ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

ផ្នែកមួយ។

«ពិតប្រាកដណាស់អ៊ីព្លីសបាននិយាយទៅកាន់ម្ចាស់របស់វា ﷻ ថា៖ “ដោយអំណាចតេជានុភាពនិងភាពឧត្តុង្គឧត្តមរបស់ទ្រង់ទូលបង្គំនឹងមិនឈប់នាំកូនចៅអាដាំឱ្យវង្វេងឡើយដរាបណាព្រលឹងវិញ្ញាណនៅតែមាននៅក្នុងខ្លួនរបស់ពួកគេ”។ ពេលនោះម្ចាស់របស់វា ﷻ បានមានបន្ទូលទៅកាន់វាថា៖ “ដោយអំណាចតេជានុភាពនិងភាពឧត្តុង្គឧត្តមរបស់យើងយើងនឹងមិនឈប់អភ័យទោសឱ្យពួកគេឡើយដរាបណាពួកគេនៅតែសុំការអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)ពីយើង”»។ ផ្នែកមួយ៖ ការប្រឆាំងល្មើសកើតឡើងស្របពេលនឹងភាពទន់ខ្សោយនៃចំណេះដឹង៖ ហើយរាល់អ្វីៗទាំងអស់ដែលខ្ញុំបម្រើតាវបាត់(វិលត្រឡប់កែប្រែខ្លួន)ចាកចេញមិនថាជាការប្រព្រឹត្តទង្វើឬជាការបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ចនោះទេជួនកាលគេមិនបានដឹងថាវាជាអ្វីដែលគប្បីត្រូវតាវបាត់ឡើយហើយជួនកាលគេបានដឹងរឿងនោះពីព្រោះមនុស្សលោកជារឿយៗតែងតែមិនដឹងអំពីកាតព្វកិច្ចនៃរឿងមួយឬភាពអាក្រក់នៃរឿងនោះបន្ទាប់មកទើបភាពជាកាតព្វកិច្ចឬភាពអាក្រក់នោះបានស្តែងឡើងយ៉ាងច្បាស់ដល់គេនៅពេលក្រោយ។ ហើយជួនកាលទៀតគេដឹងអំពីកាតព្វកិច្ចឬភាពអាក្រក់នោះហើយតែគេនៅតែបោះបង់ចោលវាឬប្រព្រឹត្តវាដោយសារតែភាពទន់ខ្សោយនៃកត្តាជម្រុញឱ្យធ្វើកាតព្វកិច្ចឬភាពខ្លាំងក្លានៃកត្តាជម្រុញឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ក៏ប៉ុន្តែការណ៍នេះស្ទើរតែមិនកើតឡើងឡើយលើកលែងតែស្របពេលដែលចំណេះដឹងអំពីកាតព្វកិច្ចនិងភាពអាក្រក់នោះមានសភាពទន់ខ្សោយប៉ុណ្ណោះពីព្រោះប្រសិនបើចំណេះដឹងមានភាពពេញលេញបរិបូណ៌នោះវានឹងតម្រូវឱ្យមានឆន្ទ៖ដ៏មុតមាំជាដាច់ខាតនៅក្នុងទិដ្ឋភាពទាំងពីរ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ការតាវបាត់ដែលអល់ឡោះទទួលយកគឺសម្រាប់បណ្តាអ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ដោយភាពល្ងង់ខ្លៅបន្ទាប់មកពួកគេបានតាវបាត់ក្នុងពេលដ៏ឆាប់រហ័សដូច្នេះជនទាំងនោះអល់ឡោះនឹងទទួលយកការតាវបាត់របស់ពួកគេហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាដឹងដ៏មហាគតិបណ្ឌិត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ១៧]។ អាប៊ុលអាលីយ៉ះបាននិយាយថា៖ បណ្តាសហសេវិក(សាហាបះ)របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ បានពោលថា៖ ជនណាដែលប្រឆាំងល្មើសនឹងអល់ឡោះជននោះគឺជាអ្នកល្ងង់ខ្លៅហើយជនណាដែលបានតាវបាត់មុនពេលស្លាប់ជននោះបានតាវបាត់ក្នុងពេលដ៏ឆាប់រហ័ស។

ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលបណ្តាអ្នកមានជំនឿលើបណ្តាអាយ៉ាត់របស់យើងបានមកជួបឯងចូរឯងពោលចុះថា៖ សន្តិភាពចូរមានដល់អ្នករាល់គ្នា! ម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នាបានកំណត់សេចក្តីមេត្តាករុណាលើអង្គទ្រង់ផ្ទាល់ថាជនណាដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ដោយភាពល្ងង់ខ្លៅបន្ទាប់មកបានតាវបាត់ក្រោយពីនោះនិងបានកែលម្អនោះពិតប្រាកដណាស់ទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏មហាអភ័យទោសដ៏មហាករុណាទិគុណ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់អាំ៖ ៥៤]។ ហើយអ្នកមានជំនឿ(មុះមីន) តែងតែចាកចេញពីភាពងងឹតឆ្ពោះទៅរកពន្លឺជានិច្ចនិងបន្ថែមការណែនាំចង្អុលបង្ហាញដូច្នេះចំណេះដឹងនិងអ៊ីម៉ានថ្មីៗតែងតែកើតឡើងចំពោះគេនូវអ្វីដែលគេមិនធ្លាប់មានពីមុនមករួចគេក៏តាវបាត់ពីអ្វីដែលខ្លួនធ្លាប់បានបោះបង់ចោលនិងធ្លាប់បានប្រព្រឹត្ត។ ហើយការតាវបាត់តែងតែដុសខាត់បេះដូងឱ្យភ្លឺរលោងស្អាតស្អំចាកចេញពីច្រែះនៃបាបកម្មដែលបានកើតឡើងលើវាដូចដែលព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់នៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើម្នាក់បានប្រព្រឹត្តបាបកម្មចំណុចខ្មៅមួយនឹងត្រូវដៅលើបេះដូងរបស់គេប្រសិនបើគេតាវបាត់ដកថយឈប់ប្រព្រឹត្តនិងសុំការអភ័យទោសនោះបេះដូងរបស់គេនឹងត្រូវបានដុសខាត់ឱ្យភ្លឺថ្លាវិញប៉ុន្តែប្រសិនបើគេនៅតែបន្តបន្ថែមអំពើបាបនោះចំណុចខ្មៅនឹងកើនឡើងរហូតដល់គ្របដណ្តប់លើបេះដូងទាំងមូលរបស់គេហើយនោះហើយគឺជាស្នាមច្រែះ(រ៉ន)ដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ទេ! ផ្ទុយទៅវិញអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់បានសាងនោះបានក្លាយជាច្រែះគ្របដណ្តប់លើបេះដូងរបស់ពួកគេ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មូតាហ្វហ្វិហ្វីន៖ ១៤]»។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)សាហ៊ីហ៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ជួនកាលមានភាពស្រអាប់កើតឡើងលើចិត្តរបស់ខ្ញុំហើយពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំតែងតែសុំការអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)ពីអល់ឡោះក្នុងមួយថ្ងៃមួយរយដង»។ ការតាវបាត់ពីជំនឿខុសឆ្គងគឺធំធេងជាងការតាវបាត់ពីចំណង់ឆន្ទ៖ទៅទៀត៖ ការតាវបាត់ពីជំនឿខុសឆ្គង(អាល់អ៊ីអ៊៍តិកកាដាត) គឺមានភាពធំធេងជាងការតាវបាត់ពីចំណង់ឆន្ទ៖(អាល់អ៊ីរ៉ាដាត) ពីព្រោះជនណាដែលបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ចឬប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ខណ៖ដែលខ្លួននៅតែមានជំនឿលើកាតព្វកិច្ចនោះនិងជំនឿលើភាពអាក្រក់នោះនោះជំនឿនោះនឹងក្លាយជាកត្តាជម្រុញឱ្យគេធ្វើកាតព្វកិច្ចនិងជារបាំងរារាំងមិនឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់។ ដូច្នេះនៅក្នុងការប្រព្រឹត្តនិងការបោះបង់របស់គេកត្តាជម្រុញនិងកត្តារារាំងមិនមានស្ថិរភាពរឹងមាំឡើយផ្ទុយទៅវិញកត្តាជម្រុញនិងកត្តារារាំងតែងតែទាស់ទែងគ្នាជានិច្ច។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបមនុស្សប្រភេទនេះភាគច្រើនតែងតែមានការស្តីបន្ទោសខ្លួនឯងហើយចិត្តរបស់ពួកគេគឺជាចិត្តដែលស្តីបន្ទោស(ណាស្វុលឡាវ៉ាម៉ះ) ជួនកាលពួកគេបំពេញកាតព្វកិច្ចជួនកាលពួកគេបោះបង់ចោលវាជួនកាលពួកគេចៀសវាងអំពើអាក្រក់ជួនកាលពួកគេប្រព្រឹត្តវាដូចដែលអ្នកប្រទះឃើញនៅក្នុងចំណោមពួកហ្វាស៊ិកនៃអ្នកទិសគីបឡះជាច្រើនដែលជួនកាលពួកគេបំពេញសិទ្ធិកាតព្វកិច្ចជួនកាលពួកគេរារាំងមិនព្រមបំពេញហើយជួនកាលពួកគេប្រព្រឹត្តអំពើបាបកម្មអាក្រក់ជួនកាលពួកគេបោះបង់ចោល...

... ជួនកាលពួកគេបោះបង់ចោលវាដោយសារតែការប្រទាញប្រទង់គ្នានៃឆន្ទ៖នៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេពីព្រោះពួកគេនៅមានមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអ៊ីម៉ានដែលបញ្ជាឱ្យធ្វើកាតព្វកិច្ចនិងហាមឃាត់មិនឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ហើយពួកគេក៏មាននូវមន្ទិលសង្ស័យនិងកាមតណ្ហាដែលទាក់ទាញពួកគេឱ្យទៅប្រព្រឹត្តផ្ទុយពីនោះផងដែរ។ ចំណែកឯអ្វីដែលមនុស្សបានប្រព្រឹត្តដោយមានជំនឿខុសឆ្គងថាវាជាកាតព្វកិច្ចឬបានបោះបង់ចោលដោយមានជំនឿខុសឆ្គងថាវាជាការហាមឃាត់(ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) នោះកត្តាជម្រុញនិងកត្តារារាំងរបស់គេមានភាពរឹងមាំខ្លាំងជាងករណីទីមួយឆ្ងាយណាស់! ហើយករណីនេះការតាវបាត់របស់គេទាមទារជាបឋមនូវការកែលម្អជំនឿរបស់គេនិងការពន្យល់បំភ្លឺនូវសច្ចធម៌ហើយរឿងនេះជួនកាលមានការលំបាកជាងករណីទីមួយពីព្រោះគេគ្មានកត្តាជម្រុញឱ្យបោះបង់ចោលជំនឿរបស់ខ្លួនឡើយដូចដែលករណីទីមួយមានកត្តាជម្រុញឱ្យបោះបង់ចោលចំណង់របស់ខ្លួននោះ។ ប៉ុន្តែវាក៏អាចមានភាពងាយស្រួលជាងដែរប្រសិនបើគេមានគោលបំណងនៅក្នុងអ្វីដែលផ្ទុយនឹងតម្រូវការនៃជំនឿនោះដូចជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនិងច្រវាក់ខ្នោះដែលធ្លាក់លើពួក اهل الكتاب (អ្នកកាន់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)) និងការដែលបណ្តាមូស្លីមបន្ទាបបន្ថោកពួកគេព្រមទាំងការយកពន្ធជីហ៊្សយ៉ះពីពួកគេ... នោះកត្តាទាំងនេះអាចក្លាយជាកត្តាជម្រុញឱ្យគេពិចារណាឡើងវិញលើជំនឿរបស់ខ្លួនថាតើវាជាសច្ចធម៌ឬជាមោឃ៖ រហូតទាល់តែសច្ចធម៌បានស្តែងឡើងយ៉ាងច្បាស់ដល់គេ។ ជំនឿនិងឆន្ទ៖សហការគ្នាទៅវិញទៅមក៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរការដែលបណ្តាមូស្លីមបង្ក្រាបយកឈ្នះលើសត្រូវរបស់ពួកគេដោយការចាប់ធ្វើឈ្លើយសឹកបានជម្រុញឱ្យពួកគេពិចារណាលើភាពល្អប្រពៃនៃសាសនាឥស្លាម។ ដូច្នេះសេចក្តីសង្ឃឹមប្រាថ្នានិងការភ័យខ្លាចមានឥទ្ធិពលយ៉ាងធំធេងក្នុងការជួយគាំទ្រដល់ជំនឿដូចគ្នានឹងជំនឿដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងធំធេងលើការប្រព្រឹត្តនិងការបោះបង់ចោលដែរ។ ដូច្នេះកត្តានីមួយៗនៃចំណេះដឹងនិងការប្រតិបត្តិនៃជំនឿនិងឆន្ទ៖ សុទ្ធតែសហការគ្នាទៅវិញទៅមក៖ ចំណេះដឹងនិងជំនឿតែងតែអំពាវនាវឱ្យមានការប្រតិបត្តិតាមតម្រូវការរបស់វារីឯឆន្ទ៖ សេចក្តីប្រាថ្នាការភ័យខ្លាចនិងការប្រតិបត្តិតាមតម្រូវការរបស់វាតែងតែជួយគាំទ្រដល់ការពិចារណានិងចំណេះដឹងដែលស្របនឹងឆន្ទ៖និងការប្រតិបត្តិនោះដូចពាក្យដែលគេពោលថា៖ «ជនណាដែលប្រតិបត្តិតាមអ្វីដែលខ្លួនបានដឹងអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងប្រទានដល់គេនូវចំណេះដឹងដែលគេមិនធ្លាប់ដឹង»។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរគួរអានមានសក្ខីភាពជាច្រើនអំពីការណ៍នេះដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ ﴿ហើយប្រសិនបើពួកគេបានអនុវត្តនូវអ្វីដែលពួកគេត្រូវបានទូន្មានដាស់តឿននោះវាពិតជាប្រសើរបំផុតសម្រាប់ពួកគេនិងធ្វើឱ្យពួកគេមានជំហរកាន់តែរឹងមាំ * ហើយនៅពេលនោះយើងពិតជានឹងប្រទានដល់ពួកគេពីសំណាក់យើងនូវផលបុណ្យដ៏ធំធេង * និងណែនាំចង្អុលបង្ហាញពួកគេនូវមាគ៌ាដ៏ត្រង់ជាក់ជាមិនខាន﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៦៦-៦៨]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ ﴿ចូរអ្នករាល់គ្នាកោតខ្លាចអល់ឡោះនិងមានជំនឿលើរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ចុះទ្រង់នឹងប្រទានឱ្យអ្នករាល់គ្នានូវចំណែកទ្វេដងនៃសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ទ្រង់និងបង្កើតពន្លឺឱ្យអ្នករាល់គ្នាសម្រាប់ដើរទៅមុខព្រមទាំងអភ័យទោសឱ្យអ្នករាល់គ្នាហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាអភ័យទោសដ៏មហាករុណាទិគុណ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាឌីដ៖ ២៨]។ ដូច្នេះប្រសិនបើមនុស្សត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើជំនឿដូចដែលពួកកាហ្វិរត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើគហ្វុររបស់ពួកគេនោះការតាវបាត់ពីជំនឿនោះគឺជាការចាំបាច់ជាក់ស្តែងដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ពួកដែលនិយាយថាអល់ឡោះគឺជាព្រះទីបីក្នុងចំណោមព្រះទាំងបីបានក្លាយជាអ្នកកាហ្វិរហើយខណ៖ដែលគ្មានម្ចាស់ណាមួយក្រៅពីម្ចាស់តែមួយគត់ឡើយហើយប្រសិនបើពួកគេមិនឈប់ពីអ្វីដែលពួកគេនិយាយទេនោះពួកកាហ្វិរក្នុងចំណោមពួកគេនឹងរងទណ្ឌកម្មដ៏ឈឺចាប់ជាមិនខាន * តើពួកគេមិនតាវបាត់ចំពោះអល់ឡោះនិងសុំការអភ័យទោសពីទ្រង់ទេឬ? ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាអភ័យទោសដ៏មហាករុណាទិគុណ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ិដះ៖ ៧៣-៧៤]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះនៅពេលដែលខែពិសិដ្ឋទាំងឡាយបានកន្លងផុតទៅចូរអ្នករាល់គ្នាសម្លាប់ពួកពហុទេវនិយមនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលអ្នករាល់គ្នាប្រទះឃើញពួកគេ... ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេតាវបាត់បង្កើតការថ្វាយបង្គំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) និងផ្តល់នូវហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច) នោះចូរអ្នករាល់គ្នាដោះលែងផ្លូវរបស់ពួកគេចុះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវបះ៖ ៥]។ ចំណែកឯជំនឿខុសឆ្គងដែលត្រូវបានអភ័យទោសដូចជាការភ្លាត់ខុសដោយអចេតនានិងការភ្លេចភ្លាំងដែលអល់ឡោះ ﷻ មិនប្រកាន់ទោសលើប្រជាជាតិនេះដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ ﴿ឱម្ចាស់របស់យើង! សូមទ្រង់កុំប្រកាន់ទោសពួកយើងប្រសិនបើពួកយើងភ្លេចភ្លាំងឬភ្លាត់ខុសដោយអចេតនា﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ២៨៦] ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ថាអល់ឡោះ ﷻ បានឆ្លើយតបទទួលយកនិងដូចដែលព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលអ្នកកាត់ក្តី(ហាកឹម)បានខិតខំស្រាវជ្រាវ(អ៊ិចធីហាដ) ហើយកាត់សេចក្តីត្រូវនោះគេទទួលបានផលបុណ្យពីរហើយប្រសិនបើគេបានខិតខំស្រាវជ្រាវតែបានកាត់សេចក្តីខុសនោះគេទទួលបានផលបុណ្យមួយ»។ ចំពោះករណីបែបនេះអាចមានសំណួរសួរថា៖ ប្រសិនបើគេពោលថាត្រូវតែតាវបាត់ពីកំហុសនោះតើគេត្រូវតាវបាត់ពីរឿងដែលគ្មានការបន្ទោសនិងគ្មានទណ្ឌកម្មយ៉ាងដូចម្តេចកើត? ហើយប្រសិនបើគេពោលថាមិនចាំបាច់តាវបាត់តើធ្វើដូចម្តេចមនុស្សមិនវិលត្រឡប់មករកសច្ចធម៌វិញនៅពេលដែលសច្ចធម៌បានស្តែងឡើងចំពោះមុខខ្លួន? ចម្លើយគឺ៖ គេត្រូវតែតាវបាត់ពីរឿងនោះដូចគ្នានឹងការតាវបាត់ពីរឿងដទៃទៀតដែរពីព្រោះបុគ្គលនោះបានបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលខ្លួនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យដឹងនៅក្នុងការពិតជាក់ស្តែងព្រមទាំងការងារនៃបេះដូងនិងសរីរាង្គកាយដែលត្រូវដើរតាមនោះអាចដោយសារតែភាពទន់ខ្សោយមិនអាចសម្រេចបានឬដោយសារតែការធ្វេសប្រហែសក្នុងការស្វែងរកវា។ ម៉្យាងទៀតគេបានប្រព្រឹត្តជំនឿនិងទង្វើដែលត្រូវបានហាមឃាត់នៅក្នុងការពិតជាក់ស្តែងប៉ុន្តែការហាមឃាត់ត្រូវបានលើកលែងដោយសារតែអសមត្ថភាពក្នុងការដឹងពីភាពអាក្រក់របស់វាហើយការទទួលខុសត្រូវលើកាតព្វកិច្ច(តាក់លីហ្វ)គឺអាស្រ័យលើសមត្ថភាពនៃចំណេះដឹងនិងថាមពល។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលសមត្ថភាពថ្មីនៃចំណេះដឹងកើតឡើងគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្វែងរកវាហើយនៅពេលដែលចំណេះដឹងបានស្តែងឡើងច្បាស់គេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យដើរតាមវាភ្លាមៗ ហើយនៅក្នុងស្ថានភាពនេះគេនឹងត្រូវស្តីបន្ទោសប្រសិនបើគេបោះបង់ចោលការស្វែងរកចំណេះដឹងកាតព្វកិច្ចដែលខ្លួនមានលទ្ធភាពឬបោះបង់ចោលការដើរតាមចំណេះដឹងដែលបានស្តែងឡើងច្បាស់នោះ។ លើសពីនេះទៅទៀតដរាបណាគេមិនទាន់ជឿជាក់ច្បាស់លើសច្ចធម៌គេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្វែងរកចំណេះដឹងដែលបំភ្លឺសច្ចធម៌នោះហើយអ្នកដែលមានជំនឿខុសឆ្គងគឺមិនដែលមានការជឿជាក់ច្បាស់លាស់(យ៉ាគីន)ឡើយ។ ពីព្រោះចំណេះដឹងនិងការជឿជាក់ច្បាស់គឺមនុស្សអាចដឹងនិងដឹងគុណនៅក្នុងខ្លួនឯងដូចគ្នានឹងការដឹងតាមរយ៖ការស្តាប់ការមើលការហិតនិងការភ្លក់ដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញនៅពេលដែលគេមិនជឿជាក់ច្បាស់គេគ្រាន់តែមានការស្មាន(ហ្សន) និងប្រភេទនៃចំណង់ឆន្ទ៖ដែលបង្ខំឱ្យគេជឿប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺជាអ្វីដែលកូនចៅអាដាំប្រទះឃើញនៅក្នុងខ្លួនរបស់ពួកគេដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ពួកគេមិនបានដើរតាមអ្វីឡើយក្រៅពីការស្មាននិងអ្វីដែលចិត្តតណ្ហារបស់ពួកគេប្រាថ្នាខណ៖ដែលការណែនាំចង្អុលបង្ហាញពីម្ចាស់របស់ពួកគេបានមកដល់ពួកគេហើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាចម៍៖ ២៣]។ ដូច្នេះនៅពេលដែលសច្ចធម៌បានស្តែងឡើងយ៉ាងច្បាស់ដល់គេហើយគេបានដឹងវានិងដឹងថាខ្លួនឯងធ្លាប់ល្ងង់ខ្លៅដោយមានជំនឿខុសពីសច្ចធម៌នោះគេគឺជាអ្នកតាវបាត់ក្នុងន័យថាគេបានវិលត្រឡប់ពីភាពមោឃ៖ឆ្ពោះទៅរកសច្ចធម៌វិញទោះបីជាអល់ឡោះ ﷻ បានលើកលែងទោសចំពោះអ្វីដែលគេធ្លាប់មានពីមុនដោយសារភាពទន់ខ្សោយរបស់គេក៏ដោយ។ ហើយគេក៏ជាអ្នកតាវបាត់ពីការធ្វេសប្រហែសកន្លងមកក្នុងការស្វែងរកសច្ចធម៌និងតាវបាត់ពីការដើរតាមតណ្ហារបស់ខ្លួនដោយគ្មានការណែនាំពីអល់ឡោះផងដែរ។ ហើយស្ថានភាពរបស់អ្នកនេះគឺខុសប្លែកពីស្ថានភាពរបស់អ្នកដែលអសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើទង្វើកាយវិការរួចក្រោយមកទើបមានលទ្ធភាពដូចជាអ្នកជំងឺដែលមិនអាចឈរថ្វាយបង្គំបានលុះជាសះស្បើយទើបអាចឈរបានឬអ្នកភ័យខ្លាចដែលទទួលបានសន្តិសុខឬអ្នកថ្វាយបង្គំដោយតាយ៉ាំមូមជាដើម។ ពីព្រោះអ្នកទាំងនោះប្រសិនបើឆន្ទ៖របស់ពួកគេក្នុងការបំពេញកាតព្វកិច្ចពេញលេញមានស្ថិរភាពនៅក្នុងបេះដូងហើយពួកគេបានខិតខំធ្វើអស់ពីសមត្ថភាពហើយការបោះបង់ភាពពេញលេញគឺដោយសារតែអសមត្ថភាពនោះពួកគេទទួលបានផលបុណ្យស្មើនឹងអ្នកដែលបានធ្វើពេញលេញដូចដែលព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី) متفق عليه ថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើម្នាក់មានជំងឺឬធ្វើដំណើរនោះការងារដែលគេធ្លាប់ធ្វើកាលនៅមានសុខភាពល្អនិងមិនធ្វើដំណើរនឹងត្រូវបានកត់ត្រាផលបុណ្យជូនគេពេញលេញ»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់នៅម៉ាឌីណះមានបុរសមួយចំនួនដែលមិនថាអ្នករាល់គ្នាធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទីណាឬឆ្លងជ្រលងភ្នំណានោះទេពួកគេតែងតែនៅជាមួយអ្នករាល់គ្នាជានិច្ចគឺដោយសារឧបសគ្គបានឃាត់ឃាំងពួកគេ»។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿មិនស្មើគ្នានោះឡើយរវាងពួកអ្នកដែលនៅស្ងៀមក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿដែលគ្មានពិការភាពនិងបណ្តាអ្នកដែលខិតខំប្រយុទ្ធតស៊ូក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះដោយទ្រព្យសម្បត្តិនិងជីវិតរបស់ពួកគេ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៩៥]។ ចំណែកឯអ្នកដែលភ្លេចភ្លាំងនិងអ្នកដែលភ្លាត់ខុសដោយអចេតនាវិញគេមិនបាននាំមកនូវចំណេះដឹងជំនឿនិងឆន្ទ៖នោះឡើយដូច្នេះគេមិនទទួលបានផលបុណ្យលើកិច្ចការទាំងនេះដែលខ្លួនមិនមាននោះទេផ្ទុយទៅវិញអ្នកដែលមានចំណេះដឹងនិងឆន្ទ៖ពេញលេញគឺប្រសើរជាងគេឆ្ងាយណាស់ដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿តើបណ្តាអ្នកដែលដឹងនិងបណ្តាអ្នកដែលមិនដឹងស្មើគ្នាដែរឬទេ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ូមើរ៖ ៩]។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស متفق عليه ថា៖ «នៅពេលដែលអ្នកកាត់ក្តីបានខិតខំស្រាវជ្រាវហើយកាត់សេចក្តីត្រូវនោះគេទទួលបានផលបុណ្យពីរហើយប្រសិនបើគេបានខិតខំស្រាវជ្រាវតែបានកាត់សេចក្តីខុសនោះគេទទួលបានផលបុណ្យមួយ» គឺលោកមិនបានកំណត់ផលបុណ្យរបស់អ្នកដែលអសមត្ថភាពក្នុងការកាត់សេចក្តីត្រូវឱ្យស្មើនឹងអ្នកដែលកាត់ត្រូវនោះឡើយពីព្រោះឬសគល់សំខាន់គឺបេះដូងរីឯរូបកាយគឺគ្រាន់តែជាអ្នកដើរតាមប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ បានបង្កើតកូនចៅមនុស្សគ្រប់រូបមកជាមួយនឹងធម្មជាតិពីកំណើត(ហ្វ៊ីត្រះ)ដ៏បរិសុទ្ធដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការស្គាល់សច្ចធម៌និងស្រឡាញ់សច្ចធម៌ក៏ប៉ុន្តែគេបានផ្លាស់ប្តូរធម្មជាតិរបស់ខ្លួនដោយសារការដើរតាមអ្នកដទៃដូចដែលព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស متفق عليه ថា៖ «ទារកគ្រប់រូបកើតមកលើធម្មជាតិពីកំណើត(ហ្វ៊ីត្រះ)ដ៏បរិសុទ្ធបន្ទាប់មកឪពុកម្តាយរបស់គេបានបង្វែរគេឱ្យទៅជាសាសនិកយូដាគ្រិស្តសាសនិកឬហ្សូរ៉ូអាស្ទ័រ...»។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ បានចាត់បណ្តារ៉សូលមកដើម្បីនាំដំណឹងរីករាយនិងជាអ្នកព្រមានហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនដែលដាក់ទណ្ឌកម្មឡើយរហូតទាល់តែយើងបានចាត់រ៉សូលម្នាក់មកសិន﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រា៖ ១៥]។ ចំណុចនេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីភាពខុសប្លែកគ្នារវាងអ្នកខិតខំស្រាវជ្រាវ(មុចតាហ៊ីដ)ដែលភ្លាត់ខុសក្នុងចំណោមប្រជាជាតិនេះជាមួយនឹងអ្នកដែលគ្មានជំនឿ(កាហ្វិរ) ពួកពហុទេវនិយមនិងពួក اهل الكتاب ដែលសារលិខិតសាសនាបានមកដល់ពួកគេ។ ពីព្រោះកំហុសរបស់អ្នកកាហ្វិរគឺកើតចេញពីការធ្វេសប្រហែសនិងការរឹងរូសបំពានប៉ុណ្ណោះពីព្រោះភស្តុតាងដែលរ៉សូលបាននាំមកគឺមានភាពពេញលេញបរិបូណ៌ជាទីបំផុតដូច្នេះគ្មាននរណាម្នាក់បោះបង់ចោលការដើរតាមរ៉សូលឡើយលើកលែងតែដោយសារការធ្វេសប្រហែសនិងការរឹងរូសបំពានដែលសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្ម។ ខុសប្លែកពីព័ត៌មានលម្អិតនៃសាសនាដែលជួនកាលអ្នកចេះដឹងនិងប្រជាជនទូទៅអាចមិនទាន់ដឹងដល់ដូច្នេះពួកគេមិនត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះការមិនដឹងនោះឡើយដរាបណាពួកគេមានជំនឿជាទូទៅលើអ្វីៗទាំងអស់ដែលបណ្តារ៉សូលបាននាំមក។ ហេតុនេះហើយទើបអ្នកដែលបកស្រាយខុស(មុតាវ៉ាវ៉ិល)ក្នុងចំណោមប្រជាជាតិនេះនិងអ្នកប្រព្រឹត្តបាបកម្មធំ(ហ្វាស៊ិក)ដោយនៅតែមានជំនឿត្រឹមត្រូវអ្នកទាំងពីរនេះមានទិដ្ឋភាពល្អមួយផ្នែកនិងទិដ្ឋភាពអាក្រក់មួយផ្នែកហើយគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេដូចពួកកាហ្វិរឡើយ។ ពីព្រោះអ្នកបកស្រាយខុសបានជឿលើអ្វីៗទាំងអស់ដែលរ៉សូលបាននាំមកជាទូទៅនិងបានចុះចូលចំពោះអ្វីដែលលោកបានបញ្ជាប៉ុន្តែមានភាពល្ងង់ខ្លៅមួយចំនួនដែលរារាំងដែលអាចត្រូវបានអភ័យទោសឬត្រូវបានដាក់ទណ្ឌកម្មទៅតាមកម្រិតនៃកំហុស។ ចំណុចនេះបានបង្ហាញពីភាពទន់ខ្សោយនៃទស្សន៖របស់ក្រុមទ្រឹស្តីវិទូ(មុតាកាល់លីមីន)មួយចំនួនដែលអះអាងថាកំហុសនិងបាបកម្មត្រូវតែដើរទន្ទឹមគ្នាជានិច្ចរួចអ្នកខ្លះក្នុងចំណោមពួកគេដូចជាពួកមុតាហ្ស៊ីឡះនិងអាស្ហអារីយយ៉ះបានអះអាងថាគ្រប់មុចតាហ៊ីដទាំងអស់នៅក្នុងបញ្ហាប្រតិបត្តិសុទ្ធតែកាត់សេចក្តីត្រូវទាំងអស់រីឯអ្នកខ្លះទៀតដូចជាអាល់ម៉ារីស៊ីបានអះអាងថាមានអ្នកខុសហើយអ្នកខុសនោះគឺជាអ្នកមានបាបកម្ម។ ប៉ុន្តែការវិភាគផ្ទៀងផ្ទាត់ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺ៖ គេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យស្វែងរកសច្ចធម៌ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌនៃការជាប់បាបកម្មគឺអាស្រ័យលើសមត្ថភាពក្នុងការដឹងពីសច្ចធម៌នោះដូច្នេះនៅពេលដែលគេគ្មានសមត្ថភាពក្នុងការដឹងនោះលក្ខខណ្ឌនៃការជាប់បាបកម្មមិនមានវត្តមានឡើយប៉ុន្តែការណ៍នេះមិនបានបដិសេធថាសច្ចធម៌ពិតប្រាកដគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជានិងជាអ្វីដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់ពេញចិត្តឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបការខ្វែងគំនិតគ្នានៅក្នុងកន្លែងខ្លះគ្រាន់តែជាការខ្វែងគំនិតលើពាក្យពេចន៍ប៉ុណ្ណោះ។

ផ្នែកមួយ។

... ហើយការប្រៀបធៀបនៃជម្លោះបែបនេះគឺដូចជាសំណួរដែលសួរថា៖ តើគេបានអនុវត្តនូវអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជាឬគេមិនបានអនុវត្តនូវអ្វីដែលគេត្រូវបានបញ្ជា? ចម្លើយគឺ៖ អ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជានៅក្នុងការពិតជាក់ស្តែងគេមិនបានអនុវត្តវាឡើយប៉ុន្តែអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាចំពោះរូបគេផ្ទាល់នៅក្នុងដែនកំណត់នៃការងារដែលអាចធ្វើទៅបាននោះគេបានអនុវត្តវាហើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយប្រសិនបើបងប្អូនស្រីបង្កើតរបស់គេមានភាពស្រពិចស្រពិលច្រឡំជាមួយនឹងស្ត្រីដទៃតើគេអាចនិយាយថាស្ត្រីដែលត្រូវហាមឃាត់(ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))នៅក្នុងការពិតជាក់ស្តែងគឺមានតែម្នាក់ឬស្ត្រីទាំងពីរនាក់សុទ្ធតែត្រូវបានហាមឃាត់ទៅតាមទស្សន៖ទាំងពីរដោយការពិចារណាបែបនេះ។ ផ្នែកមួយ៖ ការតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយនៅចំពោះបណ្តាមូស្លីមណាម្នាក់៖ ចំពោះការតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលវិញគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយនៅចំពោះបណ្តាមូស្លីមណាម្នាក់! ផ្ទុយទៅវិញជនណាដែលតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលខណ៖ដែលខ្លួនដឹងថាវាជាអំពើល្អកុសលជននោះអាចជាអ្នកកាហ្វិរ(គ្មានជំនឿ) ឬជាអ្នកហ្វាស៊ិក(អ្នកប្រព្រឹត្តបាបកម្មធំ)។ ហើយប្រសិនបើគេមិនដឹងថាខ្លួនឯងបានតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលទេជននោះគឺជាអ្នកល្ងង់ខ្លៅដែលវង្វេងផ្លូវ។ មូលហេតុគឺដោយសារតែអំពើល្អកុសលគឺជាជំនឿអ៊ីម៉ាននិងការសាងអំពើល្អដូច្នេះការតាវបាត់ពីអ៊ីម៉ានគឺជាការងាករេចាកចេញពីអ៊ីម៉ានហើយការងាករេចាកចេញពីអ៊ីម៉ានគឺជាការក្បត់សាសនា(រិទ្ទះ) ដែលជាគហ្វុរ។ ហើយការតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលគឺជាការងាករេចាកចេញពីអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាដែលជាអំពើហ្វាស៊ិកឬការប្រឆាំងល្មើស។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ បានធ្វើឱ្យបណ្តាអ្នកមានជំនឿស្រឡាញ់ពេញចិត្តនឹងអ៊ីម៉ាននិងធ្វើឱ្យពួកគេស្អប់ខ្ពើមគហ្វុរហ្វាស៊ិកនិងការប្រឆាំងល្មើស។ ដូច្នេះរាល់អំពើល្អកុសលទាំងអស់ដែលខ្ញុំបម្រើបានធ្វើអាចជាកាតព្វកិច្ច(វ៉ាជីប) ឬជាការលើកទឹកចិត្ត(មូស្តាហាប់)។ ហើយការតាវបាត់តែងតែរួមបញ្ចូលនូវវិប្បដិសារី(ការសោកស្តាយ)ចំពោះអ្វីដែលបានកន្លងផុតទៅនិងការប្តេជ្ញាចិត្តថានឹងមិនវិលត្រឡប់ទៅប្រព្រឹត្តរឿងបែបនោះម្តងទៀតនៅពេលអនាគត។ ហើយវិប្បដិសារីរួមបញ្ចូលនូវរឿងបីយ៉ាង៖ ការជឿជាក់លើភាពអាក្រក់នៃអ្វីដែលខ្លួនសោកស្តាយការស្អប់ខ្ពើមនិងមិនពេញចិត្តនឹងវានិងការឈឺចាប់ដែលកើតឡើងចំពោះខ្លួនដោយសារតែវា។ ដូច្នេះជនណាដែលជឿជាក់លើភាពអាក្រក់នៃអ្វីដែលអល់ឡោះ ﷻ បានបញ្ជាមិនថាជាបញ្ជាកាតព្វកិច្ចឬបញ្ជាលើកទឹកចិត្តឬស្អប់ខ្ពើមនិងមិនពេញចិត្តនឹងវារហូតដល់មានការឈឺចាប់និងធុញថប់នៅពេលធ្វើវានោះជននោះមានចរិតមុខពីរ(និហ្វាក)ទៅតាមកម្រិតនោះអាចជានិហ្វាកធំដែលនាំឱ្យធ្លាយចេញពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអ៊ីម៉ានឬជានិហ្វាកតូចដែលនាំឱ្យបាត់បង់ភាពពេញលេញនៃកាតព្វកិច្ចរបស់គេ។ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿នោះមកពីពួកគេបានដើរតាមអ្វីដែលធ្វើឱ្យអល់ឡោះខឹងសម្បារនិងស្អប់ខ្ពើមការពេញចិត្តរបស់ទ្រង់ដូច្នេះទ្រង់ក៏បានធ្វើឱ្យការងាររបស់ពួកគេក្លាយជាមោឃ៖ទាំងអស់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)៖ ២៨]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយនៅពេលណាដែលមានស៊ូរ៉ាត់មួយត្រូវបានបញ្ចុះមកនោះក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកនិយាយថា៖ តើមានស៊ូរ៉ាត់ណាដែលបន្ថែមអ៊ីម៉ានដល់អ្នករាល់គ្នាខ្លះ? ចំពោះបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿវាបានបន្ថែមជំនឿដល់ពួកគេហើយពួកគេមានចិត្តរីករាយក្រៃលែងរីឯបណ្តាអ្នកដែលមានជំងឺនៅក្នុងចិត្តវិញវាបានបន្ថែមភាពស្មោកគ្រោកលើភាពស្មោកគ្រោករបស់ពួកគេហើយពួកគេបានស្លាប់ទៅក្នុងសភាពជាអ្នកកាហ្វិរ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវបះ៖ ១២៤-១២៥]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងបានបញ្ចុះពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននូវអ្វីដែលជាការព្យាបាលនិងជាសេចក្តីមេត្តាករុណាសម្រាប់បណ្តាអ្នកមានជំនឿប៉ុន្តែវាមិនបានបន្ថែមអ្វីដល់ពួកអយុត្តិធម៌ឡើយក្រៅពីការខាតបង់វិនាសអន្តរាយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រា៖ ៨២]។ លើសពីនេះទៅទៀតប្រសិនបើខ្ញុំបម្រើម្នាក់ដឹងច្បាស់ថាទង្វើនេះត្រូវបានអល់ឡោះ ﷻ បញ្ជាឱ្យធ្វើនិងស្រឡាញ់ពេញចិត្តតែខ្លួនបែរជាជឿជាក់ថាវាមិនមែនជារបស់ដែលអល់ឡោះបញ្ជាហើយស្អប់ខ្ពើមវានោះគេគឺជាអ្នកកាហ្វិរដោយឥតសង្ស័យឡើយ! ដូច្នេះការតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលបែបនេះគឺជាការក្បត់សាសនា(រិទ្ទះ)សុទ្ធសាធចាកចេញពីអ៊ីម៉ាននិងជាការប្រឆាំងគ្មានជំនឿលើអ៊ីម៉ានហើយជនណាដែលប្រឆាំងគ្មានជំនឿលើអ៊ីម៉ានការងាររបស់គេពិតជាក្លាយជាមោឃ៖ ហើយនៅបរលោកគេស្ថិតក្នុងចំណោមពួកដែលខាតបង់វិនាសអន្តរាយ។ ដូច្នេះការប្រកាសជាទូទៅថា «ត្រូវតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសល» គឺជាគហ្វុរដែលត្រូវតែទាមទារឱ្យម្ចាស់ពាក្យតាវបាត់កែប្រែចិត្តគំនិតជាដាច់ខាតពីព្រោះអត្ថន័យរបស់វាគឺការបញ្ជាឱ្យងាករេចាកចេញពីអំពើល្អកុសលនិងការជឿជាក់ថាការងាករេចាកចេញពីអំពើល្អកុសលគឺជាការខិតជិតទៅរកអល់ឡោះហើយនេះគឺជាគហ្វុរដោយឥតសង្ស័យឡើយ។ លើសពីនេះទៅទៀតការតាវបាត់បែបនេះមានភាពផ្ទុយស្រឡះពីខ្លួនឯងនិងមិនអាចទៅរួចនៅក្នុងអង្គរបស់វាឡើយពីព្រោះប្រសិនបើអ្នកដែលតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលជឿជាក់ថាការតាវបាត់នេះគឺជាអំពើល្អកុសលនោះគេត្រូវតែតាវបាត់ចេញពីការតាវបាត់នោះម្តងទៀតដូច្នេះវាក្លាយជាមោឃ៖! ហើយប្រសិនបើគេជឿជាក់ថាការតាវបាត់នោះជាអំពើអាក្រក់នោះគេបានសារភាពថាការតាវបាត់នេះត្រូវបានហាមឃាត់(ហារ៉ាម)។ បុគ្គលបែបនេះគឺដោយសារតែគេមានការភាន់ច្រឡំលើស្ថានភាពរបស់បណ្តាអ្នកនាំមុខគេដែលនៅជិតស្និទ្ធបំផុត(អាសសាប៊ីគីនអាល់មូក័ររ៉ប៊ីន) ដែលពួកគេតែងតែតាវបាត់ពីការបោះបង់ចោលនូវអំពើលើកទឹកចិត្ត(មូស្តាហាប់) ឬពីការប្រព្រឹត្តនូវអំពើមិនគប្បី(ម៉ាក្រូហ៍)ដែលមិនដល់កម្រិតហារ៉ាមស្រាប់តែគេគិតស្មានថាបណ្តាអ្នកជិតស្និទ្ធទាំងនោះតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលដែលពួកគេបានធ្វើទៅវិញ! ប្រសិនបើពួកគេតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលមែននោះពួកគេច្បាស់ជាក្លាយជាជនក្បត់សាសនា(មួរតាត់)ជាក់ជាមិនខាន។ ប៉ុន្តែការពិតគឺពួកគេតាវបាត់ពីការបោះបង់ចោលអំពើល្អលើកទឹកចិត្តដូចជាករណីដែលខ្ញុំបម្រើម្នាក់ថ្វាយបង្គំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ត្រឹមតែកម្រិតគ្រប់គ្រាន់មិនទាន់ពេញលេញលុះដល់ពេលគេដឹងឮអំពីសឡាតមូស្តាហាប់របស់ព្យាការី ﷺ គេក៏ថ្វាយបង្គំដូចលោកហើយសោកស្តាយចំពោះសឡាតមិនពេញលេញកន្លងមករបស់ខ្លួនគឺគេមិនបានតាវបាត់ពីអំពើល្អដែលខ្លួនបានធ្វើឡើយតែគេតាវបាត់ពីអំពើល្អដែលខ្លួនបានបោះបង់ចោល។ ហើយដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើគេធ្លាប់អត់ធ្មត់(សបើរ)លើទុក្ខលំបាកដូចជាភាពក្រីក្រជំងឺនិងការភ័យខ្លាចសត្រូវដោយគ្មានការពេញចិត្ត(រីឌ្វា) បន្ទាប់មកគេបានដឹងឮអំពីឋាន៖នៃអ្នកដែលមានរីឌ្វាហើយថាវាខ្ពង់ខ្ពស់ជាងការអត់ធ្មត់ដែលគ្មានរីឌ្វានោះគេនឹងតាវបាត់ពីការបោះបង់ចោលរីឌ្វាមិនមែនតាវបាត់ពីការអត់ធ្មត់នោះឡើយពីព្រោះការអត់ធ្មត់នៅតែមានវត្តមានស្របពេលជាមួយនឹងរីឌ្វាប៉ុន្តែភាពជូរចត់នៃការមិនពេញចិត្តត្រូវបានរលាយបាត់ទៅដោយសាររីឌ្វា។ ហើយជនណាដែលជឿជាក់ថាការអត់ធ្មត់មិនអាចកើតឡើងបានឡើយលើកលែងតែមានភាពជូរចត់និងថាវាផ្ទុយនឹងរីឌ្វានោះគេបាននិយាយទៅតាមទំនៀមទម្លាប់របស់អ្នកជំនាន់ក្រោយមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះមិនមែនជាទស្សន៖នៃគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនន៉ះឡើយពីព្រោះអល់ឡោះ ﷻ បានបញ្ជាពួកយើងឱ្យអត់ធ្មត់និងបានសរសើរលើអ្នកអត់ធ្មត់នៅក្នុងកន្លែងច្រើនជាងកៅសិបកន្លែងនៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់។

ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មិនដែលបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលជាការមិនគប្បី(ម៉ាក្រូហ៍) ឬបញ្ជាឱ្យបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលប្រសើរបំផុតនោះឡើយហើយការណ៍នេះមិនអាចកើតមានឡើយលើកលែងតែតាមរយ៖ការធ្វើអំពើល្អមិនមែនតាមរយ៖ការបោះបង់ចោលអំពើដែលល្អបំផុតនោះទេ។ ចំណុចនេះជួយឱ្យគេយល់ច្បាស់អំពីពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដែលពោលថា «អំពើល្អរបស់ពួកអាល់អាប់រ៉រគឺជាអំពើអាក្រក់របស់ពួកអាល់មូក័ររ៉ប៊ីន» ទោះបីជាពាក្យពេចន៍នេះមិនត្រូវបានកត់ត្រាពីបុគ្គលណាដែលមានភស្តុតាងជាផ្លូវការទាំងពីព្យាការី ﷺ ឬពីបុព្វការីជន(ស៊ូឡាហ្វ)និងបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃប្រជាជាតិនេះក៏ដោយប៉ុន្តែវាជាពាក្យសម្តីមួយដែលមានអត្ថន័យត្រឹមត្រូវហើយជួនកាលអាចត្រូវបានគេយកទៅបកស្រាយក្នុងអត្ថន័យខុសឆ្គងវិនាស។ អត្ថន័យដ៏ត្រឹមត្រូវនៃឃ្លាពោលថា៖ «អំពើល្អរបស់ពួកអាល់អាប់រ៉រគឺជាអំពើអាក្រក់របស់ពួកអាល់មូក័ររ៉ប៊ីន»៖ រីឯអត្ថន័យដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់វាគឺមានពីរទិដ្ឋភាព៖ ទិដ្ឋភាពទីមួយ៖ ពួកអាល់អាប់រ៉រ(អ្នកប្រព្រឹត្តល្អកម្រិតមធ្យម) កម្រិតខ្លួនត្រឹមតែការបំពេញកាតព្វកិច្ច(វ៉ាជីបាត) និងការចៀសវាងអំពើហាមឃាត់(មូហាររ៉ាម៉ាត)ប៉ុណ្ណោះ។ ការកម្រិតខ្លួនត្រឹមប៉ុណ្ណេះគឺជាចំណុចខ្វះខាត(សៃយីអះ)មួយនៅក្នុងមាគ៌ារបស់ពួកអាល់មូក័ររ៉ប៊ីន(អ្នកនៅជិតស្និទ្ធបំផុត) ហើយអត្ថន័យនៃការចាត់ទុកវាជាចំណុចខ្វះខាតគឺការដែលវាធ្វើឱ្យម្ចាស់របស់វាធ្លាក់ចេញពីឋាន៖នៃពួកមូក័ររ៉ប៊ីននិងត្រូវបាត់បង់កម្រិតឋាន៖ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ពួកគេដែលការបាត់បង់នោះគឺជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកចង់បានឋាន៖មូក័ររ៉ប៊ីនមានការសោកស្តាយឈឺចាប់។ ដូច្នេះពួកមូក័ររ៉ប៊ីនតាវបាត់ពីការកម្រិតខ្លួនត្រឹមតែកាតព្វកិច្ចមិនមែនតាវបាត់ពីអំពើល្អដែលពួកអាល់អាប់រ៉របានធ្វើនោះឡើយគឺពួកគេតាវបាត់ពីការកម្រិតខ្លួនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះហើយមានភាពខុសប្លែកគ្នាយ៉ាងដាច់ស្រឡះរវាងការតាវបាត់ពីការធ្វើអំពើល្អនិងការតាវបាត់ពីការបោះបង់ចោលអំពើដែលល្អបំផុតនិងការកម្រិតខ្លួនត្រឹមតែអំពើល្អធម្មតា។ ទិដ្ឋភាពទីពីរ៖ ជួនកាលខ្ញុំបម្រើម្នាក់ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើទង្វើមួយដែលជាការល្អសម្រាប់រូបគេអាចជាកាតព្វកិច្ចឬជាការលើកទឹកចិត្តដោយសារតែនោះជាកម្រិតនៃចំណេះដឹងនិងសមត្ថភាពរបស់គេប៉ុន្តែបុគ្គលណាដែលមានចំណេះដឹងនិងសមត្ថភាពខ្ពស់ជាងគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេផ្ទុយទៅវិញត្រូវបានបញ្ជាឱ្យធ្វើអ្វីដែលខ្ពង់ខ្ពស់ជាងនោះ។ ដូច្នេះប្រសិនបើបុគ្គលទីពីរនេះទៅធ្វើត្រឹមតែអ្វីដែលបុគ្គលទីមួយបានធ្វើនោះទង្វើនេះនឹងក្លាយជាចំណុចខ្វះខាតអាក្រក់(សៃយីអះ)សម្រាប់រូបគេ។ ឧទាហរណ៍ដូចជា៖ ប្រជាជនសាមញ្ញ(អាមមីយ) ត្រូវបានបញ្ជាឱ្យសួរនាំបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញដែលមានសេចក្តីទុកចិត្តនៅក្នុងសាសនាឥស្លាមនិងត្រឡប់ទៅពឹងផ្អែកលើពួកគេទៅតាមកម្រិតនៃការយល់ដឹងរបស់ខ្លួនទោះបីជាមានការធ្វើតាម(តាកលីដ)ក៏ដោយពីព្រោះខ្ញុំបម្រើម្នាក់មិនត្រូវបានបញ្ជាឡើយលើកលែងតែតាមសមត្ថភាពរបស់គេ។ ប៉ុន្តែចំពោះបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញដែលមានសមត្ថភាពយល់ដឹងពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងស៊ុនន៉ះព្រមទាំងការទាញហេតុផលភស្តុតាងប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលចំណុចនោះហើយទៅធ្វើត្រឹមតែអ្វីដែលប្រជាជនសាមញ្ញត្រូវបានបញ្ជានោះពួកគេពិតជាបានប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ហើយរឿងនេះគឺដូចគ្នានឹងអ្នកជំងឺដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យថ្វាយបង្គំឈរបើមិនអាចឈរបានឱ្យអង្គុយបើមិនអាចអង្គុយបានឱ្យដេកផ្អៀង។ ហើយដូចគ្នានឹងអ្នកធ្វើដំណើរដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យថ្វាយបង្គំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ហ្សូហើរអាសើរនិងអ៊ីស្ហាត្រឹមតែពីររ៉កាត់់ប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងការធ្វើដំណើរប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកដែលមិនធ្វើដំណើរទៅធ្វើត្រឹមពីររ៉កាត់់ដែរនោះគេគឺជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងដែលបោះបង់ចោលកាតព្វកិច្ចពីព្រោះកាតព្វកិច្ចរបស់គេគឺបួនរ៉កាត់់។ ខុសប្លែកពីចំណេះដឹងការតស៊ូជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះដោយជីវិតនិងទ្រព្យសម្បត្តិនិងការប្រណាំងប្រជែងក្នុងការសាងអំពើល្អកុសលពីព្រោះអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿អល់ឡោះនឹងលើកតម្កើងបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នានិងបណ្តាអ្នកដែលត្រូវបានប្រទានចំណេះដឹងឱ្យឡើងខ្ពស់ជាច្រើនកម្រិតឋាន៖﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មូចាដាឡះ៖ ១១]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿មិនស្មើគ្នានោះឡើយរវាងពួកអ្នកដែលនៅស្ងៀមក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿដែលគ្មានពិការភាពនិងបណ្តាអ្នកដែលខិតខំប្រយុទ្ធតស៊ូក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះដោយទ្រព្យសម្បត្តិនិងជីវិតរបស់ពួកគេ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៩៥]។ ដូច្នេះចំណេះដឹងនិងការតស៊ូជីហាតដូចជាការបញ្ជាឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់គឺជាកាតព្វកិច្ចរួម(វ៉ាជីបគីហ្វាយ៉ះ) ដូច្នេះជនណាដែលបានក្រោកឈរអនុវត្តជននោះគឺប្រសើរជាងអ្នកដែលមិនបានធ្វើហើយប្រសិនបើអ្នកដែលត្រូវចំកាតព្វកិច្ចនោះបោះបង់ចោលនោះគេគឺជាអ្នកមានបាបកម្ម។ ដូច្នេះអំពើល្អកុសលរបស់ពួកអាល់អាប់រ៉រទាំងនេះដែលជាការកម្រិតខ្លួនត្រឹមតែកាតព្វកិច្ចទូទៅគឺជាចំណុចខ្វះខាត(សៃយីអះ)សម្រាប់ពួកអាល់មូក័ររ៉ប៊ីន។ ហើយដូចគ្នានេះដែរបណ្តាអ្នកជំនាន់មុនដំបូងគេ(អាសសាប៊ីគូនអាល់អައްវ៉ាលូន)នៃប្រជាជាតិនេះនៅក្នុងការតស៊ូជីហាតនិងការធ្វើហ៊ីជរ៉ោះប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលកិច្ចការនោះហើយកម្រិតខ្លួនត្រឹមតែអ្វីដែលទាបជាងនោះនោះការណ៍នេះច្បាស់ជាក្លាយជាអំពើអាក្រក់ដ៏ធំបំផុតមួយរបស់ពួកគេ។ ហើយបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ក៏ដូច្នោះដែរពួកគេមានបទបញ្ជាពិសេសៗដែលប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលនោះវានឹងក្លាយជាចំណុចខ្វះខាតទោះបីជាការធ្វើអ្វីដែលទាបជាងនោះគឺជាអំពើល្អសម្រាប់អ្នកដទៃដែលមិនត្រូវបានបញ្ជាក៏ដោយ។

ទិដ្ឋភាពទាំងពីរនេះសុទ្ធតែជាអត្ថន័យដ៏ត្រឹមត្រូវចំពោះពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដែលពោលថា «អំពើល្អរបស់ពួកអាល់អាប់រ៉រគឺជាអំពើអាក្រក់របស់ពួកអាល់មូក័ររ៉ប៊ីន»។ អត្ថន័យដ៏ខូចខាតវិនាសនៃឃ្លានោះ៖ រីឯអត្ថន័យដ៏ខូចខាតវិនាសវិញគឺការដែលជនណាម្នាក់គិតស្មានថាអំពើល្អកុសលដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាជាទូទៅដែលពួកអាល់អាប់រ៉រចូលរួមធ្វើនោះបែរជាក្លាយជាអំពើអាក្រក់(សៃយីអាត)សម្រាប់ពួកអាល់មូក័ររ៉ប៊ីនទៅវិញ! ដូចជាអ្នកដែលគិតស្មានថាការថ្វាយបង្គំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ប្រាំពេលការស្រឡាញ់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ការផ្ញើការទុកចិត្ត(តាវ៉ាក់កាល់)លើអល់ឡោះនិងការធ្វើសាសនាឱ្យស្មោះត្រង់បរិសុទ្ធចំពោះអល់ឡោះគឺជាអំពើអាក្រក់ចំពោះពួកមូក័ររ៉ប៊ីន! នេះគឺជាទស្សន៖ដ៏វិនាសអន្តរាយបំផុតដែលក្រុមមួយនៃពួកអានាធិបតេយ្យសាសនា(ហ្សង់ដាកោះ)និងពួកមុខពីរដែលភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងពួកអ្នកប្រាជ្ញនិងពួកអ្នកគោរពបូជាបានជ្រុលនិយមលើវាដោយពួកគេអះអាងថាពួកគេបានឈានទៅដល់ឋាន៖នៃពួកមូក័ររ៉ប៊ីនដែលនៅក្នុងឋាន៖នោះពួកគេមិនត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបំពេញកាតព្វកិច្ចដែលបណ្តាអ្នកមានជំនឿទូទៅត្រូវបានបញ្ជាឡើយហើយក៏មិនត្រូវបានហាមឃាត់នូវអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់លើបណ្តាអ្នកមានជំនឿទូទៅដូចជាអំពើហ្ស៊ីណា(កាមកិលេសខុសច្បាប់) ការសេពគ្រឿងស្រវឹងនិងល្បែងស៊ីសងនោះដែរ! ហើយដូចគ្នានេះដែរក្រុមមួយបានអះអាងអំពីស្ថានភាពនៃបេះដូងដែលបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងអស់ត្រូវបានបញ្ជាថាចំពោះពួកមូក័ររ៉ប៊ីនការណ៍ទាំងនោះមិនមែនជាអំពើល្អកុសលសម្រាប់ពួកគេឡើយ។ ទស្សន៖ទាំងពីរនេះសុទ្ធតែស្ថិតក្នុងចំណោមពាក្យសម្តីដ៏ស្មោកគ្រោកនិងវិនាសអន្តរាយបំផុត! ហើយមូលហេតុដែលពួកយើងបានបញ្ជាក់ថាអ្នកដែលតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលប្រសិនបើគេដឹងថាវាជាអំពើល្អហើយនៅតែតាវបាត់ពីវានោះគេបានប្រព្រឹត្តបាបកម្មអាចជាគហ្វុរហ្វាស៊ិកឬការប្រឆាំងល្មើសហើយប្រសិនបើគេមិនដឹងនោះគេជាអ្នកវង្វេងល្ងង់ខ្លៅពីព្រោះនៅពេលដែលគេតាវបាត់ពីអ្វីដែលជាអំពើល្អកុសលពិតប្រាកដនៅក្នុងច្បាប់សាសនាដែលអល់ឡោះ ﷻ បានបញ្ជានោះគេបានងាករេចាកចេញពីការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះ។ ការងាករេចាកចេញពីការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះនិងសាសនារបស់ទ្រង់មិនផុតពីការក្លាយជាការក្បត់សាសនា(រិទ្ទះ)ចេញពីឬសគល់នៃសាសនាដែលជាគហ្វុរដ៏ធ្ងន់ធ្ងរឬការងាករេចាកចេញពីភាពពេញលេញនៃសាសនាឡើយ។ លើសពីនេះទៅទៀតប្រសិនបើគេជឿជាក់ថាអំពើល្អកុសលដែលអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ស្រឡាញ់គឺជាអ្វីដែលត្រូវតាវបាត់ចាកចេញរហូតដល់ខ្ញុំបម្រើសោកស្តាយលើវាដោយជឿជាក់ថាការបោះបង់វាប្រសើរជាងការធ្វើវាឬថាវាមិនត្រូវបានបញ្ជាឬថាវាមិនជួយឱ្យខិតជិតអល់ឡោះឬស្អប់ខ្ពើមវាហើយឈឺចាប់នៅពេលធ្វើវានោះបុគ្គលនេះគឺជាអ្នកកាហ្វិរមួរតាត់(ជនក្បត់សាសនា) ដែលជាកាតព្វកិច្ចត្រូវទាមទារឱ្យតាវបាត់កែប្រែខ្លួនដោយឥតមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញឡើយ! ដូច្នេះគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាពាក្យសម្តីដែលអះអាងថាត្រូវតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលគឺជាគហ្វុរសុទ្ធសាធ។ រីឯប្រសិនបើគេមិនដឹងថាវាជាអំពើល្អកុសលតែគេបានតាវបាត់ពីអ្វីដែលគេឬអ្នកដទៃធ្លាប់ហៅថាជាអំពើល្អឬវាជាអំពើល្អក្នុងច្បាប់សាសនាតែគេគិតស្មានថាជាអំពើអាក្រក់ឬវាជាអំពើអាក្រក់ដែលត្រូវហាមឃាត់តែគេធ្លាប់គិតថាជាអំពើល្អនោះគេគឺជាអ្នកល្ងង់ខ្លៅដែលវង្វេងផ្លូវហើយគេត្រូវតែតាវបាត់ពីជំនឿនិងទង្វើខុសឆ្គងនោះដូចដែលអ្នកវង្វេងគ្រប់រូបក្នុងចំណោមពួកកាហ្វិរពួកពហុទេវនិយមពួក أهل الكتاب និងពួកបង្កើតប៊ីឌអាហ៍(ខាវ៉ារិចរ៉ាវ៉ាហ្វ៊ីដកាដារីយយ៉ះជះមីយយ៉ះ) ត្រូវតាវបាត់ដូច្នោះដែរ។ ពីព្រោះជនទាំងនេះតាវបាត់ពីអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់គិតស្មានថាជាអំពើល្អមិនមែនតាវបាត់ពីអ្វីដែលជាអំពើល្អពិតប្រាកដនៅក្នុងច្បាប់សាសនាឡើយហើយពួកគេមិនដែលនិយាយថា «ពួកយើងតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសល» នោះទេតែពួកគេនិយាយថា «ពួកយើងតាវបាត់ពីអ្វីដែលពួកយើងធ្លាប់គិតស្មានថាជាអំពើល្អ» ដូចពាក្យកាព្យដែលពោលថា៖ «ប្រសិនបើអំពើល្អទាំងឡាយដែលខ្ញុំធ្លាប់យកមកអួតអាង... បានប្រែក្លាយជាបាបកម្មរបស់ខ្ញុំនោះសូមប្រាប់ខ្ញុំចុះថាតើខ្ញុំត្រូវសុំការអភ័យទោសយ៉ាងដូចម្តេច?»។ ហើយដូចគ្នានេះដែរមនុស្សម្នាក់តែងតែតាវបាត់ពីអ្វីដែលខ្លួនចាត់ទុកថាជាអំពើល្អរបស់ខ្លួននៅពេលដែលគេដឹងថាខ្លួនមានការខ្វះខាតក្នុងការធ្វើវាឬភ័យខ្លាចការខ្វះខាតក្នុងការធ្វើវាដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយបណ្តាអ្នកដែលបានផ្តល់នូវអ្វីដែលពួកគេបានផ្តល់ដោយបេះដូងរបស់ពួកគេពោរពេញដោយការភ័យញាប់ញ័រពីព្រោះពួកគេដឹងថាពួកគេនឹងត្រូវវិលត្រឡប់ទៅកាន់ម្ចាស់របស់ពួកគេវិញ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មូហ្វមីនូន៖ ៦០]។ ហើយមានការរាយការណ៍ពីអាអ៊ីស្ហះ ﵂ ថានាងបានសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! តើអាយ៉ាត់នេះសំដៅលើបុរសដែលប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណាលួចទ្រព្យគេនិងផឹកស្រាហើយភ័យខ្លាចឬ? លោក ﷺ បានឆ្លើយតបថា៖ «ទេ! ឱកូនស្រីរបស់អាសស៊ីដឌីកអើយ! ប៉ុន្តែវាសំដៅលើបុរសដែលកាន់បួសថ្វាយបង្គំសឡាតនិងធ្វើទានបរិច្ចាគប៉ុន្តែគេភ័យខ្លាចខ្លាចក្រែងអំពើទាំងនោះមិនត្រូវបានទទួលយកពីគេ»។ ពីព្រោះអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលនៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះទទួលយកតែពីបណ្តាអ្នកដែលកោតខ្លាច(មុត្តាគីន)ប៉ុណ្ណោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ិដះ៖ ២៧] គឺពីបណ្តាអ្នកដែលកោតខ្លាចទ្រង់នៅក្នុងការប្រតិបត្តិការងារ។ ហើយការកោតខ្លាចនៅក្នុងការងារគឺមានពីរយ៉ាង៖ ទីមួយគឺភាពស្មោះត្រង់បរិសុទ្ធ(អ៊ីខឡាស)ចំពោះអល់ឡោះគឺធ្វើឡើងដើម្បីអល់ឡោះតែមួយគត់ដោយមិនបង្កើតសហការីនឹងទ្រង់ឡើយ។ ទីពីរគឺត្រូវតែស្របតាមអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ជានិងស្របតាមស៊ុនន៉ះ។ ដូចដែលហ្វូដ្វាលប៊ីនអ៊ីយ៉ាដបានពន្យល់ចំពោះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា ﴿ដើម្បីសាកល្បងអ្នករាល់គ្នាថាតើនរណាក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាដែលមានការងារល្អបំផុត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ៖ ៧] ថា៖ «គឺការងារដែលស្មោះត្រង់បំផុតនិងត្រឹមត្រូវបំផុតពីព្រោះការងារបើស្មោះត្រង់តែមិនត្រឹមត្រូវគឺមិនត្រូវបានទទួលយកឡើយហើយបើត្រឹមត្រូវតែមិនស្មោះត្រង់ក៏មិនត្រូវបានទទួលយកដែររហូតទាល់តែការងារនោះទាំងស្មោះត្រង់និងទាំងត្រឹមត្រូវស្មោះត្រង់គឺដើម្បីអល់ឡោះនិងត្រឹមត្រូវគឺស្របតាមស៊ុនន៉ះ»។ ដូច្នេះអ្នកដែលមានសុភមង្គលពិតប្រាកដតែងតែភ័យខ្លាចនៅក្នុងការងាររបស់ខ្លួនខ្លាចក្រែងខ្លួនមិនស្មោះត្រង់ឬការងារមិនស្របតាមស៊ុនន៉ះហេតុនេះហើយទើបពួកស៊ូឡាហ្វតែងតែភ័យខ្លាចចរិតមុខពីរ(និហ្វាក)ធ្លាក់លើខ្លួនឯង។ អាល់ពូខរីបានលើកឡើងពីអាប៊ូអាលីយ៉ះថា៖ «ខ្ញុំបានជួបសហសេវិករបស់ព្យាការី ﷺ ចំនួនសាមសិបនាក់ដែលពួកគេទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែភ័យខ្លាចចរិតមុខពីរធ្លាក់លើខ្លួនឯង»។ ហើយមនុស្សបែបនេះតែងតែសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះជានិច្ចទាំងអ្វីដែលពួកគេដឹងនិងមិនដឹងពីការខ្វះខាតនិងការបំពានហើយពួកគេតែងតែតាវបាត់ពីការណ៍នោះ។

ហើយការណ៍នេះត្រូវបានអនុវត្តស្របតាមច្បាប់សាសនាសម្រាប់បណ្តាព្យាការីនិងបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងអស់។ ព្យាការី ﷺ តែងតែសុំការអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)បន្ទាប់ពីការថ្វាយបង្គំសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ចំនួនបីដង។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿និងបណ្តាអ្នកដែលសុំការអភ័យទោសនៅពេលទៀបភ្លឺ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ឹមរ៉ន៖ ១៧] អ្នកប្រាជ្ញបានពន្យល់ថា៖ ពួកគេបានរស់ឡើងវិញនៅពេលយប់ដោយការថ្វាយបង្គំសឡាតបន្ទាប់មកពួកគេអង្គុយនៅពេលទៀបភ្លឺដើម្បីសុំការអភ័យទោសគឺពួកគេបញ្ចប់ការថ្វាយបង្គំពេលយប់(ក្យាម៉ុលឡៃល៍)ដោយការសុំការអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះនៅពេលដែលអ្នករាល់គ្នាបានចាកចេញពីអារ៉ាហ្វាតចូរអ្នករាល់គ្នារំលឹកដល់អល់ឡោះនៅឯអាល់ម៉ាស់អារ៉ុលហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)... បន្ទាប់មកចូរអ្នករាល់គ្នាចាកចេញពីកន្លែងដែលមនុស្សលោកបានចាកចេញនិងចូរសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះចុះពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាអភ័យទោសដ៏មហាករុណាទិគុណ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ១៩៨-១៩៩]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿នៅពេលដែលការជួយសង្គ្រោះរបស់អល់ឡោះនិងជ័យជម្នះបានមកដល់ * ហើយឯងបានឃើញមនុស្សលោកនាំគ្នាចូលមកក្នុងសាសនារបស់អល់ឡោះជាកងៗ * នោះចូរឯងសូត្រលើកតម្កើងដោយការសរសើរដល់ម្ចាស់របស់ឯងនិងចូរសុំការអភ័យទោសពីទ្រង់ចុះពិតប្រាកដណាស់ទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏ទទួលយកការតាវបាត់ជានិច្ច﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាស្រ៍៖ ១-៣]។ ប្រសិនបើមានគេចោទសួរថា៖ អល់ឡោះ ﷻ បានមានបន្ទូលថា ﴿ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាតាវបាត់ទៅកាន់អល់ឡោះទាំងអស់គ្នាឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿអើយដើម្បីឱ្យអ្នករាល់គ្នាទទួលបានជោគជ័យ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នូរ៖ ៣១] ហើយនៅក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿមានអ្នកដែលគ្មានបាបកម្មដូច្នេះការបញ្ជាឱ្យតាវបាត់គឺជាការបញ្ជាឱ្យតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលហើយការតាវបាត់របស់បណ្តាព្យាការីក៏ដូច្នោះដែរខណ៖ដែលពួកគេជាបុគ្គលដែលផុតចាកកំហុស(ម៉ាក់ស៊ូម)? ច្បាប់សាសនាមិនដែលនាំមកនូវការតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលឡើយ៖ ចម្លើយគឺ៖ ការអះអាងនេះគឺជាការប្រឌិតភូតភរដ៏ធំបំផុតមួយ! ច្បាប់សាសនាមិនដែលនាំមកនូវការតាវបាត់ពីអំពើល្អកុសលឡើយដែលអំពើល្អកុសលនោះគឺជាអ្វីដែលទ្រង់បានបញ្ជាឱ្យធ្វើក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់និងចំពោះបណ្តាព្យាការីរបស់ទ្រង់។ ហើយនៅក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿគឺគ្មាននរណាម្នាក់ដែលគ្មានបាបកម្មឡើយមិនថាជាការបោះបង់ចោលនូវអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាឬការប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់ដូចដែលព្យាការី ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «កូនចៅអាដាំទាំងអស់សុទ្ធតែជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងហើយអ្នកប្រព្រឹត្តខុសឆ្គងដ៏ប្រសើរបំផុតគឺជាបណ្តាអ្នកដែលតាវបាត់កែប្រែខ្លួន»។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកដែលបាននាំយកសច្ចធម៌មកនិងអ្នកដែលបានជឿជាក់លើសច្ចធម៌នោះពួកគេទាំងនោះគឺជា...

ឬសគល់នៃទស្សន៖នេះគឺការអះអាងមិនពិតអំពីភាពផុតចាកកំហុស(អ៊ីស្វម៉ះ)នៅក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿ។

អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកដែលនាំមកនូវសេចក្តីពិតនិងអ្នកដែលជឿជាក់លើសេចក្តីពិតនោះពួកគេគឺជាបណ្តាអ្នកកោតខ្លាច * ពួកគេនឹងទទួលបាននូវអ្វីៗទាំងអស់ដែលពួកគេប្រាថ្នានៅចំពោះម្ចាស់របស់ពួកគេនោះហើយជារង្វាន់តបស្នងចំពោះបណ្តាអ្នកសាងអំពើល្អ * ដើម្បីឱ្យអល់ឡោះលុបលាងអំពើអាក្រក់បំផុតដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្តនិងតបស្នងរង្វាន់ដល់ពួកគេស្របតាមអំពើល្អបំផុតដែលពួកគេធ្លាប់បានធ្វើ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ូមើរ៖ ៣៣-៣៥]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ពួកគេទាំងនោះហើយដែលយើងនឹងទទួលយកនូវអំពើល្អបំផុតដែលពួកគេបានធ្វើនិងអភ័យទោសមើលរំលងរាល់អំពើអាក្រក់របស់ពួកគេដោយស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកឋានសួគ៌ជាការសន្យាដ៏ពិតប្រាកដដែលពួកគេត្រូវបានគេសន្យាឱ្យ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អះកហ្វ៖ ១៦]។ ប្រភពដើមនៃការលើកឡើងនេះគឺការអះអាងនូវអភ័យភាព(ឥសម៉ោះគ្មានកំហុសទាល់តែសោះ)នៅក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿ៖ ហើយប្រភពដើមនៃការលើកឡើងនេះ—ពោលគឺការអះអាងនូវអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)ចំពោះអ្នកមានជំនឿនិងការលើកឡើងស្រដៀងគ្នានេះ—គឺកើតចេញពីទស្សន៖ជ្រុលនិយមរបស់ពួកគ្រិស្តសាសនិក(ណាស៊រ៉នី) និងពួកជ្រុលនិយមនៅក្នុងសហគមន៍ឥស្លាមនេះហើយវាត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយពពួកជនលាក់ពុត(មុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា))នៅក្នុងសាសនាទាំងពីរ។ ការជ្រុលនិយមរបស់ពួកគ្រិស្តសាសនិកចំពោះការអះអាងនេះ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)(អះលុលគីតាប)អើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំជ្រុលនិយមនៅក្នុងសាសនារបស់អ្នករាល់គ្នាឡើយហើយកុំនិយាយអ្វីអំពីអល់ឡោះក្រៅពីសេចក្តីពិតឡើយ។ ពិតប្រាកដណាស់ម៉េស៊ីហ៍អ៊ីសាកូនប្រុសម៉ារយ៉ាំគ្រាន់តែជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះនិងជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលទ្រង់បានទម្លាក់ទៅកាន់ម៉ារយ៉ាំព្រមទាំងជាវិញ្ញាណមួយមកពីទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ១៧១]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱអ្នកដែលទទួលបានគម្ពីរអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំជ្រុលនិយមនៅក្នុងសាសនារបស់អ្នករាល់គ្នាដោយគ្មានសច្ចភាពឡើយហើយកុំដើរតាមចំណង់តណ្ហារបស់ក្រុមមនុស្សដែលបានវង្វេងពីមុនមកនិងបាននាំមនុស្សជាច្រើនឱ្យវង្វេងព្រមទាំងបានវង្វេងចេញពីមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវនោះឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ៖ ៧៧]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿វាមិនសមហេតុផលឡើយសម្រាប់មនុស្សជាតិម្នាក់ដែលអល់ឡោះបានប្រទានគម្ពីរប្រាជ្ញាញាណនិងតំណែងព្យាការីឱ្យដល់គេរួចគេបែរជាទៅនិយាយប្រាប់មនុស្សលោកថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាក្លាយជាអ្នកគោរពបម្រើខ្ញុំជំនួសអល់ឡោះនោះផ្ទុយទៅវិញគេត្រូវនិយាយថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាក្លាយជាអ្នកប្រាជ្ញសាសនាដ៏ស្មោះត្រង់(រ៉ុបពានីយីន) ដោយសារតែអ្នករាល់គ្នាបានបង្រៀនគម្ពីរនិងដោយសារតែអ្នករាល់គ្នាបានសិក្សាស្រាវជ្រាវវាចុះ * ហើយទ្រង់មិនបញ្ជាអ្នករាល់គ្នាឱ្យចាត់ទុកពួកម៉ាឡាអ៊ីកះនិងបណ្តាព្យាការីធ្វើជាអល់ឡោះនោះឡើយតើគេមកបញ្ជាអ្នករាល់គ្នាឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើកាហ្វៀរបន្ទាប់ពីអ្នករាល់គ្នាបានក្លាយជាអ្នកមូស្លីមហើយឬ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ៧៩-៨០]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពួកជ្វីហ្វ(យ៉ាហ៊ូទី)បាននិយាយថា៖ ឧហ្សៃរគឺជាបុត្រារបស់អល់ឡោះហើយពួកគ្រិស្តសាសនិកបាននិយាយថា៖ ម៉េស៊ីហ៍គឺជាបុត្រារបស់អល់ឡោះនោះគ្រាន់តែជាពាក្យសម្តីចេញពីមាត់របស់ពួកគេតែប៉ុណ្ណោះដែលយកតម្រាប់តាមពាក្យសម្តីរបស់ពួកកាហ្វៀរកាលពីមុនសូមអល់ឡោះប្រហារពួកគេចុះតើពួកគេបែរខ្នងចេញពីសេចក្តីពិតយ៉ាងដូចម្តេច? * ពួកគេបានចាត់ទុកបណ្តាបព្វជិត(អះហ្សាពារ) និងពួកអ្នកបួស(រុហ៍ពាន)របស់ពួកគេ...﴾

﴿...ធ្វើជាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ក្រៅពីអល់ឡោះព្រមទាំងម៉េស៊ីហ៍កូនប្រុសម៉ារយ៉ាំផងដែរខណ៖ដែលពួកគេមិនត្រូវបានគេបញ្ជាអ្វីឡើយក្រៅតែពីការគោរពសក្ការ៖ចំពោះម្ចាស់តែមួយគត់គ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីទ្រង់ឡើយមហាបរិសុទ្ធទ្រង់ផុតស្រឡះពីអ្វីដែលពួកគេបានយកមកធ្វើជាសហការី﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវបះ៖ ៣០-៣១]។ ហើយមានសេចក្តីរាយការណ៍នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់អាឌីប៊ីនហាតឹមពីព្យាការី ﷺ ដោយគាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានទូលសួរថា៖ ឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ! ពួកគេមិនបានគោរពបូជាចំពោះបព្វជិតទាំងនោះឡើយ? លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកគេបានកំណត់អនុញ្ញាត(ហាឡាល់)នូវអ្វីដែលហាមឃាត់(ហារ៉ម)ឱ្យពួកគេហើយពួកគេក៏បានគោរពតាមហើយពួកគេបានកំណត់ហាមឃាត់នូវអ្វីដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេហើយពួកគេក៏បានគោរពតាមនោះហើយគឺជាការគោរពបូជារបស់ពួកគេចំពោះបព្វជិតទាំងនោះ»។ ហើយការជ្រុលនិយមនេះដែលមាននៅក្នុងចំណោមពួកគ្រិស្តសាសនិករហូតដល់ពួកគេបានចាត់ទុកម៉េស៊ីហ៍(អ៊ីសា) និងមាតារបស់លោកធ្វើជាព្រះពីរអង្គក្រៅពីអល់ឡោះនិងបានចាត់ទុកបព្វជិតនិងពួកអ្នកបួសរបស់ពួកគេធ្វើជាអល់ឡោះក្រៅពីអល់ឡោះត្រូវបានគេកត់ត្រាថាអ្នកដែលបង្កើតវាឡើងដំបូងគេបង្អស់សម្រាប់ពួកគេគឺប៉ូល (Paul) ដែលធ្លាប់ជាជនជាតិជ្វីហ្វបន្ទាប់មកបានធ្វើពុតជាចូលសាសនារបស់ម៉េស៊ីហ៍ដោយការលាក់ពុត(និហ្វាក) ដើម្បីបំភាន់និងបំផ្លាញសាសនារបស់ពួកគ្រិស្តសាសនិក។ គេបានបង្កើតឡើងនូវទស្សន៖ជ្រុលនិយមជាច្រើនហើយការបង្កើតច្នៃប្រឌិតថ្មី(ប៊ីឌអះ)បានរីករាលដាលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងចំណោមពួកគ្រិស្តសាសនិកទាំងនៅក្នុងជំនឿនិងការគោរពសក្ការ៖ ដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿...និងជីវិតអ្នកបួសដែលពួកគេបានបង្កើតច្នៃប្រឌិតឡើងដោយខ្លួនឯងយើងមិនបានបញ្ជាលើពួកគេឡើយក្រៅតែពីការស្វែងរកការពេញចិត្តពីអល់ឡោះក៏ប៉ុន្តែពួកគេមិនបានថែរក្សាវាឱ្យបានត្រឹមត្រូវស្របតាមកាតព្វកិច្ចឡើយដូច្នេះយើងបានប្រទានរង្វាន់ដល់បណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿក្នុងចំណោមពួកគេប៉ុន្តែពួកគេភាគច្រើនគឺជាជនល្មើស(ហ្វាស៊ីកូន)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាឌីដ៖ ២៧]។ ការជ្រុលនិយមរបស់ពួកស្ហ៊ីអាហ៍ក្នុងការអះអាងនូវអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរការកកើតឡើងដំបូងនៃទស្សន៖ជ្រុលនិយម(ហ្កាលីយះ)នៅក្នុងសាសនាឥស្លាមគឺកើតចេញពីមនុស្សមួយចំនួនដែលបានចូលមកក្នុងសាសនាឥស្លាមហើយបានពាក់ស្លាកជាពួកស្ហ៊ីអាហ៍។ គេបាននិយាយថាមនុស្សដំបូងគេបង្អស់ដែលបានបង្ហាញរឿងនេះគឺអាប់ឌុលឡោះប៊ីនសាបា' ដែលធ្លាប់ជាជនជាតិជ្វីហ្វហើយបានចូលឥស្លាមដោយពុតត្បុត។ គេជាមេខ្លោងម្នាក់ដែលបានញុះញង់ឱ្យកើតមានចលាចល(ហ្វីតណះ)ប្រឆាំងនឹងអ៊ូស្មាន ﵁ បន្ទាប់មកបានបង្ហាញការស្មោះស្ម័គ្រចំពោះអាលី ﵁ ហើយគេគឺជាអ្នកបង្កើតការជ្រុលនិយមចំពោះអាលីរហូតដល់នៅក្នុងសម័យកាលរបស់គេមានមនុស្សដែលបានអះអាងថាអាលីមានលក្ខណ៖ជាអាទិទេព(អល់ឡោះ)។ ពួកគេបានក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះអាលីនៅពេលដែលលោកបានចេញពីទ្វារនៃវិហារគីនដះដូច្នេះអាលី ﵁ បានបញ្ជាឱ្យដុតពួកគេនៅក្នុងភ្លើងបន្ទាប់ពីបានទុកឱកាសឱ្យពួកគេគិតពិចារណាអស់រយ៖ពេលបីថ្ងៃ។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍មានចែងថាអ៊ីប៊្នូអាប់បាស ﵁ បានទទួលដំណឹងថាអាលីបានដុតពួកហ្សិនឌីក(ជនក្បត់សាសនាលាក់ពុត) លោកក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើជាខ្ញុំវិញខ្ញុំនឹងមិនដុតពួកគេឡើយដោយសារតែការហាមឃាត់របស់ព្យាការី ﷺ ពីការដាក់ទណ្ឌកម្មដោយទណ្ឌកម្មរបស់អល់ឡោះ(គឺភ្លើង) ហើយខ្ញុំនឹងកាត់កពួកគេដោយដាវវិញដោយសារតែប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ជនណាដែលផ្លាស់ប្តូរសាសនារបស់គេចូរអ្នករាល់គ្នាសម្លាប់គេចុះ»។ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានបញ្ជាក់ថាជនទាំងនោះគឺជាពួកក្រុមនោះហើយ។ គេក៏បានរាយការណ៍ថាគេបានបង្ហាញការប្រមាថជេរប្រមាថចំពោះអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើររហូតដល់អាលីបានស្វែងរកចាប់ខ្លួនគេដើម្បីសម្លាប់ប៉ុន្តែគេបានរត់គេចខ្លួនបាត់។ ហើយនៅពេលដែលអាលី ﵁ បានដឹងថាមានមនុស្សមួយក្រុមលើកតម្កើងលោកឱ្យខ្ពង់ខ្ពស់ជាងអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានគេនាំមកជួបខ្ញុំដែលលើកតម្កើងខ្ញុំលើសអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរឡើយលើកលែងតែខ្ញុំនឹងវាយរំពាត់គេស្របតាមទណ្ឌកម្មចំពោះជនបង្កាច់បង្ខូច(ហាត់ឌុលមូហ្វតារី)»។ នេះស្របតាមអ្វីដែលអាល់ពូខរីបានរាយការណ៍នៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍របស់លោកពីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីនអាល់ហះណាភីយយ៉ះថាគាត់បានសួរឪពុករបស់គាត់(អាលី)ថា៖ តើនរណាជាមនុស្សល្អបំផុតបន្ទាប់ពីរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ? លោកបានឆ្លើយថា៖ «គឺអាប៊ូបាក្រ»។ គាត់បានសួរបន្តថា៖ បន្ទាប់មកជានរណា? លោកបានឆ្លើយថា៖ «បន្ទាប់មកគឺអ៊ូមើរ»។ សេចក្តីរាយការណ៍នេះត្រូវបានបញ្ជាក់ពីអាលីតាមរយ៖ខ្សែស្រឡាយរាយការណ៍ប្រមាណប៉ែតសិបផ្លូវហើយវាជាសេចក្តីរាយការណ៍មុតាវ៉ាទីរ(ច្បាស់ការដាច់ខាត)ពីលោក។ ហើយអត្ថន័យនេះក៏ត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោកតាមរយ៖ផ្លូវជាច្រើនដោយលើកឡើងភ្ជាប់ទៅដល់ព្យាការី ﷺ ដូចដែលអាត់ទៀរមីហ្ស៊ីបានរាយការណ៍និងអាដដារ៉ាគុតនីបានរាយការណ៍នៅក្នុងសៀវភៅ «ការសរសើររបស់សហាបះចំពោះញាតិវង្សព្យាការីនិងការសរសើររបស់ញាតិវង្សព្យាការីចំពោះសហាបះ»។ នៅក្នុងគ្រានោះហើយដែលគេបានបង្កើតទស្សន៖ច្នៃប្រឌិតឡើងថាអាលីគឺជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដែលត្រូវបានកំណត់ឈ្មោះដោយអត្ថបទច្បាប់(ណាស់) ហើយបានបង្កើតទស្សន៖ថាលោកមានអភ័យភាព(ឥសម៉ោះគ្មានកំហុសទាល់តែសោះ) ធំធេងលើសពីអ្វីដែលអ្នកមានជំនឿជឿលើអភ័យភាពរបស់បណ្តាព្យាការីទៅទៀតលើសពីនេះទៅទៀតគេថែមទាំងបានបង្កើតទស្សន៖អះអាងថាលោកជាព្យាការីទៀតផង! ហើយទន្ទឹមនឹងក្រុមនេះក៏បានកើតឡើងនូវក្រុមមួយទៀតដែលជឿថាលោកជាកាហ្វៀរនិងក្បត់សាសនាហើយបានអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់លោកគឺពួកខាវ៉ារិច(ខារីជី) និងក្រុមដែលជឿថាលោកជាជនប្រព្រឹត្តបាប(ហ្វាស៊ីក) ឬជាជនអយុត្តិធម៌គឺពួកអ៊ូម៉ាវីយ្យះមួយចំនួននិងពួកអ្នកទ្រឹស្តីវិទ្យា(មុតាកាល់លីមីន)មកពីពួកមុតាហ្ស៊ីឡះនិងអ្នកដទៃទៀត។ ព្រមទាំងមានក្រុមដែលមិនជឿលើភាពជាអ្នកដឹកនាំ(អ៊ីម៉ាម៉ាត់)របស់លោកនិងមិនជឿលើភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់អ្នកដទៃនៅក្នុងសម័យរបស់លោកឬចាត់ទុកភាពជាអ្នកដឹកនាំរបស់លោកនិងអ្នកដទៃស្មើគ្នាខណ៖ពេលដែលទទួលស្គាល់នូវគុណធម៌និងភាពឈានមុខរបស់លោក។ ដូច្នេះក្រុមទាំងបីនេះបានកើតឡើងទល់មុខនឹងក្រុមទាំងបីនោះ៖ ពោលគឺពួកជ្រុលនិយម(ហ្កាលីយះ) ពួកស្ហ៊ីអាហ៍រ៉ាហ្វ៊ីដះនិងពួកដែលលើកតម្កើងហួសហេតុ(មូហ្វាត់ឌីឡះ) គឺឈរទល់មុខនឹងពួកកាត់កាល(មុហ្កាហ្វហ្វីរ៉ោះ) ពួកចោទប្រកាន់ថាប្រព្រឹត្តបាប(មូហ្វាសស៊ីកោះ) និងពួកដែលនៅស្ងៀមមិនទទួលស្គាល់ភាពជាអ្នកដឹកនាំជាក់លាក់របស់លោកនៅពេលនោះ។ បន្ទាប់មកបណ្តាអ្នកដែលអះអាងថាលោកជាអ៊ីម៉ាមដែលត្រូវបានកំណត់ដោយអត្ថបទច្បាប់និងមានអភ័យភាព(មាក់ស៊ូម) បានបែកបាក់គ្នាយ៉ាងខ្លាំងទាក់ទងនឹងភាពជាអ្នកដឹកនាំបន្ទាប់ពីលោកដូចដែលត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិនិកាយទាំងឡាយ។ ក្នុងចំណោមពួកគេគឺពួកអ៊ីស្នាអាស្ហារីយ្យះ(ពួកដប់ពីរអ៊ីម៉ាម) ដែលនិយាយថាភាពជាអ្នកដឹកនាំត្រូវបានផ្ទេរដោយអត្ថបទច្បាប់ពីម្នាក់ទៅម្នាក់រហូតដល់អ៊ីម៉ាមអាល់មុនតាហ្ស័រមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីនអាល់ហាសានដែលពួកគេអះអាងថាលោកបានចូលទៅក្នុងរូងក្រោមដី(ស៊ើដាប)នៃទីក្រុងសាម៉ារ៉ានៅឆ្នាំ ២៦០ នៃហ៊ីជរ៉ោះខណ៖ពេលដែលលោកនៅជាកុមារអាយុពីរឆ្នាំឬបីឆ្នាំហើយការអះអាងច្រើនបំផុតគឺអាយុប្រាំឆ្នាំ។ ពួកគេអះអាងជាមួយគ្នានោះថាលោកគឺជាអ៊ីម៉ាមដ៏មានអភ័យភាព(មាក់ស៊ូម) ដែលដឹងរាល់កិច្ចការសាសនាទាំងអស់ហើយការមានជំនឿលើលោកគឺជាកាតព្វកិច្ចលើមនុស្សគ្រប់រូបហើយជំនឿរបស់នរណាម្នាក់មិនត្រឹមត្រូវឡើយប្រសិនបើគ្មានជំនឿលើលោក។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តីរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះអស់រយ៖ពេលជាង ៤៤០ ឆ្នាំមកហើយគ្មាននរណាធ្លាប់បានឃើញរូបរាងឬដានរបស់លោកឬបានឮដំណឹងណាមួយអំពីលោកដែលអាចយកជាការបានឡើយ! ហើយបណ្តាអ្នកជំនាញខាងពង្សាវតារបានបញ្ជាក់ថាអាល់ហាសានប៊ីនអាលីអាល់អាស្ការីដែលជាឪពុកនោះគឺគ្មានកូនចៅនិងគ្មានអ្នកស្នងត្រកូលទាល់តែសោះហើយបណ្តាមនុស្សដែលមានស្មារតីគំនិតត្រិះរិះពិចារណាបានឯកភាពគ្នាថាគ្មានមនុស្សណាម្នាក់បានចូលទៅក្នុងរូងក្រោមដីនោះឡើយ។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញច្បាប់ឥស្លាមបានឯកភាពគ្នាស្របតាមអ្វីដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងស៊ុននះបានចង្អុលបង្ហាញថាបើសិនជាកុមារនោះមានពិតប្រាកដមែននោះគេគ្រាន់តែជាកុមារមូស្លីមម្នាក់ក្នុងចំណោមកុមារទាំងឡាយដែលត្រូវស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាលលើខ្លួនប្រាណនិងទ្រព្យសម្បត្តិរហូតដល់គេគ្រប់ការនិងបង្ហាញនូវភាពវៃឆ្លាតចាស់ទុំដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាសាកល្បងពួកក្មេងកំព្រារហូតដល់ពួកគេឈានដល់វ័យរៀបការប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាមើលឃើញភាពចាស់ទុំត្រឹមត្រូវពីពួកគេនោះចូរអ្នករាល់គ្នាប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេទៅឱ្យពួកគេចុះ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៦]។ ហើយពួកយើងបានពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយអំពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃរឿងនេះនៅក្នុងការឆ្លើយតបរបស់យើងចំពោះពួកស្ហ៊ីអាហ៍កាលពីមុននិងនៅក្នុងសៀវភៅដ៏ធំរបស់យើងដែលមានឈ្មោះថា «មិនហាជុស្ស៊ុននះអាន់ណាបាវីយយ៉ះហ្វីណាក់ឌីកាឡាមិស្ហស្ហ៊ីអាហ៍វ៉ាល់កាដារីយយ៉ះ» (មាគ៌ាស៊ុននះរបស់ព្យាការីក្នុងការបដិសេធសម្តីរបស់ពួកស្ហ៊ីអាហ៍និងកាដារីយយ៉ះ)។ ហើយក្នុងចំណោមពួកស្ហ៊ីអាហ៍រ៉ាហ្វ៊ីដះមានអ្នកដែលអះអាងថាអ៊ីម៉ាមបន្ទាប់ពីអាលីឬបន្ទាប់ពីអាល់ហ៊ូសសេនគឺកូនប្រុសរបស់អាលីឈ្មោះមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)...

...អ៊ីប៊្នូអាល់ហះណាភីយយ៉ះដែលជាពួកកៃសានីយយ៉ះហើយក្នុងចំណោមពួកគេមានបក្សពួកជាច្រើនដែលមិនមែនជាទីកន្លែងត្រូវរៀបរាប់លម្អិតនៅទីនេះឡើយពីព្រោះនៅក្នុងចំណោមនិកាយទាំងឡាយនៃសហគមន៍នេះគ្មាននិកាយណាដែលបែកបាក់និងខ្វែងគំនិតគ្នាច្រើនជាងពួកគេឡើយ។ ដ្បិតអ្នកដំបូងគេបង្អស់ដែលបានបង្កើតទស្សន៖របស់ពួកគេឡើងគឺជាជនលាក់ពុត(មុណាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)) និងជាជនក្បត់សាសនា(ហ្សិនឌីក)ដែលគ្មានជំនឿទាល់តែសោះបន្ទាប់មកវាបានរីករាលដាលទៅកាន់មនុស្សដែលមិនបានដឹងពីប្រវត្តិរបស់បណ្តាមូស្លីមជំនាន់មុនៗ ហើយពួកគេមិនមានបំណងក្បត់សាសនាឡើយ។ ហើយគោលបំណងនៅទីនេះគឺបញ្ជាក់ថាជនទាំងនេះគឺជាមនុស្សដំបូងគេបង្អស់ដែលបានបង្ហាញនូវការអះអាងថានៅក្នុងចំណោមអ្នកមានជំនឿមានបុគ្គលដែលគ្មានបាបកម្មទាល់តែសោះដូចដែលអ្នកសួរនេះបានលើកឡើង។ ពួកគេបានអះអាងនូវអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)ចំពោះបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ទាំងដប់ពីររូបរហូតដល់គ្មានការភ្លាត់ស្នៀតក្នុងការវិនិច្ឆ័យ(អ៊ិចទីហាត) គ្មានការភ្លេចភ្លាំងចំណេះដឹងនិងគ្មានការមិនដឹងនូវចំណេះដឹងអ្វីមួយឡើយដោយពួកគេបាននិយាយថា៖ បណ្តាអ៊ីម៉ាមដឹងនូវអ្វីៗទាំងអស់! ហើយពួកគេបានអះអាងនូវអភ័យភាពរបស់បណ្តាអ៊ីម៉ាមពីបាបកម្មតូចនិងបាបកម្មធំព្រមទាំងរឿងផ្សេងៗទៀតហើយពួកគេបានអះអាងរឿងនេះចំពោះបណ្តាព្យាការីផងដែរដោយសារតែបណ្តាព្យាការីគឺប្រសើរជាងបណ្តាអ៊ីម៉ាម។ ការជ្រុលនិយមរបស់ពួកស៊ូហ្វី៖ ហើយគ្មាននរណាម្នាក់នៅក្នុងសហគមន៍នេះបាននិយាយរឿងនេះតាមទម្រង់បែបនេះក្រៅពីពួកគេឡើយប៉ុន្តែវាបានលេចឡើងនៅក្នុងក្រុមពីរនៃសហគមន៍នេះនូវផ្នែកខ្លះនៃការបង្កើតច្នៃប្រឌិតថ្មី(ប៊ីឌអះ)របស់ពួកគេគឺក្រុមអ្នកបដិបត្តិធម៌និងអ្នកគោរពសក្ការ៖មួយចំនួនដែលបានអះអាងចំពោះស្ហៃខ៍មួយចំនួនឬចំពោះបុគ្គលដែលពួកគេនិយាយថាជាវ៉ាលីយរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ថាបុគ្គលនោះមិនដែលប្រព្រឹត្តបាបកម្មឡើយ។ ពេលខ្លះពួកគេបានចង្អុលបង្ហាញស្ហៃខ៍ជាក់លាក់ណាមួយហើយអះអាងថាបុគ្គលនោះមិនដែលមានបាបកម្មសូម្បីតែមួយហើយពេលខ្លះពួកគេខ្លះបាននិយាយថា៖ ព្យាការីគឺមានអភ័យភាព(មាក់ស៊ូម) រីឯវ៉ាលីយគឺត្រូវបានការពារ(មះហ្វូហ្ស)! ហើយក្នុងចំណោមពួកជ្រុលនិយមនៃក្រុមទាំងនេះមានអ្នកដែលជឿលើស្ហៃខ៍មួយចំនួននូវលក្ខណ៖អាទិទេព(ព្រះ) និងតំណែងព្យាការីដូចអ្វីដែលពួកជ្រុលនិយមបានជឿលើអាលីដែរ។ ពួកគេអះអាងថាស្ហៃខ៍អាចបង្កើតលោកអាចប្រទានលាភសក្ការ៖(រីហ្សគី) អាចនាំអ្នកណាដែលខ្លួនចង់ឱ្យចូលឋានសួគ៌និងនាំអ្នកណាដែលខ្លួនចង់ឱ្យចូលនរកហើយគេគោរពបូជាចំពោះស្ហៃខ៍និងបួងសួងសុំពីស្ហៃខ៍ដូចជាការគោរពបូជាចំពោះអល់ឡោះដែរ! គេនិយាយថា៖ «រាល់លាភសក្ការ៖ណាដែលលោកស្ហៃខ៍នេះមិនបានប្រទានឱ្យខ្ញុំគឺខ្ញុំមិនត្រូវការវាឡើយ» ហើយគេបានសម្លាប់សត្វពលីដោយឧទ្ទិសឈ្មោះស្ហៃខ៍ថ្វាយបង្គំនិងក្រាបស៊ូជូតឆ្ពោះទៅកាន់ផ្នូររបស់ស្ហៃខ៍ព្រមទាំងស្រែកសុំជំនួយសង្គ្រោះ(អ៊ីស្ទិហ្កាស៊ោះ)ពីស្ហៃខ៍ក្នុងគ្រាមានទុក្ខអាសន្នដូចជាការស្រែកសុំជំនួយសង្គ្រោះពីអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដែរ! រីឯការវង្វេងរបស់ពួកជ្រុលនិយមទាំងនេះគឺជាអំពើស្ហ៊ីរ៉ក(ការប្រតិបត្តិកាន់កាប់ដៃគូជាមួយអល់ឡោះ)យ៉ាងច្បាស់ក្រឡែតដែលពួកយើងបានបញ្ជាក់រួចមកហើយនៅកន្លែងផ្សេងពីនេះ។ ពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់គេមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យគោរពបូជាចំពោះនរណាម្នាក់ក្រៅពីអល់ឡោះឡើយហើយមិនត្រូវពឹងផ្អែក(តាវ៉ាក់កាល់)លើគេមិនត្រូវសុំជំនួយពីគេនិងមិនត្រូវបួងសួងសុំពីគេដូចជាការបួងសួងនិងសុំពីអល់ឡោះឡើយ។ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរឯងពោលថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាបួងសួងសុំពីពួកដែលអ្នករាល់គ្នាអះអាងក្រៅពីទ្រង់ចុះពួកគេគ្មានអំណាចក្នុងការរំដោះទុក្ខវេទនាចេញពីអ្នករាល់គ្នានិងគ្មានអំណាចក្នុងការផ្លាស់ប្តូរវាឡើយ * ពួកគេទាំងនោះដែលកំពុងបួងសួងសុំគឺពួកគេខ្លួនឯងកំពុងស្វែងរកមធ្យោបាយ(វ៉ាស៊ីឡះ)ឆ្ពោះទៅកាន់ម្ចាស់របស់ពួកគេថាតើនរណាក្នុងចំណោមពួកគេដែលនៅជិតបំផុតហើយពួកគេសង្ឃឹមលើសេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ទ្រង់និងភ័យខ្លាចទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់ពិតប្រាកដណាស់ទណ្ឌកម្មនៃម្ចាស់របស់ឯងគឺជាអ្វីដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រ៉ា៖ ៥៦-៥៧]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរឯងពោលថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាបួងសួងសុំពីពួកដែលអ្នករាល់គ្នាអះអាងក្រៅពីអល់ឡោះចុះពួកគេគ្មានអំណាចសូម្បីតែប៉ុនទម្ងន់ធូលីមួយគ្រាប់នៅលើមេឃជាច្រើនឬនៅលើផែនដីឡើយហើយពួកគេគ្មានចំណែកសហការណាមួយនៅក្នុងពិភពទាំងពីរនោះឡើយហើយទ្រង់ក៏គ្មានអ្នកជួយឧបត្ថម្ភណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេដែរ * ហើយការជួយអង្វរ(ស្ហាហ្វាអាត់)នៅចំពោះទ្រង់នឹងមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឡើយលើកលែងតែចំពោះអ្នកដែលទ្រង់បានអនុញ្ញាតឱ្យប៉ុណ្ណោះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់សាបា'៖ ២២-២៣]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿...តើនរណាដែលអាចជួយអង្វរនៅចំពោះទ្រង់បានប្រសិនបើគ្មានការអនុញ្ញាតពីទ្រង់?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ២៥៥]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឬមួយពួកគេបានយកបណ្តាអ្នកជួយអង្វរក្រៅពីអល់ឡោះ? ចូរឯងពោលថា៖ ទោះបីជាពួកគេគ្មានអំណាចលើអ្វីសោះនិងគ្មានការយល់ដឹងអ្វីសោះក៏ដោយឬ? * ចូរឯងពោលថា៖ ការជួយអង្វរទាំងអស់គឺជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់កម្មសិទ្ធិនៃផ្ទៃមេឃទាំងឡាយនិងផែនដីគឺជារបស់ទ្រង់...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ូមើរ៖ ៤៣-៤៤]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះចូរឯងកុំបួងសួងសុំម្ចាស់ផ្សេងណាមួយរួមជាមួយអល់ឡោះឱ្យសោះក្រែងឯងក្លាយជាអ្នកដែលត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អައްស្ហ៊ូអារ៉ោះ៖ ២១៣]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ជាការពិតណាស់ពួកដែលបាននិយាយថា៖ ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះគឺជាម៉េស៊ីហ៍កូនប្រុសម៉ារយ៉ាំពួកគេបានធ្លាក់ទៅក្នុងអំពើកាហ្វៀរហើយ។ ហើយម៉េស៊ីហ៍បាននិយាយថា៖ ឱកូនចៅអ៊ីស្រាអែលអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះដែលជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំនិងជាម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នាពិតប្រាកដណាស់ជនណាដែលយកអ្វីមួយមកធ្វើជាដៃគូជាមួយអល់ឡោះនោះអល់ឡោះនឹងហាមឃាត់ឋានសួគ៌ចំពោះគេហើយកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គេគឺភ្លើងនរកហើយចំពោះពួកអយុត្តិធម៌គឺគ្មានអ្នកជួយសង្គ្រោះឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ៖ ៧២]។

គ្មានអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)សម្រាប់នរណាម្នាក់បន្ទាប់ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ឡើយ៖ ហើយគោលបំណងនៅទីនេះគឺការលើកឡើងអំពីអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)។ ពិតប្រាកដណាស់បណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ)នៃសហគមន៍មូស្លីមទាំងអស់និងបណ្តាមេដឹកនាំសាសនា(អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ))មកពីគ្រប់និកាយទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទថា៖ បន្ទាប់ពីរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ មកគឺគ្មានបុគ្គលណាម្នាក់មានអភ័យភាព(មាក់ស៊ូម) ឬត្រូវបានការពារដាច់ខាត(មះហ្វូហ្ស)ពីអំពើបាបកម្មនិងការភ្លាត់ស្នៀតឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញនៅក្នុងចំណោមមនុស្សលោកប្រសិនបើគេប្រព្រឹត្តខុសគេសុំការអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)និងតាវបាត់(វិលត្រឡប់សារភាពកំហុស) ហើយប្រសិនបើគេភ្លាត់ស្នៀតខុសឆ្គងសច្ចភាពត្រូវបានបំភ្លឺដល់គេហើយគេក៏វិលត្រឡប់មករកសច្ចភាពវិញ។ ហើយរឿងនេះមិនមែនជាការចាំបាច់ត្រូវតែគ្មានកំហុសសម្រាប់បុគ្គលណាម្នាក់បន្ទាប់ពីរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ឡើយផ្ទុយទៅវិញវាជារឿងដែលអាចកើតមានឡើងដែលមនុស្សដ៏ប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីបណ្តាព្យាការីទទួលមរណភាពទៅដោយនៅមានបាបកម្មខ្លះដែលអល់ឡោះនឹងអភ័យទោសឱ្យហើយអាចមានចំណុចចំណេះដឹងដ៏ល្អិតល្អន់ខ្លះដែលកំបាំងពីគេដោយគេមិនបានដឹង។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាថា៖ «គ្មានមនុស្សណាម្នាក់ឡើយលើកលែងតែពាក្យសម្តីរបស់គេអាចត្រូវយកមកអនុវត្តឬត្រូវបោះបង់ចោលលើកលែងតែរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ តែមួយគត់»។ ហើយមនុស្សមួយចំនួនបានយល់ឃើញថាសម្តីរបស់អាប៊ូបាក្រតែម្នាក់ឯងគឺជាអាំណះអំណាង(ហ៊ុជ្ជះ) ទោះបីជាអ៊ូមើរមានទស្សន៖ផ្ទុយពីគាត់ក៏ដោយបន្ទាប់មកសម្តីរបស់អ៊ូមើរគឺជាអាំណះអំណាងទោះបីជាអ៊ូស្មាននិងអាលីមានទស្សន៖ផ្ទុយពីគាត់ក៏ដោយ។ រីឯបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃសាសនាឥស្លាមវិញពួកគេមិនបាននិយាយបែបនេះឡើយប៉ុន្តែពួកគេបានខ្វែងគំនិតគ្នាថា៖ នៅពេលដែលអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរបានឯកភាពគ្នាលើទស្សន៖មួយតើវាជាអាំណះអំណាងឬទេ? ដោយមានទស្សន៖ពីរដែលជាសេចក្តីរាយការណ៍ពីរពីអ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាត់។ ហើយទស្សន៖ដែលច្បាស់លាស់បំផុតនៅក្នុងចំណុចទាំងពីរនេះគឺវាជាអាំណះអំណាងដោយផ្អែកលើប្រសាសន៍របស់លោក ﷺ ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាដើរតាមគំរូនៃបុគ្គលពីររូបបន្ទាប់ពីខ្ញុំគឺអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរ» និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ប្រសិនបើប្រជាជនគោរពតាមអាប៊ូបាក្រនិងអ៊ូមើរនោះពួកគេនឹងទទួលបានការណែនាំចង្អុលបង្ហាញដ៏ត្រឹមត្រូវ» និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកទាំងពីរបានឯកភាពគ្នាលើរឿងអ្វីមួយនោះខ្ញុំនឹងមិនជំទាស់នឹងអ្នកទាំងពីរឡើយ» និងដោយសារប្រសាសន៍របស់លោក ﷺ ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាកាន់ខ្ជាប់នូវមាគ៌ាស៊ុននះរបស់ខ្ញុំនិងមាគ៌ាស៊ុននះនៃបណ្តាខាលីហ្វះដ៏ត្រឹមត្រូវ(ឃូឡាហ្វាអាល់រ៉ស្ហ៊ីឌីន)បន្ទាប់ពីខ្ញុំចូរអ្នករាល់គ្នាកាន់វាឱ្យជាប់និងខាំវាឱ្យណែននឹងធ្មេញថ្គាមហើយចូរប្រុងប្រយ័ត្ននឹងរឿងច្នៃប្រឌិតថ្មីៗទាំងឡាយពីព្រោះរាល់ការច្នៃប្រឌិតថ្មី(ប៊ីឌអះ)គឺជាការវង្វេង»។ ហើយលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភាពជាអ្នកដឹកនាំខាលីហ្វះបន្ទាប់ពីខ្ញុំមានរយ៖ពេលសាមសិបឆ្នាំបន្ទាប់មកវានឹងក្លាយជារាជាណាចក្រ» ហើយភាពជាខាលីហ្វះរបស់អាលី ﵁ គឺគ្រប់ចំនួនសាមសិបឆ្នាំពេញរួមជាមួយនឹងប៉ុន្មានខែដែលដឹកនាំដោយអាល់ហាសាន ﵁។ ហើយពួកគេបានឯកភាពគ្នាថាវាមិនមែនជាលក្ខខណ្ឌសម្រាប់វ៉ាលីយរបស់អល់ឡោះដែលត្រូវតែគ្មានបាបកម្មទាល់តែសោះនោះឡើយផ្ទុយទៅវិញបណ្តាវ៉ាលីយរបស់អល់ឡោះ ﷻ គឺជាបណ្តាអ្នកដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលអំពីពួកគេថា៖ ﴿ដឹងច្បាស់ចុះថាពិតប្រាកដណាស់បណ្តាវ៉ាលីយ(មិត្តសម្លាញ់ដ៏ស្មោះត្រង់)របស់អល់ឡោះគឺគ្មានការភ័យខ្លាចលើពួកគេឡើយហើយពួកគេក៏មិនព្រួយបារម្ភដែរ * គឺបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងជាអ្នកដែលមានការកោតខ្លាច﴾ [ស៊ូរ៉ាត់យូនូស៖ ៦២-៦៣]។ ហើយពួកគេមិនរបូតចេញពីភាពកោតខ្លាច(តាកវ៉ា)ឡើយដោយសារតែការប្រព្រឹត្តបាបកម្មតូចមួយដែលពួកគេមិនបានប្រកាន់ខ្ជាប់បន្តធ្វើវាហើយក៏មិនរបូតចេញដោយសារការប្រព្រឹត្តបាបកម្មធំឬតូចប្រសិនបើពួកគេបានតាវបាត់(កែប្រែសារភាពកំហុស)ពីវា។ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយអ្នកដែលនាំមកនូវសេចក្តីពិតនិងអ្នកដែលជឿជាក់លើសេចក្តីពិតនោះពួកគេគឺជាបណ្តាអ្នកកោតខ្លាច * ពួកគេនឹងទទួលបាននូវអ្វីៗទាំងអស់ដែលពួកគេប្រាថ្នានៅចំពោះម្ចាស់របស់ពួកគេនោះហើយជារង្វាន់តបស្នងចំពោះបណ្តាអ្នកសាងអំពើល្អ * ដើម្បីឱ្យអល់ឡោះលុបលាងអំពើអាក្រក់បំផុតដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្តនិងតបស្នងរង្វាន់ដល់ពួកគេស្របតាមអំពើល្អបំផុតដែលពួកគេធ្លាប់បានធ្វើ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ូមើរ៖ ៣៣-៣៥]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាជៀសវាងនូវបាបកម្មធំៗដែលអ្នករាល់គ្នាត្រូវបានគេហាមឃាត់យើងនឹងលុបលាងអំពើបាបកម្មតូចតាចរបស់អ្នករាល់គ្នានិងនាំអ្នករាល់គ្នាឱ្យចូលទៅក្នុងទីកន្លែងដ៏ថ្លៃថ្នូរ(ឋានសួគ៌)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៣១]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានទទួលយកការតាវបាត់របស់ព្យាការីពួកមុហាជីរីននិងពួកអាន់ស័រដែលបានដើរតាមលោកនៅក្នុងគ្រាដ៏លំបាកវេទនាបន្ទាប់ពីចិត្តរបស់ក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេស្ទើរតែងាករេទៅហើយបន្ទាប់មកទ្រង់បានទទួលយកការតាវបាត់របស់ពួកគេពីព្រោះទ្រង់ពិតជាទន់ភ្លន់មេត្តាបំផុតចំពោះពួកគេ * ព្រមទាំងចំពោះបុរសបីរូបដែលត្រូវបានពន្យារពេលរហូតដល់ផែនដីដ៏ធំល្វឹងល្វើយនេះបានប្រែក្លាយជាចង្អៀតណែនចំពោះពួកគេហើយចិត្តរបស់ពួកគេក៏ចង្អៀតណែនហើយពួកគេជឿជាក់ថាគ្មានកន្លែងជ្រកកោនឱ្យរួចផុតពីអល់ឡោះឡើយក្រៅពីការវិលត្រឡប់ទៅរកទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាវបះ៖ ១១៧-១១៨]។ រីឯក្រុមទីពីរគឺជាក្រុមអ្នកទ្រឹស្តីវិទ្យា(មុតាកាល់លីមីន)មកពីពួកមុតាហ្ស៊ីឡះនិងបណ្តាអ្នកដែលដើរតាមពួកគេដែលបានអះអាងថា...

...បណ្តាព្យាការី ﵈ គឺមានអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)ពីអ្វីដែលត្រូវតាវបាត់ហើយថាគ្មានព្យាការីណាម្នាក់ធ្លាប់តាវបាត់ពីបាបកម្មណាមួយឡើយហើយពួកគេបានកែប្រែបំភ្លៃអត្ថបទគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងស៊ុននះដូចជាទម្លាប់របស់ពួកដើរតាមចំណង់តណ្ហាក្នុងការកែប្រែបំភ្លៃពាក្យសម្តីចេញពីទីកន្លែងរបស់វានិងការបដិសេធចំពោះព្រះនាមនិងបណ្តាអាយ៉ាត់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ មាគ៌ារបស់ពួកសាឡាហ្វនិងអាហ៍លូស៊ុននះគឺការបញ្ជាក់ពីការតាវបាត់របស់បណ្តាព្យាការី៖ ហើយបណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ)នៃសហគមន៍នេះបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)របស់ពួកគេនិងអ្នកដែលដើរតាមពួកគេបានឯកភាពគ្នាស្របតាមអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រាប់នៅក្នុងគម្ពីររបស់ទ្រង់និងអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ស្តីអំពីការតាវបាត់របស់បណ្តាព្យាការី ﵈ ពីបាបកម្មទាំងឡាយដែលលោកបានតាវបាត់។ ហើយការតាវបាត់នេះហើយដែលអល់ឡោះបានលើកតម្កើងឋាន៖របស់ពួកគេតាមរយ៖វាពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះស្រឡាញ់បណ្តាអ្នកដែលតាវបាត់ជានិច្ចនិងស្រឡាញ់បណ្តាអ្នកដែលសម្អាតកាយចិត្តឱ្យបរិសុទ្ធ។ ហើយអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)របស់ពួកគេគឺស្ថិតនៅលើការដែលពួកគេមិនត្រូវបានបណ្តោយឱ្យស្ថិតនៅលើបាបកម្មនិងការភ្លាត់ស្នៀតឡើយពីព្រោះបុគ្គលផ្សេងក្រៅពីបណ្តាព្យាការីគឺអាចប្រព្រឹត្តបាបកម្មនិងការភ្លាត់ស្នៀតដោយមិនបានតាវបាត់រីឯបណ្តាព្យាការី ﵈ វិញគឺអល់ឡោះតែងតែជួយកែតម្រង់ពួកគេភ្លាមៗ រួចទ្រង់ទទួលយកការតាវបាត់របស់ពួកគេនិងបំភ្លឺសច្ចភាពដល់ពួកគេដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយយើងមិនបានចាត់រ៉សូលណាម្នាក់ឬព្យាការីណាម្នាក់មុនឯងឡើយលើកលែងតែកាលណាគេមានបំណងប្រាថ្នាអ្វីមួយស្ហៃតានតែងតែទម្លាក់ការល្បួងចូលទៅក្នុងបំណងប្រាថ្នារបស់គេបន្ទាប់មកអល់ឡោះនឹងលុបបំបាត់ចោលនូវអ្វីដែលស្ហៃតានបានទម្លាក់ចូលរួចអល់ឡោះពង្រឹងបណ្តាអាយ៉ាត់របស់ទ្រង់យ៉ាងរឹងមាំហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាដឹងដ៏មហាគតិបណ្ឌិត * ដើម្បីឱ្យទ្រង់ចាត់ទុកអ្វីដែលស្ហៃតានបានទម្លាក់ចូលនោះជាការសាកល្បងសម្រាប់បណ្តាអ្នកដែលមានជំងឺនៅក្នុងចិត្តនិងអ្នកដែលមានចិត្តរឹងរូសហើយពិតប្រាកដណាស់ពួកអយុត្តិធម៌គឺស្ថិតនៅក្នុងការបែកបាក់ខ្វែងគំនិតគ្នាយ៉ាងឆ្ងាយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហជ្ញ៖ ៥២-៥៣]។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានរំឭកពីរឿងរ៉ាវរបស់អាដាំ, ណូហ៍, ដាវូត, ស៊ូឡៃម៉ាន, មូសានិងព្យាការីដទៃទៀតដូចដែលពួកយើងបានសូត្រនូវផ្នែកខ្លះនៃរឿងរ៉ាវទាំងនោះនៅក្នុងអ្វីដែលយើងបានលើកឡើងអំពីការតាវបាត់និងការសុំអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)របស់បណ្តាព្យាការីដូចជាបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿បន្ទាប់មកអាដាំបានទទួលពាក្យមួយចំនួនពីម្ចាស់របស់លោកដូច្នេះទ្រង់ក៏បានទទួលយកការតាវបាត់របស់លោក﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាកាហ្កscores៖ ៣៧]។ និងបន្ទូលរបស់ណូហ៍ថា៖ ﴿លោកបានពោលថា៖ ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ! ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំសូមជ្រកកោននឹងទ្រង់ពីការសួរទ្រង់នូវអ្វីដែលខ្ញុំគ្មានចំណេះដឹងអំពីវាហើយប្រសិនបើទ្រង់មិនអភ័យទោសឱ្យខ្ញុំនិងមិនមេត្តាដល់ខ្ញុំទេនោះខ្ញុំពិតជានឹងស្ថិតក្នុងចំណោមពួកដែលខាតបង់ជាក់ជាមិនខាន﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ៖ ៤៧]។ និងបន្ទូលរបស់អ៊ីព្រហ៊ីមថា៖ ﴿ឱម្ចាស់របស់យើង! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំឪពុកម្តាយរបស់ទូលបង្គំនិងបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងអស់នៅថ្ងៃដែលការទូទាត់បញ្ជីត្រូវបានបង្កើតឡើង﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អ៊ីព្រហ៊ីម៖ ៤១]។

និងបន្ទូលរបស់អ៊ីព្រហ៊ីមថា៖ ﴿ហើយជាម្ចាស់ដែលខ្ញុំសង្ឃឹមយ៉ាងមុតមាំថានឹងអភ័យទោសរាល់កំហុសឆ្គងរបស់ខ្ញុំនៅថ្ងៃកាត់ក្តី﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អައްស្ហ៊ូអារ៉ោះ៖ ៨២]។ និងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធថា៖ ﴿ដូច្នេះចូរឯងដឹងចុះថាពិតជាគ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីអល់ឡោះឡើយហើយចូរឯងសុំការអភ័យទោសចំពោះបាបកម្មរបស់ឯងនិងសម្រាប់បណ្តាអ្នកមានជំនឿប្រុសនិងស្រីទាំងអស់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)៖ ១៩]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូររំឭកពីហ្ស៊ុននូន(យូនូស) នៅពេលដែលលោកបានចាកចេញទៅទាំងខឹងសម្បារហើយលោកគិតថាយើងនឹងមិនដាក់កំហិតលើលោកឡើយបន្ទាប់មកលោកបានស្រែកអំពាវនាវនៅក្នុងភាពងងឹតស្លុបថា៖ គ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីទ្រង់ឡើយមហាបរិសុទ្ធទ្រង់ពិតប្រាកដណាស់ទូលបង្គំធ្លាប់ស្ថិតក្នុងចំណោមពួកអយុត្តិធម៌ * ដូច្នេះយើងបានឆ្លើយតបទទួលយកការបួងសួងរបស់លោកនិងបានសង្គ្រោះលោកឱ្យរួចផុតពីទុក្ខសោកសៅហើយដូចគ្នានេះដែរយើងនឹងសង្គ្រោះបណ្តាអ្នកមានជំនឿ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាំព៊ីយ៉ា៖ ៨៧-៨៨]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូររំឭកពីខ្ញុំបម្រើរបស់យើងគឺដាវូតដែលមានថាមពលកម្លាំងពិតប្រាកដណាស់លោកគឺជាអ្នកដែលវិលត្រឡប់សារភាពកំហុស(អައްវ៉ាប)ជានិច្ច * ពិតប្រាកដណាស់យើងបានបង្ក្រាបភ្នំទាំងឡាយឱ្យសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)សរសើរតម្កើងរួមជាមួយលោកនៅពេលរសៀលនិងពេលព្រឹកព្រហាម... រហូតដល់បន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ហើយដាវូតបានដឹងថាយើងបានសាកល្បងលោកដូច្នេះលោកបានសុំការអភ័យទោសពីម្ចាស់របស់លោកហើយបានក្រាបចុះស៊ូជូតនិងវិលត្រឡប់សារភាពកំហុសចំពោះទ្រង់ * ដូច្នេះយើងក៏បានអភ័យទោសរឿងនោះឱ្យលោកហើយពិតប្រាកដណាស់លោកទទួលបានការខិតជិតនិងកន្លែងវិលត្រឡប់ដ៏ល្អប្រពៃនៅចំពោះយើង... រហូតដល់បន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ហើយពិតប្រាកដណាស់យើងបានសាកល្បងស៊ូឡៃម៉ានហើយយើងបានទម្លាក់រូបកាយមួយនៅលើបល្ល័ង្ករបស់លោកបន្ទាប់មកលោកបានវិលត្រឡប់សារភាពកំហុស * លោកបានពោលថា៖ ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនិងប្រទានរាជាណាចក្រមួយដល់ទូលបង្គំដែលមិនសមស្របនឹងនរណាម្នាក់បន្ទាប់ពីទូលបង្គំឡើយពិតប្រាកដណាស់ទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏មហាប្រទាន...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់សាដ៖ ១៧-៣៥]។ ពួកជ្វីហ្វបានធ្វេសប្រហែសនិងបន្ទាបបន្ថោកសិទ្ធិរបស់បណ្តាព្យាការី៖ ហើយដោយសារតែពួកជ្វីហ្វ(យ៉ាហ៊ូទី)គឺផ្ទុយស្រឡះពីពួកគ្រិស្តសាសនិក(ណាស៊រ៉នី) ដោយពួកគេបានសម្លាប់បណ្តាព្យាការីនិងបានចោទប្រកាន់បណ្តាព្យាការីថាកុហកពួកគេបានបដិសេធភាពជាព្យាការីរបស់ដាវូតហើយពួកគេរឹតតែបដិសេធខ្លាំងជាងនេះទៀតចំពោះភាពជាព្យាការីរបស់ស៊ូឡៃម៉ានដោយពួកគេបានអះអាងថាអ្នកទាំងពីរគ្រាន់តែជាទស្សនវិទូប្រកបដោយប្រាជ្ញាប៉ុណ្ណោះហើយថាដាវូតគ្រាន់តែជាស្តេចដែលត្រូវបានចាក់ប្រេងតាំង។ ហើយអល់ឡោះបានប្រកាសសម្អាតស៊ូឡៃម៉ានឱ្យផុតស្រឡះពីអ្វីដែលពួកស្ហៃតានបានប្រឌិតឡើងអំពីអំណាចរាជ្យរបស់លោកដែលពួកគ្រូមន្តអាគមមកពីពួកសាប៊ីអ៊ីនពួកពហុទេវនិយម(មុស្ហរ៉ិក) និងបណ្តាអ្នកដែលដើរតាមពួកគេមកពីពួកអះលុលគីតាបនិងអ្នកដែលភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងសាសនានេះបានដើរតាម។ ហើយពួកសាម៉ារី(សាមីរ៉ោះ)គឺរឹតតែមានការបដិសេធធំធេងជាងនេះទៅទៀតដោយពួកគេមិនទទួលស្គាល់ភាពជាព្យាការីរបស់នរណាឡើយលើកលែងតែមូសាតែម្នាក់គត់និងយូស្ហា'(Joshua) បន្ទាប់ពីលោកប៉ុណ្ណោះ។

សាសនាឥស្លាមគឺជាមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ(សិរ៉តល់មុស្តាក៊ីម)៖ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធបានណែនាំចង្អុលបង្ហាញបណ្តាអ្នកមានជំនឿឱ្យយល់ដឹងនូវសច្ចភាពនៅក្នុងអ្វីដែលពួកគេបានខ្វែងគំនិតគ្នាដោយការអនុញ្ញាតរបស់ទ្រង់ហើយអល់ឡោះណែនាំចង្អុលបង្ហាញអ្នកណាដែលទ្រង់មានចេតនាឆ្ពោះទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវដូចដែលសហគមន៍ទាំងពីរ(ជ្វីហ្វនិងគ្រិស្ត)បានខ្វែងគំនិតគ្នាទាក់ទងនឹងម៉េស៊ីហ៍(អ៊ីសា) ដូច្នេះអល់ឡោះ ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿នោះហើយគឺអ៊ីសាកូនប្រុសម៉ារយ៉ាំជាបន្ទូលដ៏ពិតប្រាកដដែលពួកគេកំពុងសង្ស័យខ្វែងគំនិតគ្នា * វាមិនសមហេតុផលឡើយសម្រាប់អល់ឡោះក្នុងការយកបុត្រានោះមហាបរិសុទ្ធទ្រង់នៅពេលដែលទ្រង់សម្រេចកិច្ចការណាមួយទ្រង់គ្រាន់តែមានបន្ទូលទៅកាន់វាថា៖ “ចូរកើតឡើង” នោះវាក៏កើតឡើងភ្លាម﴾ [ស៊ូរ៉ាត់ម៉ារយ៉ាំ៖ ៣៤-៣៥]។ ហើយដូចគ្នានេះដែរបណ្តាអ្នកងាករេចរេនៅក្នុងសហគមន៍នេះបានខ្វែងគំនិតគ្នាទាក់ទងនឹងអាលីនិងអ្នកដទៃទៀតដូចដែលបានរៀបរាប់កន្លងមក។ អ្នកនឹងឃើញថាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេមានការជ្រុលនិយម(ហ្កាលីយះ)ចំពោះបុរសដែលជាអ្នកប្រាជ្ញនិងជាអ្នកគោរពសក្ការ៖ រហូតដល់គេជឿថាបុគ្គលនោះមានអភ័យភាព(ឥសម៉ោះគ្មានកំហុសសោះ) ឬចាត់ទុកបុគ្គលនោះស្មើនឹងបណ្តាព្យាការីឬខ្ពស់ជាងព្យាការីឬចាត់ទុកបុគ្គលនោះមានចំណែកនៅក្នុងភាពជាអាទិទេព(ព្រះ)! ហើយអ្នកនឹងឃើញមនុស្សម្នាក់ទៀតរិះគន់ប្រមាថបុគ្គលនោះរហូតដល់ចោទប្រកាន់បុគ្គលនោះថាជាកាហ្វៀរឬជាជនប្រព្រឹត្តបាបឬដកហូតបុគ្គលនោះចេញពីការក្លាយជាវ៉ាលីយរបស់អល់ឡោះដែលមានជំនឿនិងកោតខ្លាច! ដូច្នេះអ្នកទីមួយបានចាត់ទុកអ្វីៗទាំងអស់ដែលកើតចេញពីការវិនិច្ឆ័យ(អ៊ិចទីហាត)និងទង្វើរបស់បុគ្គលនោះថាជាការត្រឹមត្រូវទាំងអស់ទោះបីជាវាជាការខុសឆ្គងនិងជាបាបកម្មក៏ដោយរីឯអ្នកទីពីរវិញបានចាត់ទុកការកើតមានបាបកម្មនិងការភ្លាត់ស្នៀតពីបុគ្គលនោះថាជារបាំងរារាំងពីភាពជាវ៉ាលីយរបស់គេនិងរារាំងពីកាតព្វកិច្ចស្រឡាញ់រាប់អានគេ។ ហើយទស្សន៖ទាំងពីរនេះសុទ្ធតែជាការខុសឆ្គងដែលត្រូវបានទទួលកេរមរតកមកពីបណ្តាអ្នកកាន់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ទាំងពីរ(ជ្វីហ្វនិងគ្រិស្ត) ដូចដែលលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដែលបានឯកភាពគ្នា(មុត្តាហ្វាក់អាឡៃហិ)ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អ្នករាល់គ្នានឹងដើរតាមមាគ៌ានៃបណ្តាអ្នកកាលពីមុនអ្នករាល់គ្នាមួយជំហានម្តងៗមួយចំអាមម្តងៗ រហូតដល់ប្រសិនបើពួកគេចូលទៅក្នុងរន្ធសត្វទន្សងដីក៏អ្នករាល់គ្នានឹងចូលទៅតាមពួកគេដែរ»។ ពួកគេបានទូលសួរថា៖ ឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ! តើគឺពួកជ្វីហ្វនិងពួកគ្រិស្តសាសនិកឬ? លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ចុះតើនរណាទៀត?»។ ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍អាល់ពូខរីពីព្យាការី ﷺ ថាលោកបានមានប្រសាសន៍អំពីមាតានៃគម្ពីរគួរអាន(អ៊ុម្មុលគួរអានគឺស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ)ថាវាគឺជាស៊ូរ៉ាត់ដ៏ប្រសើរបំផុតនៅក្នុងគម្ពីរគួរអានហើយគ្មានអ្វីដូចវាត្រូវបានបញ្ចុះមកនៅក្នុងគម្ពីរសញ្ញាតូរ៉ាត់អ៊ិនជីលហ្សាពួរឬនៅក្នុងគួរអានឡើយហើយវាគឺជាបណ្តាអាយ៉ាត់ទាំងប្រាំពីរដែលត្រូវបានសូត្រឡើងវិញជានិច្ច(អាស្សាប់អុលម៉ាស៊ានី) និងជាគម្ពីរគួរអានដ៏ធំធេងដែលត្រូវបានប្រទានដល់ព្យាការី ﷺ ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយជាការពិតណាស់យើងបានប្រទានដល់ឯងនូវអាយ៉ាត់ទាំងប្រាំពីរដែលត្រូវសូត្រឡើងវិញជានិច្ចនិងគម្ពីរគួរអានដ៏ធំធេង﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ៊ីជើរ៖ ៨៧]។ ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍មូស្លីមថាអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតទ្រង់មានបន្ទូលថា(ហាឌីសកូដស៊ី)៖ «យើងបានបែងចែកការថ្វាយបង្គំ(សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) គឺស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះ)រវាងយើងនិងខ្ញុំបម្រើរបស់យើងជាពីរចំណែកស្មើគ្នាពាក់កណ្តាលគឺជារបស់យើងហើយពាក់កណ្តាលទៀតគឺជារបស់ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងទទួលបាននូវអ្វីដែលគេសុំ។ នៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើពោលថា៖ ﴿ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពទាំងអស់﴾ អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានសរសើរយើង។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ ﴿ជាម្ចាស់ដ៏មហាករុណាទិគុណដ៏មហាអាណិតអាសូរ﴾ អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានលើកតម្កើងយើង។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ ﴿ជាម្ចាស់ក្សត្រនៃថ្ងៃកាត់ក្តី﴾ អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានលើកតម្កើងភាពរុងរឿងរបស់យើង។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ ﴿ចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងគោរពសក្ការ៖ និងចំពោះទ្រង់តែមួយគត់ដែលពួកយើងសុំជំនួយ﴾ អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ អាយ៉ាត់នេះគឺនៅចន្លោះយើងនិងខ្ញុំបម្រើរបស់យើងជាពីរចំណែកហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងទទួលបាននូវអ្វីដែលគេសុំ។ នៅពេលដែលគេពោលថា៖ ﴿សូមណែនាំចង្អុលបង្ហាញពួកយើងនូវមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ * ជាមាគ៌ានៃបណ្តាអ្នកដែលទ្រង់បានប្រទានព្រះគុណដល់ពួកគេមិនមែនជាមាគ៌ានៃពួកដែលត្រូវទទួលកំហឹងនិងមិនមែនជាមាគ៌ានៃពួកដែលវង្វេងឡើយ﴾ អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ ទាំងនេះគឺជារបស់ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងហើយខ្ញុំបម្រើរបស់យើងនឹងទទួលបាននូវអ្វីដែលគេសុំ»។ ហើយការច្នៃប្រឌិតថ្មី(ប៊ីឌអះ)ទាំងនេះនិងការច្នៃប្រឌិតដទៃទៀតចាំបាច់ត្រូវតែប្រឆាំងនឹងភាពពេញលេញនៃជំនឿនិងធ្វើឱ្យខូចខាតដល់សច្ចភាពមួយចំនួននៃជំនឿ។ ពីព្រោះកំពូលនៃសាសនាឥស្លាមគឺការធ្វើសក្ខីកម្មថាគ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីអល់ឡោះឡើយហើយថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាខ្ញុំបម្រើ...

...និងជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់។ ដូច្នេះចាំបាច់ត្រូវតែមានការស្មោះត្រង់បរិសុទ្ធ(ឥខឡាស)ក្នុងសាសនាចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដើម្បីកុំឱ្យនៅក្នុងចិត្តមានការគោរពបូជាអាទិទេពចំពោះអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ។ ពីព្រោះកាលណាមាននៅក្នុងចិត្តនូវការគោរពបូជាអាទិទេពចំពោះអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះនោះគឺជាអំពើស្ហ៊ីរ៉កដែលបំផ្លាញដល់ការបញ្ជាក់នូវសក្ខីកម្មថាគ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ។ ហើយចាំបាច់ត្រូវតែមានការធ្វើសក្ខីកម្មថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះហើយការណ៍នោះរួមបញ្ចូលទាំងការជឿជាក់លើលោកក្នុងគ្រប់រឿងដែលលោកបានប្រាប់និងការគោរពប្រតិបត្តិតាមលោកក្នុងគ្រប់រឿងដែលលោកបានបញ្ជា។ ហើយក្នុងចំណោមនោះគឺការមានជំនឿថាលោកគឺជាព្យាការីចុងក្រោយបង្អស់(ខាតាម៉ុនណាប៊ីយីន) និងគ្មានព្យាការីណាម្នាក់បន្ទាប់ពីលោកឡើយ។ ដូច្នេះកាលណាគេបានកំណត់ឱ្យបុគ្គលផ្សេងក្រៅពីលោកនូវចំណែកណាមួយនៃលក្ខណ៖ពិសេសនៃតំណែងរ៉សូលនិងតំណែងព្យាការីនោះវានឹងមានចំណែកនៃការមានជំនឿលើព្យាការីបន្ទាប់ពីលោកនិងរ៉សូលបន្ទាប់ពីលោកដូចជាពួកអ្នកដែលមានជំនឿលើភាពជាព្យាការីរបស់មូសៃលីម៉ះនិងអាល់អានស៊ីព្រមទាំងពួកអះអាងក្លែងបន្លំធ្វើជាព្យាការីដទៃទៀតដូចដែលលោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់នៅមុនពេលថ្ងៃបរលោក(ក្យាម៉ាត់) នឹងមានមេបោកប្រាស់ដ៏កុហក(ដាជ្ញាលីនកាហ្កហ្សាពីន)ចំនួនសាមសិបនាក់ដែលពួកគេទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែអះអាងថាខ្លួនជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ»។ ជំនឿលើអភ័យភាពរបស់បណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ស្មើនឹងការលើកតម្កើងពួកគេឱ្យស្មើនឹងរ៉សូល៖ ដូច្នេះជនណាដែលបានចាត់ទុកការគោរពតាមបុគ្គលណាម្នាក់ក្រៅពីរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ថាជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតក្នុងគ្រប់រឿងដែលគេបញ្ជានិងចាត់ទុកការជឿជាក់លើគេថាជាកាតព្វកិច្ចក្នុងគ្រប់រឿងដែលគេប្រាប់ព្រមទាំងបញ្ជាក់នូវអភ័យភាព(ឥសម៉ោះគ្មានកំហុសទាល់តែសោះ) ឬការការពាររបស់គេក្នុងគ្រប់រឿងសាសនាដែលគេបញ្ជានិងប្រាប់នោះគេពិតជាបានចាត់ទុកបុគ្គលនោះឱ្យស្មើនឹងរ៉សូលរបស់អល់ឡោះនិងប្រៀបផ្ទឹមគេទៅនឹងលោកនៅក្នុងលក្ខណ៖ពិសេសនៃតំណែងរ៉សូលស្របតាមកម្រិតនោះមិនថាគេបានចាត់ទុកអ្នកដែលប្រៀបផ្ទឹមនឹងរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ នោះជាសហាបះមួយចំនួនជាញាតិវង្សមួយចំនួនជាបណ្តាអ៊ីម៉ាមនិងស្ហៃខ៍មួយចំនួនឬជាមេដឹកនាំមកពីបណ្តាស្តេចនិងអ្នកដទៃទៀតក៏ដោយ។ ហើយអល់ឡោះបានមានបន្ទូលនៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពប្រតិបត្តិតាមអល់ឡោះនិងគោរពប្រតិបត្តិតាមរ៉សូលព្រមទាំងអ្នកដឹកនាំ(អ៊ូលុលអាំរ)ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នា។ ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងរឿងអ្វីមួយចូរអ្នករាល់គ្នាប្រគល់រឿងនោះត្រឡប់ទៅកាន់អល់ឡោះនិងរ៉សូលវិញប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាមានជំនឿលើអល់ឡោះនិងថ្ងៃបរលោកនោះហើយជាការប្រសើរបំផុតនិងជាការបកស្រាយដ៏ល្អបំផុត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៥៩]។ ដូច្នេះកម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃអ្នកដែលត្រូវគោរពតាមដោយការអនុញ្ញាតរបស់អល់ឡោះគឺបុគ្គលនោះត្រូវស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដឹកនាំ(អ៊ូលុលអាំរ)ដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យគោរពតាមមកពីបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញនិងមេដឹកនាំរដ្ឋបាលព្រមទាំងអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងរឿងនោះមកពីបណ្តាស្ហៃខ៍ស្តេចនិងគ្រប់មេដឹកនាំដែលត្រូវគេដើរតាមទាំងអស់។ ដ្បិតអល់ឡោះ ﷻ បានបញ្ជាឱ្យគោរពតាមពួកគេអមជាមួយការគោរពតាមរ៉សូលរបស់ទ្រង់ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពប្រតិបត្តិតាមអល់ឡោះនិងគោរពប្រតិបត្តិតាមរ៉សូលព្រមទាំងអ្នកដឹកនាំក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នា﴾ ដោយទ្រង់មិនបានមានបន្ទូលថា «និងចូរគោរពតាមអ្នកដឹកនាំ» ដោយប្រើពាក្យបញ្ជាឡើងវិញនោះឡើយដើម្បីបញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាការគោរពប្រតិបត្តិតាមពួកគេគឺស្ថិតនៅក្នុងអ្វីដែលជាការគោរពប្រតិបត្តិតាមរ៉សូលផងដែរ។ ពីព្រោះការបញ្ចូលការគោរពតាមរ៉សូលទៅក្នុងការគោរពតាមអល់ឡោះគឺជារឿងដែលគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ដូច្នេះការមិនប្រើពាក្យ «ចូរគោរពតាម» ឡើងវិញមិនមែនជាការបង្ហាញពីភាពខុសគ្នានោះឡើយផ្ទុយពីប្រសិនបើគេនិយាយថា «ចូរគោរពតាមរ៉សូលនិងចូរគោរពតាមអ្នកដឹកនាំក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នា» ដែលវាអាចនាំឱ្យយល់ច្រឡំថាត្រូវគោរពតាមម្នាក់ៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងរឹងមាំពីព្យាការី ﷺ នៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ថាលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការគោរពប្រតិបត្តិតាមគឺស្ថិតនៅក្នុងអំពើល្អត្រឹមត្រូវ(ម៉ារូហ្វ)តែប៉ុណ្ណោះ» និងលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានការគោរពប្រតិបត្តិតាមសត្វលោកណាម្នាក់នៅក្នុងការប្រឆាំងល្មើសនឹងព្រះអាទិទេពបង្កើតលោក(ខាលីក)ឡើយ» និងលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ជាកាតព្វកិច្ចលើបុគ្គលមូស្លីមក្នុងការស្តាប់និងគោរពតាមនៅក្នុងអ្វីដែលគេពេញចិត្តនិងអ្វីដែលគេស្អប់ដរាបណាគេមិនត្រូវបានគេបញ្ជាឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាបកម្មប៉ុន្តែប្រសិនបើគេត្រូវបានបញ្ជាឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាបកម្មនោះគឺគ្មានការស្តាប់និងគ្មានការគោរពតាមឡើយ»។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធបានមានបន្ទូលបន្ទាប់ពីនោះថា៖ ﴿ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងរឿងអ្វីមួយចូរអ្នករាល់គ្នាប្រគល់រឿងនោះត្រឡប់ទៅកាន់អល់ឡោះនិងរ៉សូលវិញប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាមានជំនឿលើអល់ឡោះនិងថ្ងៃបរលោកនោះហើយជាការប្រសើរបំផុតនិងជាការបកស្រាយដ៏ល្អបំផុត﴾ ដូច្នេះទ្រង់មិនបានបញ្ជានៅពេលមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្រៅតែពីការប្រគល់ត្រឡប់ទៅកាន់អល់ឡោះនិងរ៉សូលប៉ុណ្ណោះដោយមិនមែនប្រគល់ទៅកាន់អ្នកដឹកនាំ...

...ទៅកាន់អ្នកដឹកនាំ(អ៊ូលុលអាំរ)ឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយនៅពេលដែលអ្នកដឹកនាំ(អ៊ូលុលអាំរ)ទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាពួកគេនឹងមិនឯកភាពគ្នាលើការវង្វេងឡើយប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកគេខ្វែងគំនិតគ្នានោះការប្រគល់ត្រឡប់គឺត្រូវប្រគល់ទៅកាន់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងមាគ៌ាស៊ុននះនៃរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ដោយមិនមែនប្រគល់ទៅកាន់អ្នកដទៃក្រៅពីនោះមកពីអ្នកប្រាជ្ញឬមេដឹកនាំឬអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណោមនោះមកពីបណ្តាស្ហៃខ៍ស្តេចនិងអ្នកដទៃទៀតឡើយ។ ហើយប្រសិនបើមានបុគ្គលផ្សេងក្រៅពីរ៉សូលមានអភ័យភាព(មាក់ស៊ូមគ្មានកំហុសទាល់តែសោះ) ឬត្រូវបានការពារ(មះហ្វូហ្ស)នៅក្នុងអ្វីដែលគេបញ្ជានិងប្រាប់នោះគេប្រាកដជាស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវប្រគល់រឿងខ្វែងគំនិតគ្នាទៅកាន់គេជាក់ជាមិនខានដូចអ្វីដែលពួកអ្នកអះអាងថាមានអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដ៏មានអភ័យភាពបានប្រគល់រឿងទៅកាន់គេនិងដូចអ្វីដែលទម្លាប់របស់អ្នកដើរតាមភាគច្រើនតែងតែប្រគល់រឿងដែលពួកគេខ្វែងគំនិតគ្នាទៅកាន់អ៊ីម៉ាមនិងមេដឹកនាំគំរូដែលពួកគេធ្វើតាមដោយងងឹតងងល់(តាក់លីត)។ ហើយគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញនៃនិកាយទាំងឡាយនិងពួកអ្នកប្រកាន់មាគ៌ាកណ្តាលរបស់ពួកគេមិនបានចាត់ទុកការប្រគល់ត្រឡប់នេះថាជាកាតព្វកិច្ចជាដាច់ខាតឡើយប៉ុន្តែជួនកាលពួកគេធ្វើបែបនោះដោយសារតែពួកគេគ្មានផ្លូវផ្សេងទៀតដើម្បីស្វែងយល់សច្ចភាពនិងដើរតាមសច្ចភាពក្រៅពីនោះដោយសារតែភាពទន់ខ្សោយអសមត្ថភាពរបស់ពួកគេពីអ្វីផ្សេងក្រៅពីនោះដូច្នេះពួកគេត្រូវបានលើកលែងទោស។ ហើយជួនកាលពួកគេធ្វើបែបនោះដោយសារតែការដើរតាមចំណង់តណ្ហារបស់ខ្លួននៅក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ពួកគេចំពោះបុគ្គលនោះនិងការស្អប់ខ្ពើមចំពោះបុគ្គលស្មើៗគ្នាដូច្នេះពួកគេមិនត្រូវបានលើកលែងទោសឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែជនណាដែលជឿលើមេដឹកនាំដែលខ្លួនដើរតាមថាបុគ្គលនោះមានអភ័យភាព(មាក់ស៊ូម) ឬត្រូវបានការពារពីបាបកម្មនិងការភ្លាត់ស្នៀតក្នុងការវិនិច្ឆ័យ(អ៊ិចទីហាត) នោះរឿងនោះត្រូវបានបដិសេធចោលចំពោះគេដោយគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញនិងអ្នកមានជំនឿឡើយ។ ការជ្រុលនិយមចំពោះមនុស្សលោកនាំទៅរកការស្ហ៊ីរ៉ក៖ ហេតុដូច្នេះហើយមានតែពួកជ្រុលនិយមនៃនិកាយទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះដែលនិយាយរឿងនេះគឺពួកដែលត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយការដើរតាមការស្មាននិងអ្វីដែលចិត្តចង់បានហើយភាពល្ងង់ខ្លៅនិងអំពើអយុត្តិធម៌របស់ពួកគេបានគ្របដណ្តប់លើពួកគេ។ ហើយដូចដែលការជ្រុលនិយមចំពោះបុគ្គលផ្សេងក្រៅពីរ៉សូល ﷺ មានការប្រមាថមើលងាយដល់តំណែងរបស់រ៉សូលនិងអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រទានជាលក្ខណ៖ពិសេសដល់លោកដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះមួយក្នុងចំណោមមូលដ្ឋានគ្រឹះទាំងពីរនៃសាសនាឥស្លាមដូច្នេះហើយការជ្រុលនិយមចំពោះអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះក៏មានការប្រមាថមើលងាយដល់អ្វីដែលជាកាតព្វកិច្ចចំពោះអល់ឡោះក្នុងភាពជាអាទិទេព(អ៊ូឡូហ៊ីយយ៉ះ) និងអ្វីដែលទ្រង់សមនឹងទទួលបានពីបណ្តាគុណសម្បត្តិរបស់ទ្រង់ផងដែរ។ ដូច្នេះជនណាដែលជ្រុលនិយមចំពោះមនុស្សលោកឬអ្វីផ្សេងទៀតដោយចាត់ទុកពួកគេជាដៃគូនៅក្នុងភាពជាអាទិទេព(អ៊ូឡូហ៊ីយយ៉ះ) ឬភាពជាព្រះអាទិទេពចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សា(រ៉ូប៊ូប៊ីយយ៉ះ) នោះគេពិតជាបានប្រដូចទៅនឹងម្ចាស់របស់ខ្លួនបានយកដៃគូមកសហការជាមួយទ្រង់(ស្ហ៊ីរ៉ក) និងបានបង្កើតគូប្រជែងសម្រាប់ទ្រង់ហើយ។ ហើយជនណាដែលអះអាងថាអល់ឡោះបានបន្ទោសបុគ្គលណាម្នាក់ក្នុងចំណោមមនុស្សលោកឬបានដាក់ទណ្ឌកម្មគេលើអ្វីដែលគេបានធ្វើខណ៖ពេលដែលរឿងនោះមិនមែនជាបាបកម្មនោះគេពិតជាបានប្រមាថមើលងាយដល់អ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រាប់និងអ្វីដែលជាកាតព្វកិច្ចចំពោះទ្រង់នៃប្រាជ្ញាញាណនិងយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់ហើយ។ ដ្បិតជនល្ងង់ខ្លៅចង់សម្អាតភាពបរិសុទ្ធរបស់បណ្តាសហាបះ...

ភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃការអះអាងថាបណ្តាព្យាការីមានអភ័យភាពពីការតាវបាត់ចំពោះកំហុស៖ ការអះអាងដែលថាបណ្តាព្យាការីមានអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)ពីការតាវបាត់ចំពោះកំហុសឆ្គងគឺជាការអះអាងដ៏មិនត្រឹមត្រូវនិងផ្ទុយស្រឡះពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានមាគ៌ាស៊ុននះនិងការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទរបស់បណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ)។ ពីព្រោះការតាវបាត់(វិលត្រឡប់សារភាពកំហុស)និងការសុំអភ័យទោស(អ៊ីស្ទិហ្កហ្វារ)ចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ គឺជាគុណសម្បត្តិដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបំផុតដែលលើកតម្កើងកិត្តិយសរបស់បណ្តាព្យាការី ﵈ ឱ្យកាន់តែខ្ពង់ខ្ពស់នៅចំពោះអល់ឡោះ ﷻ ហើយអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)ពិតប្រាកដរបស់ពួកគេគឺការដែលអល់ឡោះមិនបណ្តោយឱ្យពួកគេបន្តស្ថិតនៅលើការភ្លាត់ស្នៀតឡើយដោយទ្រង់បំភ្លឺសច្ចភាពដល់ពួកគេនិងទទួលយកការតាវបាត់របស់ពួកគេជានិច្ច។