមតិរបស់ឥម៉ាម (អាប៊ូ ហាណីហ្វះ) គឺត្រូវដាក់ដៃស្តាំលើដៃឆ្វេង (ដដែល)។ ឯតាមសេចក្តីរាយការណ៍ពីលោក អាប៊ូ យូស៊ូហ្វ គឺត្រូវលើកដៃទាំងពីរឡើង ដូចដែលលោក ឥប្នុ មស៊ូដ បានលើកដៃទាំងពីរឡើងត្រឹមទ្រូង ដោយផ្កាប់ខ្នងដៃចុះក្រោម និងលាតបាតដៃឡើងលើមេឃ។ ការអានទូអាល់កូនូតនេះ គឺ «ធ្វើឡើងមុនពេលរូកួនៅក្នុងគ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់នៃឆ្នាំ ហើយមិនត្រូវអានទូអាល់កូនូតនៅក្នុងសឡាតផ្សេងក្រៅពីវិត្រឡើយ»។ នេះជាមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុត ដោយសារប្រសាសន៍របស់លោក អាន៉ាស់ ថា៖ រ៉សូលុលឡោះ ﷺ បានអានទូអាល់កូនូតនៅក្នុងសឡាតស៊ូបហ៊ីបន្ទាប់ពី រូកួ ដើម្បីបួងសួងដាក់បណ្តាសាលើកុលសម្ព័ន្ធអារ៉ាប់មួយចំនួន (រ៉ៈអិល, ហ្សកវ៉ាន, និងអូសយ្យ៉ះ) នៅពេលដែលពួកគេបានសម្លាប់ក្រុមអ្នកចងចាំគម្ពីរអាល់កូអានប្រមាណ ៧០ ឬ ៨០ នាក់។ បន្ទាប់មក លោកបានបោះបង់វាចោលវិញនៅពេលដែលទទួលបានជ័យជម្នះលើពួកគេ ដែលនេះបញ្ជាក់ថាវាត្រូវបានលុបចោល (ណាសាខ៍)។ ប្រសិនបើតន្តការអាសន្ន ឬគ្រោះមហន្តរាយ (កាតព្វកិច្ចណាហ្ស៊ីឡះ) ធ្លាក់មកលើប្រជាជាតិមូស្លីម ឥម៉ាមអាចអានទូអាល់កូនូតនៅក្នុងសឡាតដែលអានសំឡេងខ្លាំងបាន។ នេះជាមតិរបស់ស៊ុហ្វយ៉ាន អាល់សាវរី និងឥម៉ាម អាហ្មាត់។ រីឯមហាជនអ្នកប្រាជ្ញហ្វាឌីសបានយល់ឃើញថា ការអានទូអាល់កូនូតនៅពេលមានអាសន្ន គឺត្រូវអនុវត្តនៅក្នុងគ្រប់សឡាតទាំងអស់។ ឥម៉ាម អាប៊ូ ហ្ចាផារ អាល់តូហាវី (សូមអល់ឡោះមេត្តាករុណាដល់លោក) បានពោលថា៖ តាមពិតទៅ មិនត្រូវអានទូអាល់កូនូតនៅក្នុងសឡាតស៊ូបហ៊ីនៅជិតយើងឡើយ ប្រសិនបើគ្មានគ្រោះមហន្តរាយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានចលាចល ឬគ្រោះមហន្តរាយកើតឡើង គឺមិនអីនោះទេ (ក្នុងការអានវា) ដូចដែលរ៉សូលុលឡោះ ﷺ ធ្លាប់បានធ្វើ (ពោលគឺបន្ទាប់ពី រូកួ)។ ពាក្យ «កូនូត» តាមន័យ «ន័យរបស់វាគឺការសុំទូអា» នៅក្នុងសឡាតវិត្រ។

ជំពូកស្តីពីការបកស្រាយអំពីការអនុវត្តកុសលកម្មបន្ថែម (អន-ណាវ៉ាហ្វិល) ពាក្យថា «ណាវ៉ាហ្វិល» (ការអនុវត្តបន្ថែម) គឺមានន័យទូលំទូលាយជាងពាក្យថា «ស៊ូណាន់ន់» (ស៊ូណាន់ត់) ព្រោះរាល់ស៊ូណាន់ត់សុទ្ធតែជាណាវ៉ាហ្វិល ប៉ុន្តែមិនមែនរាល់ណាវ៉ាហ្វិលសុទ្ធតែជាស៊ូណាន់ត់នោះទេ។ តាមភាសាវិទ្យា «ណាហ្វិល» មានន័យថា ការបន្ថែម។ ចំណែកក្នុងន័យនៃគោលការណ៍សាសនា (ហ្វិកហ៍ហ៍) វាគឺជាការប្រតិបត្តិគោរពបូជាដែលមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រឌូ) មិនមែនជាកិច្ចការចាំបាច់ (វ៉ាហ្ស៊ីប) និងមិនមែនជាស៊ូណាន់ត់។ រីឯពាក្យថា «ស៊ូណាន់ត់» តាមភាសាវិទ្យាមានន័យថា មាគ៌ា ឬគន្លងដែលត្រូវបានជ្រើសរើស (មិនថាជាទីពេញចិត្ត ឬមិនពេញចិត្ត)។ ចំណែកក្នុងន័យនៃសាសនា វាគឺជាមាគ៌ាដែលត្រូវបានអនុវត្តក្នុងសាសនា ដោយមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច ឬកិច្ចការចាំបាច់ឡើយ។ លោកកាឌី អាប់ប៊ូហ្សៃដ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការអនុវត្តកុសលកម្មបន្ថែម (ណាវ៉ាហ្វិល) ត្រូវបានកំណត់ឡើងដើម្បីបំពេញបន្ថែមនូវចំណុចខ្វះខាតដែលកើតមានឡើងក្នុងកាតព្វកិច្ច (ហ្វ័រឌូ) ព្រោះថាទោះបីជាអ្នកបម្រើអល់ឡោះមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនអាចជៀសផុតពីការធ្វេសប្រហែសបានឡើយ។ លោកកាឌីខាន់ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការអនុវត្តស៊ូណាន់ត់មុនពេលសឡាតកាតព្វកិច្ច ត្រូវបានកំណត់ឡើងដើម្បីកាត់ផ្តាច់នូវការល្បួងរបស់ស្ងៃតន (អារក្ស) ព្រោះស្ងៃតនតែងតែនិយាយថា៖ «អ្នកដែលមិនស្តាប់បង្គាប់ខ្ញុំក្នុងការបោះបង់ចោលកិច្ចការដែលមិនមែនជាកាតព្វកិច្ច ចុះទម្រាំកិច្ចការដែលជាកាតព្វកិច្ច តើគេនឹងស្តាប់បង្គាប់ខ្ញុំក្នុងការបោះបង់វាដោយរបៀបណា?»។ ស៊ូណាន់ត់ត្រូវបានបែងចែកជា ស៊ូណាន់ត់ដែលត្រូវបានណែនាំ (មន់ឌូបាន) និងស៊ូណាន់ត់ដែលត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់ (មូអាក់កាដា)។ ក្នុងចំណោមស៊ូណាន់ត់ដែលត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់នោះគឺ៖ ១. សឡាតពីររ៉ាកាតមុនពេលសឡាតហ្វាចរ (ព្រឹកព្រលឹម)៖ វាគឺជាស៊ូណាន់ត់ដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុត។ ២. សឡាតពីររ៉ាកាតបន្ទាប់ពីសឡាតហ្ស៊ូហ័រ។ ៣. សឡាតពីររ៉ាកាតបន្ទាប់ពីសឡាតម៉ាក្រិប។ ៤. សឡាតពីររ៉ាកាតបន្ទាប់ពីសឡាតអ៊ីសាក។ ៥. សឡាតបួនរ៉ាកាតមុនពេលសឡាតហ្ស៊ូហ័រ។ ៦. សឡាតបួនរ៉ាកាតមុនពេលសឡាតជូមអាហ៍ (ថ្ងៃសុក្រ)។ ៧. សឡាតបួនរ៉ាកាតបន្ទាប់ពីសឡាតជូមអាហ៍។ ចំណែកស៊ូណាន់ត់ដែលត្រូវបានណែនាំ (មន់ឌូបាន) រួមមាន៖ - បួនរ៉ាកាតមុនពេលសឡាតអាស្រ៍។ - បួនរ៉ាកាតមុនពេលសឡាតអ៊ីសាក។ - បួនរ៉ាកាតបន្ទាប់ពីសឡាតអ៊ីសាក។ - ប្រាំមួយរ៉ាកាតបន្ទាប់ពីសឡាតម៉ាក្រិប (ដើម្បីទទួលបានឋានៈជាអ្នកដែលតែងតែត្រឡប់ទៅរកអល់ឡោះវិញ - អាវ៉ាប៊ីន)។ រ៉សូល (សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសន្តិភាពដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានអ្នកបម្រើអល់ឡោះជាមូស្លីមណាម្នាក់ដែលអនុវត្តសឡាតដោយស្ម័គ្រចិត្ត (តតតូអ៊ូ) ចំនួន ១២ រ៉ាកាតក្នុងមួយថ្ងៃក្រៅពីសឡាតកាតព្វកិច្ចនោះទេ លើកលែងតែអល់ឡោះនឹងសាងសង់ផ្ទះមួយសម្រាប់គេនៅក្នុងឋានសួគ៌»។ (រាយការណ៍ដោយ មូស្លីម)។

នេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ជូន៖ ជំពូកស្តីពីការគោរពវិហារ (តាហ៊ីយ៉ាតុលម៉ាស៊ីដ) ការសឡាតដុហា និងការបំពេញកិច្ចគោរពប្រតិបត្តិនៅពេលយប់ យូស៊ូហ្វ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់មានទម្លាប់អានគម្ពីរគួរអាននៅពេលយប់ នោះការបង្កើនចំនួនរ៉ាកាត (Raka'at) គឺប្រសើរជាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមិនមានទម្លាប់បែបនេះទេ ការឈរអានឱ្យបានយូរគឺប្រសើរជាង ព្រោះថាការឈរនៅពេលដំបូងមិនមានភាពខុសគ្នានោះទេ ហើយវាថែមទាំងទទួលបានផលបុណ្យពីការរូកូអ៍ និងស៊ូជូដ (ការក្រាប) បន្ថែមទៀត។ នៅក្នុងគម្ពីរ «អាល់មុជតាប៉ា» បានលើកឡើងពីប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ដែលបានប្រាប់អ្នកសួរម្នាក់ថា៖ «ចូរអ្នកបង្កើនការស៊ូជូដ (ការក្រាប)» ហើយបានប្រាប់អ្នកម្នាក់ទៀតថា៖ «ចូរអ្នកជួយខ្លួនឯងដោយការបង្កើនការស៊ូជូដ»។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស្ថានភាពដែលអ្នកបម្រើម្នាក់នៅជិតបំផុតនឹងម្ចាស់របស់គេ (អល់ឡោះ) គឺនៅពេលដែលគេកំពុងស៊ូជូដ» ពីព្រោះការស៊ូជូដគឺជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃភាពបន្ទាបខ្លួន និងការគោរពប្រតិបត្តិ។ អល់ឡោះ ﷾ គឺទ្រង់ជ្រាបច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមអភ័យទោសចំពោះអល់ឡោះដ៏មហិមា។ ជំពូកស្តីពីការគោរពវិហារ (តាហ៊ីយ៉ាតុលម៉ាស៊ីដ) ការសឡាតតាហ៊ីយ៉ាតុលម៉ាស៊ីដ គឺមានលក្ខណៈជាស៊ូណាន់ន់ (ការណែនាំ) ចំនួនពីររ៉ាកាត ដែលត្រូវអនុវត្តនៅពេលដែលមិនមែនជាពេលវេលាដែលត្រូវបានហាមឃាត់ មុនពេលអង្គុយចុះ។ នេះយោងតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «នៅពេលដែលអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាចូលទៅក្នុងវិហារ កុំទាន់អង្គុយចុះរហូតទាល់តែបានសឡាតពីររ៉ាកាតសិន»។ ការសឡាតហ្វារឌូ (កាតព្វកិច្ច) ក៏អាចជំនួសការសឡាតនេះបានដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកចូលទៅក្នុងវិហារច្រើនដងក្នុងមួយថ្ងៃ ការសឡាតពីររ៉ាកាតគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ។ នៅពេលចូលទៅក្នុងវិហារ គួរតែអានថា៖ «ឱអល់ឡោះ សូមទ្រង់បើកទ្វារមេត្តាធម៌របស់ទ្រង់ដល់ខ្ញុំ» ហើយនៅពេលចេញវិញ គួរអានថា៖ «ឱអល់ឡោះ ខ្ញុំសូមអង្វរទ្រង់នូវសេចក្តីសប្បុរសរបស់ទ្រង់» តាមការណែនាំរបស់ព្យាការី ﷺ។ ការសឡាតបន្ទាប់ពីការធ្វើវូឌូ (ការលាងសម្អាត) ត្រូវបានណែនាំឱ្យសឡាតពីររ៉ាកាតបន្ទាប់ពីការធ្វើវូឌូ មុនពេលដែលសរីរាង្គស្ងួត យោងតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «គ្មានមូស្លីមណាម្នាក់ដែលធ្វើវូឌូបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ បន្ទាប់មកក្រោកឡើងសឡាតពីររ៉ាកាតដោយផ្តោតចិត្តទាំងស្រុងនោះទេ លើកលែងតែឋានសួគ៌នឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គេ» (រាយការណ៍ដោយមូស្លីម)។ ការសឡាតដុហា (ការសឡាតពេលព្រឹក) ការសឡាតដុហាត្រូវបានណែនាំឱ្យធ្វើចំនួនបួនរ៉ាកាត ឬច្រើនជាងនេះ។ ពេលវេលារបស់វាចាប់ផ្តើមពីពេលដែលព្រះអាទិត្យរះឡើងខ្ពស់ រហូតដល់មុនពេលព្រះអាទិត្យត្រង់ក្បាល។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលសឡាតដុហាពីររ៉ាកាត នឹងមិនត្រូវបានកត់ត្រាថាជាអ្នកដែលធ្វេសប្រហែសឡើយ។ អ្នកណាដែលសឡាតបួនរ៉ាកាត នឹងត្រូវបានកត់ត្រាថាជាអ្នកគោរពប្រតិបត្តិ។ អ្នកណាដែលសឡាតប្រាំមួយរ៉ាកាត នឹងទទួលបានការគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ថ្ងៃនោះ។ អ្នកណាដែលសឡាតប្រាំបីរ៉ាកាត អល់ឡោះនឹងកត់ត្រាគេថាជាអ្នកដែលស្មោះត្រង់។ ហើយអ្នកណាដែលសឡាតដប់ពីររ៉ាកាត អល់ឡោះនឹងសាងសង់ផ្ទះមួយសម្រាប់គេនៅក្នុងឋានសួគ៌»។ ការសឡាតពេលយប់ ការសឡាតពេលយប់ត្រូវបានណែនាំជាពិសេសនៅពេលចុងក្រោយនៃយប់។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការសឡាតពេលយប់ ព្រោះវាជាទម្លាប់របស់អ្នកសុចរិតមុនអ្នករាល់គ្នា ជាមធ្យោបាយនាំទៅរកម្ចាស់របស់អ្នក ជាការលុបលាងអំពើបាប និងជាការរារាំងពីអំពើអាក្រក់»។ ការសឡាតអ៊ីស្ត៊ីខារ៉ោះ (ការសុំការណែនាំពីអល់ឡោះ) ការសឡាតនេះត្រូវបានណែនាំនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់មានបំណងចង់ធ្វើកិច្ចការណាមួយ ហើយចង់ឱ្យអល់ឡោះបង្ហាញពីភាពល្អប្រសើរនៃកិច្ចការនោះ។ ព្យាការី ﷺ បានបង្រៀនឱ្យសឡាតពីររ៉ាកាត (ក្រៅពីការសឡាតហ្វារឌូ) បន្ទាប់មកអានដូអា (ពាក្យអង្វរករ) សុំការណែនាំពីអល់ឡោះដោយផ្អែកលើចំណេះដឹង និងអំណាចរបស់ទ្រង់។

នេះគឺជាការបកប្រែអត្ថបទដែលលោកអ្នកបានផ្តល់ជូន ទៅជាភាសាខ្មែរ៖ ជំពូកស្តីពីការសម្តែងសឡាតណាហ្វិល (សឡាតបន្ថែម) ក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ ការសម្តែងសឡាតលើសត្វជិះ និងការសម្តែងសឡាតពេលកំពុងដើរ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលបានសម្តែងសឡាតអ៊ីស្យា (ពេលយប់) ដោយមានការជួបជុំ (ជាក្រុម) នោះគឺប្រៀបដូចជាគេបានក្រោកឡើងសម្តែងសឡាតពាក់កណ្តាលយប់ ហើយអ្នកណាដែលបានសម្តែងសឡាតស៊ុបហ៍ (ពេលព្រឹក) ដោយមានការជួបជុំ នោះគឺប្រៀបដូចជាគេបានក្រោកឡើងសម្តែងសឡាតពេញមួយយប់» (រាយការណ៍ដោយ មូស្លីម)។ ការជួបជុំគ្នាដើម្បីធ្វើពិធីរំលឹកក្នុងរាត្រីទាំងនេះ (ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ) នៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម ឬកន្លែងផ្សេងទៀត គឺជារឿងដែលគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក់រូហ៍) ព្រោះថាព្យាការី ﷺ និងក្រុមសហាបះ (មិត្តភក្តិរបស់លោក) មិនដែលបានធ្វើបែបនេះឡើយ។ អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើននៃតំបន់ហ៊ីចាហ្ស៍ បានបដិសេធរឿងនេះ ក្នុងនោះមានដូចជា អតោអះ, អ៊ីបនូ អាប់ប៊ី មូឡៃកះ, អ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍នៃក្រុងម៉ាឌីណះ, សិស្សរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក និងអ្នកដទៃទៀត។ ពួកគេបាននិយាយថា៖ «ទាំងអស់នោះគឺជាការបង្កើតថ្មី (ប៊ីដអះ) ហើយក៏មិនមានការកត់ត្រាណាមួយពីព្យាការី ﷺ ឬក្រុមសហាបះរបស់លោក អំពីការជួបជុំគ្នារំលឹកក្នុងរាត្រីនៃថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ (អីឌុលហ្វីត្រី និងអីឌុលអាដហា) នោះឡើយ»។ អ្នកប្រាជ្ញនៅតំបន់សាម (Sham) មានការខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីរបៀបនៃការរំលឹកក្នុងរាត្រីពាក់កណ្តាលនៃខែស៊អាបាន (Shaban) ជាពីរមតិ៖ មតិទីមួយ គឺការលើកទឹកចិត្តឱ្យរំលឹកដោយការជួបជុំគ្នាក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម ដែលជាមតិរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជាន់ខ្ពស់នៃជំនាន់តាប៊ីអីន (Tabi'in) ដូចជា ខាលីដ ប៊ីន ម៉ាអ៊ូដាន និង លុកម៉ាន់ ប៊ីន អាមៀរ ហើយលោក អ៊ីស្ហាក់ ប៊ីន រ៉ាហ្វាវៃហ៍ ក៏បានយល់ស្របតាមពួកគេដែរ។ មតិទីពីរ គឺការយល់ឃើញថាវាជារឿងគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក់រូហ៍) ក្នុងការជួបជុំគ្នាដើម្បីសម្តែងសឡាតក្នុងវិហារអ៊ីស្លាម ហើយនេះគឺជាមតិរបស់លោក អូហ្សៃអី (អាល់-Awza'i) ដែលជាអ៊ីម៉ាម និងជាអ្នកប្រាជ្ញនៃតំបន់សាម។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកដែលថា៖ «អ្នកណាដែលបានសម្តែងសឡាតស៊ុបហ៍ដោយមានការជួបជុំ នោះប្រៀបដូចជាគេបានក្រោកឡើងសម្តែងសឡាតពេញមួយយប់» អាចមានន័យថា តាមរយៈការសម្តែងសឡាតស៊ុបហ៍ គេនឹងទទួលបានផលបុណ្យនៃពាក់កណ្តាលយប់ដែលនៅសល់ ដូច្នេះផលបុណ្យពេញមួយយប់គឺទទួលបានតាមរយៈការរួមបញ្ចូលគ្នានៃសឡាតទាំងពីរ។ នេះគឺជាអ្វីដែលសម្តីរបស់ អ៊ីបនូ អាប់បាស បានចង្អុលបង្ហាញ ដោយលោកបានចាត់ទុកការសម្តែងសឡាតអ៊ីស្យាដោយមានការជួបជុំ និងការតាំងចិត្តសម្តែងសឡាតស៊ុបហ៍ដោយមានការជួបជុំ ថាវាមានតម្លៃស្មើនឹងការរំលឹកពេញមួយយប់។ ម្យ៉ាងទៀត ក៏អាចមានន័យថា សឡាតស៊ុបហ៍មានគុណធម៌ខ្ពស់ជាងសឡាតអ៊ីស្យា ព្រោះតាមរយៈការសម្តែងសឡាតស៊ុបហ៍ គេទទួលបានផលបុណ្យស្មើនឹងការក្រោកឡើងពាក់កណ្តាលយប់ ហើយតាមរយៈការសម្តែងសឡាតទាំងពីរ គេទទួលបានផលបុណ្យស្មើនឹងការក្រោកឡើងពេញមួយយប់។ ការសម្តែងសឡាតណាហ្វិល (សឡាតបន្ថែម) ក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយគ្មានការស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក់រូហ៍) ឡើយ ទោះបីជាអ្នកនោះមានសមត្ថភាពអាចឈរបានក៏ដោយ។ នេះគឺជាមតិដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅ។ ប៉ុន្តែចំពោះសឡាតស៊ុនណះហ្វាចារ (សឡាតមុនស៊ុបហ៍) គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអង្គុយសម្តែងឡើយ ប្រសិនបើគ្មានហេតុផលចាំបាច់ ព្រោះវាជាសឡាតដែលមានការសង្កត់ធ្ងន់ខ្លាំង។ អ្នកដែលសម្តែងសឡាតណាហ្វិលក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ នឹងទទួលបានផលបុណ្យពាក់កណ្តាលនៃអ្នកដែលឈរសម្តែង យោងតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «អ្នកណាដែលសម្តែងសឡាតក្នុងឥរិយាបថឈរ គឺប្រសើរជាង ហើយអ្នកណាដែលសម្តែងក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ នឹងទទួលបានផលបុណ្យពាក់កណ្តាលនៃអ្នកឈរ ហើយអ្នកណាដែលសម្តែងក្នុងឥរិយាបថដេក នឹងទទួលបានផលបុណ្យពាក់កណ្តាលនៃអ្នកអង្គុយ»។ លើកលែងតែអ្នកដែលមានហេតុផលចាំបាច់ (ដូចជាឈឺ) នោះការសម្តែងសឡាតដោយការងក់ក្បាល (អ៊ីម៉ា) គឺប្រសើរជាងការសម្តែងសឡាតក្នុងឥរិយាបថឈរ រួចឱន និងស៊ូជូដ ព្រោះវាជាការខិតខំប្រឹងប្រែងតាមសមត្ថភាពរបស់គេ។ ការសម្តែងសឡាតណាហ្វិលលើសត្វជិះ (ឬយានជំនិះ) នៅក្រៅទីក្រុង គឺត្រូវបានអនុញ្ញាត ហើយថែមទាំងត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើទៀតផង។ អ្នកសម្តែងអាចងក់ក្បាល (អ៊ីម៉ា) ទៅទិសណាក៏បានដែលយានជំនិះរបស់គេកំពុងធ្វើដំណើរទៅ ដោយមិនចាំបាច់តម្រូវឱ្យឈប់យានជំនិះដើម្បីធ្វើការតាក់ប៊ីរ៉ាតុលអ៊ីហ្រាំ (ចាប់ផ្តើមសឡាត) នោះឡើយ យោងតាមអ្វីដែលលោក ហ្សាប៊ីរ បានរាយការណ៍ថា៖ «ខ្ញុំបានឃើញរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ សម្តែងសឡាតណាហ្វិលនៅលើសត្វជិះរបស់លោក ទៅគ្រប់ទិសទី ដោយលោកងក់ក្បាល (អ៊ីម៉ា) ប៉ុន្តែលោកឱនក្បាលចុះទាបជាងធម្មតានៅពេលស៊ូជូដ»។

ជំពូក៖ ការសម្តែងសឡាតហ្វ័រឌូ និងវ៉ាជីប នៅលើសត្វជិះ មានប្រសាសន៍ពី អ៊ីម៉ាម អាប៊ូហានីហ្វាហ៍ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ថា៖ «អ្នកជិះសត្វគួរចុះពីលើសត្វ ដើម្បីសម្តែងសឡាតស៊ូណាន់ន់ហ្វាចរ ព្រោះវាមានសារៈសំខាន់ជាងស៊ូណាន់ន់ដទៃទៀត»។ អ៊ីបនូ ស៊ូជូអា (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «វាអាចទៅរួចដែលថា ការលើកឡើងនេះគឺដើម្បីបញ្ជាក់ពីអ្វីដែលប្រសើរជាង ពោលគឺការចុះពីលើសត្វដើម្បីសម្តែងសឡាតពីររ៉ាកាតហ្វាចរ គឺជារឿងដែលប្រសើរជាង»។ ដូចមានចែងក្នុងកិតាប «អាល់អីណាយ៉ាហ៍» ហើយយើងបានបញ្ជាក់រួចហើយថា នេះគឺផ្អែកលើទស្សនៈដែលចាត់ទុកវាជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប)។ «វាអនុញ្ញាតសម្រាប់អ្នកសម្តែងសឡាតស៊ូណាន់ន់ ក្នុងការផ្អែកខ្លួនទៅលើអ្វីមួយ» ដូចជាដុំថ្ម ជញ្ជាំង ឬអ្នកបម្រើ «ប្រសិនបើមានការនឿយហត់» ព្រោះវាជាហេតុផលចាំបាច់ (អ៊ូហ្ស៊ូ) ដូចគ្នាទៅនឹងការអនុញ្ញាតឱ្យអង្គុយ «ដោយគ្មានការស្អប់ខ្ពើម (ការ៉ូហ៍)។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការផ្អែកខ្លួននោះ «ធ្វើឡើងដោយគ្មានហេតុផលចាំបាច់ គឺវាជាការគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) តាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត ព្រោះវាជាការខ្វះការគោរព»។ នេះខុសពីការអង្គុយដោយគ្មានហេតុផលចាំបាច់បន្ទាប់ពីការឈរ ដែលយើងបានពន្យល់រួចហើយ។ «ភាពមិនស្អាត (ណាចាសះ) ច្រើនដែលជាប់នៅលើសត្វជិះ មិនរារាំងដល់ភាពត្រឹមត្រូវនៃសឡាតនោះទេ» ទោះបីជាវា «លើសពីទំហំនៃកាក់ឌីរហាំ ក៏ដោយ ក៏វានៅតែត្រឹមត្រូវនៅលើកែប និងជើងជាន់សត្វ តាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត»។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់មេដឹកនាំ (ម៉ាសាយីខ៍) ភាគច្រើនរបស់យើង ដោយសារតែភាពចាំបាច់។ «ហើយសឡាតរបស់អ្នកដើរដោយថ្មើរជើង គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ ដោយមានការឯកភាពគ្នា (អ៊ីជ់ម៉ា)» ពោលគឺការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមអ៊ីម៉ាមរបស់យើង ដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែង។ (ការពន្យល់បន្ថែម៖ សឡាតរបស់អ្នកដើរដោយថ្មើរជើង ឬអ្នកហែលទឹក គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ ទោះបីជាមានហេតុផលចាំបាច់ ឬមិនមានក៏ដោយ មិនថាជាសឡាតហ្វ័រឌូ ឬសឡាតផ្សេងទៀតឡើយ។ ព្រោះថាទាំងការដើរ និងការហែលទឹក គឺផ្ទុយនឹងសកម្មភាពសឡាត ហើយការសម្តែងរ៉ូកុនសឡាតក្នុងពេលដែលកំពុងធ្វើសកម្មភាពផ្ទុយនឹងសឡាត គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ អល់ឡោះ គឺអ្នកដែលដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមអភ័យទោសចំពោះអល់ឡោះដ៏មហិមា)។ ជំពូក៖ ការសម្តែងសឡាតហ្វ័រឌូ និងវ៉ាជីប នៅលើសត្វជិះ និងកៅអីជិះ (ម៉ាហ៍ម៉ាល់) «ការសម្តែងសឡាតហ្វ័រឌូ និងសឡាតវ៉ាជីប (ដូចជាសឡាតវីតរ៍, សឡាតដែលបានបន់ស្រន់, សឡាតថ្ងៃបុណ្យអីឌ) គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយនៅលើសត្វជិះ។ ក៏ដូចជាការសងសឡាតដែលបានចាប់ផ្តើមជាស៊ូណាន់ន់ហើយធ្វើឱ្យខូច, សឡាតចាន៉ាហ្សាហ៍ (បុណ្យសព), និងស៊ូជូដតីឡាវ៉ាហ៍ (ការស៊ូជូដពេលអានគម្ពីរ) ដែលខគម្ពីរនោះត្រូវបានអាននៅលើដី គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយលើសត្វជិះ លើកលែងតែមានភាពចាំបាច់ប៉ុណ្ណោះ»។ ភាពចាំបាច់នេះត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសឡាតហ្វ័រឌូ ដោយព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកមានការភ័យខ្លាច ចូរអ្នកសម្តែងសឡាតដោយដើរ ឬជិះសត្វ»។ សឡាតវ៉ាជីប ក៏ត្រូវបានចាត់ទុកដូចគ្នាដែរ ក្នុងករណី «ខ្លាចចោរប្លន់លើខ្លួនឯង សត្វជិះ ឬសម្លៀកបំពាក់ ប្រសិនបើចុះពីលើសត្វ» (ហើយក្រុមអ្នកដំណើរមិនរង់ចាំគាត់) ឬ «ខ្លាចសត្វសាហាវ» លើខ្លួនឯង ឬសត្វជិះ ឬ «មានភ្លៀងធ្លាក់ និងភក់» នៅលើទីកន្លែងនោះ។

ផ្នែក៖ ការសឡាតនៅលើកប៉ាល់ ឬទូក ការសឡាតហ្វឌូ (កាតព្វកិច្ច) និងការសឡាតវ៉ាចិបនៅក្នុងកប៉ាល់ដែលកំពុងបើកបរ៖ ក្នុងករណីដែលបុគ្គលម្នាក់អង្គុយសឡាតដោយគ្មានអាជ្ញាធរ (គ្មានផលវិបាក/គ្មានហេតុផលសមស្រប) ខណៈដែលរូបគេមានសមត្ថភាពអាចចុះឡើងចេញពីកប៉ាល់នោះបាន៖ ការសឡាតនោះគឺ ត្រឹមត្រូវ (ស្ពោះត្រង់) យោងតាមទស្សនៈរបស់អ៉ីមាមអាហ្សម អាប៊ូ ហានីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាករុណាដល់លោក) ប៉ុន្តែត្រូវតែធ្វើការរូកួៈ និងសូជូដ (មិនមែនធ្វើសញ្ញាដោយក្បាល ឬភ្នែកឡើយ)។ ព្រោះជាទូទៅ ការឈរនៅលើកប៉ាល់ដែលកំពុងបើកបរអាចធ្វើឱ្យវិលមុខ ហើយស្ថានភាពទូទៅត្រូវបានចាត់ទុកដូចជាការជួបប្រទះពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែ ការឈរជាំសឡាត ឬការចុះចេញពីកប៉ាល់ទៅសឡាតនៅលើគោក (ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន) គឺប្រសើរជាង ព្រោះវាជៀសផុតពីមន្ទិលសង្ស័យនៃភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈរបស់អ្នកប្រាជ្ញ និងធ្វើឱ្យចិត្តកាន់តែស្ងប់។ ប៉ុន្តែ អ៉ីមាមទាំងពីរ (អាប៊ូ យូសុហ្វ និងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) - សូមអល់ឡោះមេត្តាករុណាដល់លោកទាំងពីរ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការសឡាតដោយអង្គុយគឺ មិនត្រឹមត្រូវឡើយ លើកលែងតែមានហេតុផលសមស្រប (អាជ្ញាធរ) ហើយទស្សនៈនេះគឺជាទស្សនៈច្បាស់លាស់ជាង (អាល់អស្ហហរ)។ ផ្អែកលើហាឌីសរបស់អ៉ីប្នុ ឧមើរ ថា ព្យាការី ﷻ ត្រូវបានគេសួរអំពីការសឡាតនៅលើកប៉ាល់ ហើយទ្រង់មានពុទ្ធដីកាថា៖ «ចូរអ្នកសឡាតនៅក្នុងនោះដោយឈរ លើកលែងតែអ្នកភ័យខ្លាចការលិចលង់»។ ទ្រង់ក៏បានមានពុទ្ធដីកាដូចគ្នានេះដែរទៅកាន់លោក ជះហ្វើរ។ ម៉្យាងទៀត ការឈរគឺជាថ្នាំង (រូកុន) នៃសឡាត ដូច្នេះមិនត្រូវបោះបង់វាដោយសារតែហេតុផលសង្ស័យឡើយ លុះត្រាតែមានហេតុផលពិតប្រាកដ។ ទោះជាយ៉ាងណា ភស្តុតាងរបស់អ៉ីមាមអាប៊ូ ហានីហ្វះ គឺរឹងមាំជាង ដូច្នេះវាត្រូវបានគេយកមកអនុវត្ត ព្រោះលោក អ៉ីប្នុ ស៊ីរីន បានពោលថា៖ «យើងបានសឡាតជាមួយលោក អាណាស់ នៅក្នុងកប៉ាល់ដោយអង្គុយ ហើយប្រសិនបើយើងប្រាថ្នា យើងមុខជាអាចចេញទៅសឡាតនៅលើច្រាំងបាន»។ ហើយលោក មូជាហិទ បានពោលថា៖ «យើងបានសឡាតជាមួយលោក ជូណាដះ (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក) នៅក្នុងកប៉ាល់ដោយអង្គុយ ហើយប្រសិនបើយើងប្រាថ្នា យើងមុខជាអាចឈរបាន»។ លោក ហ្សាហ៊ីឌី បានពោលថា ហាឌីសរបស់លោក ឧមើរ និងជះហ្វើរ ត្រូវបានបកស្រាយក្នុងន័យការអនុវត្តបន្ថែម (ស៊ូណាន់ត់/ណាហ្វិល) ដូច្នេះភស្តុតាងរបស់អ៉ីមាមអាប៊ូ ហានីហ្វះ មានភាពរឹងមាំ ដោយសារមានការស្របគ្នាពីតាប៊ីអ៉ីនពីររូប (អ៉ីប្នុ ស៊ីរីន និងមូជាហិទ) និងសហាប៊ីពីររូប (អាណាស់ និងជូណាដះ) ហេតុនេះត្រូវប្រកាន់យកតាមទស្សនៈរបស់អ៉ីមាមអាប៊ូ ហានីហ្វះ។ ហេតុផលសមស្រប (អាជ្ញាធរ) រួមមាន៖ ការវិលមុខ និងការមិនអាចចុះចេញពីកប៉ាល់បាន។ ការសឡាតដោយធ្វើសញ្ញា (អេម៉ា)៖ ចំពោះអ្នកដែលមានសមត្ថភាពធ្វើរូកួៈ និងសូជូដបាន គឺ មិនអនុញ្ញាតជាដាច់ខាត (ដោយមានកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆន្ទ) ព្រោះខ្វះខាតលក្ខខណ្ឌអនុញ្ញាតទាំងផ្លូវច្បាប់ និងជាក់ស្តែង។ កប៉ាល់ដែលចងធ្នោតនៅក្នុងសមុទ្រជម្រៅជ្រៅ៖ ទោះបីជាវាត្រូវចងជាប់នឹងសំរាំង ឬភ្នំក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាត្រូវរលក និងខ្យល់បក់បោកយ៉ាងខ្លាំង នោះវានឹងត្រូវចាត់ទុកដូចជា កប៉ាល់ដែលកំពុងបើកបរ នៅក្នុងច្បាប់ និងភាពខុសគ្នានៃទស្សនៈដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាមិនត្រូវខ្យល់បក់បោកខ្លាំងទេ វានឹងត្រូវចាត់ទុកដូចជា កប៉ាល់ដែលចងស្ងៀមនៅឯច្រាំង ផ្អែកតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវជាង។ កប៉ាល់ដែលចងជាប់នៅឯច្រាំង៖ ការសឡាតដោយអង្គុយនៅក្នុងនោះ (សម្រាប់អ្នកដែលមានសមត្ថភាពឈរបាន) គឺ មិនអនុញ្ញាតឡើយ ផ្អែកតាមការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ (អ៉ិចម៉ាអ៊៍) នៃទស្សនៈត្រឹមត្រូវ ព្រោះគ្មានហេតុផលច្បាប់ណាមួយមកបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើគេសឡាតនៅក្នុងកប៉ាល់ដែលចងជាប់នៅឯច្រាំងនោះដោយ ឈរ៖ - ប្រសិនបើផ្នែកណាមួយនៃកប៉ាល់នោះប៉ះ ឬផ្អែកជាប់នឹងដីស្ងប់ នោះការសឡាតគឺ ត្រឹមត្រូវ (ដូចជាការសឡាតនៅលើគ្រែ)។ - ប៉ុន្តែប្រសិនបើគ្មានផ្នែកណាមួយនៃកប៉ាល់ផ្អែកលើដីឡើយ នោះការសឡាតគឺ មិនត្រឹមត្រូវឡើយ ផ្អែកតាមទស្សនៈដែលត្រូវបានជ្រើសរើស (អាល់មុខតារ) (ដូចដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅ អាល់មូហ៊ីត និងអាល់បៈដាអ៊ិ) ព្រោះវាមានលក្ខណៈដូចជាសត្វពាហនៈដែរ។ (ទោះបីជាអត្ថបទក្នុងសៀវភៅ អាល់ហិដាយ៉ះ និងអាល់និហាយ៉ះ បង្ហាញពីការអនុញ្ញាតឱ្យសឡាតដោយឈរជាទូទៅក៏ដោយ)។ - លើកលែងតែក្នុងករណីដែលរូបគេ មិនអាចចុះចេញពីកប៉ាល់បាន ដោយគ្មានគ្រោះថ្នាក់ នោះគេអាចសឡាតនៅក្នុងនោះបាន ដោយសារតែខ្វះជម្រើស (មានអាជ្ញាធរ)។ --- (ផ្នែកពន្យល់ និងការបកស្រាយបន្ថែមពីសៀវភៅ ហាស៊ីយ៉ះ/តាហតាវី): - ការប្រៀបធៀបផ្នែកនេះទៅនឹងផ្នែកមុន គឺដោយសារតែកប៉ាល់មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងសត្វពាហនៈ (ជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមទឹក ឯសត្វពាហនៈជាមធ្យោបាយធ្វើដំណើរតាមគោក) ហេតុនេះហើយបានជាកាតព្វកិច្ចនៃកាលឈរត្រូវបាត់បង់ដូចគ្នានៅក្នុងកប៉ាល់។ ប៉ុន្តែវាក៏មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងដីគោកដែរ ត្រង់ថាវាមានផ្ទៃរៀបស្មើសម្រាប់អង្គុយ ហេតុនេះហើយបានជាតម្រូវឱ្យធ្វើរូកួៈ សូជូដ និងផ្អៀងមុខទៅទិសគិបឡះ។ - ពាក្យថា «សឡាតហ្វឌូ និងវ៉ាចិប»៖ គេអាចដឹងពីច្បាប់នៃការសឡាតណាហ្វិល (ស៊ូណាន់ត់) តាមរយៈច្បាប់នេះកាន់តែច្បាស់លាស់។ - ពាក្យថា «ត្រឹមត្រូវយោងតាមអ៉ីមាមអាហ្សម»៖ គឺត្រឹមត្រូវដោយគ្មានការស្អប់ខ្ពើម (កៈរ៉ាហះ) ឡើយ ដូចដែលមានក្នុង ហាស៊ីយ៉ះ អាទ្ឌុរ៉រ។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់មុដម៉ារ៉ាត និងអាល់ពហ្រ៍ ផ្អែកលើ អាល់បៈដាអ៊ិ បានពោលថា វារាប់ចូលជាការខ្វះការគួរសម (អ៉ីស៉ាអាហតុ អាដាប)។ - ពាក្យថា «ការចុះចេញទៅសឡាតលើគោកគឺប្រសើរជាង»៖ គឺប្រសើរជាងការឈរឥឡូវនៅក្នុងកប៉ាល់ ប្រសិនបើអាចធ្វើបានដោយគ្មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ប្រាណ ឬទ្រព្យសម្បត្តិ។ - ពាក្យថា «លោកបានពោលពាក្យដដែលនេះទៅកាន់លោក ជះហ្វើរ»៖ គឺលោក ជះហ្វើរ អ៉ីប្នុ អាប៊ី ថឡិប នៅពេលដែលព្យាការីបានបញ្ជូនលោកទៅកាន់ស្រុកហះបៈសះ (អាប៊ីស៊ីនី)។ - ពាក្យថា «យើងមុខជាអាចចេញទៅសឡាតនៅលើច្រាំង»៖ ពាក្យ «អាល់ជ័ដ» (ដោយដាក់ស្រៈកក្រោម និងមានសញ្ញាតស្ដីដ) មានន័យថា ច្រាំងទន្លេ/សមុទ្រ។ នេះជាភស្តុតាងអនុញ្ញាតឱ្យសឡាតនៅក្នុងកប៉ាល់ ទោះបីជាអាចចុះទៅលើគោកបានក៏ដោយ។ - ពាក្យថា «បកស្រាយក្នុងន័យការអនុវត្តបន្ថែម (ស៊ូណាន់ត់)»៖ មានន័យថា បទបញ្ជា «ចូរអ្នកសឡាតនៅក្នុងនោះដោយឈរ» គឺក្នុងន័យចង់បាន (ស៊ូណាន់ត់) ដើម្បីឱ្យភស្តុតាងទាំងអស់មានភាពស្របគ្នាមិនប៉ះទង្គិចគ្នា។ - ពាក្យថា «អាជ្ញាធរពិតប្រាកដ»៖ ដូចជាអ្នកជំងឺ។ ហើយ «អាជ្ញាធរតាមផ្លូវច្បាប់»៖ ដូចជាការជិះសត្វពាហនៈ។ - ពាក្យថា «ដូចនៅក្នុងសៀវភៅ អាល់មូហ៊ីត និងអាល់បៈដាអ៊ិ»៖ ចូរដឹងថា អត្ថបទច្បាស់លាស់នៅក្នុង អាល់ហិដាយ៉ះ, អាល់និហាយ៉ះ និងអាល់អ៉ិខត្យារ គឺអនុញ្ញាតឱ្យសឡាតដោយឈរនៅក្នុងកប៉ាល់ដែលចងជាប់នៅឯច្រាំង។ អល់ឡោះ ﷻ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមខមាទោសពីអល់ឡោះដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម។

ប្រការ៖ អំពីការសឡាតតារ៉ាវីហ្ស ពាក្យថា «តារ៉ាវីហ្ស» ដើមឡើយគឺជាការអង្គុយសម្រាក រួចមកទើបគេហៅឈ្មោះនេះសម្រាប់រ៉ាកាតទាំងបួនដែលនៅចុងបញ្ចប់នៃរ៉ាកាតទាំងនោះមានការអង្គុយសម្រាក។ លោក ហាស្សាន់ បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ អំពីទ្រង់ទ្រាយរបស់វាដោយពោលថា៖ «ការសឡាតតារ៉ាវីហ្សគឺជាស៊ូណាន់ន់» ដូចមាននៅក្នុងសៀវភៅ អាល់ខូឡាសា ហើយវាគឺជាស៊ូណាន់ន់ដែលត្រូវបានតូកាដ់ (ផ្ដាំផ្ញើបញ្ជាក់យ៉ាងខ្លាំង) ដូចមាននៅក្នុងសៀវភៅ អាល់អ៊ីខទីយ៉ា។ ហើយលោក អាសអាដ ប៊ិន អាំងរ៉ូ បានរាយការណ៍ពីលោក អាប់ប៊ូ យូស៊ុយ ដោយលោកបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរលោក អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ អំពីការសឡាតតារ៉ាវីហ្ស និងអ្វីដែលលោក អូម៉ា (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រណីដល់គាត់) បានធ្វើ ពេលនោះគាត់ក៏បានតបថា៖ ការសឡាតតារ៉ាវីហ្សគឺជាស៊ូណាន់ន់ដ៏មុតមាំ ហើយលោក អូម៉ា មិនបានប្រឌិតវាឡើងតាមការនឹកគិតរបស់ខ្លួនឯងឡើយ ក៏មិនមែនជាអ្នកបង្កើតថ្មីក្នុងសាសនាដែរ ហើយលោកមិនបានបញ្ជាឱ្យធ្វើវាឡើយ លើកលែងតែមានមូលដ្ឋានស្រាប់នៅនឹងព្រះអង្គ និងមានកិច្ចសន្យាពីท่านរ៉សូល (សល្លាហ្វុអមឡាហ្វុអលៃហ្វុវ៉ាសល្លាម) ហើយវាគឺជាស៊ូណាន់ន់អៃន (ស៊ូណាន់ន់ដែលតម្រូវឱ្យបុគ្គលម្នាក់ៗត្រូវធ្វើ) សម្រាប់បុរស និងស្ត្រី ដែលភាពជាស៊ូណាន់ន់របស់វាបានស្ដែងឡើងតាមរយៈសកម្មភាពរបស់ท่านព្យាការី និងពាក្យសម្តីរបស់ท่านដែលបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «ពួកท่านត្រូវកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ូណាន់ន់របស់ខ្ញុំ និងស៊ូណាន់ន់របស់ខាលីហ្វាន់ដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងឡាយដែលនៅបន្ទាប់ពីខ្ញុំ» ហើយលោក អូម៉ា លោក អ៊ុសម៉ាន់ និងលោក អាលី (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រណីដល់ពួកគេទាំងបី) ក៏បានអនុវត្តជាប្រចាំនូវវាផងដែរ។ ហើយท่านរ៉សូល (សល្លាហ្វុអមឡាហ្វុអលៃហ្វុវ៉ាសល្លាម) បានមានព្រះបន្ទូលនៅក្នុងហាឌីសមួយថា៖ «អល់ឡោះបានតម្រូវការបួសខែរ៉ាម៉ាដាន់ដល់ពួកท่าน ហើយខ្ញុំបានកំណត់ការឈរសឡាត (គីយ៉ាម) ជូនដល់ពួកท่าน»។ ពេលវេលារបស់វាគឺបន្ទាប់ពីសឡាតអ៊ីស្យា តាមទស្សនៈដ៏ត្រឹមត្រូវ រហូតដល់ពេលអរុណរះ។ ហើយដោយសារតែវាជាការអនុវត្តតាមសឡាតអ៊ីស្យា គឺអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការរំលងការសឡាតវីតរមុនសឡាតតារ៉ាវីហ្ស ឬធ្វើវាក្រោយសឡាតតារ៉ាវីហ្ស ប៉ុន្តែការធ្វើវាក្រោយសឡាតតារ៉ាវីហ្សគឺប្រសើរជាង។

ជំពូកទី១៖ ការបំពេញសឡាតនៅក្នុងអគារកាអ៍បះ (الكعبة) យើងបានរៀបរាប់រួចហើយនូវលក្ខខណ្ឌនៃការបំពេញសឡាត គឺការបែរមុខទៅរកទិសគីប្លះ ដែលជាកាអ៍បះ។ លក្ខខណ្ឌតម្រូវគឺការបែរមុខទៅរកផ្នែកណាមួយនៃទីតាំងកាអ៍បះ ឬទីអាកាសខាងលើវា ព្រោះថាគីប្លះ គឺជាឈ្មោះសម្រាប់ទីតាំងកំណត់របស់កាអ៍បះ ពោលគឺវាលាតសន្ធឹងរហូតដល់អាកាសវេហា (មេឃ) ចំពោះពួកយើង ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរអិល-អីណាយ៉ា (العناية) ហើយរចនាសម្ព័ន្ធអគាររបស់វាមិនមែនជាគីប្លះនោះឡើយ ហេតុនេះហើយទើបនៅពេលដែលរចនាសម្ព័ន្ធអគារត្រូវបានរុះរើ ពួកសហាប៉ាត់ (សូមអល់ឡោះទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យស្រឡាញ់ពួកគេ) បានបំពេញសឡាតឆ្ពោះទៅរកទីតាំងដីនោះ ហើយគ្មានកំណត់ត្រាណាមួយបង្ហាញថា ពួកគាត់បានយកវត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រះ) នោះទេ។ អាហេតុនេះហើយ ទើប «ការបំពេញសឡាតទាំងហ្វាត និងស៊ូណាន់ន់ គឺស្របច្បាប់នៅក្នុងវា» ពោលគឺនៅខាងក្នុងកាអ៍បះ ឆ្ពោះទៅកាន់ផ្នែកណាមួយនៃវា ដោយសារតែព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះតាហាឡាដែលចែងថា៖ ﴿អ័ន តហ្ហិរ៉ា បៃទីយ៉េ﴾ រហូតដល់ចប់អាយ៉ាត់។ ព្រោះថាបទបញ្ជាឱ្យសម្អាតសម្រាប់បំពេញសឡាតនៅខាងក្នុងវា គឺបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការបំពេញសឡាតនៅក្នុងនោះ។ «ស្រដៀងគ្នានេះដែរ» គឺស្របច្បាប់សម្រាប់ការបំពេញសឡាតហ្វាត និងស៊ូណាន់ន់ «នៅខាងលើវា ទោះបីជាអ្នកបំពេញសឡាតទាំងពីរនោះមិនបានយកវត្ថុបាំងមុខ (ស៊ូត្រះ) ក៏ដោយ» ស្របតាមអ្វីที่เราបានរៀបរាប់ ប៉ុន្តែ «វាគឺជាការរើសអើយ (ម៉ាករូហ៍)» ចំពោះការបំពេញសឡាតនៅខាងលើវា ដោយសារតែការខ្វះសីលធម៌ដ៏ល្អ ព្រោះការឡើងទៅនៅពីលើវា និងការละបង់ការគោរពចំពោះវា។ «ហើយបុគ្គលណាដែលបែរខ្នងរបស់ខ្លួនទៅរកទិសដៅក្រៅពីមុខរបស់អ៊ីម៉ាមរបស់ខ្លួន មិនថា (នៅខាងក្នុងវា ឬនៅខាងលើវា)» តាមរយៈការដែលមុខរបស់គេបែរទៅរកខ្នងរបស់អ៊ីម៉ាម ឬបែរទៅរកចំហៀងរបស់អ៊ីម៉ាម ឬខ្នងរបស់គេបែរទៅរកចំហៀងរបស់អ៊ីម៉ាម ឬខ្នងរបស់គេបែរទៅរកខ្នងរបស់អ៊ីម៉ាម ឬចំហៀងទាំងពីររបស់គេបែរទៅរកមុខរបស់អ៊ីម៉ាម ឬចំហៀងទាំងពីររបស់គេបែរទៅរកចំហៀងរបស់អ៊ីម៉ាម... --- ជំពូកទី១ (បន្ត)៖ ការបំពេញសឡាតនៅក្នុងអគារកាអ៍បះ វាគឺជាផ្ទះដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម (អាល់បៃតុល ហារ៉ាម) ដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា កាអ៍បះ ព្រោះតែរូបរាងការ៉េរបស់វា ឬព្រោះតែភាពប៉ោងឡើងរបស់វា ស្រដៀងនឹងពាក្យថា អាល់កាអិប (الكاعب) ដែលប្រើហៅនារីវ័យក្មេងដែលមានទ្រូងងើបប៉ោងឡើង។ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីការកើនឡើងនៃផលបុណ្យជាច្រើនដងដែលទទួលបាននៅក្នុងសឡាត ដោយអ្នកខ្លះពោលថា វាជាការជាក់លាក់ចំពោះការធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងនោះ ពោលគឺនៅក្នុងវិហារអ៊ីស្លាមបុរាណ (អាល់ម៉ាសជីដ អាល់អាទីក) ដែលជាតំបន់ជុំវិញវា និងត្រូវបានកំណត់ដោយការដាក់ថ្មកែវ (ម៉ាបូន) នៅខាងក្នុងនោះ ហើយអ្នកខ្លះទៀតពោលថា វាទទួលបានការកើនឡើងផលបុណ្យតាមរយៈការធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់នៃវិហារអ៊ីស្លាម និងអ្នកខ្លះទៀតពោលថា គឺតាមរយៈការធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងគ្រប់ទីតាំងទាំងអស់នៃដែនដីហារ៉ាម។ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញយើងដែលថា៖ «ចំពោះពួកយើង» រីឯចំពោះលោកអ៊ីម៉ាម សាភីអ៊ី គីប្លះគឺជាឈ្មោះសម្រាប់រចនាសម្ព័ន្ធអគារ និងទីតាំងដី (ដកស្រង់ពីកិច្ចការរបស់ហាំវី ដកស្រង់ចេញពីប៊ុរជិនឌី)។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកដែលថា៖ «រចនាសម្ព័ន្ធអគាររបស់វាមិនមែនជាគីប្លះនោះឡើយ» ព្រោះថាលុះត្រាតែបុគ្គលណាម្នាក់បំពេញសឡាតនៅលើភ្នំ អាប៊ូ កុបៃស៍ (أبو قبيس) នោះនឹងគ្មានផ្នែកណាមួយនៃរចនាសម្ព័ន្ធអគារកាអ៍បះនៅចំពោះមុខរបស់គេឡើយ ប៉ុន្តែសឡាតរបស់គេគឺស្របច្បាប់ ដូចមានចែងនៅក្នុងសៀវភៅអុបទ្វីស៍ (الشرح)។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកที่ว่า៖ «ហេតុនេះហើយទើបនៅពេលដែលរចនាសម្ព័ន្ធអគារត្រូវបានរុះរើ» ពោលគឺនៅក្នុងសម័យកាលរបស់លោក អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាសហ្សុបៃរ៍ (عبد الله بن الزبير)។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកដែលថា៖ «អាយ៉ាត់» ពោលគឺសូមអានអាយ៉ាត់ឱ្យចប់ ដែលមានបរិបូណ៌ថា៖ ﴿លិដ្ដវាអីហ្វ៊ីនៈ វ៉ល់អាំគិហ្វ៊ីនៈ វ៉ល់រ៉ុកកុអិសស៊ូជូឌ﴾។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកที่ว่า៖ «បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការបំពេញសឡាតនៅក្នុងនោះ» ព្រោះថាគ្មានអត្ថន័យណាមួយនៃការសម្អាតទីកន្លែងសម្រាប់បំពេញសឡាតនោះឡើយ ប្រសិនបើការបំពេញសឡាតមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើឡើងនៅក្នុងទីកន្លែងនោះ ដូចមានចែងក្នុងសៀវភៅអុបទ្វីស៍ (الشرح)។ ឯភស្តុតាងដែលបង្ហាញអំពីភាពត្រឹមត្រូវនៃការបំពេញសឡាតនៅក្នុងនោះដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌកំណត់ គឺបានមកពីគម្ពីរហាឌីសរបស់លោក ប៊ីឡាល (សូមអល់ឡោះទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យពេញចិត្តលោក) ដែលថា លោកបានចូលទៅក្នុងផ្ទះ (កាអ៍បះ) ហើយបានបំពេញសឡាតនៅក្នុងនោះ រីឯការបំពេញសឡាតរបស់ท่าน (សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យ និងសេចក្តីសុខដល់លោក) ទោះបីជាវាជាសឡាតស៊ូណាន់ន់ក៏ដោយ ក៏សឡាតហ្វាតគឺស្ថិតក្នុងអត្ថន័យដូចគ្នានេះដែរ ទាក់ទងនឹងអ្វីដែលជាលក្ខខណ្ឌនៃភាពស្របច្បាប់ មិនមែនជាកាតព្វកិច្ចគ្រឹះ (អារខ៉ន) នោះឡើយ ហើយក៏ព្រោះតែវាគឺជាសឡាតដែលបានប្រមូលផ្តុំនូវលក្ខខណ្ឌទាំងឡាយរបស់ខ្លួន តាមរយៈវត្តមាននៃការបែរមុខទៅរកទិសគីប្លះ ដូចដែលត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅអុបទ្វីស៍ (الشرح)។ ហើយនៅពេលណាដែលវាបានក្លាយជាគីប្លះ ការបែរខ្នងដាក់វាអំឡុងពេលបំពេញសឡាតដោយគ្មានភាពចាំបាច់ គឺចាត់ទុកជាការធ្វើឱ្យខូចខាត (ម៉ុហ្វសិដ)។ ដូចនេះ ប្រសិនបើបុគ្គលណាម្នាក់បំពេញសឡាតបានមួយរ៉ាក៉ាត់បែរមុខទៅរកទិសដៅរបស់វា និងមួយរ៉ាក៉ាត់ទៀតបែរមុខទៅរកទិសដៅផ្សេងទៀត នោះសឡាតរបស់គេមិនត្រឹមត្រូវឡើយ ព្រោះថាគេបានក្លាយជាអ្នកបែរខ្នងដាក់ទិសដៅដែលបានក្លាយជាគីប្លះសម្រាប់រូបគេដោយការប្រាកដប្រជា ដោយគ្មានភាពចាំបាច់អ្វីឡើយ ខុសប្លែកពីបុគ្គលដែលព្យាយាមស្វែងរកទិសដៅ (មុតតាហ៍រី) នៅពេលដែលការស្វែងរករបស់គេបានផ្លាស់ប្តូរ ដូចដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយលោក សៃយិដ។ អ្វីដែលសំដៅទៅលើការបែរខ្នងដាក់ (អីស្តឹបដារ) គឺការละបង់ការបែរមុខរក បើមិនដូច្នោះទេ គេប្រហែលជាអាចប្តូរពីទិសដៅមួយទៅទិសដៅមួយទៀតដោយមិនចាំបាច់បែរខ្នងដាក់នោះឡើយ។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកที่ว่า៖ «ស្របតាមអ្វីដែលយើងបានរៀបរាប់» ពោលគឺការដែលគីប្លះគឺជាឈ្មោះសម្រាប់ទីតាំងកំណត់របស់កាអ៍បះ និងអាកាសវេហារបស់វាដែលលាតសន្ធឹងរហូតដល់មេឃ។ ពាក្យសម្តីដែលថា៖ «ដោយសារតែការខ្វះសីលធម៌ដ៏ល្អ» គឺបញ្ជាក់ថាការរើសអើយ (ម៉ាករូហ៍) នោះ គឺក្នុងកម្រិតជាការមិនលើកទឹកចិត្ត (តាន់ហ្សីហ៍)។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «និងការละបង់ការគោរពចំពោះវា» ពោលគឺចំពោះមុខ ប៉ុន្តែបើមិនដូច្នោះទេ គេគឺពិតជាអ្នកដែលគោរពវាស្របតាមចិត្តគំនិតខាងក្នុង បើមិនដូច្នេះទេគេនឹងក្លាយជា kafir (អ្នកបដិសេធសាសនា)។ ពាក្យសម្តីរបស់លោកที่ว่า៖ បែរមុខទៅរកទិសដៅក្រៅពីទិសដៅរបស់អ៊ីម៉ាម តាមរយៈការដែលពួកគេទាំងពីរប្រមូលផ្តុំគ្នានៅក្នុងជ្រុងណាមួយក្នុងចំណោមជ្រុងទាំងបួន ហើយម្នាក់ៗបែរមុខទៅរកទិសដៅរៀងៗខ្លួន។ ហើយមូលហេតុដែលត្រូវបានកំណត់ត្រឹមតែការបែរមុខទៅរកទិសដៅក្រៅពីទិសដៅរបស់អ៊ីម៉ាម គឺព្រោះថាប្រសិនបើគេស្ថិតនៅក្នុងទិសដៅតែមួយជាមួយអ៊ីម៉ាម ភាពត្រឹមត្រូវគឺត្រូវបានផ្តល់អាទិភាពស្រាប់ទៅហើយ។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «នៅក្នុងទិសដៅទាំងប្រាំពីរនេះ» ហើយប្រសិនបើការពិចារណាត្រូវបានធ្វើឡើងទៅលើការឈរនៅចំហៀង នោះទិសដៅដែលត្រូវបានរៀបរាប់គឺមានផ្នែកស្តាំ ផ្នែកឆ្វេង ផ្នែកខាងស្តាំរបស់អ៊ីម៉ាម និងផ្នែកខាងស្តាំរបស់ម៉ាមូម ដែលចំនួននេះនឹងមានការកើនឡើងលើសពីចំនួននេះទៅទៀត។ ពាក្យសម្តីที่ថា៖ «ប៉ុន្តែវាគឺជាការរើសអើយ ប្រសិនបើមុខរបស់គេប្រឈមមុខនឹង...» ភាពជាក់ស្តែងរបស់វាគឺការរើសអើយក្នុងកម្រិតជាការហាមឃាត់ (តារីម) យោងតាមការពន្យល់ที่จะមកដល់។ ពាក្យសម្តីที่ວ່າ៖ «ដោយគ្មានវត្ថុបាំងរវាងពួកគេទាំងពីរ» រីឯក្នុងករណីដែលមានវត្ថុបាំង គឺគ្មានការរើសអើយនោះឡើយ ព្រោះថាគ្មានការត្រាប់តាមការគោរពបូជារូបចម្លាក់ឡើយ។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «ហើយគ្រប់ៗទិសដៅទាំងអស់គឺសុទ្ធតែជាគីប្លះ...» សូមដឹងចុះថា ក្នុងសឡាតជាក្រុម (សឡាតជឺម៉ាត) គឺតម្រូវឱ្យមានការបែរមុខទៅរកទិសគីប្លះទាំងអស់គ្នា និងមិនត្រូវឱ្យម៉ាមូមឈរនាំមុខអ៊ីម៉ាមនោះឡើយ។ ហេតុនេះហើយ ទើបលោកបានបញ្ជាក់អំពីចំណុចទីមួយតាមរយៈពាក្យที่ว่า៖ «ហើយគ្រប់ៗទិសដៅទាំងអស់គឺសុទ្ធតែជាគីប្លះ» និងបានបញ្ជាក់អំពីចំណុចទីពីរតាមរយៈពាក្យที่ว่า៖ «និងការឈរមុន ឬឈរក្រោយ...»។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «ីរីឯវាគឺខុសប្លែកគ្នានៅខាងក្នុងកាអ៍បះ» គឺគ្របដណ្តប់ទាំងការបំពេញសឡាតនៅខាងក្នុងវា និងនៅខាងលើវា ព្រោះថាទីអាកាសខាងក្នុងគឺមានវត្តមានទាំងនៅក្នុងទីទាំងពីរនេះ។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «នោះគឺដោយសារតែការឈរនាំមុខអ៊ីម៉ាមរបស់ខ្លួន» ពោលគឺនៅក្នុងទិសដៅរបស់អ៊ីម៉ាម ហើយពាក្យបញ្ជាក់ (អីស្ដុ) គឺសំដៅទៅលើការមិនត្រឹមត្រូវ។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «ហើយសឡាតជាក្រុមគឺត្រឹមត្រូវ...» ពោលគឺនៅពេលដែលលក្ខខណ្ឌទាំងឡាយត្រូវបានបំពេញ ប៉ុន្តែប្រសិនបើលក្ខខណ្ឌណាមួយត្រូវបានខ្វះខាត ដូចជាករណីដែលគេបែរចេញពីការបែរមុខចំគោលដៅ នោះការបំពេញសឡាតជាក្រុមគឺមិនត្រឹមត្រូវនោះឡើយ ស្រដៀងនឹងអ្នកដែលបំពេញសឡាតម្នាក់ឯងដែរ។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «ឬក៏អត់» ហើយតើវាជាការរើសអើយដែរឬទេ ចំពោះការដែលអ៊ីម៉ាមបំពេញសឡាតតែម្នាក់ឯងនៅទីតាំងខ្ពស់ជាងម៉ាមូមទាំងអស់នោះ? ចម្លើយតាមការសន្និដ្ឋានគឺ៖ បាទ/ចាស៎ គឺម៉ាករូហ៍ ព្រោះតែមានវត្តមាននៃអ្វីដែលបានរៀបរាប់ និងព្រោះតែការកាត់ផ្តាច់ខ្លួនចេញពីអ៊ីម៉ាម។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «នៅក្នុងទីកន្លែងផ្សេងទៀត» គឺជាគុណនាមសម្រាប់ទីតាំងឈររបស់អ៊ីម៉ាម (មីហារ៉ាប់)។ ពាក្យសម្តីທີ່ว่า៖ «ដូចដែលបានរៀបរាប់រួចមកហើយ» គឺទាក់ទងនឹងចំណុចដែលថា ការយល់ឃើញដែលត្រឹមត្រូវជាងគេ គឺការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះលទ្ធភាពនៃការច្រឡោតច្រឡំ និងការមិនច្រឡោតច្រឡំ។ ពាក្យសម្តីທີ່ว่า៖ «ការបំពេញសឡាតជាក្រុមរបស់ពួកគេទាំងអស់គឺត្រឹមត្រូវ លើកលែងតែ...» នេះគឺជារូបភាពដដែលបេះបិទដូចករណីមុន ទាក់ទងនឹងភាពត្រឹមត្រូវ និងភាពខុសឆ្គង ប៉ុន្តែវាត្រូវបានលើកយកមកនិយាយនៅក្នុងករណីដែលពួកគេបង្កើតជាវង់ព័ទ្ធជុំវិញ (តាហ៉ាលោក៊ូ) ខណៈដែលកន្លែងមុនគឺនិយាយអំពីពេលដែលការបំពេញសឡាតគឺស្ថិតនៅខាងក្នុង ឬខាងលើវា រីឯទីនេះគឺនិយាយអំពីពេលដែលពួកគេព័ទ្ធជុំវិញវា។ ពាក្យសម្តីที่ว่า៖ «គឺមិនលេចចេញច្បាស់ឡើយ» ការប្រើប្រាស់ពាក្យថា គឺមិនលេចចេញច្បាស់ឡើយ គឺពាក្យថា (អ័វ) គឺមានន័យស្មើនឹងពាក្យថា (និង) ឬមួយក៏ថា គឺពួកវាទាំងពីរពាក់ព័ន្ធគ្នាទៅវិញទៅមក ព្រោះថាការឈរមុនគឺតម្រូវឱ្យមានការឈរក្រោយ និងច្រាសមកវិញ ដូច្នេះពួកវាគឺមានតម្លៃស្មើនឹងរឿងតែមួយ ហេតុនេះហើយទើបសព្វនាម (ដុមីរ) ត្រូវបានប្រើជាឯកវចនៈ។ ពាក្យសម្តីທີ່ថា៖ «ដែលបែរមុខទៅរក...» គឺជាទម្រង់នាមកិរិយាសព្ទ (អ៊ីស្មុល ហ្វាអិល) ហើយគ្រប់ៗកិរិយាសព្ទទាំងអស់គឺស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វា។ រីឯព្រះអង្គ អល់ឡោះ (សូមព្រះអង្គដ៏មានមហិទ្ធិ និងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់បំផុត) និងខ្ញុំសូមការអភ័យទោសពីអល់ឡោះដ៏មហិទ្ធិ។

ជំពូកការសឡាតរបស់អ្នកដំណើរ (បាព៍ សឡាតុល មុសាភិរ) វាគឺជាការបន្ថែមលក្ខខណ្ឌទៅលើលក្ខខណ្ឌ ឬអាចនិយាយថាជាការបន្ថែមទីកន្លែងទៅលើទីកន្លែង ឬអំពើទៅលើអ្នកធ្វើអំពើ។ ពាក្យថា សុហ្វែរ (السفر) តាមភាសាអារ៉ាប់មានន័យថា ការកាត់ផ្ដាច់ចម្ងាយផ្លូវ ហើយតាមទស្សនៈនីតិវិធីឥស្លាម (សរ៉ារ៉េ) គឺចម្ងាយផ្លូវដែលត្រូវបានកំណត់ដោយការធ្វើដំណើរកម្រិតជាក់លាក់មួយ ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយលោកតាមរយៈពាក្យថា «រយៈពេលដ៏ខ្លីបំផុតនៃការធ្វើដំណើរកម្រិតណាដែលធ្វើឱ្យការសម្រេចផ្សេងៗផ្លាស់ប្ដូរ» ពោលគឺការធ្វើដំណើរប្ដូរការសម្រេចផ្នែកនីតិវិធី ដូចជាកាតព្វកិច្ចបង្រួមសឡាត (កស្រ៍) ដែលជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយតាមរយៈការទម្លាក់កាតព្វកិច្ច។ ចូរដឹងចុះថា ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយ (រុខស៉ះ)... --- ជំពូកការសឡាតរបស់អ្នកដំណើរ វាជា noun (អ៊ីស្ម៊ុ ហ្វាអិល) ដែលចេញពីពាក្យ មុសាភ៉ារ៉ាស់ (المسافرة) មានន័យថា ការធ្វើដំណើរ ដូចនឹងពាក្យ អាស់កែហ្វ (الكشف) ទាំងទម្ងន់និងអត្ថន័យ ព្រោះវាលាតត្រដាងពីសីលធម៌របស់មនុស្សប្រុស។ មានគេនិយាយថា បុរសម្នាក់ធ្វើដំណើរ (សុហ្វែរ៉ារ៉ុជុល សុហ្វែរ៉ាន់) ស្របតាមទម្រង់ពាក្យ ដ័រ៉ូប៉ា (ضرب) ដូច្នេះគាត់គឺជាអ្នកដំណើរ (សាភិរ) ដែលមានន័យថា មុសាភិរ (អ្នកដំណើរ) ហើយពាក្យពហុវចនៈគឺ សុហ្វ៊ែរ (ਸဖာ) ដូចជាពាក្យ រ៉ាកិប និង រ៉ុកុប ក៏ដូចជា សូហ៊ីប និង សុហ៊ីប ដូច្នេះវាសម្រាប់ទាំងពាក្យដើម (ម័ស់ដារ) និងពាក្យពហុវចនៈ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់កិរិយាសព្ទ និងនាមជាអ្នកធ្វើសកម្មភាពពីវាគឺត្រូវគេបោះបង់ចောល (មិនូវប្រើ) ដូចមានក្នុងវចនានុក្រម មិស្បាហ៍។ រីឯពាក្យ អ៉ីស-សុហ្វែរ ជាមួយស្រៈហ្វាត្ថះពីរ គឺជាអត្ថន័យនាមដែលចេញពីវា ហើយពាក្យពហុវចនៈរបស់វាគឺ អ៉ាស់ហ្វារ ដែលត្រូវគេដាក់ឈ្មោះបែបនេះ ព្រោះវាលាតត្រដាង ពោលគឺលាតត្រដាងអំពីសីលធម៌របស់មនុស្សប្រុស។ ដូច្នេះ ទម្រង់ពាក្យ មុហ្វាអ៉ាឡាស់ គឺមិនមែនស្ថិតក្នុងអត្ថន័យដើមរបស់វាទេ ព្រោះវាប្រព្រឹត្តទៅបានលុះត្រាតែមានមនុស្សពីរនាក់ ប៉ុន្តែនេះកើតឡើងពីមនុស្សតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លោក រ៉ាហ្ស៊ីប បានមានប្រសាសន៍ថា វាស្ថិតក្នុងអត្ថន័យដើមរបស់វា ដោយផ្អែកលើការយល់ឃើញថា គាត់បានលាតត្រដាង ពោលគឺបានលាតត្រដាងចេញពីទីកន្លែងមួយទៅទីកន្លែងផ្សេងទៀត។ ចំណែកឯពាក្យរបស់អ្នកប្រាជ្ញដែលថា៖ «ទៅកាន់លក្ខខណ្ឌរបស់វា» គឺចង់បញ្ជាក់ថា លក្ខខណ្ឌគឺការធ្វើដំណើរ មិនមែនអ្នកធ្វើដំណើរប៉ុណ្ណោះទេ នេះបើតាមសម្ដីរបស់លោក ស៊ីដ យោងតាមលោក ហាំមុវី។ ចំណែកពាក្យថា៖ «ហើយគេនិយាយថា ទៅកាន់ទីកន្លែងរបស់វា» គឺអ្នកធ្វើសកម្មភាពនីមួយៗសុទ្ធតែមានទីកន្លែងរបស់ខ្លួន។ ចំណែកពាក្យថា៖ «ការធ្វើដំណើរតាមភាសាគឺការកាត់ផ្ដាច់ចម្ងាយផ្លូវ» ការប្រើប្រាស់ពាក្យចម្ងាយផ្លូវផ្តល់នូវអារម្មណ៍នៃការអូសបន្លាយ ដូច្នេះវាមានន័យដូចនឹងសម្ដីរបស់លោក សាអ្ដ នៅក្នុងគម្ពីរ តាល់វីហ៊ប ដែលថា វាតាមភាសាគឺការចេញដំណើរដ៏យូរអង្វែង ហើយតាមផ្លូវនីតិវិធីឥស្លាមគឺ ការចេញពីតំបន់លំនៅឋាន ដោយមានចេតនធ្វើដំណើរក្នុងចម្ងាយផ្លូវជាក់លាក់ណាមួយ។ ចំណែកពាក្យថា៖ «រយៈពេលខ្លីបំផុតនៃការធ្វើដំណើរដែលការសម្រេចនីតិវិធីផ្លាស់ប្ដូរតាមរយៈវា» ការធ្វើដំណើរត្រូវបានបែងចែកជាបីប្រភេទ៖ ទី១- ការធ្វើដំណើរដើម្បីស្ដាប់បង្គាប់ ដូចជាការធ្វើហាជ្ជ និងជីហាត។ ទី២- ការធ្វើដំណើរដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត ដូចជាការរកស៊ីជួញដូរ។ ទី៣- ការធ្វើដំណើរដើម្បីប្រព្រឹត្តអំពើបាប ដូចជាការប្លន់កាប់សម្លាប់តាមដងផ្លូវ។ ប្រភេទទីមួយ និងទីពីរគឺជាមូលហេតុនៃការបន្ធូរបន្ថយដោយឯកច្ឆន្ទ។ ចំពោះប្រភេទទីបីវិញ ក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះពួកយើង (ហាំហ្វាក់) ហើយនេះជាទស្សនៈរបស់លោក អូហ្សាយ លោក សាហ៊្សូរី លោក ដាវូដ លោក មុហ្ស៊ីន និងពួកម៉ាលិកីខ្លះ ផ្ទុយពីទស្សនៈរបស់លោក ម៉ាលិក លោក សាភីអ៉ី និងលោក អ៉ាំម៉ាត ព្រោះពួកគាត់បានមានប្រសាសន៍ថា ការធ្វើដំណើរដើម្បីធ្វើបាប គឺមិនទទួលបានការបន្ធូរបន្ថយនោះទេ ព្រោះការបន្ធូរបន្ថយត្រូវបានកំណត់ឡើងដើម្បីជាការសម្រាល ហើយអ្វីដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ គឺមិនទាក់ទងនឹងអ្វីដែលតម្រូវឱ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរនោះឡើយ ពោលគឺការប្រព្រឹត្តអំពើបាប ដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយអ្នកប្រាជ្ញកម្រិតខ្ពស់ លោក នូហ៊ប។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់ហ្សាលប៊ី អាល់កាបីរ បានចែងថា អ្នកដំណើរមានការសម្រេចផ្សេងៗដែលខុសពីអ្នកនៅនឹងថ្កល់ ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគអាហារក្នុងខែរ៉ូម៉ាឌន ការអូសបន្លាយរយៈពេលនៃការអង្អែលស្រោមជើង (មៈហ្សឺហ៍) រយៈពេលបីថ្ងៃ ការទម្លាក់កាតព្វកិច្ចសឡាតថ្ងៃសុក្រ សឡាតអាយឌីលហ្វីតរ៍ អាយឌីលអុដហ្ស៊ូហា និងការកាត់បន្ថយសឡាតដែលមានបួនរ៉ាកាត់ (កស្រ៍) ឱ្យនៅសល់ពីររ៉ាកាត់។ ចំណែកពាក្យថា៖ «ដែលវាគឺជាការចាំបាច់ត្រូវកស្រ៍សឡាត» សព្វនាម (ដោមៀរ) គឺសំដៅទៅលើការសម្រេចផ្សេងៗ ហើយការពន្យល់នេះគឺមិនសូវសមស្របប៉ុន្មានទេ អ្វីដែលប្រសើរគឺដូចអ្វីដែលមាននៅក្នុងកុម្ពីរអធិប្បាយ (សហ៍) ដែលបានចែងថា វាគឺជាការចាំបាច់ត្រូវកស្រ៍សឡាត ការអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគអាហារ ការអូសបន្លាយរយៈពេលអង្អែលស្រោមជើងរហូតដល់បីថ្ងៃ ការទម្លាក់កាតព្វកិច្ចសឡាតថ្ងៃសុក្រ សឡាតអាយឌី និងអុដហ្ស៊ូហា និងការហាមឃាត់ស្ត្រីដែលមានសេរីភាពមិនឱ្យចេញដំណើរដោយគ្មានមហ្រ្វុម (អ្នកអាណាព្យាបាលប្រុសដែលហាមមិនឱ្យរៀបការ) និងរឿងផ្សេងៗទៀត។ ចំណែកពាក្យថា៖ «ដូចប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយនៃការទម្លាក់កាតព្វកិច្ច» អ្វីដែលប្រសើរគឺគួរនិយាយថា វាគឺជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយនៃការទម្លាក់ ពោលគឺទម្លាក់ការសម្រេចដើមទាំងស្រុងដោយមិនប្តូរទៅជាអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ ព្រោះថាការសឡាតរ៉ាកាត់ទីពីរត្រូវបានទម្លាក់ពីគាត់ រហូតដល់គាត់មិនចាំបាច់ត្រូវសងវាវិញទេ បន្ទាប់ពីគាត់បានមកដល់ទីលំនៅវិញ ដូច្នេះកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គាត់គឺត្រឹមតែពីររ៉ាកាត់ប៉ុណ្ណោះ ហេតុនេះទើបមិនមានការប្រែប្រួលពីភាពលំបាកទៅរកភាពងាយស្រួលសម្រាប់គាត់ឡើយ។ តាមរយៈនេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយនៃការទម្លាក់ និងការសម្រេចដាច់ខាត (អ៉ីហ្ស៊ីម៉ាក់) គឺជាវត្ថុតែមួយចំពោះខ្លឹមសារជាក់ស្តែង ទោះបីជាវាខុសគ្នាក្នុងអត្ថន័យន័យក៏ដោយ។ ហេតុនេះហើយបានជាលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងគម្ពីរ អាល់ហ្វាតហ៍ ថា អ្នកណាដែលរ៉ាយការណ៍ពីការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងពួកអ្នកប្រាជ្ញជាន់ខ្ពស់ ថាតើការកស្រ៍សឡាតគឺជាការសម្រេចដាច់ខាត ឬជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយចំពោះពួកយើង (ហាំហ្វាក់) គឺអ្នកនោះបានយល់ខុសហើយ ព្រោះអ្នកដែលនិយាយថាវាជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយគឺបែងចែកជាពីរគឺ ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយពិតប្រាកដ និងប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយប្រៀបធៀប (ម៉ាជែស) ហើយវាត្រូវបានគេហៅថា ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយដើម្បីភាពសុខស្រួល ដូចជាការបរិភោគអាហារក្នុងខែរ៉ូម៉ាឌន និងការនិយាយពាក្យបដិសេធជំនឿ (ឃុហ្វើរ) ដោយសារការគំរាមកំហែង។ ចំណែកប្រភេទទីពីរគឺ ដូចជាការគំរាមកំហែងឱ្យផឹកស្រា និងការកស្រ៍សឡាតពេលធ្វើដំណើរ។ សម្រាប់ប្រភេទទីមួយ ទាសករមានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការប្រព្រឹត្តតាមប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយ ឬធ្វើតាមការសម្រេចដាច់ខាត ហើយគាត់នឹងទទួលបានបុណ្យ។ ចំណែកប្រភេទទីពីរ គាត់គ្មានសិទ្ធិជ្រើសរើសទេ ព្រោះអំពើត្រូវតម្រូវឱ្យធ្វើជាក់ស្តែងតាមប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយ ហើយការសម្រេចដាច់ខាតត្រូវបានទម្លាក់ ដូច្នេះការបំពេញសឡាតឱ្យពេញលេញគឺមិនមានបានបូកបញ្ចូលនូវបុណ្យឡើយ ព្រោះបុណ្យគឺកើតមានលើសកម្មភាពដែលទាសករត្រូវធ្វើ ទោះបីជាមានការជ្រើសរើសរវាងវា និងអ្វីដែលងាយស្រួលជាងវាក៏ដោយ ដូចជាអ្នកពាក់ស្រោមជើង ព្រោះគាត់មានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាងការទុកវាចោលហើយអង្អែល ឬដោះវាចេញហើយលាងជម្រះ។ ចំណែកការសឡាតពេលធ្វើដំណើរគឺមិនមានអ្វីផ្សេងទៀតក្រៅពីរ៉ាកាត់ទាំងពីរពីសឡាតបួនរ៉ាកាត់នោះឡើយ ដូច្នេះនៅពេលដែលគាត់សឡាតទាំងពីររ៉ាកាត់នេះ គឺមិនមានសល់អ្វីផ្សេងទៀតដែលគាត់ត្រូវធ្វើឡើយ ហេតុនេះទើបមិនមានបុណ្យសម្រាប់គាត់ឡើយក្នុងការបំពេញសឡាតឱ្យបានបួនរ៉ាកាត់ ដោយសារតែគាត់បានប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលត្រូវបានតម្រូវឱ្យគាត់ធ្វើជាកាតព្វកិច្ចជាក់ស្តែង ហើយគាត់មានបាបដោយសារការយឺតយ៉ាវក្នុងការផ្ដល់សឡាម និងការយល់ខុសរបស់គាត់ថាការសឡាតពីររ៉ាកាត់បន្ថែមទៀតគឺជាកាតព្វកិច្ច។ ហើយក៏មិនមានបុណ្យសម្រាប់គាត់ដែរ ក្នុងការអត់ធ្មត់រហូតដល់ត្រូវគេសម្លាប់ និងការមិនផឹកស្រាដោយសារការគំរាមកំហែងនោះដែរ ប៉ុន្តែគាត់មានបាបទៅវិញទេចំពោះការអត់ធ្មត់នោះ ហើយការហៅការធ្វើបែបនេះ និងការហៅការកស្រ៍សឡាតពេលធ្វើដំណើរថាជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយប្រៀបធៀប (ម៉ាជែស) គឺព្រោះថាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយពិតប្រាកដ គឺវាមានការផ្ដល់សិទ្ធិជ្រើសរើសដល់ទាសកររវាងការជ្រើសរើសយកប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយ ឬការប្រតិបត្តិតាមការសម្រេចដាច់ខាត ដូចជាការអង្អែលលើស្រោមជើង ដូចដែលយើងបានរៀបរាប់រួចហើយ និងការបរិភោគអាហារក្នុងខែរ៉ូម៉ាឌន និងការទម្លាក់កាតព្វកិច្ចសឡាតថ្ងៃសុក្រ និងអាយឌី។ --- ...មានន័យថា ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយនៃការទម្លាក់ ដែលវាគឺជាការសម្រេចដាច់ខាត ហើយការហៅវាថាជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយប្រៀបធៀប គឺដូចដែលអ្នកបានដឹងស្រាប់ហើយ។ ចំណែកសម្ដីរបស់លោកដែលថា៖ «ហើយចូរដឹងចុះថា ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយត្រូវបានបែងចែកជាពីរ...» ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយគឺជាការផ្ទុយនឹងការសម្រេចដាច់ខាត ហើយការសម្រេចដាច់ខាតគឺអ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ច្បាប់សម្រាប់ករណីដែលគ្មានការអភ័យទោស (គ្មានឧបសគ្គ) ដែលនេះគឺជាអត្ថន័យនៃពាក្យរបស់ពួកគាត់ដែលថា៖ អ្វីដែលត្រូវបានកំណត់ទុកលើបញ្ជាដើម។ ចំណែកប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយគឺ អ្វីដែលត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរពីភាពលំបាកទៅរកភាពងាយស្រួលដោយសារមានឧបសគ្គ ហើយនោះគឺជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយពិតប្រាកដ ហើយវាត្រូវបានគេហៅថាជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយក្នុងវា ពោលគឺការបន្ធូរបន្ថយ និងភាពងាយស្រួលដែលទម្លាក់កាតព្វកិច្ចក្នុងពេលនោះ ព្រមទាំងមានកាតព្វកិច្ចត្រូវសងវិញនៅពេលក្រោយក្នុងករណីដែលការសងអាចធ្វើទៅបាន ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគអាហារក្នុងខែរ៉ូម៉ាឌន។ ចំណែកពាក្យថា៖ «និងប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយប្រៀបធៀប...» គឺថា ការកស្រ៍សឡាតជាឧទាហរណ៍ ប្រសិនបើប្រៀបធៀបទៅនឹងសឡាតរបស់អ្នកនៅនឹងថ្កល់ វាគឺជាការបន្ធូរបន្ថយពាក់កណ្តាល ប៉ុន្តែការពិតវាគឺជាការសម្រេចដាច់ខាត ព្រោះវាគឺជាសឡាតទាំងមូលរបស់គាត់ ហើយការបំពេញសឡាតឱ្យពេញលេញគឺមិនបានបូកបញ្ចូលនូវបុណ្យបន្ថែមនោះឡើយ ព្រោះថាបុណ្យពេញលេញគឺស្ថិតក្នុងសកម្មភាពរបស់ទាសករចំពោះអ្វីទាំងអស់ដែលគាត់ត្រូវធ្វើ លើកលែងតែចំនួនរ៉ាកាត់ប៉ុណ្ណោះ ហើយអ្នកដំណើរគឺបានបំពេញគ្រប់គ្រងអស់ហើយនូវអ្វីដែលគាត់ត្រូវធ្វើ ដូចអ្នកនៅនឹងថ្កល់ដែរ។ ចំណែកពាក្យថា៖ «ហើយវាត្រូវបានគេហៅថា ប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយដើម្បីភាពសុខស្រួល» សព្វនាមនៅក្នុងពាក្យ «ត្រូវបានគេហៅ» គឺសំដៅទៅលើប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយពិតប្រាកដ ដូច្នេះអ្វីដែលប្រសើរគឺដាក់វានៅខាងមុខ។ ចំណែកពាក្យថា៖ «ដូចជាការបរិភោគអាហារ» ពោលគឺការបរិភោគអាហារក្នុងខែរ៉ូម៉ាឌនពេលធ្វើដំណើរ ព្រោះវាគឺជាប័ណ្ណបន្ធូរបន្ថយ ហើយវាមានបូកបញ្ចូលនូវការប្រតិបត្តិតាមការសម្រេចដាច់ខាតនូវបុណ្យបន្ថែមដោយសារការធ្វើតាមការសម្រេចរបស់មូស្លីមនៅក្នុងវា។ ចំណែកពាក្យថា៖ «និងការនិយាយពាក្យបដិសេធជំនឿដោយសារការគំរាមកំហែង» ពោលគឺការនិយាយវាដោយអណ្តាត ខណៈដែលបេះដូងមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ជាមួយនឹងជំនឿ (អ៉ីម៉ាន) ហើយវាមានបូកបញ្ចូលនូវការប្រតិបត្តិតាមការសម្រេចដាច់ខាត ដែលវាគឺជាការអត់ធ្មត់រហូតដល់ត្រូវគេសម្លាប់ ដែលទទួលបានបុណ្យជាស្ហាហ៊ីដ ( ಹುಹិត)។ ចំណែកពាក្យថា៖ «និងប្រភេទទីពីរ ដូចជាការគំរាមកំហែងឱ្យផឹកស្រា» អ្វីដែលប្រសើរគឺនិយាយថា ដូចជាការផឹកស្រាដោយសារការគំរាមកំហែង។ ចំណែកពាក្យថា៖ «អ្វីដែលគាត់ត្រូវធ្វើ ទោះបីជាមានការជ្រើសរើសក៏ដោយ» ហើយវាគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវជ្រើសរើស ដូចជាការជ្រើសរើសយកមួយក្នុងចំណោមបីយ៉ាងនៅក្នុងការលោះបាបការស្បថ (កុហ្វារ៉ាត់)។ ចំណែក

សំណាក់កន្លែងស្នាក់នៅ គឺកន្លែងដែលបុគ្គលម្នាក់ "មានបំណងស្នាក់នៅទីនោះដោយមិនដល់កន្លះខែ" ហើយគាត់ជាអ្នកដំណើរ ដូច្នេះវាមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ទីកន្លែងស្នាក់នៅឡើយ ហើយក៏មិនកាត់ផ្តាច់ការធ្វើដំណើរដែរ។ សូម្បីតែក្នុងករណីដែលគាត់ត្រឡប់ទៅវិញដោយសារមានភារកិច្ចនៅទីនោះ ក៏គាត់ត្រូវបួសបង្រួម (កស្រ៍) ដែរ ដូចជាពេលដែលគាត់ចូលទៅទីនោះក្នុងនាមជាអ្នកដំណើរជាបន្តបន្ទាប់។ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកនិពន្ធថា៖ "ហើយគាត់ជាអ្នកដំណើរ" មិនមែនជាលក្ខខណ្ឌកំណត់នោះទេ។ លោក អាសហ្សៃល៍យី (Az-Zayla'i) បានមានប្រសាសន៍ថា អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ឃើញថា ទីកន្លែងស្នាក់នៅគឺមានប្រយោជន៍ ហើយប្រយោជន៍នេះអាចកើតមានចំពោះអ្នកដែលចេញទៅកាន់ភូមិមួយដើម្បីបំពេញភារកិច្ចដោយមិនបានតាំងចិត្តធ្វើដំណើរ ហើយមានបំណងស្នាក់នៅទីនោះតិចជាងកន្លះខែ គឺគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតឱ្យបានពេញលេញ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញពីទីនោះមិនមែនក្នុងគោលបំណងធ្វើដំណើរ បន្ទាប់មកគាត់ស្រាប់តែមានបំណងធ្វើដំណើរមុនពេលចូលទៅដល់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន និងមុនពេលស្នាក់នៅតិចជាងដប់ប្រាំថ្ងៃនៅកន្លែងផ្សេងទៀត គឺគាត់ត្រូវបួសបង្រួម (កស្រ៍)។ ហេតុដូច្នេះហើយ ប្រសិនបើគាត់ឆ្លងកាត់ភូមិ១នោះ គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតឱ្យបានពេញលេញ ព្រោះមិនមានហេតុផលណាមួយដែលធ្វើឱ្យវាខូចខាត ដែលជាហេតុផលធំជាង ឬស្មើគ្នាឡើយ (មានការកែសម្រួលខ្លះ)។ ចំពោះពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា "ប្រសិនបើគាត់ចាកចេញពីទីនោះមិនមែនដើម្បីធ្វើដំណើរ" គឺត្រូវកំណត់បែបនេះ ព្រោះបើគាត់ចាកចេញដើម្បីធ្វើដំណើរ វាពិតជាខូចខាតប្រាកដមែនដោយគ្មានការជំទាស់ឡើយ។ ចំពោះពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា "បន្ទាប់មកគាត់ស្រាប់តែមានបំណងធ្វើដំណើរមុនពេលចូលទៅដល់ទីក្រុងរបស់ខ្លួន និងមុនពេលស្នាក់នៅ..." គឺត្រូវកំណត់បែបនេះ ព្រោះប្រសិនបើគាត់ចូលទៅក្នុងទីក្រុងរបស់ខ្លួន នោះវា會ខូចខាតដោយសារអ្វីដែលធំជាងវា គឺទីកន្លែងកំណើត (វ៉ាតន់ អាសលី)។ ហើយប្រសិនបើគាត់ស្នាក់នៅកន្លែងណាមួយតិចជាងរយៈពេលស្នាក់នៅ នោះវានឹងខូចខាតដោយសារអ្វីដែលស្មើនឹងវា។ លោកអ្នកនិពន្ធគម្ពីរ អាន់ណាហ៍រ (An-Nahr) បានមានប្រសាសន៍ថា អ្វីដែលមាននៅក្នុងគម្ពីររបស់ លោក អាសហ្សៃល៍យី គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ ផ្ទុយទៅវិញគាត់ត្រូវបួសបង្រួម (កស្រ៍) ព្រោះគាត់គឺជាអ្នកដំណើរ ហើយត្រូវបានគេបញ្ជាក់រួចមកហើយថា ទីកន្លែងស្នាក់នៅគឺត្រូវខូចខាតដោយសារការធ្វើដំណើរ ដូច្នេះទីកន្លែងស្នាក់នៅបណ្តោះអាសន្នគឺរឹតតែត្រូវផ្តល់អាទិភាពថែមទៀត។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា "ដូច្នេះវាមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ទីកន្លែងស្នាក់នៅឡើយ" ហើយទីកន្លែងកំណើតគឺរឹតតែមានអាទិភាពថែមទៀត។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា "ហើយមិនកាត់ផ្តាច់ការធ្វើដំណើរ" មានន័យថា បទបញ្ញត្តិของการធ្វើដំណើរដូចជាការបួសបង្រួមសឡាត និងផ្សេងៗទៀត។ អល់ឡោះ ព្រះអង្គជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ទ្រង់ដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសពីអល់ឡោះដ៏មហិមា។ ជំពូកទី៖ សឡាតរបស់អ្នកជំងឺ (នេះជាការបន្ថែមសកម្មភាពទៅកាន់អ្នកធ្វើសកម្មភាពវា) ចំណែកជំងឺគឺជាស្ថានភាពនៃរាងកាយដែលចេញពីគន្លងធម្មតា នៅពេលដែលវាមានការលំបាក នោះគឺជាការលំបាកពិតប្រាកដ (ហាកិក៊ី) ហើយអ្វីដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាគឺការលំបាកតាមការវិនិច្ឆ័យ (ហ៊ុកមី) ដោយលោកបានរៀបរាប់ថា៖ "ឬមានការលំបាក" ក្នុងការឈរទាំងអស់ ដោយសារមានការឈឺចាប់ខ្លាំង ឬគាត់មានការភ័យខ្លាច គឺនៅពេលដែលការសន្និដ្ឋានខ្លាំងជាងតាមរយៈបទពិសោធន៍ពីមុនមក ឬតាមរយៈដំណឹងពីគ្រូពេទ្យមូស្លីមដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់ ឬ... ជំពូកទី៖ សឡាតរបស់អ្នកជំងឺ ភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃរឿងនេះជាមួយនឹងរឿងមុនវា គឺថាមានការបន្ធូរបន្ថយ និងការសម្រាលនៅក្នុងរឿងនីមួយៗ។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ពីការបន្ថែមសកម្មភាពទៅកាន់អ្នកធ្វើសកម្មភាពវា" ដូចជាការឈររបស់ក្សៃដ (Zayd) ហើយ சிலពេលវាអាចត្រូវបានបន្ថែមទៅកាន់ទីកន្លែងរបស់វា ដូចជាការរំកិលនៃមែកឈើ។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ចេញពីគន្លងធម្មតា" មានន័យថា លំហូរ និងការបន្តតាមបែបធម្មតា គឺដោយសារវាខុសគ្នាពីតម្រូវការធម្មជាតិដែលបន្តកើតមាន។ ហើយជំងឺរបស់សត្វគឺស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទនៃការអស់កម្លាំង។ ពាក្យថា "អាល់ម៉ារ៉ាឌុ" (المرض) ដោយមានអក្សរស្ដុប (សുകൂន) នៅលើអក្សររ៉ា គឺកម្រប្រើក្នុងភាសាអារ៉ាប់ជាងអក្សរដែលមានចលនា (ហរិកា)។ លោកអ្នកនិពន្ធគម្ពីរ អាល់បាហ៍រ (អាល់-Bahr) បានមានប្រសាសន៍ថា ដែនកំណត់នៃជំងឺដែលធ្វើឱ្យការឈរ និងថ្ងៃសុក្រៈត្រូវបានលើកលែង ហើយអនុញ្ញាតឱ្យបរិភោគអាហារ (មិនបួស) និងធ្វើតាយ៉ាម៉ូម គឺការកើនឡើងនៃជំងឺ ឬការពន្យារពេលរបស់វា។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ហើយវាគឺជាការលំបាកពិតប្រាកដ" មានន័យថា អ្វីដែលអ្នកនិពន្ធបានរៀបរាប់មុនដំបូង គឺការលំបាកពិតប្រាកដ។ ហើយពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា "និងអ្វីដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាគឺការលំបាកតាមការវិនិច្ឆ័យ (ហ៊ុកមី)" មានន័យថា ដូចគ្នាទៅនឹងការលំបាកពិតប្រាកដដែរ គឺការលំបាកតាមការវិនិច្ឆ័យ ដែលវាគឺជាការលំបាកខ្លាំង។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ដោយសារមានការឈឺចាប់ខ្លាំង" ដូចជាការវិលមុខ ឈឺធ្មេញ ឈឺក្បាលចំហៀង (Migraine) ឬរលាកភ្នែក ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ អាល់កូហ្ស្តានី (អាល់-Qohistani) ហើយមិនថាវាគ្ហកើតឡើងនៅក្នុងសឡាត ឬមុនវាក៏ដោយ ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ អាន់ណាកាយ៉ា (An-Nوقாயה) ហើយគាត់បានកំណត់វាថាជាការឈឺចាប់ខ្លាំង។ ការបង្ហាញចេញនូវស្ថានភាព "ការកើនឡើងនៃជំងឺ ឬ" គាត់ខ្លាច "ភាពយឺតយ៉ាវរបស់វា" មានន័យថា រយៈពេលយូរនៃជំងឺ "ដោយសារវា" មានន័យថា ដោយសារការឈរ "គឺត្រូវធ្វើសឡាតដោយអង្គុយ ដោយការរុកូនិងស៊ូជូដ" យោងតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោក អុីមរ៉ូន ប៊ីន ហុស្សុីន (Imran អ៊ីប៊ីន Husayn) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំមានជំងឺឬសដូងបាត ដូច្នេះខ្ញុំបានសួរព្យាការី សល់លល់ឡោះហ៊ុលអាល័យហ្វិវ៉ាសាឡាម អំពីសឡាត ពេលនោះท่านបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ចូរធ្វើសឡាតដោយឈរ បើអ្នកមិនអាចទេ គឺអង្គុយចុះ បើអ្នកមិនអាចទេ គឺដេកផ្អៀងខាង"។ លោក អានណាសាអុី (An-Nasa'i) បានបន្ថែមថា៖ "បើអ្នកមិនអាចទេ គឺដេកផ្ងារ អល់ឡោះមិនបន្ទុកលើព្រលឹងណាមួយលើសពីលទ្ធភាពរបស់វាឡើយ" (២)។ "ហើយគាត់ត្រូវអង្គុយតាមរបៀបដែលគាត់ចង់បាន" មានន័យថា តាមរបៀបដែលងាយស្រួលសម្រាប់គាត់ដោយគ្មានគ្រោះថ្នាក់ មិនថានັ່ງបត់ជើង (តារ៉ាប់ប៊ុត) ឬផ្សេងពីនេះ "យោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុត" ដោយគ្មានការស្អប់ខ្ពើម (ការូហ្វ) ដូចដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីអុីមាម (អ៊ីម៉ាម) ដោយសារតែមានហេតុផលលើកលែង (អុហ្សរ)។ "បើមិនដូច្នោះទេ" មានន័យថា ប្រសិនបើគាត់មានសមត្ថភាពឈរបះខ្លះ "គាត់ត្រូវឈរតាមលទ្ធភាពដែលគាត់អាចធ្វើបាន" ដោយគ្មានការបង្កើនការលំបាកឡើយ សូម្បីតែតាមរយៈការធ្វើតុកពីរសក់ (តរ៉ាម៉ា) និងការអានអាយ៉ាត់មួយក៏ដោយ ហើយទោះបីជាវាបណ្តាលឱ្យមានការឈឺចាប់ខ្លាំងក៏ដោយ ក៏គាត់ត្រូវអង្គុយតាំងពីដើមដំបូងដែរ ដូចជាពេលដែលគាត់គ្មានសមត្ថភាព ហើយអង្គុយតាំងពីដើមដំបូងមក នោះគឺជាមេធសីលធម៌ (មាហ្សាប) ដែលត្រឹមត្រូវ ព្រោះការគោរពប្រតិបត្តិគឺអាស្រ័យទៅតាមលទ្ធភាព។ "ហើយប្រសិនបើមានការលំបាកក្នុងការរុកូ និងស៊ូជូដ" ហើយគាត់មានសមត្ថភាពអង្គុយ សូម្បីតែការផ្អែកក៏ដោយ "គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតដោយអង្គុយដោយការងក់ក្បាល (អុីម៉ាអុយ)" សម្រាប់ការរុកូ និងស៊ូជូដដោយក្បាលរបស់គាត់ ហើយវាមិនគ្រប់គ្រាន់ទេប្រសិនបើគាត់ដេកផ្អៀង។ "និងត្រូវធ្វើឱ្យការងក់ក្បាលរបស់គាត់" ដោយក្បាលរបស់គាត់ "សម្រាប់ការស៊ូជូដ គឺទាបជាងការងក់ក្បាលរបស់គាត់សម្រាប់ការរុកូ"។ ព្រោះថា ប្រសិនបើគាត់ជួបប្រទះនូវការលំបាកបន្តិចបន្តួច វាមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យละបង់ការឈរឡើយ ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ មីស្គីន (Miskin)។ ហើយដូចគ្នាទៅនឹងការឈឺចាប់ដែរ គឺការភ័យខ្លាចពីការកើតមានគ្រោះថ្នាក់ពីសត្រូវที่เป็นមនុស្ស ឬសត្វផ្សេងទៀត ទាំងលើខ្លួនឯង ឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ ប្រសិនបើគាត់ធ្វើសឡាតដោយឈរ។ ហើយដូចគ្នាផងដែរ ប្រសិនបើគាត់ស្ថិតនៅក្នុងជំរុំមួយ ដែលមិនអាចឈរត្រង់ខ្នងបាន ឬប្រសិនបើគាត់ចេញទៅ ហើយមិនអាចធ្វើសឡាតបានដោយសារភក់ ឬភ្លៀង នោះគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតដោយអង្គុយ ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ អាល់បាហ៍រ (អាល់-Bahr)។ ហើយដូចគ្នាដែរ គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតដោយអង្គុយ ប្រសិនបើភាពទន់ខ្សោយនៃការឈរបានរារាំងគាត់ពីការបួស ឬពីការអានកាតព្វកិច្ច ឬប្រសិនបើគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលបើគាត់ឈរ ទឹកនោមនឹងលេចចេញជានិច្ច ឬរបួសរបស់គាត់នឹងហូរឈាម។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់" គឺមិនមានភាពខុសឆ្គងច្បាស់លាស់ឡើយ ហើយមានការយល់ឃើញខ្លះថា ភាពទៀងត្រង់ (អិទ្លិស) របស់គាត់គឺជាលក្ខខណ្ឌមួយ ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ សារ៉នប៊ុលាលីយ៉ា (Shurunbulaliyah)។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ឬការបង្ហាញចេញនូវស្ថានភាព" គឺជាការភ្ជាប់ទៅនឹងពាក្យរបស់គាត់ដែលថា ការពិសោធន៍ គឺតាមរយៈការបង្ហាញឱ្យឃើញពីស្ថានភាពរបស់គាត់ថា ប្រសិនបើគាត់ឈរ ជំងឺរបស់គាត់នឹងកើនឡើង ឬរយៈពេលនៃការជាសះស្បើយរបស់គាត់នឹងយឺតយ៉ាវ។ ហើយទោះបីជាគាត់មានសមត្ថភាពឈរដោយការផ្អែក ឬពឹងផ្អែកលើដើមឈើ ឬជញ្ជាំងក៏ដោយ ក៏វាមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ដែរ លើកលែងតែធ្វើបែបនោះ ជាពិសេសយោងទៅតាមទស្សនៈរបស់ពួកគាត់ទាំងពីរ (អុីមាម អាប៊ូ យូស៊ុប និងអុីមាម មុហាំម៉ាត់) ព្រោះពួកគាត់ទាំងពីរចាត់ទុកសមត្ថភាពរបស់អ្នកដទៃថាជាសមត្ថភាពរបស់គាត់ផ្ទាល់។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "លោក អានណាសាអុី បានបន្ថែមថា៖ បើមិនដូច្នេះទេ គឺដេកផ្ងារ" អ្នកប្រាជ្ញនៃមេធសីលធម៌ (មាហ្សាប) យល់ឃើញថា នៅពេលដែលគ្មានសមត្ថភាពធ្វើសឡាតដោយអង្គុយ គឺត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិឱ្យជ្រើសរើសរវាងការធ្វើសឡាតដោយដេកផ្អៀងម្ខាង និងការធ្វើសឡាតដោយដេកផ្ងារ ហើយការដេកផ្ងារគឺប្រសើរជាង។ ហើយប្រហែលជាមានការបញ្ជាក់សម្រាប់ពួកគេនូវអ្វីដែលមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងហ៉ាឌីសនេះ ដូច្នេះពួកគេបានละបង់អត្ថន័យស្រោចស្រពរបស់វាទាក់ទងនឹងលំដាប់លំដោយ។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ឬផ្សេងពីនេះ" ដូចជាការអង្គុយបត់ជើង ឬអង្គុយលើជង្គង់ទាំងពីរដូចពេលតាសហ្ញុត ព្រោះថាការលើកលែងដោយសារជំងឺបានធ្វើឱ្យការបំពេញរ៉ុក្កន់ត្រូវបានលើកលែងពីគាត់ ដូច្នេះការលើកលែងទម្រង់ផ្សេងៗទៀតគឺរឹតតែមានភាពសមហេតុផលថែមទៀត ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ សារ៉េហ្វ (Sharh)។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "គាត់ត្រូវឈរតាមលទ្ធភាពដែលគាត់អាចធ្វើបាន" ព្រោះថាផ្នែកខ្លះត្រូវបានគេយកមកពិចារណាដូចផ្នែកទាំងអស់។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "ហើយប្រសិនបើមានការឈឺចាប់ខ្លាំង គាត់ត្រូវអង្គុយតាំងពីដើមដំបូង" ការផ្ដល់យោបល់ល្អគឺគួរលុបពាក្យថា តាំងពីដើមដំបូង ចេញ ហើយអត្ថន័យគឺថា គាត់ត្រូវឈររហូតទាល់តែមានការលំបាកសម្រាប់គាត់ក្នុងការឈរ ពេលនោះគាត់ត្រូវអង្គុយចុះ ហើយស្ថានភាពនេះគឺដូចជាស្ថានភាពគ្មានសមត្ថភាពតាំងពីដើមដំបូងដែរ ប្រសិនបើមិនត្រូវបានបកស្រាយបែបនេះទេ នោះការប្រៀបធៀប និងអ្វីដែលត្រូវបានប្រៀបធៀបនឹងមានលក្ខណៈដូចគ្នា។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "និងការស៊ូជូដ" មានន័យថា ដោយថ្ងាស និងច្រមុះ ទោះបីជាគាត់មានសមត្ថភាពស៊ូជូដដោយច្រមុះតែមួយក៏ដោយ ក៏វាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គាត់ដែរ យោងតាមអ្វីដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរ សារ៉ូដ (Siraj)៖ ប្រសិនបើនៅលើថ្ងាសរបស់គាត់មានដំបៅ ដែលមិនអាចស៊ូជូដនៅលើវាបាន គឺវាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គាត់ត្រូវស៊ូជូដនៅលើច្រមុះ ហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ងក់ក្បាលឡើយ ព្រោះគាត់បានละបង់ការស៊ូជូដទាំងដែលមានសមត្ថភាពធ្វើវា។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរ អាន់ណាហ៍រ (An-Nahr) មានខ្លឹមសារបញ្ជាក់ថា នៅពេលដែលគ្មានសមត្ថភាពស៊ូជូដ វាគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់គាត់ត្រូវឈរដើម្បីអានគម្ពីរ ហើយនៅពេលដែលដល់ពេលរុកូ និងស៊ូជូដ គាត់ត្រូវអង្គុយចុះ ហើយងក់ក្បាលសម្រាប់វាទាំងពីរ។ ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ដែលថា៖ "គាត់ត្រូវធ្វើសឡាតដោយអង្គុយដោយការងក់ក្បាល" ឬឈរដោយការងក់ក្បាល ហើយការធ្វើដោយអង្គុយគឺប្រសើរជាង ព្រោះវាคล้ายទៅនឹងការស៊ូជូដច្រើនជាង ដោយសារវាอยู่ជិតដីជាង ហើយนั่นគឺជាគោលបំណង ដូចមានចែងក្នុងគម្ពីរ អាតតាប្យ៊ីន (At-Tabyin)។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរ អាល់បាហ៍រ (អាល់-Bahr) ទស្សនៈច្បាស់លាស់នៃមេធសីលធម៌ (មាហ្សាប) គឺការអនុញ្ញាតឱ្យងក់ក្ប

១. ការបូជាសងការខកខានសឡាត និងការបួស (អាល់-ហ្វាវ៉ៃត)៖ ចំពោះអ៊ីម៉ាម អាប៊ូ យូស៊ុប (អ៊ីម៉ាម Abu Yusuf) បានចាត់ទុកថា ការគណនាការខកខាននោះ គឺផ្អែកលើការលើសពីចំនួនម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃនិងមួយយប់ ទោះបីជាលើសត្រឹមតែមួយភ្លែតក៏ដោយ ព្រោះវាជាអត្ថបទបញ្ជាក់ (ម៉ាអូស៊ូរ) ដែលបានរាយការណ៍ពីលោក អាលី (អាលី) និង អ៊ីបនូ អុម៉ា (Ibn អ៊ូម៉ារ)។ ដូច្នេះ ការប្រកាន់យកតាមការនេះគឺប្រសើរជាង ព្រោះកម្រិតកំណត់គឺត្រូវដឹងតាមរយៈការស្តាប់តៗគ្នា (សាម៉ា)។ ហើយផលវិជ្ជមាននៃរឿងនេះ គឺបង្ហាញឡើងក្នុងករណីដែលមនុស្សម្នាក់សន្លប់នៅពេលព្រឹក ហើយបានដឹងខ្លួនវិញនៅថ្ងៃបន្ទាប់ មុនពេលព្រះអាទិត្យចំកណ្តាលក្បាល (ហ្សូវ៉ាល) រយៈពេលមួយម៉ោង។ ករណីនេះ គឺវាច្រើនជាងមួយថ្ងៃនិងមួយយប់បើគិតតាមចំនួនម៉ោង ដូច្នេះ គឺមិនមានការសង (កាឌ៉ា) ឡើងវិញទេចំពោះទស្សនៈរបស់ท่านទាំងពីរ។ ចំពោះអ៊ីម៉ាម មុហាំម៉ាត់ (អ៊ីម៉ាម Muhammad) យល់ថា ត្រូវសងវិញ ព្រោះពេលវេលាមិនទាន់កន្លងផុតទៅដល់រយៈពេលមួយឆ្នាំ។ សុភាសិតលោកពោលថា៖ “និងឆ្កួតក៏ដូចគ្នាដែរ”។ ចូរដឹងថា ឧបសគ្គមានបីប្រភេទ៖ - ប្រភេទទី១៖ អូសបន្លាយយូរណាស់ដូចជាក្មេងខ្ចី ដែលវាធ្វើឱ្យរបូតការគោរពប្រតិបត្តិទាំងស្រុង។ - ប្រភេទទី២៖ រយៈពេលខ្លីណាស់ដូចជាការគេង ដែលមិនធ្វើឱ្យរបូតអ្វីទាំងអស់។ - ប្រភេទទី៣៖ ស្ថិតក្នុងភាពស្ទាក់ស្ទើររវាងទាំងពីរ គឺការសន្លប់។ ដូច្នេះបើសិនវាអូសបន្លាយយូរ គឺត្រូវកំណត់ដូចប្រភេទទី១ (ដែលអូសបន្លាយយូរ) បើមិនដូច្នេះទេ គឺត្រូវកំណត់ដូចប្រភេទទី២ (ដែលខ្លី)។ នេះបើតាមការរៀបរាប់របស់លោក អាល់-ហ៊ីដាឌី (អាល់-Haddadi)។ ការសន្លប់មិនត្រូវយកមកគិតបញ្ចូលក្នុងការពន្យារពេលបួស និងការបង់ហ្សាកាត់នោះទេ ព្រោះកម្រណាស់ដែលការសន្លប់កើតមានរហូតដល់មួយឆ្នាំ ឬមួយខែ ខុសប្លែកពីជំងឺឆ្កួត ដែលវាអូសបន្លាយយូរ ដូច្នេះទើបត្រូវបានគេយកមកគិតបញ្ចូលក្នុងការរបូតការគោរពប្រតិបត្តិ។ អល់ឡោះ អាសសាវ៉ាជ័ល (អល់ឡោះ 'Azza wa Jall) ដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសពីអល់ឡោះដ៏មហាក្សត្រ។ ២. ជំពូកស្តីពីការទម្លាក់ការខកខានសឡាត ការបួស និងផ្សេងៗទៀត៖ “ប្រសិនបើអ្នកជំងឺស្លាប់ដោយមិនមានលទ្ធភាព” បំពេញ “សឡាតដោយការបញ្ចេញសញ្ញាក្បាល” នោះ “គឺមិនតម្រូវឱ្យគាត់ផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) ឱ្យគេធ្វើជំនួសនោះទេ ទោះបីជាចំនួននោះតិចតួចក៏ដោយ” គឺតិចជាងសឡាតមួយថ្ងៃនិងមួយយប់ យោងតាមអ្វីដែលពួកយើងបានរាយការណ៍មក ព្រោះគាត់មិនមានលទ្ធភាពសងវិញតាមរយៈការទាន់ពេលវេលាដែលកំណត់ឱ្យធ្វើ យោងតាមទស្សនៈរបស់អ្នកដែលបកស្រាយការទទួលយកឧបសគ្គថាអនុញ្ញាតឱ្យពន្យារពេល។ ចما្ះអ្នកដែលបកស្រាយថាវាជាការធ្លាក់ចុះ (របូត) វិញ គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ។ ក៏ដូចគ្នាដែរ... ៣. ជំពូកស្តីពីការទម្លាក់ការខកខានសឡាត និងការបួស៖ គ្មានអ្វីដែលត្រូវលាក់បាំងឡើយ អំពីភាពល្អប្រសើរនៃការរៀបរាប់ជំពូកនេះ បន្ទាប់ពីការរៀបរាប់អំពីបទប្បញ្ញត្តិនានារបស់អ្នកជំងឺ។ ចូរដឹងថា មានអត្ថបទគម្ពីរ (ណាស់) បានចុះមកច្បាស់លាស់រួចហើយ ចំពោះការបួស គឺការទម្លាក់វា (រួចចាកាតព្វកិច្ច) តាមរយៈការបង់ហ្វីឌ្យ៉ា (Fidyah)។ ហើយบรรดาគ្រូបាធ្យាយ (Mashايikh) បានឯកភាពគ្នាថា សឡាតគឺដូចជាការបួសដែរ ដោយយោងទៅតាមការវិនិច្ឆ័យដ៏ល្អ (អ៊ីស្តិហ្សាន) ព្រោះវាមានសារៈសំខាន់ជាងការបួស។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងពួកគេនោះ គឺថាតើសឡាតមួយថ្ងៃស្មើនឹងការបួសមួយថ្ងៃ ឬក៏រាល់កាតព្វកិច្ចនីមួយៗស្មើនឹងការបួសមួយថ្ងៃ? នេះហើយជាទស្សនៈដែលត្រូវប្រកាន់យក (ម៉ាត់ម៉ូដ)។ នៅពេលដែលអ្នកដឹងរឿងនេះហើយ អ្នកនឹងដឹងពីភាពល្ងង់ខ្លៅរបស់អ្នកដែលពោលថា ការទម្លាក់សឡាតគឺគ្មានប្រភពដើមនោះឡើយ ព្រោះការនិយាយបែបនេះគឺជាការបដិសេធនូវអ្វីដែលបានឯកភាពគ្នារវាងบรรដាអ្នកប្រាជ្ញក្នុងម៉ាហ៊្សាប់ (Madhhab)។ ហើយអ្នកនិពន្ធបានបصد្ដិសញ្ញាដោយពាក្យរបស់លោកថា “និងការបួស” គឺសំដៅទៅលើការបួសខែរ៉ូម៉ាដាន ដោយមានភស្តុតាងបញ្ជាក់តាមរយៈពាក្យរបស់លោកបន្ទាប់មកទៀតថា “និងអ្នកដំបូងផ្សេងទៀត” ព្រោះអ្វីដែលសំដៅនោះគឺ ការបួសសងការលោះបាប (កាហ្វារ៉ាត) នៃការស្បថ ការសម្លាប់ ការសៀហ្វា (Zihhar) ការធ្វើខុសក្នុងពេលកំពុងកាន់បួស ឬគ្រងខ្សែកំណាញ់ ( Ihram) ការសម្លាប់សត្វព្រៃពេលគ្រងខ្សែកំណាញ់ ឬការបួសបន់ស្រន់ (ន៉ាដាត) ដែលត្រូវបានពន្យល់ដោយលោកនៅក្នុងសៀវភៅពន្យល់ (Sharh)។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ដោយការបញ្ចេញសញ្ញាក្បាល” គឺលោកកំណត់យកបែបនេះ ព្រោះមិនត្រូវចាត់ទុកការបញ្ចេញសញ្ញាដោយចិញ្ចើមជាដើមនោះទេ ហេតុនេះទើបមិនត្រូវចាត់ទុកថាមានលទ្ធភាពឡើយ ដូច្នេះក៏មិនតម្រូវឱ្យមានការផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) ដែរ។ ហើយការប្រៀបធៀប (ਕិយ៉ាស) តាមទស្សនៈរបស់លោក ហ្សូហ្វា (Zufar) គឺថា ប្រសិនបើគាត់ละបង់វាទាំងដែលគាត់មានលទ្ធភាពបញ្ចេញសញ្ញាដោយចិញ្ចើមជាដើមនោះ គឺត្រូវផ្តែផ្តាំ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “អំពីសឡាតមួយថ្ងៃនិងមួយយប់” ដែលលោកបានលើកឡើងបែបនេះ ព្រោះប្រសិនបើក្នុងករណីនេះ ចំនួនតិចតួចដែលមិនមានការលំបាកត្រូវបានលើកលែងរួចទៅហើយនោះ ដូច្នេះចំនួនច្រើនដែលមានការលំបាកគឺរឹតតែត្រូវលើកលែងជាងនេះទៅទៀត។ ពាក្យរបស់លោក៖ “យោងតាមអ្វីដែលពួកយើងបានរាយការណ៍មក” គឺយោងតាមពាក្យរបស់ท่านរ៉សូល ﷺ ដែលបានមានបន្ទូលថា៖ “ប្រសិនបើគាត់មិនមានលទ្ធភាពទេ នោះអល់ឡោះគឺជាអ្នកសមបំផុតក្នុងការទទួលយកការអភ័យទោសពីគាត់”។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ដោយសារតែការមិនមានលទ្ធភាពរបស់គាត់” គឺការដាក់អក្សរ «វ៉ូ» (و) គឺប្រសើរជាង ដើម្បីឱ្យវាជាមូលហេតុទីពីរតាមបែបហេតុផល បន្ទាប់ពីការបញ្ជាក់តាមរយៈហាឌីស ហើយក៏អាចទៅរួចដែរថាវាជាមូលហេតុនៃមូលហេតុ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “តាមរយៈការទាន់ពេលវេលា” គឺទាក់ទងទៅនឹងពាក្យរបស់លោក (លទ្ធភាព) ហើយអក្សរ «បា» (ب) គឺបង្ហាញពីមូលហេតុ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “យោងតាមទស្សនៈរបស់អ្នកដែលបកស្រាយថា...” ព្រោះអ្នកដែលនិយាយបែបនេះ គឺមិនបាននិយាយថាចាំបាច់ត្រូវសងវិញនោះទេ លើកលែងតែទាន់ពេលវេលាដែលគាត់អាចធ្វើបាន ប៉ុន្តែពេលវេលានោះមិនមានទាល់តែសោះ។ ហើយភាពចាំបាច់នៃការផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) គឺជាសាខានៃភាពចាំបាច់នៃការសងវិញ (កាឌ៉ា)។ តាមរយៈការនេះ ទើបអាចកម្ចាត់ចោលនូវការចោទសួរដែលថា ភាពជាកាតព្វកិច្ចបានជាប់ពាក់ព័ន្ធ... បដិបញ្ញត្តិស្តីពី “ការបួស” ក្នុងខែរ៉ូម៉ាដាន៖ “ប្រសិនបើអ្នកធ្វើដំណើរ និងអ្នកជំងឺបានបរិភោគអាហារ (មិនបួស) ក្នុងខែនេះ ហើយពួកគេបានស្លាប់មុនពេលអ្នកធ្វើដំណើរត្រឡប់មកទីលំនៅវិញ” និងមុនពេល “អ្នកជំងឺបានជាសះស្បើយ” ព្រោះពួកគេមិនបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីសងការបួសនៅថ្ងៃផ្សេងទៀត ដូច្នេះ គឺមិនតម្រូវឱ្យពួកគេផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) ឱ្យគេធ្វើជំនួសនោះឡើយ។ “និង” គឺតម្រូវឱ្យ “គាត់ត្រូវធ្វើ” គឺសំដៅទៅលើអ្នកដែលមិនបួសក្នុងខែរ៉ូម៉ាដាន ទោះបីជាគ្មានហេតុផលសមហេតុផលក៏ដោយ “គឺការផ្តែផ្តាំនូវអ្វីដែល” គឺការបង់ហ្វីឌ្យ៉ាចំពោះអ្វីដែល “គាត់មានលទ្ធភាព” ពីការទាន់ពេលវេលាដើម្បីសងនៅថ្ងៃផ្សេងទៀត ប្រសិនបើគាត់មិនបួសដោយមានហេតុផលសមហេតុផល។ ហើយប្រសិនបើគាត់មិនបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីសងនៅថ្ងៃផ្សេងទៀតទេ ដោយសារគាត់មិនបួសដោយគ្មានហេតុផលសមហេតុផលនោះ គឺតម្រូវឱ្យគាត់ត្រូវផ្តែផ្តាំចំពោះការខកខានទាំងអស់ដែលគាត់មិនបានបួស ព្រោះកំហុសគឺកើតចេញពីគាត់ផ្ទាល់ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណា ក៏គេសង្ឃឹមថានឹងទទួលបានការអភ័យទោសពីអល់ឡោះដោយសារភាពបុណ្យបារមីរបស់ទ្រង់ តាមរយៈការបង់ហ្វីឌ្យ៉ាចំពោះអ្វីដែលជាកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់។ “ហើយនៅសល់ក្នុងបន្ទុករបស់គាត់” រហូតដល់ពេលដែលការស្លាប់មកដល់ ដូចជាការបួសកាតព្វកិច្ច ការលោះបាប (កាហ្វារ៉ាត) ការសៀហ្វា (Zihhar) ការធ្វើខុសពេលគ្រងខ្សែកំណាញ់ (Ihram) និងការបួសបន់ស្រន់ “នោះអ្នកអាណាព្យាបាលរបស់គាត់ (វ៉ាលី) ត្រូវចេញជំនួសគាត់” គឺបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្តលើកិច្ចការរបស់គាត់ ដោយសារតែជាមរតក ឬការផ្ទេរសិទ្ធិ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) “ចេញពីមួយភាគបី (1/3) នៃទ្រព្យសម្បត្តិដែលគាត់បានបន្សល់ទុក” ព្រោះសិទ្ធិរបស់គាត់គឺស្ថិតនៅក្នុងមួយភាគបីនៃទ្រព្យរបស់គាត់ពេលដែលគាត់ឈឺ ហើយសិទ្ធិរបស់អ្នកទទួលមរតកគឺស្ថិតនៅក្នុងពីរភាគបី (2/3) ទៀត ដូច្នេះគឺមិនអាចអនុវត្តដោយបង្ខំទៅលើអ្នកទទួលមរតកបានឡើយ លើកលែងតែនៅក្នុងមួយភាគបីប៉ុណ្ណោះ ប្រសិនបើគាត់បានផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា)។ ហើយប្រសិនបើគាត់មិនបានផ្តែផ្តាំទេ គឺមិនតម្រូវឱ្យអ្នកទទួលមរតកត្រូវចេញសងជំនួសឡើយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ស្ម័គ្រចិត្តធ្វើ គឺអាចធ្វើទៅបាន ដូចដែលយើងនឹងរៀបរាប់នៅពេលក្រោយ។ ហើយស្រដៀងគ្នានេះដែរ គឺបំណុលហ្សាកាត់ុលហ្វីត្រ៍ (Sadaqat អាល់-Fitr) ការចំណាយដែលជាកាតព្វកិច្ច ពន្ធខ្វារ៉ាច (Kharaj) និងពន្ធជីហ្ស្យ៉ា (Jizyah)។ ...នៅក្នុងបន្ទុករបស់គាត់ ចុះហេតុអ្វីបានជាមិនតម្រូវឱ្យគាត់ផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) ទោះបីជាគាត់មិនមានលទ្ធភាពក៏ដោយ ដើម្បីបំពេញបំណុលក្នុងបន្ទុករបស់គាត់? ពាក្យរបស់លោក៖ “គឺច្បាស់ស្រាប់ហើយ” ការប្រើអក្សរ «ហ្វា» (ف) គឺប្រសើរជាង។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ដូច្នេះ គឺមិនតម្រូវឱ្យពួកគេទាំងពីរត្រូវផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) ឱ្យគេធ្វើជំនួសនោះឡើយ” ព្រោះពួកគេទាំងពីរត្រូវបានអភ័យទោសចំពោះការបំពេញ (អដារ់) ដូច្នេះការត្រូវបានអភ័យទោសចំពោះការសង (កាឌ៉ា) គឺរឹតតែមានសិទ្ធិទទួលបានជាងនេះទៅទៀត (នេះបើតាមសម្តីរបស់លោក ហ្សៃឡៃ Zaylai)។ ហើយនៅពេលដែលពួកគេមិនតម្រូវឱ្យសងទេ គឺក៏មិនតម្រូវឱ្យផ្តែផ្តាំដែរ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “និងតម្រូវឱ្យគាត់” លោកបានបង្កប់អត្ថន័យនៃពាក្យថាជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វាត) ដូច្នេះទើបលោកប្រើអក្សរ «អាលា» (على) បើមិនដូច្នេះទេ ពាក្យថា «ឡាហ្សីម» (لزم) គឺអាចប្រើដោយផ្ទាល់បាន។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ទោះបីជាគ្មានហេតុផលសមហេតុផលក៏ដោយ” ការលុបពាក្យនេះចោលគឺប្រសើរជាង ព្រោះវាត្រូវបានពន្យល់រួចហើយនៅពេលក្រោយ និងព្រោះវាបង្ហាញពីការកំណត់លក្ខខណ្ឌនៃលទ្ធភាពនៅក្នុងនោះ ដែលការពិតមិនមែនបែបនោះទេ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ពីការទាន់ពេលវេលា...” អក្សរ «មិន» (من) គឺសម្រាប់បញ្ជាក់ពីមូលហេតុ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “គឺតម្រូវឱ្យគាត់ត្រូវផ្តែផ្តាំចំពោះការខកខានទាំងអស់ដែលគាត់មិនបានបួស” សញ្ញាណប្រណាំង (ដាំមីរ) នៅក្នុងពាក្យថា (ល៉ាហ្សីម៉ាហ្វុ) គឺត្រឡប់ទៅរកការផ្តែផ្តាំ (វ៉ូស៉ីយ៉ា) វិញ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ដោយសារភាពបុណ្យបារមីរបស់អល់ឡោះ” អក្សរ «បា» (ب) គឺសម្រាប់បង្ហាញពីការរួមដំណើរ និងនៅក្នុងកន្លែងបន្ទាប់គឺសម្រាប់បង្ហាញពីមូលហេតុ ឬក៏ការភ្ជាប់ទីពីរគឺទាក់ទងនឹងអំពើកិរិយាបន្ទាប់ពីការភ្ជាប់ទីមួយបានទាក់ទងរួចហើយ។ ពាក្យរបស់លោក៖ “ពីការបួស” លោកមិនបានរៀបរាប់ពីអ្វីដែលពន្យល់វាពីមុនមកនោះទេ ហើយអ្វីដែលប្រសើរគឺដូចនៅក្នុងសៀវភៅពន្យល់ (Sharh) ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះការបួសលោះបាបនៃការស្បថ ការសម្លាប់ដោយអចេតនា ការសៀហ្វា (Zihhar) ការធ្វើខុសពេលគ្រងខ្សែកំណាញ់ (Ihram) ការសម្លាប់សត្វព្រៃពេលគ្រងខ្សែកំណាញ់ និងការបួសបន់ស្រន់ (សប្តាហ៊៍)។ និងលោកបានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងសៀវភៅ អាល់-មុខ្តារ (Ad-Durr អាល់-Mukhtar) ថា៖ ចំពោះឧបសគ្គនានា សេចក្តីសន្និដ្ឋានគឺថា អ្វីដែលជាការគោរពប្រតិបត្តិដោយរាងកាយ នោះអ្នកតំណាង (វ៉ូស៊ី) ត្រូវให้อาหารជំនួសគាត់ក្រោយពេលគាត់ស្លាប់ ចំពោះរាល់កាតព្វកិច្ចទាំងអស់ ដូចជាហ្វីត្រ៍ជាដើម។ ចំពោះផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដូចជាហ្សាកាត់ គឺត្រូវចេញជំនួសនូវចំនួនដែលជាកាតព្វកិច្ច។ ហើយចំពោះផ្នែកដែលរួមបញ្ចូលគ្នា ដូចជាហាជ្ជ គឺត្រូវជួលមនុស្សម្នាក់ពីក្នុងចំណោមទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកស្លាប់ដើម្បីធ្វើហាជ្ជជំនួសគាត់។ ពាក្យរបស់លោក៖ “និងការសៀហ្វា (Zihhar)” នៅក្នុងនោះមានការចោទសួរថា ការបួសក្នុងការលោះបាបនៃការសៀហ្វា គឺជំនួសឱ្យការដោះលែងទាសករ ខណៈដែលអ្នកនិពន្ធបានចោទប្រកាន់ទៅលើអ្នកនិពន្ធសៀវភ

ជំពូកទី១៖ ការសងសឡាតដែលហួសពេល (បាព ក្វាដា អាល-ហ្វវ៉ាអ៊ីត) ចំពោះជនក្រីក្រម្នាក់ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យផ្ដល់ដល់គាត់លើសពីកន្លះ (សាក) ក្នុងមួយថ្ងៃនោះឡើយ ព្រោះមានអត្ថបទបញ្ជាក់ពីចំនួនកំណត់នៅក្នុងនោះ ស្រដៀងគ្នា​នឹងអ្វីដែលបានកំណត់ចំនួននៅក្នុងការសងការលោះបាប (កាហ្វារ៉ាត) ផងដែរ។ អល់ឡោះ គឺទ្រង់ដឹងច្បាស់បំផុត ហើយទ្រង់គឺជាអ្នកផ្ដល់នូវភាពជោគជ័យដោយសារព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណានិងភាពសប្បុរសរបស់ទ្រង់។ ពាក្យសម្តីរបស់អ្នកនិពន្ធ៖ «និងស្រដៀងគ្នានេះដែរ អ្វីដែលបានកំណត់ចំនួននៅក្នុងការសងការលោះបាប (កាហ្វារ៉ាត)» គឺដូចជាការលោះបាបចំពោះការប្រៀបធៀបភរិយាទៅនឹងខ្នងម្ដាយ (ហ្សីហារ) ស្របតាមអ្វីដែលគាត់បានរៀបរាប់ ព្រោះអល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿បើសិនជាអ្នកណាគ្មានលទ្ធភាពទេ គឺត្រូវចិញ្ចឹមអ្នកក្រចំនួនហុកសិបនាក់﴾។ តើការអនុញ្ញាតក្នុងសំណង (ហ្វីឌីយ៉ាស់) គ្រាន់តែគ្រប់គ្រាន់ដែរឬទេ? គឺមានទស្សនៈពីរ។ ទស្សនៈដែលល្បីល្បាញគឺ គ្រប់គ្រាន់ ហើយត្រូវបានConfirmed ដោយលោក អាល់កាម៉ាល។ ប៉ុន្តែ បើសិនជាគាត់បានធ្វើសំណងសម្រាប់ការធ្វើសឡាតរបស់គាត់ក្នុងអំឡុងពេលដែលគាត់ឈឺ គឺមិនត្រូវាបានអនុវត្តឡើយ ខុសពីការតមអាហារ (ស៊ីយ៉ាម)។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ គឺទ្រង់ដឹងច្បាស់បំផុត ហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសពីអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាធំធេង។ ជំពូក៖ ការសងសឡាតដែលហួសពេល (បាព ក្វាដា អាល-ហ្វវ៉ាអ៊ីត) អ្នកនិពន្ធមិនបានប្រើពាក្យថា «ការខកខានមិនបានធ្វើ» ដោយសារតែការគិតល្អចំពោះអ្នកមានជំនឿ (មុបមុន) ព្រោះថាស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់មូស្លីមគឺមិនបោះបង់ចឡាតឡើយ ប៉ុន្តែវាបានហួសពេលដោយអចេតនាដោយសារតែមានហេតុផលសមស្រប។ ហើយចូរដឹងចុះថា អ្វីដែលត្រូវបានបង្គាប់គឺមានបីប្រភេទគឺ៖ ការអនុវត្តក្នុងពេលកំណត់ (អដាអ់) ការសងពេល (ក្វាដាអ់) និងការធ្វើឡើងវិញ (អ៊ីអាដាអ់)។ ចំណែកការអនុវត្តក្នុងពេលកំណត់ (អដាអ់) គឺមានច្រើនប្រភេទ៖ ប្រភេទពេញលេញ ដូចជាការធ្វើសឡាតជាក្រុម (ជ៉ាម៉ាអាស់) និងប្រភេទខ្វះខាតបន្តិចបន្តួច ដូចជាការធ្វើសឡាតម្នាក់ឯង ដោយសារតែខកខាននូវលក្ខណៈពិសេសដែលត្រូវបានស្រឡាញ់ចូលចិត្ត។ ហើយការអនុវត្តដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលនឹងការសង (ក្វាដាអ់) គឺការធ្វើសឡាតរបស់អ្នកដែលតាមទាន់អ៊ីម៉ាម បន្ទាប់ពីអ៊ីម៉ាមបានបញ្ចប់សឡាតរបស់គាត់។ ចំពោះហេតុផលដែលចាត់ទុកថាជាការអនុវត្តក្នុងពេលកំណត់ (អដាអ់) គឺព្រោះតែពេលវេលានៅមាននៅឡើយ ហើយមូលហេតុដែលវាប្រហាក់ប្រហែលនឹងការសង (ក្វាដាអ់) គឺព្រោះតែគាត់បានប្តេជ្ញាចិត្តធ្វើវាជាមួយអ៊ីម៉ាម ប៉ុន្តែគាត់បានខកខាននូវអ្វីដែលគាត់បានប្តេជ្ញាចិត្តនោះ។ នៅពេលដែលអ្នកនិពន្ធបានបញ្ចប់ការបកស្រាយអំពីការអនុវត្តក្នុងពេលកំណត់ (អដាអ់) ជាមួយនឹងប្រភេទផ្សេងៗរបស់វាហើយ គាត់ក៏បានចាប់ផ្តើមពន្យល់អំពីការសងសឡាត (ក្វាដាអ់)។ ពាក្យសម្ដីរបស់អ្នកនិពន្ធ៖ «ការសង (ក្វាដាអ់) តាមភាសាគឺ ការវិនិច្ឆ័យសេចក្តី (អាល់-អាកាម)» គឺអានថា «ក្វាដា» ដោយប្រើសូរស័ព្ទខ្លី (ក្សរ៍) និងសូរស័ព្ទវែង (ម័ដ)។ ហើយពាក្យសម្ដីរបស់គាត់ថា «អាល់-អាកាម (ការវិនិច្ឆ័យសេចក្តី)» ការប្រើប្រាស់ពាក្យថា «អាល់-ហុក្រុម្ (ការវិនិច្ឆ័យ)» គឺប្រសើរជាង។ ពាក្យសម្ដីរបស់អ្នកនិពន្ធ៖ «ការទម្លាក់កាតព្វកិច្ចចោលដោយប្រើប្រាស់នូវអ្វីដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងអ្វីដែលគាត់មាន»។ ចូរដឹងចុះថា ការសង (ក្វាដាអ់) គឺតម្រូវឱ្យធ្វើឡើងដោយសារតែមូលហេតុដូចគ្នាដែលតម្រូវឱ្យមានការអនុវត្តក្នុងពេលកំណត់ (អដាអ់) ដែរ។ ដូច្នេះ ទាំងការអនុវត្ត (អដាអ់) និងការសង (ក្វាដាអ់) គឺសុទ្ធតែជាការប្រគល់នូវខ្លឹមសារពិតប្រាកដនៃកាតព្វកិច្ច គ្រាន់តែថាការអនុវត្ត (អដាអ់) គឺជាការប្រគល់ខ្លឹមសារពិតប្រាកដនៃកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងពេលវេលារបស់វា ចំណែកឯការសង (ក្វាដាអ់) គឺជាការប្រគល់ខ្លឹមសារពិតប្រាកដនៃកាតព្វកិច្ចបន្ទាប់ពីបានផុតពេលរបស់វាទៅហើយ។ នេះគឺជាទស្សនៈដែលខ្លាំងជាងគេ (រ៉ាជិក)។ ហើយក៏មានទស្សនៈផ្សេងទៀតដែលពោលថា៖ ការសង (ក្វាដាអ់) ត្រូវបានតម្រូវឱ្យធ្វើឡើងដោយសារតែមូលហេតុថ្មីមួយទៀត ហើយអ្វីដែលត្រូវបានសងគឺគ្រាន់តែជាការប្រហាក់ប្រហែលនឹងកាតព្វកិច្ចប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ ការខ្វែងគំនិតគ្នានេះគឺមិនមានផលវិបាកអ្វីឡើយ។ នៅពេលដែលអ្នកដឹងរឿងនេះហើយ អ្នកនឹងដឹងថាពាក្យសម្ដីរបស់គាត់ដែលថា «ដោយប្រើប្រាស់នូវអ្វីដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងអ្វីដែលគាត់មាន» គឺធ្វើឡើងផ្ទុយទៅនឹងទស្សនៈដែលខ្លាំងជាង (រ៉ាជិក)។ រីឯការយឺតយ៉ាវដោយគ្មានហេតុផលសមស្រប គឺជាបាបធំ ដែលមិនអាចលុបបំបាត់បានដោយគ្រាន់តែការសង (ក្វាដាអ់) នោះឡើយ ប៉ុន្តែវាអាចលុបបំបាត់បានតាមរយៈការប្រែចិត្តសោកស្តាយ (តូបាត់) ឬការធ្វើបុណ្យហាជ្ជ។ ដូច្នេះ ការសង (ក្វាដាអ់) គឺគ្រាន់តែជាការលុបបំបាត់បាបនៃការខកខានមិនបានធ្វើ ប៉ុន្តែវាមិនបានលុបបំបាត់បាបនៃការយឺតយ៉ាវនោះឡើយ។ រីឯការធ្វើឡើងវិញ (អ៊ីអាដាអ់) គឺជាការធ្វើសឡាតដែលស្រដៀងគ្នានេះនៅក្នុងពេលវេលារបស់វាវិញ ដោយសារតែមានកំហុសឆ្គងណាមួយដែលមិនមែនជាការខូចខាត (ហ្វាសាដ)។ នេះយោងតាមពាក្យសម្ដីរបស់ពួកគេដែលថា៖ រាល់សឡាតណាដែលត្រូវបានអនុវត្តជាមួយនឹងការស្អប់ខ្ពើមប្រភេទតាហ្រ៊ីម (ការហាមឃាត់យ៉ាងខ្លាំង) គឺត្រូវធ្វើឡើងវិញ ពោលគឺត្រូវធ្វើឡើងវិញដោយកាតព្វកិច្ចប្រសិនបើវានៅក្នុងពេលកំណត់ ចំណែកឯបន្ទាប់ពីផុតពេលកំណត់ទៅហើយគឺធ្វើឡើងវិញដោយស្ម័គ្រចិត្ត (នូហ្វែល/ស៊ុនណាត់)។ ហើយពាក្យសម្ដីរបស់គាត់ដែលថា «ការទម្លាក់កាតព្វកិច្ចចោល» គឺបង្ហាញឱ្យឃើញថា សឡាតស៊ុនណាត់គឺមិនត្រូវបានគេហៅថាជាការសង (ក្វាដាអ់) នោះឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគេចង់បានអត្ថន័យទូលំទូលាយជាងនេះ យើងក៏អាចជំនួសពាក្យ «កាតព្វកិច្ច (វ៉ាចិប)» ដោយពាក្យ «ការគោរពប្រតិបត្តិ (អ៊ីបាដាត់)» វិញ ដោយគេអាចនិយាយបានថា៖ ការអនុវត្ត (អដាអ់) គឺជាការធ្វើសឡាតបដិបត្តិនៅក្នុងពេលវេលារបស់វា។ ការធ្វើឡើងវិញ (អ៊ីអាដាអ់) គឺជាការធ្វើសឡាតដែលស្រដៀងគ្នានេះ ដោយសារតែមានកំហុសឆ្គងដែលមិនមែនជាការខូចខាត (ហ្វាសាដ) និងមិនមែនជាការមិនត្រឹមត្រូវនៃការចាប់ផ្តើមសឡាត។ និងការសង (ក្វាដាអ់) គឺជាការធ្វើសឡាតនោះបន្ទាប់ពីពេលវេលារបស់វាបានកន្លងផុតទៅហើយ។ ហេតុនេះហើយ បានជាសឡាតស៊ុនណាត់ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងពេលវេលារបស់វា គឺត្រូវបានចាត់ទុកជាការអនុវត្ត (អដាអ់) ចំណែកឯសឡាតស៊ុនណាត់ណាដែលអ្នកបញ្ញត្តិសាសនា (អាស-សាកិប) បានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវានៅក្រៅម៉ោងរបស់វា គឺត្រូវបានចាត់ទុកជាការសង (ក្វាដាអ់) ដូចជាស៊ុនណាត់ហ្វាជរជាដើម។ ចំពោះស៊ុនណាត់ហ្សូហ៊ើរផ្នែកខាងមុខ ប្រសិនបើវាត្រូវបានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីពេលហ្សូហ៊ើរបានកន្លងផុតទៅហើយ ការហៅវាថាជាការសង (ក្វាដាអ់) គឺគ្រាន់តែជាការប្រៀបធៀប (មេចាស់) តែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយវាគឺ៖ (ការខកខានសឡាត) តិចជាងប្រាំមួយពេល។ និងការតម្រៀបលំដាប់រវាងសឡាតដែលផុតពេល (ហ្វាអ៊ីត) ដែលមានចំនួនតិចតួច និងសឡាតបច្ចុប្បន្ន (វ៉ុកទិយ៉ាត) ដែលពេលវេលារបស់វានៅមានសល់ច្រើន ជាមួយនឹងការនឹកឃើញដល់សឡាតដែលបានខកខាននោះ គឺជារឿងចាំបាច់ (ឡាហ្ស៊ីម)។ ស្រដៀងគ្នានេះដែរ ការតម្រៀបលំដាប់រវាងសឡាតដែលខកខាន (ហ្វាអ៊ីត) ដែលមានចំនួនតិចតួចផ្ទាល់ខ្លួន គឺជារឿងដែលត្រូវទទួលបាន (មុស្តាហាក់) ពោលគឺចាំបាច់ ព្រោះវាជាកាតព្វកិច្ចការងារ (ហ្វាត អូម៉ាលី) ដែលភាពស្របច្បាប់របស់វាត្រូវបានបាត់បង់ប្រសិនបើសេចក្តីតម្រៀបលំដាប់នេះត្រូវបានខកខាន។ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃភាពចាំបាច់នៃការតម្រៀបលំដាប់គឺមានប្រសាសន៍របស់ท่านរ៉សូល សល្លាឡាហ៊ុ អាល័យហ្វី វ៉ាសាឡាម ថា៖ «ជនណាដែលបានដេកលក់រំលងពេលសឡាត ឬបានភ្លេចវា ហើយគាត់មិនបាននឹកឃើញវាវិញទេ លុះត្រាតែពេលដែលគាត់កំពុងធ្វើសឡាតជាមួយអ៊ីម៉ាម នោះគាត់ត្រូវបន្តធ្វើសឡាតដែលគាត់កំពុងធ្វើនោះឱ្យចប់សិន បន្ទាប់មកត្រូវសងសឡាតដែលគាត់ទើបតែនឹកឃើញនោះ ហើយបន្ទាប់មកទៀតត្រូវធ្វើសឡាតដែលគាត់បានធ្វើជាមួយអ៊ីម៉ាមនោះឡើងវិញ»។ នេះគឺជាហាឌីស (ខ្សោរ) ដ៏ល្បីល្បាញមួយ ហើយត្រូវបានទទួលយកដោយពួកអ្នកប្រាជ្ញសាសនា ដូច្នេះហើយទើបកាតព្វកិច្ចការងារត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈហាឌីសនេះ។ ហើយท่านព្យាការី សល្លាឡាហ៊ុ អាល័យហ្វី វ៉ាសាឡាម ក៏បានតម្រៀបលំដាប់នៃការសងសឡាតដែលខកខាននៅក្នុងថ្ងៃសមរភូមិខុនដាក (អាល់-ខុនដាក) ផងដែរ។ ហើយសេចក្តីតម្រៀបលំដាប់គឺអាចត្រូវបានលើកលែង (ទម្លាក់ចោល) ដោយសារតែរឿងមួយក្នុងចំណោមរឿងបីយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ ភាពចង្អៀតនៃពេលវេលា (ឌីគ ប៉េ វ៉ាកុឌ) មិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការសងសឡាតដែលខកខានទាំងអស់ និងការធ្វើសឡាតបច្ចុប្បន្ន (ဟာឌីរ៉ាត់) នោះឡើយ ព្រោះវាតម្រូវឱ្យអនុវត្តតាមហាឌីសមុតវ៉ាទ័រ (ដែលមានអ្នករាយការណ៍ច្រើនកុះករ) នៅពេលនោះ ព្រោះការអនុវត្តតាមហាឌីសដែលល្បីល្បាញ (ម៉ាសហ៊ូរ) គឺតម្រូវឱ្យមានការបដិសេធចោល... [បន្តរហូតដល់ចប់អត្ថបទ]