ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

...ឬចង់សម្អាតភាពបរិសុទ្ធរបស់បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញឬបណ្តាស្ហៃខ៍ពីអ្វីមួយដែលមិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ខូចខាតដល់ពួកគេឡើយហើយការបញ្ជាក់នូវរឿងនោះមិនបានធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ពួកគេទេប៉ុន្តែគេបែរជាទៅប្រមាថមើលងាយដល់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ឬប្រមាថមើលងាយដល់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតទៅវិញ! ហើយគេចង់សម្អាតភាពបរិសុទ្ធរបស់បណ្តាព្យាការីពីអ្វីដែលមិនបានធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ខូចខាតដល់ពួកគេផ្ទុយទៅវិញវាគឺជាការលើកតម្កើងឋាន៖សម្រាប់ពួកគេប៉ុន្តែគេបែរជាទៅប្រមាថមើលងាយដល់ភាពជាម្ចាស់(រ៉ូប៊ូប៊ីយយ៉ះ)ទៅវិញ។ ដូច្នេះចូរអ្នកពិចារណាលើរឿងនេះឱ្យបានដិតដល់ចុះពីព្រោះវាពិតជាមានប្រយោជន៍ក្រៃលែង។ ភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃការអះអាងថាបណ្តាព្យាការីមានអភ័យភាពពីការតាវបាត់ចំពោះកំហុស៖ ហើយបណ្តាអ្នកដែលអះអាងថាបណ្តាព្យាការីមានអភ័យភាព(ឥសម៉ោះ)ពីការតាវបាត់ចំពោះកំហុសគឺគ្មានអាំណះអំណាងណាមួយចេញពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះនិងមាគ៌ាស៊ុននះនៃរ៉សូលរបស់ទ្រង់ឡើយហើយពួកគេគ្មានអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)គំរូណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកសាឡាហ្វនិងបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃសហគមន៍នេះឡើយ។ ពិតប្រាកដណាស់ប្រភពដើមនៃទស្សន៖របស់ពួកគេគឺកើតចេញពីពួកដើរតាមចំណង់តណ្ហាដូចជាពួកស្ហ៊ីអាហ៍រ៉ាហ្វ៊ីដះនិងពួកមុតាហ្ស៊ីឡះហើយអាំណះអំណាងរបស់ពួកគេគ្រាន់តែជាទស្សន៖ដ៏ទន់ខ្សោយស្រដៀងគ្នានឹងទស្សន៖របស់ពួកដែលមានជំងឺនៅក្នុងចិត្តនិងពួកដែលមានចិត្តរឹងរូសដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលអំពីពួកគេថា៖ ﴿ដើម្បីឱ្យទ្រង់ចាត់ទុកអ្វីដែលស្ហៃតានបានទម្លាក់ចូលនោះជាការសាកល្បងសម្រាប់បណ្តាអ្នកដែលមានជំងឺនៅក្នុងចិត្តនិងអ្នកដែលមានចិត្តរឹងរូសហើយពិតប្រាកដណាស់ពួកអយុត្តិធម៌គឺស្ថិតនៅក្នុងការបែកបាក់ខ្វែងគំនិតគ្នាយ៉ាងឆ្ងាយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហជ្ញ៖ ៥៣]។ ហើយមូលដ្ឋានចម្បងរបស់អ្នកច្បាប់(ហ្វូកាហា)មួយចំនួនដែលយល់ស្របតាមពួកគេគឺការលើកឡើងថា៖ ការយកតម្រាប់តាមព្យាការី ﷺ នៅក្នុងរាល់សកម្មភាពរបស់លោកគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់សាសនា(ស្ហារីអាត់) ហើយប្រសិនបើគ្មានរឿងនេះទេនោះការយកតម្រាប់តាមលោកនឹងមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែការលើកឡើងនេះគឺទន់ខ្សោយណាស់ពីព្រោះដូចដែលបានបញ្ជាក់កន្លងមកហើយថាបណ្តាព្យាការីមិនត្រូវបានបណ្តោយឱ្យស្ថិតនៅលើកំហុសឡើយផ្ទុយទៅវិញចាំបាច់ត្រូវតែមានការតាវបាត់(វិលត្រឡប់សារភាពកំហុស) និងការបំភ្លឺសច្ចភាពភ្លាមៗ ហើយការយកតម្រាប់តាមគឺត្រូវធ្វើឡើងចំពោះអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ជាគោលការណ៍ចុងក្រោយប៉ុណ្ណោះ។ រីឯអ្វីដែលត្រូវបានលុបចោល(ម៉ាន់ស៊ូខ) អ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់និងអ្វីដែលត្រូវបានតាវបាត់រួចហើយគឺមិនត្រូវយកមកធ្វើជាគំរូតម្រាប់តាមឡើយដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ។ ដូច្នេះប្រសិនបើពាក្យសម្តីដែលត្រូវបានលុបចោលមិនត្រូវយកមកធ្វើជាគំរូទេនោះសកម្មភាពដែលមិនត្រូវបានបណ្តោយឱ្យបន្តស្ថិតនៅរឹតតែសមហេតុផលបំផុតដែលមិនត្រូវយកមកធ្វើជាគំរូ។ ការបកស្រាយលម្អិតអំពីមាគ៌ារបស់អាហ៍លូស៊ុននះនៅក្នុងរឿងនោះ៖ រីឯមាគ៌ារបស់ពួកសាឡាហ្វបណ្តាអ៊ីម៉ាមនិងអាហ៍លូស៊ុននះវ៉ាល់ជះម៉ាអាហ៍ដែលនិយាយស្របតាមអ្វីដែលគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុននះបានចង្អុលបង្ហាញស្តីអំពីការតាវបាត់របស់បណ្តាព្យាការីពីកំហុសទាំងឡាយពួកយើងបានលើកឡើងនូវបណ្តាអាយ៉ាត់នៃគម្ពីរគួរអានដែលមានភស្តុតាងចង្អុលបង្ហាញលើរឿងនេះរួចមកហើយ។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរ(អាល់ពូខរីនិងមូស្លីម) មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីអាប៊ូមូសាអាល់អាស្ហអារីពីព្យាការី ﷺ ថាលោកតែងតែបួងសួងសុំថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវកំហុសឆ្គងរបស់ទូលបង្គំភាពល្ងង់ខ្លៅរបស់ទូលបង្គំការជ្រុលហួសហេតុនៅក្នុងកិច្ចការរបស់ទូលបង្គំនិងអ្វីដែលទ្រង់ដឹងច្បាស់ជាងទូលបង្គំ។ ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវការប្រព្រឹត្តដោយហ្មត់ចត់របស់ទូលបង្គំនិងការលេងសើចរបស់ទូលបង្គំការខុសឆ្គងដោយអចេតនារបស់ទូលបង្គំនិងការមានចេតនារបស់ទូលបង្គំហើយរឿងទាំងអស់នោះសុទ្ធតែមាននៅក្នុងខ្លួនទូលបង្គំ។ ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវអ្វីដែលទូលបង្គំបានប្រព្រឹត្តកន្លងមកនិងអ្វីដែលទូលបង្គំពន្យារពេលអ្វីដែលទូលបង្គំបានលាក់កំបាំងនិងអ្វីដែលទូលបង្គំបានបង្ហាញជាសាធារណ៖ ព្រមទាំងអ្វីដែលទ្រង់ដឹងច្បាស់ជាងទូលបង្គំទ្រង់ជាអ្នកនាំមកមុននិងជាអ្នកពន្យារពេលទៅក្រោយហើយទ្រង់មានមហិទ្ធិឫទ្ធិលើអ្វីៗទាំងអស់»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ពីព្យាការី ﷺ ថាលោកតែងតែពោលនៅក្នុងការបើកចាប់ផ្តើមថ្វាយបង្គំ(ឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) អ៊ីស្ទិហ្វតាហ៍)ថា៖ «ឱអល់ឡោះ! ទ្រង់ជាស្តេចអធិបតីគ្មានសហការីណាមួយឡើយចំពោះទ្រង់ទ្រង់ជាម្ចាស់របស់ទូលបង្គំហើយទូលបង្គំគឺជាខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ទូលបង្គំបានបំពានអយុត្តិធម៌លើខ្លួនឯងនិងបានសារភាពកំហុសរបស់ទូលបង្គំដូច្នេះសូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវរាល់បាបកម្មទាំងអស់ពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់គ្មាននរណាអាចអភ័យទោសរាល់បាបកម្មទាំងឡាយបានឡើយក្រៅពីទ្រង់។ ហើយសូមទ្រង់ណែនាំចង្អុលបង្ហាញទូលបង្គំឆ្ពោះទៅកាន់សីលធម៌ដ៏ល្អប្រពៃបំផុតពីព្រោះគ្មាននរណាអាចណែនាំទៅកាន់សីលធម៌ដ៏ល្អប្រពៃបំផុតបានឡើយក្រៅពីទ្រង់និងសូមទ្រង់រំដោះទូលបង្គំឱ្យចៀសផុតពីសីលធម៌ដ៏អាក្រក់ពីព្រោះគ្មាននរណាអាចរំដោះទូលបង្គំឱ្យចៀសផុតពីសីលធម៌ដ៏អាក្រក់បានឡើយក្រៅពីទ្រង់»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ បន្ទាប់មកពាក្យចុងក្រោយបង្អស់ដែលលោកពោលនៅចន្លោះការអានតាសះហ៊ូតនិងការផ្តល់សាឡាមគឺ៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវអ្វីដែលទូលបង្គំបានប្រព្រឹត្តកន្លងមកនិងអ្វីដែលទូលបង្គំពន្យារពេលអ្វីដែលទូលបង្គំបានលាក់កំបាំងនិងអ្វីដែលទូលបង្គំបានបង្ហាញជាសាធារណ៖ ព្រមទាំងអ្វីដែលទ្រង់ដឹងច្បាស់ជាងទូលបង្គំទ្រង់ជាអ្នកនាំមកមុននិងជាអ្នកពន្យារពេលទៅក្រោយគ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីទ្រង់ឡើយ»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះគាត់បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ តែងតែនៅស្ងៀមមួយភ្លែតនៅចន្លោះការតាក់ពៀរ(តាក់ពៀររ៉តល់អ៊ីហ៍រ៉ម)និងការសូត្រគួរអានខ្ញុំក៏បានទូលសួរថា៖ ខ្ញុំសូមលះបង់ឪពុកម្តាយរបស់ខ្ញុំជូនលោកឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! ការនៅស្ងៀមរបស់លោកនៅចន្លោះការតាក់ពៀរនិងការសូត្រតើលោកកំពុងពោលអ្វីទៅ? លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំពោលថា៖ ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់ធ្វើឱ្យគម្លាតរវាងទូលបង្គំនិងកំហុសឆ្គងទាំងឡាយរបស់ទូលបង្គំនៅឆ្ងាយពីគ្នាដូចដែលទ្រង់បានធ្វើឱ្យទិសខាងកើតនិងទិសខាងលិចនៅឆ្ងាយពីគ្នា។ ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់ជម្រះលាងទូលបង្គំឱ្យស្អាតបរិសុទ្ធពីកំហុសឆ្គងទាំងឡាយដូចដែលសម្លៀកបំពាក់ពណ៌សត្រូវបានជម្រះលាងឱ្យស្អាតពីភាពកខ្វក់។ ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់លាងជម្រះកំហុសឆ្គងទាំងឡាយរបស់ទូលបង្គំដោយទឹកទឹកកកនិងព្រឹល»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរពីអាអ៊ីស្ហះ ﵂ នាងបាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ តែងតែពោលយ៉ាងញឹកញាប់នៅក្នុងការរូកួអ៍និងការស៊ូជូតរបស់លោកថា៖ «មហាបរិសុទ្ធទ្រង់ឱអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់យើងព្រមទាំងការសរសើរតម្កើងទ្រង់ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំផង» ដោយអនុវត្តតាមបញ្ជានៃគម្ពីរគួរអាន។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ផងដែរពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ៃរ៉ោះគាត់បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ តែងតែពោលនៅក្នុងការស៊ូជូតរបស់លោកថា៖ «ឱអល់ឡោះ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវរាល់បាបកម្មទាំងអស់របស់ទូលបង្គំទាំងបាបកម្មតូចនិងបាបកម្មធំបាបកម្មដំបូងនិងបាបកម្មចុងក្រោយបាបកម្មជាចំហនិងបាបកម្មកំបាំងបាបកម្មតិចតួចនិងបាបកម្មដ៏ច្រើន»។ ហើយបានរៀបរាប់កន្លងមកហើយនូវប្រសាសន៍របស់លោកនៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)សាហ៊ីហ៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំតែងតែសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះនិងតាវបាត់ចំពោះទ្រង់ក្នុងមួយថ្ងៃច្រើនជាងចិតសិបដង» និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ឱមនុស្សលោកទាំងឡាយអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាតាវបាត់ចំពោះម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នាចុះពីព្រោះពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំតែងតែតាវបាត់ចំពោះទ្រង់ក្នុងមួយថ្ងៃមួយរយដង» និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ជួនកាលមានភាពស្រអាប់កើតឡើងលើចិត្តរបស់ខ្ញុំហើយពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំតែងតែសុំការអភ័យទោសពីអល់ឡោះក្នុងមួយថ្ងៃមួយរយដង»។ ហើយក៏បានរៀបរាប់កន្លងមកហើយដែរថាពួកសហាបះធ្លាប់រាប់ពាក្យរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ នៅក្នុងអង្គប្រជុំតែមួយដែលលោកពោលថា៖ «ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនិងទទួលយកការតាវបាត់របស់ទូលបង្គំពិតប្រាកដណាស់ទ្រង់ជាម្ចាស់ដ៏ទទួលយកការតាវបាត់ដ៏មហាអភ័យទោស» ចំនួនមួយរយដង! ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរពីអ៊ីប៊្នូអ៊ូមើរគាត់បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ នៅពេលដែលលោកវិលត្រឡប់មកពីសមរភូមិពីការធ្វើហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) ឬពីការធ្វើអ៊ុំរ៉ោះលោកតែងតែពោលតាក់ពៀរ(អល់ឡាហុអាកបារ)ចំនួនបីដងនៅលើរាល់ទីទួលខ្ពស់នៃដីបន្ទាប់មកលោកពោលថា៖ «គ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ដោយគ្មានសហការីឡើយកម្មសិទ្ធិទាំងអស់ជារបស់ទ្រង់ការសរសើរទាំងអស់ជារបស់ទ្រង់ហើយទ្រង់មានមហិទ្ធិឫទ្ធិលើអ្វីៗទាំងអស់។ ពួកយើងវិលត្រឡប់មកវិញដោយតាវបាត់(កែប្រែចិត្តគំនិត) ដោយគោរពបូជានិងដោយសរសើរតម្កើងចំពោះម្ចាស់របស់យើង។ អល់ឡោះបានបំពេញការសន្យារបស់ទ្រង់យ៉ាងពិតប្រាកដបានជួយសង្គ្រោះខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់និងបានកម្ទេចពួកសម្ព័ន្ធមិត្ត(អាហ៍ហ្សាព)ដោយទ្រង់តែមួយគត់»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) ពីអាលី ﵁ ថាមានគេបានយកសត្វជំនិះមួយក្បាលមកឱ្យលោកជិះនៅពេលដែលលោកបានដាក់ជើងក្នុងឈ្នាន់លោកបានពោលថា៖ «ប៊ីស្ម៊ីលឡាហ៍ (ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះ)»។ នៅពេលដែលលោកបានអង្គុយត្រង់នៅលើខ្នងរបស់វាលោកបានពោលថា៖ «អាល់-ហាំឌុលីលឡាហ៍ (ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះ) មហាបរិសុទ្ធទ្រង់ដែលបានបង្ក្រាបសត្វនេះឱ្យពួកយើងខណ៖ដែលពួកយើងគ្មានសមត្ថភាពបង្ក្រាបវាបានឡើយហើយពិតប្រាកដណាស់ពួកយើងនឹងវិលត្រឡប់ទៅកាន់ម្ចាស់របស់យើងវិញជាក់ជាមិនខាន» បន្ទាប់មកលោកពោលថា «អាល់-ហាំឌុលីលឡាហ៍» បីដងរួចពោលថា៖ «មហាបរិសុទ្ធទ្រង់! ពិតប្រាកដណាស់ទូលបង្គំបានបំពានអយុត្តិធម៌លើខ្លួនឯងដូច្នេះសូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំផងពីព្រោះគ្មាននរណាអាចអភ័យទោសរាល់បាបកម្មទាំងឡាយបានឡើយក្រៅពីទ្រង់» បន្ទាប់មកលោកបានសើច។ មានគេសួរថា៖ ឱមេដឹកនាំនៃអ្នកមានជំនឿ(អាមីរ៉ុលម៊ូកមីនីន)! តើលោកសើចអំពីរឿងអ្វី? លោកបានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំបានឃើញរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ធ្វើដូចអ្វីដែលខ្ញុំបានធ្វើនេះបន្ទាប់មកលោកបានសើចខ្ញុំក៏បានទូលសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! តើលោកសើចអំពីរឿងអ្វី? លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ម្ចាស់របស់អ្នកពិតជាមានការស្ងើចសរសើរចំពោះខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់នៅពេលដែលគេពោលថា៖ “ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំ! សូមទ្រង់អភ័យទោសឱ្យទូលបង្គំនូវរាល់បាបកម្មរបស់ទូលបង្គំផង” ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ “ខ្ញុំបម្រើរបស់យើងបានដឹងថាគ្មាននរណាម្នាក់អាចអភ័យទោសរាល់បាបកម្មទាំងឡាយបានឡើយក្រៅពីយើង”»។

ផ្នែកស្តីអំពីសាសនារបស់បណ្តាព្យាការីគឺតែមួយ៖ ផ្នែកមួយ៖ ប្រសាសន៍របស់លោក ﷺ ដែលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ពួកយើងដែលជាក្រុមនៃបណ្តាព្យាការីសាសនារបស់ពួកយើងគឺតែមួយ»។ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)អើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាបរិភោគនូវរបស់ដែលល្អៗបរិសុទ្ធ... រហូតដល់បន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ហើយពិតប្រាកដណាស់សហគមន៍(សាសនា)របស់អ្នករាល់គ្នានេះគឺជាសហគមន៍តែមួយហើយយើងគឺជាម្ចាស់របស់អ្នករាល់គ្នាដូច្នេះចូរអ្នករាល់គ្នាកោតខ្លាចយើងចុះ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៊ូមីនូន៖ ៥១-៥២] ពោលគឺសាសនា(មីលឡះ)របស់អ្នករាល់គ្នាគឺតែមួយដូចបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ពួកយើងបានប្រទះឃើញបុព្វបុរសរបស់យើងនៅលើសាសនាមួយ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ុខរុហ្វ៖ ២២-២៣] ពោលគឺនៅលើសាសនាមួយ។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ទ្រង់បានកំណត់ច្បាប់សាសនាសម្រាប់អ្នករាល់គ្នានូវអ្វីដែលទ្រង់បានបង្គាប់ដល់ណូហ៍និងអ្វីដែលយើងបានបញ្ចុះវ៉ាហ៊ីមកកាន់ឯង...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អައްស្ហ៊ូរ៉ា៖ ១៣]។ ដូច្នេះសាសនារបស់បណ្តាព្យាការីគឺតែមួយនោះគឺសាសនាឥស្លាម(ការចុះចូលចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់) ពីព្រោះច្បាប់អនុវត្ត(ស្ហារីអាត់)មួយចំនួនអាចមានភាពខុសប្លែកគ្នាទៅតាមកាល៖ទេស៖។ ជួនកាលច្បាប់សាសនាអាចកំណត់បញ្ជាកិច្ចការមួយនៅក្នុងពេលវេលាមួយដោយសារតែគតិបណ្ឌិតបន្ទាប់មកកំណត់បញ្ជាកិច្ចការមួយទៀតនៅក្នុងពេលវេលាមួយផ្សេងទៀតដោយសារតែគតិបណ្ឌិតដូចជាកាលដែលច្បាប់សាសនាបានកំណត់នៅដើមដំបូងនៃសាសនាឥស្លាមនូវការថ្វាយបង្គំឆ្ពោះទៅកាន់បៃតុលមុកកាដដាស់(ក្រុងយេរូសាឡឹម) បន្ទាប់មកច្បាប់នោះត្រូវបានលុបចោល(ណាសាខ) ហើយត្រូវបានបញ្ជាឱ្យថ្វាយបង្គំឆ្ពោះទៅកាន់កាឧបះវិញ។ ដូច្នេះច្បាប់អនុវត្ត(ស្ហារីអាត់)មានភាពផ្លាស់ប្តូរប៉ុន្តែសាសនា(ឌីន)គឺតែមួយ។ ហើយការបែរមុខឆ្ពោះទៅកាន់ស្រុកស្ហាម(យេរូសាឡឹម)នៅក្នុងពេលវេលានោះគឺជាផ្នែកមួយនៃសាសនាឥស្លាមហើយដូចគ្នានេះដែរថ្ងៃសៅរ៍សម្រាប់មូសាគឺជាផ្នែកមួយនៃសាសនាឥស្លាម។ បន្ទាប់មកនៅពេលដែលច្បាប់នៃសាសនាឥស្លាមបានក្លាយជាច្បាប់លុបចោល(ណាស្ស៊ីខ) នោះគឺការថ្វាយបង្គំឆ្ពោះទៅកាន់កាឧបះដូច្នេះជនណាដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់ដែលត្រូវបានលុបចោលជននោះមិនស្ថិតនៅលើសាសនាឥស្លាមឡើយហើយជននោះក៏មិនដើរតាមមាគ៌ារបស់បណ្តាព្យាការីដែរ។ ហើយជនណាដែលបោះបង់ច្បាប់របស់បណ្តាព្យាការីហើយបង្កើតច្នៃប្រឌិតនូវច្បាប់ថ្មីមួយដោយខ្លួនឯងនោះច្បាប់ច្នៃប្រឌិតរបស់គេគឺអសារបង់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យដើរតាមឡើយដូចដែលអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឬមួយពួកគេមានបណ្តាដៃគូ(សហការី)ដែលបានកំណត់ច្បាប់សាសនាសម្រាប់ពួកគេនូវអ្វីដែលអល់ឡោះមិនបានអនុញ្ញាត?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អައްស្ហ៊ូរ៉ា៖ ២១]។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបពួកជ្វីហ្វនិងពួកគ្រិស្តសាសនិកបានធ្លាក់ទៅក្នុងអំពើកាហ្វៀរដោយសារតែពួកគេបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់សាសនាដែលត្រូវបានលុបចោល(ម៉ាន់ស៊ូខ)។ ហើយអល់ឡោះបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចលើមនុស្សលោកទាំងអស់ឱ្យមានជំនឿលើរាល់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ទាំងអស់របស់ទ្រង់និងបណ្តារ៉សូលទាំងអស់របស់ទ្រង់ហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ គឺជាព្យាការីចុងក្រោយបង្អស់នៃបណ្តារ៉សូលដូច្នេះជាកាតព្វកិច្ចលើមនុស្សលោកទាំងអស់ត្រូវតែគោរពប្រតិបត្តិតាមលោកហើយការគោរពប្រតិបត្តិតាមអ្វីដែលលោកបានកំណត់ជាច្បាប់សាសនាគឺការដើរតាមអ្វីដែលលោកបាននាំមកពីគម្ពីរគួរអាននិងមាគ៌ាស៊ុននះ។

ផ្នែកស្តីអំពីភស្តុតាងលើគុណសម្បត្តិនៃជនជាតិអារ៉ាប់៖ ផ្នែកមួយ៖ ភស្តុតាងលើគុណសម្បត្តិនៃជនជាតិអារ៉ាប់គឺអ្វីដែលអាត់ទៀរមីហ្ស៊ីបានរាយការណ៍ពីអាល់អាប់បាសប៊ីនអាប់ឌុលមុត្ត្វលីបគាត់បាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានទូលសួរថា៖ ឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)! ពួកកborder៉ៃស្ហបានអង្គុយជជែកគ្នារំឭកពីខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូលរបស់ពួកគេហើយពួកគេបានប្រដូចលោកដូចជាដើមល្មើដែលដុះនៅលើគំនរសំរាម! ព្យាការី ﷺ ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបានបង្កើតសត្វលោកមករួចទ្រង់បានដាក់ខ្ញុំឱ្យស្ថិតនៅក្នុងក្រុមដែលល្អបំផុតរបស់ពួកគេបន្ទាប់មកទ្រង់បានជ្រើសរើសបណ្តាកុលសម្ព័ន្ធហើយទ្រង់បានដាក់ខ្ញុំឱ្យស្ថិតនៅក្នុងកុលសម្ព័ន្ធដែលល្អបំផុតបន្ទាប់មកទ្រង់បានជ្រើសរើសបណ្តាត្រកូលហើយទ្រង់បានដាក់ខ្ញុំឱ្យស្ថិតនៅក្នុងត្រកូលដែលល្អបំផុតរបស់ពួកគេដូច្នេះខ្ញុំគឺជាមនុស្សដែលល្អបំផុតក្នុងចំណោមពួកគេទាំងខាងព្រលឹងវិញ្ញាណនិងល្អបំផុតក្នុងចំណោមពួកគេទាំងខាងវង្សត្រកូល»។ អាត់ទៀរមីហ្ស៊ីបានបញ្ជាក់ថា៖ នេះជាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ហាស្សាន់។ ហើយពាក្យ «អាល់កាអ៍បះ» ឬ «អាល់កុបពះ» មានន័យថាគំនរសំរាមបោសសម្អាតហើយអត្ថន័យគឺថាដើមល្មើនោះគឺល្អបរិសុទ្ធនៅក្នុងខ្លួនវាទោះបីជាទីកន្លែងដុះរបស់វាមិនល្អយ៉ាងណាក៏ដោយ (ប៉ុន្តែលោក ﷺ បានបដិសេធការប្រដូចនោះដោយបញ្ជាក់ថាលោកប្រសើរបំផុតទាំងខ្លួនប្រាណនិងខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូល)។ ហើយពីសាល់ម៉ានអាល់ហ្វារីស៊ីគាត់បាននិយាយថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱសាល់ម៉ានអើយ! ចូរឯងកុំស្អប់ខ្ញុំឱ្យសោះក្រែងឯងត្រូវបែកបាក់ចាកចេញពីសាសនារបស់ឯង»។ ខ្ញុំបានទូលសួរថា៖ ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ! តើខ្ញុំអាចស្អប់លោកយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលអល់ឡោះបានចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់ខ្ញុំតាមរយ៖លោកនោះ? លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «គឺឯងស្អប់ជនជាតិអារ៉ាប់នោះឯងក៏ស្អប់ខ្ញុំដែរ»។ អាត់ទៀរមីហ្ស៊ីបានបញ្ជាក់ថា៖ នេះជាហាឌីសហាស្សាន់ហ្ការីប។ ហើយអាប៊ូហ្ជាហ្វើរអាល់ហាភីហ្សអាល់គូហ្វីបានរាយការណ៍ពីអ៊ីប៊្នូអាប់បាសថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាស្រឡាញ់ជនជាតិអារ៉ាប់ដោយសារតែរឿងបីយ៉ាង៖ ដោយសារតែខ្ញុំជាជនជាតិអារ៉ាប់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានជាភាសាអារ៉ាប់និងភាសារបស់អ្នកឋានសួគ៌ជាភាសាអារ៉ាប់»។ អាល់ហាភីហ្សអាស្ស៊ីឡាភីបានបញ្ជាក់ថា៖ នេះជាហាឌីសហាស្សាន់ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដឹងច្បាស់ថាគាត់ចង់សំដៅលើភាពល្អនៃខ្សែស្រឡាយរាយការណ៍តាមក្បួនរបស់បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសឬភាពល្អនៃអត្ថន័យស្របតាមពាក្យទូទៅនោះទេហើយអាប៊ុលហ្វារ៉ាចអ៊ីប៊្នូអាល់ហ្ជៅហ្ស៊ីបានចាត់បញ្ចូលវាទៅក្នុងចំណោមហាឌីសប្រឌិត(មៅឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ត់)។ ហើយសាល់ម៉ានបាននិយាយថា៖ «ឱសហគមន៍ជនជាតិអារ៉ាប់អើយ! ដោយសារតែការលើកតម្កើងរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះចំពោះអ្នករាល់គ្នាពួកយើងនឹងមិនរៀបការជាមួយស្ត្រីរបស់អ្នករាល់គ្នាឡើយហើយពួកយើងនឹងមិនធ្វើជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដឹកនាំអ្នករាល់គ្នានៅក្នុងការថ្វាយបង្គំឡើយ»។ ខ្សែស្រឡាយរាយការណ៍នេះគឺល្អ(ជៃយីដ) ដែលត្រូវបានរាយការណ៍ដោយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប៊ីនអាប៊ីអ៊ូមើរអាល់អាដានីនិងសាអ៊ីដនៅក្នុងសៀវភៅស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)របស់គាត់។

ហើយនៅពេលដែលអ៊ូមើរ ﵁ បានបង្កើតបញ្ជីបើកប្រាក់បៀវត្សរ៍(ឌីវ៉ាន) លោកបានកត់ត្រាមនុស្សស្របតាមកម្រិតនៃខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូលរបស់ពួកគេដោយលោកបានចាប់ផ្តើមពីអ្នកដែលនៅជិតបំផុតបន្ទាប់មកអ្នកដែលនៅជិតបន្តបន្ទាប់ទៅកាន់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ហើយនៅពេលដែលជនជាតិអារ៉ាប់ត្រូវបានកត់ត្រាអស់ហើយលោកក៏បានកត់ត្រាជនជាតិដទៃក្រៅពីអារ៉ាប់(អាហ្កចាម)។ របៀបនេះហើយដែលបញ្ជីឌីវ៉ានត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងសម័យកាលនៃបណ្តាខាលីហ្វះដ៏ត្រឹមត្រូវ(ឃូឡាហ្វាអាល់រ៉ស្ហ៊ីឌីន) បណ្តាខាលីហ្វះនៃរាជវង្សបាណូអ៊ូម៉ៃយ៉ះនិងបណ្តាខាលីហ្វះនៃរាជវង្សបាណូអាល់អាប់បាសរហូតដល់កិច្ចការនេះបានផ្លាស់ប្តូរបន្ទាប់ពីនោះមក។ ហើយបណ្តាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)និងស្នាដៃដានប្រវត្តិសាស្ត្រ(អាស៊ារ)នៅក្នុងរឿងនេះមានច្រើនណាស់ហើយអ្វីដែលត្រឹមត្រូវបំផុតគឺអ្វីដែលពួកយើងបានលើកឡើង។ មូលហេតុនៃគុណសម្បត្តិពិសេសដែលត្រូវបានប្រគល់ដល់ជនជាតិអារ៉ាប់៖ ហើយមូលហេតុនៃគុណសម្បត្តិពិសេសដែលពួកគេទទួលបាន—ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាដឹងបំផុត—គឺអ្វីដែលអល់ឡោះបានប្រទានដល់ពួកគេនៃប្រាជ្ញាស្មារតីអណ្តាតនិយាយស្តីសីលធម៌និងការប្រព្រឹត្ត។ ដ្បិតគុណសម្បត្តិដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមគឺកើតចេញពីចំណេះដឹងដ៏មានប្រយោជន៍ឬអំពើល្អកុសល។ ហើយចំណេះដឹងគឺមានប្រភពដើមនោះគឺថាមពលនៃបញ្ញាស្មារតីដែលជាការយល់ដឹងនិងការចងចាំនិងមានភាពពេញលេញនោះគឺថាមពលនៃវោហាស័ព្ទដែលជាការពន្យល់បំភ្លឺនិងការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍។ ដូច្នេះជនជាតិអារ៉ាប់គឺជាមនុស្សដែលមានការយល់ដឹងលឿនបំផុតចងចាំពូកែបំផុតនិងមានសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការពន្យល់បំភ្លឺនិងប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ហើយភាសារបស់ពួកគេគឺជាភាសាដ៏ពេញលេញបំផុតក្នុងការពន្យល់បំភ្លឺនិងការបែងចែកអត្ថន័យយ៉ាងច្បាស់លាស់។ រីឯការប្រព្រឹត្តវិញមូលដ្ឋានរបស់វាគឺពឹងផ្អែកលើសីលធម៌ដែលជាឧបនិស្ស័យធម្មជាតិដែលត្រូវបានបង្កើតមកនៅក្នុងចិត្ត។ ដូច្នេះឧបនិស្ស័យធម្មជាតិរបស់ពួកគេគឺងាយស្រួលបត់បែនជាងឧបនិស្ស័យរបស់អ្នកដទៃដោយពួកគេនៅជិតបំផុតទៅនឹងសេចក្តីសប្បុរសចិត្តទន់ភ្លន់អំណត់អត់ធន់សេចក្តីក្លាហាននិងភាពស្មោះត្រង់រក្សាពាក្យសច្ចាជាងអ្នកដទៃ។ ប៉ុន្តែមុនពេលសាសនាឥស្លាមបានមកដល់ពួកគេមានធម្មជាតិដែលអាចទទួលយកនូវសេចក្តីល្អបានយ៉ាងងាយប៉ុន្តែត្រូវបានទុកចោលមិនបានអនុវត្តសេចក្តីល្អឡើយពីព្រោះពួកគេមិនមានចំណេះដឹងដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកនិងគ្មានច្បាប់សាសនាដែលត្រូវបានទទួលកេរមរតកមកហើយពួកគេមិនបានរវល់នឹងវិទ្យាសាស្ត្រនានាឡើយផ្ទុយពីប្រជាជាតិដទៃទៀតដែលធ្លាប់មានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកនិងធ្លាប់មានពាក្យសម្តីរបស់បណ្តាព្យាការីនៅចំពោះមុខពួកគេប៉ុន្តែពួកគេបានវង្វេងដោយសារតែភាពទន់ខ្សោយនៃប្រាជ្ញារបស់ពួកគេនិងភាពអាក្រក់នៃឧបនិស្ស័យរបស់ពួកគេ។ ហើយចំណេះដឹងរបស់ជនជាតិអារ៉ាប់កាលពីមុនគឺគ្រាន់តែជាអ្វីដែលទេពកោសល្យរបស់ពួកគេបានបង្កើតឡើងនៃកំណាព្យនិងសុន្ទរកថាឬអ្វីដែលពួកគេបានចងចាំអំពីពង្សាវតារនិងប្រវត្តិសមរភូមិរបស់ពួកគេឬអ្វីដែលពួកគេត្រូវការនៅក្នុងលោកិយរបស់ពួកគេនៃរដូវខ្យល់ផ្កាយនិងសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលអល់ឡោះ ﷻ បានបញ្ជូនមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ មកជាមួយនឹងការណែនាំចង្អុលបង្ហាញពួកគេបានទទួលយកការណែនាំនោះពីលោកបន្ទាប់ពីការតស៊ូព្យាយាមយ៉ាងស្វិតស្វាញហើយអល់ឡោះបានផ្លាស់ប្តូរពួកគេឱ្យចាកចេញពីទំនៀមទម្លាប់នៃសម័យកាលល្ងង់ខ្លៅ(ចាហ៊ីលីយយ៉ះ) ដែលធ្លាប់បានបង្វែរចិត្តរបស់ពួកគេចេញពីធម្មជាតិពីកំណើត(ហ្វីតរ៉ោះ)។ ដូច្នេះនៅពេលដែលពួកគេបានទទួលយកការណែនាំចង្អុលបង្ហាញនោះពីលោកច្រែះកខ្វក់ទាំងឡាយក៏ត្រូវបានលុបបំបាត់ចេញពីចិត្តរបស់ពួកគេហើយពួកគេបានទទួលយកការណែនាំដ៏ធំធេងនេះនិងបានកាន់យកវាដោយធម្មជាតិពីកំណើតដ៏ល្អប្រពៃនោះ។ ដូច្នេះហើយភាពពេញលេញទាំងពីរបានរួមបញ្ចូលគ្នាសម្រាប់ពួកគេគឺភាពពេញលេញនៃថាមពលធម្មជាតិពីកំណើតដែលត្រូវបានបង្កើតនៅក្នុងខ្លួនពួកគេនិងភាពពេញលេញនៃសច្ចភាពដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះមកកាន់ពួកគេប្រៀបដូចជាដីដ៏មានជីវជាតិនៅក្នុងខ្លួនវាប៉ុន្តែត្រូវបានទុកចោលមិនបានភ្ជួររាស់ឬបានដុះដើមបន្លាព្រៃនិងបានក្លាយជាជម្រកសត្វព្រៃប៉ុន្តែនៅពេលដែលដីនោះត្រូវបានសម្អាតឱ្យរួចផុតពីរុក្ខជាតិបន្លានិងសត្វព្រៃទាំងនោះហើយត្រូវបានព្រោះសាបដោយគ្រាប់ពូជឬផ្លែឈើដ៏ល្អបំផុតនោះវានឹងផ្តល់នូវភោគផលដែលមិនអាចពណ៌នាបានឡើយ! ដូច្នេះហើយបណ្តាអ្នកឈានមុខដំបូងគេបង្អស់(អាស្សាពsampleូកូនអាល់អައްវ៉ាលូន) មកពីពួកមុហាជីរីននិងពួកអាន់ស័របានក្លាយជាសត្វលោកដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់អល់ឡោះក្រៅពីបណ្តាព្យាការីហើយមនុស្សដ៏ប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីពួកគេគឺបណ្តាអ្នកដែលបានដើរតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អ ﵃ រហូតដល់ថ្ងៃបរលោក(ក្យាម៉ាត់) មិនថាជាជនជាតិអារ៉ាប់ឬជនជាតិដទៃក្រៅពីអារ៉ាប់ឡើយ។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏មហាបរិសុទ្ធទ្រង់ដឹងសព្វគ្រប់បំផុត។ ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់ហើយសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសន្តិភាពដ៏បរិបូណ៌ដល់មេដឹកនាំរបស់យើងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសាររបស់លោកទាំងអស់គ្នា។

ចាមិអ៊ុលរ៉ាសាអ៊ីល (កម្រងនិក្ខេបបទទាំងឡាយ) និពន្ធដោយស្ហៃខុលឥស្លាមអាប៊ុលអាប់បាសអះម៉ាត់ប៊ីនអាប់ឌុលហាលីមអ៊ីប៊្នូតៃមិយយ៉ះ ﵀ (ទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ៧២៨ នៃហ៊ីជរ៉ោះ) ស្រាវជ្រាវនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយបណ្ឌិតមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) រ៉ស្ហាតសាលីមសំណុំឯកសារភាគពីរ

និក្ខេបបទទីមួយ៖ និក្ខេបបទស្តីអំពីបណ្តាគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស(ស៊ីហ្វាតអ៊ីខធិយារីយយ៉ះ)។

ផ្នែកមួយ។

ដោយព្រះនាមនៃអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាករុណាទិគុណដ៏មានក្តីមេត្តាលើសលប់ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះពួកយើងសូមការជួយសង្គ្រោះពីទ្រង់សុំការអភ័យទោសពីទ្រង់និងសូមជ្រកកោននឹងអល់ឡោះឱ្យរួចផុតពីអំពើអាក្រក់នៃចិត្តរបស់យើងនិងពីអំពើបាបកម្មទាំងឡាយរបស់យើង។ ជនណាដែលអល់ឡោះទ្រង់ណែនាំចង្អុលបង្ហាញនោះគ្មាននរណាអាចនាំគេឱ្យវង្វេងបានឡើយហើយជនណាដែលទ្រង់ឱ្យវង្វេងនោះគ្មាននរណាអាចណែនាំចង្អុលបង្ហាញគេបានឡើយ។ ហើយពួកយើងសូមធ្វើសក្ខីកម្មថាគ្មានម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដណាមួយក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ដោយគ្មានសហការីឡើយហើយពួកយើងសូមធ្វើសក្ខីកម្មថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) គឺជាខ្ញុំបម្រើនិងជារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់សូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសន្តិភាពដ៏បរិបូណ៌ដល់លោក។ ស្ហៃខុលឥស្លាមអាប៊ុលអាប់បាសតាហ្គីយុទ្ធីនអ៊ីប៊្នូតៃមិយយ៉ះសូមអល់ឡោះធ្វើឱ្យវិញ្ញាណរបស់លោកបរិសុទ្ធនិងបំភ្លឺផ្នូររបស់លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ផ្នែកមួយ៖ ស្តីអំពីបណ្តាគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស(ស៊ីហ្វាតអ៊ីខធិយារីយយ៉ះ)៖ នោះគឺកិច្ចការទាំងឡាយដែលម្ចាស់ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ﷿ ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយគុណសម្បត្តិទាំងនោះហើយគុណសម្បត្តិទាំងនោះស្ថិតនៅលើអង្គ(ហ្សាauth)របស់ទ្រង់ដោយឆន្ទ៖(ម៉ាស្ហីអះ)និងព្រះចេស្ដា(កូដរ៉ោះ)របស់ទ្រង់ដូចជាការមានបន្ទូលរបស់ទ្រង់ការឮរបស់ទ្រង់ការទតឃើញរបស់ទ្រង់បំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់សេចក្តីស្រឡាញ់របស់ទ្រង់ការពេញចិត្តរបស់ទ្រង់សេចក្តីមេត្តាករុណារបស់ទ្រង់ព្រះពិរោធនិងសេចក្តីខឹងសម្បារបស់ទ្រង់និងដូចជាការបង្កើតលោករបស់ទ្រង់សេចក្តីសប្បុរសរបស់ទ្រង់និងយុត្តិធម៌របស់ទ្រង់ព្រមទាំងដូចជាការគង់ប្រថាប់លើបល្ល័ង្ក(អ៊ីស្ទីវ៉ា) ការយាងមក(ម៉ាជីអ៍និងអ៊ីតយ៉ាន) ការចុះមក(នូហ៊្សូល) និងគុណសម្បត្តិស្រដៀងគ្នានេះដែលត្រូវបានថ្លែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនិងមាគ៌ាស៊ុននះ។ ទស្សន៖របស់ពួកជះហ៍មីយយ៉ះនិងពួកមុតាហ្ស៊ីឡះ៖ ពួកជះហ៍មីយយ៉ះនិងបណ្តាអ្នកដែលយល់ស្របតាមពួកគេមកពីពួកមុតាហ្ស៊ីឡះនិងអ្នកដទៃទៀតបាននិយាយថា៖ «គ្មានគុណសម្បត្តិណាមួយក្នុងចំណោមគុណសម្បត្តិទាំងនេះឬគុណសម្បត្តិផ្សេងទៀតស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយ»។

ទស្សន៖របស់ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះនិងពួកសាលីមីយយ៉ះ៖ ការបកស្រាយលម្អិតអំពីជំហររបស់ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះនិងពួកសាលីមីយយ៉ះចំពោះបណ្តាគុណសម្បត្តិរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។

ទស្សន៖របស់ពួកសាឡាហ្វនិងអាហ៍លូស៊ុននះ៖ ការបកស្រាយលម្អិតអំពីជំហរដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់បណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ) និងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញនៃអាហ៍លូស៊ុននះវ៉ាល់ជះម៉ាអាហ៍ចំពោះបណ្តាគុណសម្បត្តិរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។

ទស្សន៖របស់ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះនិងពួកសាលីមីយយ៉ះ៖ ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះនិងបណ្តាអ្នកដែលយល់ស្របតាមពួកគេមកពីពួកសាលីមីយយ៉ះនិងអ្នកដទៃទៀតបាននិយាយថា៖ «គុណសម្បត្តិទាំងឡាយស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ដោយគ្មានឆន្ទ៖(ម៉ាស្ហីអះ)និងព្រះចេស្ដា(កូដរ៉ោះ)របស់ទ្រង់ឡើយរីឯអ្វីដែលកើតឡើងដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់នោះគឺគ្មានអ្វីក្រៅពីជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមក(សត្វលោក/ម័ខលូក)ដាច់ដោយឡែកពីទ្រង់ដែលមិនស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ម្ចាស់ជាអាទិទេពឡើយ»។ ទស្សន៖របស់ពួកសាឡាហ្វនិងអាហ៍លូស៊ុននះ៖ រីឯបណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ) បណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃស៊ុននះនិងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)វិញពួកគេបានបញ្ជាក់ថា៖ ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយគុណសម្បត្តិទាំងនោះដូចដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងមាគ៌ាស៊ុននះបានថ្លែងយ៉ាងច្បាស់។ ហើយនេះគឺជាទស្សន៖របស់អ្នកទ្រឹស្តីវិទ្យា(មុតាកាល់លីមីន)និងទស្សនវិទូជាច្រើនឬភាគច្រើននៃពួកគេដូចដែលពួកយើងបានលើកឡើងនូវពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេតាមពាក្យពេចន៍ជាក់ស្តែងនៅកន្លែងផ្សេងពីនេះ។ គុណសម្បត្តិនៃការមានបន្ទូល(ស៊ីហ្វាតុលកាឡាម)៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរគឺគុណសម្បត្តិនៃ «ការមានបន្ទូល(អាល់កាឡាម)»។ ដ្បិតពួកសាឡាហ្វបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃស៊ុននះនិងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីសបានបញ្ជាក់ថា៖ ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះ ﷻ ទ្រង់មានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ហើយបន្ទូលរបស់ទ្រង់មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមក(មិនមែនម័ខលូក)ឡើយផ្ទុយទៅវិញបន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺជាគុណសម្បត្តិមួយរបស់ទ្រង់ដែលស្ថិតនៅលើអង្គដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់។ ហើយក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញដែលបានបញ្ជាក់ថានេះគឺជាទស្សន៖របស់បណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃស៊ុននះគឺអាប៊ូអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊្នូម៉ាន់ដះ, អាប៊ូអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊្នូហាមីដ, អាប៊ូបាក្រអាប់ឌុលអាហ្ស៊ីស, អាប៊ូអ៊ីស្មាអែលអាល់អាន់ស៊រីនិងអ្នកដទៃទៀត។ ហើយដូចគ្នានេះដែរអាប៊ូអ៊ូមើរអ៊ីប៊្នូអាប់ឌុលពើរបានលើកឡើងនូវចំណុចស្រដៀងគ្នានេះទាក់ទងនឹង «ការគង់ប្រថាប់លើបល្ល័ង្ក(អាល់អ៊ីស្ទីវ៉ា)»។ ហើយបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃស៊ុននះ—ដូចជាអាប់ឌុលឡោះប៊ីនអាល់មូពារ៉ក់, អាហ៍ម៉ាត់ប៊ីនហាន់ពាល់, អាល់ពូខរី, អ៊ូស្មានប៊ីនសាអ៊ីដអាដដារីមីនិងបណ្តាអ៊ីម៉ាមរាប់មិនអស់—ព្រមទាំងអ្វីដែលហាបប៊ីនអ៊ីស្មាអែលអាល់គ័ររ៉ម៉ានីបានរាយការណ៍ពីសាអ៊ីដប៊ីនម៉ាន់ស៊ូរ, អាហ៍ម៉ាត់ប៊ីនហាន់ពាល់, អ៊ីសហាកប៊ីនអ៊ីព្រហ៊ីមនិងបណ្តាអ្នកដទៃទៀត...

...បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញនៃអាហ៍លូស៊ុននះនិងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី) សុទ្ធតែបានឯកភាពគ្នាថាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ទ្រង់មានបន្ទូលស្របតាមឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ហើយទ្រង់តែងតែមានបន្ទូលជានិច្ចនៅពេលណាដែលទ្រង់មានចេតនានិងតាមរបៀបណាដែលទ្រង់មានចេតនា។ ហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានហៅគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមថាជា «ហាឌីស (សម្តីដែលត្រូវបានថ្លែង)» ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿អល់ឡោះបានបញ្ចុះមកនូវសម្តី(ហាឌីស)ដ៏ល្អប្រពៃបំផុត...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាសហ្ស៊ូមើរ៖ ២៣] និងទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿...ហើយតើនរណាដែលមានសម្តី(ហាឌីស)ពិតត្រង់ជាងអល់ឡោះ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសា៖ ៨៧]។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿គ្មានការរំឭកដាស់តឿនថ្មី(មុហ៍ដាស)ណាមួយមកដល់ពួកគេពីម្ចាស់របស់ពួកគេឡើយ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាំព៊ីយ៉ា៖ ២]។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះបង្កើតឡើងវិញនូវបញ្ជាថ្មីៗនៃកិច្ចការរបស់ទ្រង់នូវអ្វីដែលទ្រង់មានចេតនា» ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់ពូខរីបានលើកយកមកធ្វើជាអាំណះអំណាងនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍របស់លោកនិងនៅក្នុងសៀវភៅផ្សេងទៀតក្រៅពីសាហ៊ីហ៍ហើយអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតក្រៅពីអាល់ពូខរីក៏បានយកមកធ្វើជាអាំណះអំណាងដែរដូចជានូអៃមប៊ីនហាំម៉ាដនិងហាំម៉ាដប៊ីនហ្សៃដ។ ហើយពាក្យដ៏ល្បីល្បាញពីបណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ) គឺ៖ «គម្ពីរគួរអានដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមគឺជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមក(មិនមែនម័ខលូក)ឡើយគឺចេញមកពីទ្រង់ជាប្រភពដើមហើយនឹងវិលត្រឡប់ទៅរកទ្រង់វិញ»។ ទស្សន៖របស់ពួកជះហ៍មីយយ៉ះនិងពួកមុតាហ្ស៊ីឡះចំពោះគុណសម្បត្តិនៃការមានបន្ទូល៖ រីឯពួកជះហ៍មីយយ៉ះនិងពួកមុតាហ្ស៊ីឡះបាននិយាយថា៖ «អល់ឡោះគ្មានបន្ទូលណាមួយដែលស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយផ្ទុយទៅវិញបន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមក(ម័ខលូក)ដាច់ដោយឡែកពីទ្រង់»។ ហើយពួកមុតាហ្ស៊ីឡះបានប្រើពាក្យទូទៅថា «ទ្រង់មានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖របស់ទ្រង់» ប៉ុន្តែបំណងពិតប្រាកដរបស់ពួកគេចំពោះពាក្យនេះគឺមានន័យថាទ្រង់បង្កើតឡើងនូវបន្ទូលមួយដែលដាច់ដោយឡែកពីអង្គរបស់ទ្រង់!

ទស្សន៖របស់ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះនិងពួកសាលីមីយយ៉ះចំពោះរឿងនោះ៖ ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះនិងពួកសាលីមីយយ៉ះបាននិយាយថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនមានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖(ម៉ាស្ហីអះ)និងព្រះចេស្ដា(កូដរ៉ោះ)របស់ទ្រង់ឡើយផ្ទុយទៅវិញបន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺជាគុណសម្បត្តិដែលស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ដោយគ្មានព្រះចេស្ដានិងឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ដូចជាជីវិត(ហាយ៉ាត)របស់ទ្រង់ដែរ»។ ពួកគេបាននិយាយថា៖ ការមានបន្ទូលគឺជាគុណសម្បត្តិនៃអង្គ(ស៊ីហ្វាតុហ្សាauth) មិនមែនជាគុណសម្បត្តិនៃសកម្មភាព(ស៊ីហ្វាតុហ្វីអ៊ិល)ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ឡើយ។ រីឯពួកមុតាហ្ស៊ីឡះវិញពួកគេនិយាយថា៖ វាជាគុណសម្បត្តិនៃសកម្មភាពប៉ុន្តែសកម្មភាពនៅចំពោះពួកគេគឺសំដៅលើអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង(ម័ខលូក)ដោយព្រះចេស្ដានិងឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ដាច់ដោយឡែកពីទ្រង់។ រីឯបណ្តាអ្នកកាន់តាមមាគ៌ាជំនាន់មុន(សាឡាហ្វ) បណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃស៊ុននះនិងអ្នកទ្រឹស្តីវិទ្យាជាច្រើនដូចជាពួកហ៊ីស្ហាមីយយ៉ះពួកការរ៉ាមីយយ៉ះបណ្តាសិស្សរបស់អាប៊ូមូអាហ្សអាត់តៅម៉ានី, ហ្ស៊ូហៃរអាល់អាស៊ារីនិងបក្សពួកដទៃទៀតបានបញ្ជាក់ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ការមានបន្ទូលគឺជាគុណសម្បត្តិនៃអង្គផងនិងជាគុណសម្បត្តិនៃសកម្មភាពផង» ពោលគឺទ្រង់មានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់នូវបន្ទូលដែលស្ថិតនៅលើអង្គដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់។ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលសមហេតុផលនៃគុណសម្បត្តិការមានបន្ទូលសម្រាប់គ្រប់អ្នកមានបន្ទូលទាំងអស់។ ពីព្រោះគ្រប់ភាវ៖រស់ទាំងអស់ដែលត្រូវបានពិពណ៌នាដោយការនិយាយស្តីដូចជាពួកម៉ាឡាអ៊ីកះមនុស្សលោកជិននិងអ្នកដទៃទៀតបន្ទូលរបស់ពួកគេចាំបាច់ត្រូវតែស្ថិតនៅលើខ្លួនរបស់ពួកគេផ្ទាល់ហើយពួកគេនិយាយស្តីដោយឆន្ទ៖និងសមត្ថភាពរបស់ពួកគេ។ ហើយការមានបន្ទូលគឺជាគុណសម្បត្តិនៃភាពពេញលេញឥតខ្ចោះមិនមែនជាគុណសម្បត្តិនៃភាពកង្វះខាតឡើយហើយអ្នកណាដែលនិយាយដោយឆន្ទ៖របស់ខ្លួនគឺពេញលេញឥតខ្ចោះជាងអ្នកដែលមិនអាចនិយាយដោយឆន្ទ៖របស់ខ្លួន។ ដូច្នេះតើសត្វលោកដែលត្រូវបានបង្កើតមកអាចមានគុណសម្បត្តិនៃភាពពេញលេញឥតខ្ចោះដោយមិនមានចំពោះព្រះអាទិទេពបង្កើតលោក(ខាលីក)យ៉ាងដូចម្តេចកើត? ក៏ប៉ុន្តែពួកជះហ៍មីយយ៉ះនិងពួកមុតាហ្ស៊ីឡះបានកសាងឡើងនៅលើ «គោលការណ៍គ្រឹះ» របស់ពួកគេថា៖ ម្ចាស់ជាអាទិទេពមិនអាចមានគុណសម្បត្តិណាមួយស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយពីព្រោះការណ៍នោះតាមការស្មានរបស់ពួកគេគឺតម្រូវឱ្យមានរូបរាងកាយ(តាចស៊ីម) និងការប្រៀបផ្ទឹម(តាស៊ប៊ីហ៍)ដែលមិនអាចកើតមានឡើងដោយសារតែគុណសម្បត្តិគឺជាលក្ខណ៖អម(អារ៉ដ) ហើយលក្ខណ៖អមមិនអាចស្ថិតនៅបានឡើយលើកលែងតែនៅលើរូបកាយ។ រីឯពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះវិញពួកគេនិយាយថា៖ ទ្រង់ត្រូវបានពិពណ៌នាដោយបណ្តាគុណសម្បត្តិដែលទ្រង់គ្មានព្រះចេស្ដាលើវានិងមិនមែនកើតឡើងដោយឆន្ទ៖របស់ទ្រង់ឡើយរីឯអ្វីដែលកើតឡើងដោយឆន្ទ៖របស់ទ្រង់នោះគឺជារឿងទើបនឹងកើត(ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)) ហើយម្ចាស់ជាអាទិទេព ﷿ មិនអាចមានរឿងទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយ។ ហើយពួកគេបានបកប្រែពាក្យ «បណ្តាគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស(ស៊ីហ្វាតអ៊ីខធិយារីយយ៉ះ)» ថាជាបញ្ហា «ការកើតមានរឿងទើបនឹងកើតនៅលើអង្គ(ហ៊ូឡូលុលហាវ៉ាឌីស)»។ ពីព្រោះនៅពេលដែលទ្រង់មានបន្ទូលទៅកាន់មូសាកូនប្រុសអ៊ីមរ៉នដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់និងបានត្រាស់ហៅលោកនៅពេលដែលលោកបានមកដល់ដោយព្រះចេស្ដានិងឆន្ទ៖របស់ទ្រង់នោះការត្រាស់ហៅនិងបន្ទូលនោះគឺជារឿងទើបនឹងកើត។ ពួកគេបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើម្ចាស់ជាអាទិទេពត្រូវបានពិពណ៌នាដោយរឿងនោះនោះរឿងទើបនឹងកើតនឹងស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ហើយប្រសិនបើរឿងទើបនឹងកើតស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់នោះទ្រង់នឹងមិនរួចផុតពីរឿងទើបនឹងកើតឡើយហើយអ្វីដែលមិនរួចផុតពីរឿងទើបនឹងកើតនោះវាគឺជារឿងទើបនឹងកើត។ ពួកគេបាននិយាយទៀតថា៖ ការដែលទ្រង់អាចទទួលយកគុណសម្បត្តិនោះប្រសិនបើវាជាភាពចាំបាច់នៃអង្គរបស់ទ្រង់នោះទ្រង់ប្រាកដជាអាចទទួលយកវាបានតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់(អាហ្សាល់) ដូច្នេះវានឹងតម្រូវឱ្យមានវត្តមានរបស់វានៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ប៉ុន្តែរឿងទើបនឹងកើតមិនអាចកើតមាននៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ឡើយពីព្រោះការណ៍នោះតម្រូវឱ្យមានវត្តមាននៃរឿងទើបនឹងកើតដែលគ្មានការចាប់ផ្តើមហើយរឿងនោះមិនអាចទៅរួចឡើយដោយសារហេតុផលជាច្រើនដែលត្រូវបានរៀបរាប់នៅកន្លែងផ្សេងពីនេះ។

ពួកគេបាននិយាយថា៖ ហើយតាមរយ៖រឿងនេះហើយដែលពួកយើងបានទាញយកភស្តុតាងលើភាពទើបនឹងកើតនៃរូបកាយទាំងឡាយ(ហ៊ូឌូស៊ុលអាជ្ញសាម) ហើយតាមរយ៖រឿងនេះហើយដែលពួកយើងបានដឹងពីភាពទើបនឹងកើតនៃចក្រវាលលោកិយហើយតាមរយ៖រឿងនេះហើយដែលពួកយើងបានបញ្ជាក់នូវវត្តមាននៃព្រះអាទិទេពបង្កើតលោកនិងសច្ចភាពនៃបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់។ ដូច្នេះប្រសិនបើពួកយើងរិះគន់ប្រឆាំងនឹងរឿងនេះនោះវានឹងតម្រូវឱ្យមានការរិះគន់ប្រឆាំងនឹងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ «ជំនឿ(អ៊ីម៉ាន)» និង «តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)»។ ហើយប្រសិនបើវាមិនមែនជាភាពចាំបាច់នៃអង្គរបស់ទ្រង់ទេនោះទ្រង់ប្រែជាអាចទទួលយកវាបានបន្ទាប់ពីទ្រង់មិនអាចទទួលយកវាពីមុនមកដូច្នេះទ្រង់អាចទទួលយកសមត្ថភាពទទួលយកនោះដែលវានឹងតម្រូវឱ្យមានខ្សែស្រឡាយតំណភ្ជាប់គ្នាមិនចេះចប់មិនចេះហើយដែលមិនអាចទៅរួច(តាសាល់ស៊ុលអាល់ម៊ុមតានីអ៍)។ ហើយពួកយើងបានពន្យល់យ៉ាងក្បោះក្បាយអំពីទស្សន៖ទូទៅដែលពួកគេបានលើកឡើងនៅក្នុងជំពូកនេះនិងបានបង្ហាញពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនិងភាពផ្ទុយគ្នារបស់ពួកគេតាមរបៀបដែលមិនបន្សល់ទុកនូវមន្ទិលសង្ស័យណាមួយឡើយសម្រាប់អ្នកដែលយល់ដឹងអំពីជំពូកនេះ។ ទស្សន៖របស់អាល់រ៉ាហ្ស៊ី៖ ហើយបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយដ៏លេចធ្លោរបស់ពួកគេដូចជាអាល់រ៉ាហ្ស៊ី, អាល់អាមីឌី, អាល់ទូស៊ី, អាល់ហ៊ីលលីនិងអ្នកដទៃទៀតបានសារភាពទទួលស្គាល់ថាពួកគេគ្មានអាំណះអំណាងខាងបញ្ញាស្មារតីណាមួយដើម្បីបដិសេធរឿងនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញអាល់រ៉ាហ្ស៊ីនិងបណ្តាអ្នកដើរតាមគាត់បានបញ្ជាក់ថាទស្សន៖នេះគឺជាអ្វីដែលតម្រូវឱ្យមានលើគ្រប់និកាយទាំងអស់ហើយគាត់បានគាំទ្រទស្សន៖នេះនៅក្នុងសៀវភៅចុងក្រោយបង្អស់របស់គាត់ដូចជាសៀវភៅ «អាល់ម៉ាត្វាលីពអាល់អាលីយយ៉ះ» ដែលជាសៀវភៅទ្រឹស្តីវិទ្យាដ៏ធំបំផុតមួយរបស់គាត់...

ទស្សន៖របស់អាល់អាមីឌី៖ ការបកស្រាយលម្អិតអំពីជំហររបស់អាល់អាមីឌីនៅក្នុងសៀវភៅ «អាប់ការ៉ុលអាប់ការ» ដែលបង្ហាញពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃការបដិសេធគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។

...ហើយគាត់បានជំទាស់នឹងទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់នៅក្នុងសៀវភៅដ៏ធំធេងបំផុតដែលគាត់បាននិពន្ធនៅក្នុងទ្រឹស្តីវិទ្យានោះគឺសៀវភៅរបស់គាត់ដែលមានឈ្មោះថា «នីហាយ៉ាតុលអ៊ូកូលហ្វីឌីរ៉ាយ៉ាតិលអ៊ូស៊ូល»។ ហើយនៅពេលដែលគាត់បានដឹងពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃទស្សន៖របស់ពួកបដិសេធគាត់មិនបានពឹងផ្អែកលើរឿងនោះឡើយនៅក្នុង «បញ្ហានៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាន»។ ពីព្រោះមូលដ្ឋានចម្បងរបស់ពួកគេនៅក្នុងបញ្ហានៃគម្ពីរគួរអាននៅពេលដែលពួកគេនិយាយថា៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនមានបន្ទូលដោយឆន្ទ៖និងព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ឡើយគឺពួកគេនិយាយថា៖ ដោយសារតែរឿងនោះតម្រូវឱ្យមានការកើតមានរឿងទើបនឹងកើតនៅលើអង្គ(ហ៊ូឡូលុលហាវ៉ាឌីស)។ ដូច្នេះនៅពេលដែលគាត់បានដឹងពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃគោលការណ៍គ្រឹះនេះគាត់មិនបានពឹងផ្អែកលើរឿងនោះនៅក្នុងបញ្ហានៃគួរអានឡើយទោះបីជាវាជាមូលដ្ឋានចម្បងរបស់ពួកគេក៏ដោយប៉ុន្តែគាត់បែរជាទៅទាញយកភស្តុតាងតាមរយ៖ការឯកភាពគ្នាចម្រុះ(អ៊ីជ្ញម៉ាអ៍ម៊ុរ៉ាក់កាប់) ដែលជាអាំណះអំណាងដ៏ទន់ខ្សោយបំផុតទៅវិញប៉ុន្តែគាត់គ្មានអ្វីផ្សេងទៀតដើម្បីគាំទ្រទស្សន៖របស់ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះឡើយ។ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលបង្ហាញឱ្យឃើញថាគាត់និងមនុស្សដូចជាគាត់បានយល់ច្បាស់នូវភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃទស្សន៖របស់ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះ។ ទស្សន៖របស់អាល់អាមីឌី៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរអាល់អាមីឌីបានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅ «អាប់ការ៉ុលអាប់ការ» នូវអ្វីដែលបដិសេធទស្សន៖របស់ពួកគេហើយបានបញ្ជាក់ថាគ្មានចម្លើយណាមួយដើម្បីឆ្លើយតបនឹងរឿងនោះឡើយ។ ហើយពួកយើងបានលាតត្រដាងរឿងទាំងនេះនៅកន្លែងជាច្រើនហើយរឿងនេះត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញទូទៅរហូតដល់អាល់ហ៊ីលលីអ៊ីប៊្នូអាល់មូត្វាហ៍ហ៊ើរ (អ្នកប្រាជ្ញស្ហ៊ីអាហ៍) បានលើកឡើងនៅក្នុងសៀវភៅរបស់គាត់ថាការអះអាងបដិសេធ «ការកើតមានរឿងទើបនឹងកើតនៅលើអង្គ» គឺគ្មានអាំណះអំណាងណាមួយឡើយដូច្នេះអ្នកដែលប្រកែកជំទាស់គឺជាជនល្ងង់ខ្លៅទាំងខាងបញ្ញានិងខាងច្បាប់សាសនា(ស្ហារីអាត់)។ ទស្សន៖របស់អាល់ជូវ៉ៃនី៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរបណ្តាអ្នកមុនពួកគេដូចជាអាប៊ុលម៉ាអាលី(អាល់ជូវ៉ៃនី) និងបក្សពួករបស់គាត់មូលដ្ឋានចម្បងរបស់ពួកគេគឺគ្រាន់តែលើកឡើងថា «ពួកការរ៉ាមីយយ៉ះ» បាននិយាយរឿងនោះហើយមានភាពផ្ទុយគ្នាដូច្នេះពួកគេក៏បានបង្ហាញពីភាពផ្ទុយគ្នារបស់ពួកការរ៉ាមីយយ៉ះដោយស្មានថានៅពេលដែលពួកគេបានបង្ហាញពីភាពផ្ទុយគ្នារបស់ពួកការរ៉ាមីយយ៉ះ...

...ដែលជាគូប្រជែងរបស់ពួកគេនោះពួកគេទទួលបានជ័យជម្នះហើយ! ប៉ុន្តែពួកគេមិនបានដឹងថាពួកសាឡាហ្វបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃស៊ុននះនិងបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)—ផ្ទុយទៅវិញបណ្តានិកាយនានាមុនពួកការរ៉ាមីយយ៉ះទៅទៀត—គឺមិនដែលយកចិត្តទុកដាក់នឹងពួកការរ៉ាមីយយ៉ះនិងមនុស្សដូចជាពួកគេឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញពួកគេបាននិយាយអំពីរឿងនោះតាំងពីមុនពេលដែលពួកការរ៉ាមីយយ៉ះត្រូវបានបង្កើតឡើងមកម្ល៉េះពីព្រោះអ៊ីប៊្នូការរ៉ាមគឺជាមនុស្សជំនាន់ក្រោយបន្ទាប់ពីអ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាត់ប៊ីនហាន់ពាល់គឺនៅក្នុងសម័យកាលរបស់មូស្លីមប៊ីនអាល់ហាហ្កចាចនិងជំនាន់របស់គាត់រីឯបណ្តាអ៊ីម៉ាមនៃស៊ុននះនិងអ្នកទ្រឹស្តីវិទ្យាបាននិយាយអំពីរឿងនេះតាំងពីមុនមនុស្សទាំងនោះទៅទៀតហើយពួកសាឡាហ្វតែងតែនិយាយស្របតាមអត្ថន័យនៃរឿងនោះជានិច្ច។ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលដែល «ពួកជះហ៍មីយយ៉ះដែលជាពួកបដិសេធ» បានលេចឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទីពីរនៃហ៊ីជរ៉ោះបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញមូស្លីមបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីការវង្វេងនិងកំហុសឆ្គងរបស់ពួកគេ។ បន្ទាប់មកវិបត្តិ(មីហ៍ណះ)នៃពួកជះហ៍មីយយ៉ះបានផ្ទុះឡើងនៅដើមសតវត្សរ៍ទីបីនៃហ៊ីជរ៉ោះហើយ «បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញ» ត្រូវបានគេធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដូចជាអ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាត់និងអ្នកដទៃទៀតដូច្នេះពួកគេបានលះបង់ការឆ្លើយតបបដិសេធចំពោះពួកជះហ៍មីយយ៉ះនិងលាតត្រដាងការវង្វេងរបស់ពួកគេរហូតដល់អ៊ីម៉ាមអាហ៍ម៉ាត់បានស្រង់ចេញនូវបណ្តាអាយ៉ាត់នៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដែលចង្អុលបង្ហាញពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃទស្សន៖របស់ពួកគេដែលមានច្រើនលើសលប់។ ផ្ទុយទៅវិញបណ្តាអាយ៉ាត់ដែលចង្អុលបង្ហាញលើ «បណ្តាគុណសម្បត្តិដោយឆន្ទ៖ជ្រើសរើស» ដែលពួកគេហៅថា «ការកើតមានរឿងទើបនឹងកើតនៅលើអង្គ» គឺមានច្រើនណាស់។ បណ្តាអាយ៉ាត់ដែលចង្អុលបង្ហាញលើគុណសម្បត្តិនៃការមានបន្ទូល៖ ហើយរឿងនេះគឺដូចជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតថា៖ ﴿ហើយជាការពិតណាស់យើងបានបង្កើតអ្នករាល់គ្នាបន្ទាប់មកយើងបានកែច្នៃរូបរាងរបស់អ្នករាល់គ្នាបន្ទាប់មកយើងបានមានបន្ទូលទៅកាន់ពួកម៉ាឡាអ៊ីកះថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាក្រាបថ្វាយបង្គំ(ស៊ូជូត)ចំពោះអាដាំរួចពួកគេក៏បានក្រាបថ្វាយបង្គំ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាក់រ៉ាហ្វ៖ ១១] ដូច្នេះនេះជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាទ្រង់បានបញ្ជាពួកម៉ាឡាអ៊ីកះឱ្យក្រាបថ្វាយបង្គំបន្ទាប់ពីការបង្កើតអាដាំរួចរាល់ប៉ុណ្ណោះពោលគឺទ្រង់មិនបានបញ្ជាពួកគេតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់(អាហ្សាល់)នោះឡើយ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរគឺបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ឧបមាអំពីអ៊ីសានៅចំពោះអល់ឡោះគឺដូចជាឧបមាអំពីអាដាំដែលទ្រង់បានបង្កើតគេមកពីដីធូលីបន្ទាប់មកទ្រង់បានមានបន្ទូលទៅកាន់គេថា៖ “ចូរកើតឡើង” នោះគេក៏កើតឡើងភ្លាម﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ៥៩] ដូច្នេះទ្រង់បានមានបន្ទូលទៅកាន់គេថា «ចូរកើតឡើង» បន្ទាប់ពីទ្រង់បានបង្កើតគេមកពីដីធូលីរួចហើយមិនមែននៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ឡើយ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរគឺបន្ទូលរបស់ទ្រង់នៅក្នុង «រឿងរ៉ាវរបស់មូសា» ថា៖ ﴿នៅពេលដែលលោកបានមកដល់ទីនោះមានសំឡេងត្រាស់ហៅមកថាសិរីសួស្តីមានចំពោះអ្នកដែលនៅក្នុងភ្លើងនិងអ្នកដែលនៅជុំវិញវា...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាម៉ិល៖ ៨] និងទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿នៅពេលដែលលោកបានមកដល់ទីនោះមានសំឡេងត្រាស់ហៅចេញពីច្រាំងជ្រលងភ្នំខាងស្តាំនៅក្នុងទីកន្លែងដ៏មានពរជ័យចេញពីដើមឈើថា៖ ឱមូសាអើយ! ពិតប្រាកដណាស់យើងគឺជាអល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពទាំងអស់﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្កាសាស៖ ៣០] ដូច្នេះនេះជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាទ្រង់បានត្រាស់ហៅលោកនៅពេលដែលលោកបានមកដល់ប៉ុណ្ណោះពោលគឺការត្រាស់ហៅមិនមែនកើតមាននៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ដូចអ្វីដែល «ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះ» និយាយនោះឡើយដោយពួកគេនិយាយថា៖ ការត្រាស់ហៅគឺស្ថិតនៅលើអង្គរបស់អល់ឡោះនៅក្នុងអតីតកាលឥតកាលកំណត់ហើយវាជាភាពចាំបាច់នៃអង្គរបស់ទ្រង់ជានិច្ចនិរន្តរ៍ប៉ុន្តែនៅពេលដែលមូសាមកដល់ទ្រង់បានបង្កើតការយល់ដឹងនៅក្នុងខ្លួនលោកនូវអ្វីដែលមានស្រាប់តាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់ប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មកអ្នកដែលនិយាយក្នុងចំណោមពួកគេថាបន្ទូលគឺជាអត្ថន័យតែមួយគត់៖ ក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលនិយាយថាមូសាបានឮអត្ថន័យនោះដោយត្រចៀករបស់លោកដូចដែលអាល់អាស្ហអារីនិយាយហើយក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលនិយាយថាផ្ទុយទៅវិញលោកគ្រាន់តែយល់នូវអ្វីដែលលោកយល់ប៉ុណ្ណោះដូចដែលចៅក្រមអាប៊ូបាក្រ(អាល់ពាក្វៀលឡានី) និងអ្នកដទៃទៀតនិយាយ។ ដូច្នេះមានគេបានសួរពួកគេថា៖ នៅចំពោះអ្នករាល់គ្នាបន្ទូលគឺជាអត្ថន័យតែមួយគត់ដែលមិនអាចបំបែកជាចំណែកនិងមិនអាចមានច្រើនឡើយដូច្នេះតើមូសាបានយល់នូវអត្ថន័យទាំងអស់នោះឬយល់ត្រឹមមួយចំណែក? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាឆ្លើយថាយល់ទាំងអស់នោះមានន័យថាលោកបានដឹងនូវរាល់ចំណេះដឹងទាំងអស់របស់អល់ឡោះហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាឆ្លើយថាយល់មួយចំណែកនោះមានន័យថាវាត្រូវបានបំបែកជាចំណែកខណ៖ដែលនៅចំពោះអ្នករាល់គ្នាគឺវាមិនអាចបំបែកបានឡើយ! ហើយអ្នកដែលនិយាយក្នុងចំណោមបណ្តាអ្នកដើរតាម «ពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះ» ថាការត្រាស់ហៅនិងបន្ទូលដទៃទៀតតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់គឺជាតួអក្សរឬជាតួអក្សរនិងសំឡេងដែលចាំបាច់ចំពោះអង្គរបស់ម្ចាស់ជាអាទិទេពដូចដែល «ពួកសាលីមីយយ៉ះ» និងអ្នកដែលយល់ស្របតាមពួកគេនិយាយដោយពួកគេនិយាយថា៖ ទ្រង់បង្កើតការយល់ដឹងសម្រាប់លោកនូវតួអក្សរនិងសំឡេងទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែគម្ពីរគួរអានមាគ៌ាស៊ុននះនិងពាក្យសម្តីរបស់ពួកសាឡាហ្វទាំងអស់តម្រូវឱ្យយល់ថាពិតប្រាកដណាស់ទ្រង់បានត្រាស់ហៅលោកនិងជជែកជាមួយលោកនៅពេលដែលលោកបានមកដល់ប៉ុណ្ណោះពោលគឺការត្រាស់ហៅនោះមិនមានវត្តមានពីមុនពេលនោះឡើយមិនបាច់និយាយដល់ថាតើវាជាអ្វីដែលមានតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់នោះឡើយ។ ហើយអល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ ﴿នៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរបានភ្លក្សដើមឈើនោះកេរខ្មាសរបស់អ្នកទាំងពីរក៏បានលេចចេញឡើងចំពោះអ្នកទាំងពីរហើយអ្នកទាំងពីរក៏ចាប់ផ្តើមយកស្លឹកឈើឋានសួគ៌មកបិទបាំងខ្លួនហើយម្ចាស់របស់អ្នកទាំងពីរបានត្រាស់ហៅអ្នកទាំងពីរថា៖ តើយើងមិនបានហាមឃាត់អ្នកទាំងពីរពីដើមឈើនោះនិងបានប្រាប់អ្នកទាំងពីរថាពិតប្រាកដណាស់ស្ហៃតានគឺជាសត្រូវដ៏ច្បាស់ក្រឡែតរបស់អ្នកទាំងពីរទេឬ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាក់រ៉ាហ្វ៖ ២២] ហើយអាយ៉ាត់នេះចង្អុលបង្ហាញថានៅពេលដែលអ្នកទាំងពីរបានបរិភោគផល្លានុផលពីដើមឈើនោះទើបទ្រង់បានត្រាស់ហៅអ្នកទាំងពីរពោលគឺទ្រង់មិនបានត្រាស់ហៅអ្នកទាំងពីរពីមុនពេលនោះឡើយ។

ផ្នែកមួយ។

ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយនៅថ្ងៃដែលទ្រង់នឹងត្រាស់ហៅពួកគេរួចទ្រង់នឹងមានបន្ទូលថា៖ តើអ្នករាល់គ្នាបានឆ្លើយតបយ៉ាងដូចម្តេចចំពោះបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្កាសាស៖ ៦៥]។ និងទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយនៅថ្ងៃដែលទ្រង់នឹងត្រាស់ហៅពួកគេរួចទ្រង់នឹងមានបន្ទូលថា៖ តើឯណាទៅបណ្តាដៃគូ(សហការី)របស់យើងដែលអ្នករាល់គ្នាធ្លាប់បានអះអាងនោះ?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្កាសាស៖ ៦២]។ ដូច្នេះទ្រង់បានកំណត់ការត្រាស់ហៅនៅក្នុងថ្ងៃជាក់លាក់មួយហើយថ្ងៃនោះគឺជារឿងទើបនឹងកើតដែលកើតឡើងបន្ទាប់ពីវាមិនធ្លាប់មានពីមុនមកហើយនៅក្នុងពេលនោះហើយដែលទ្រង់នឹងត្រាស់ហៅពួកគេពោលគឺទ្រង់មិនបានត្រាស់ហៅពួកគេពីមុនពេលនោះឡើយ។ ហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿអើយ! ចូរអ្នករាល់គ្នាបំពេញរាល់កិច្ចសន្យាទាំងឡាយឱ្យបានពេញលេញសត្វពាហន៖ត្រូវបានអនុញ្ញាត(ហាឡាល់)សម្រាប់អ្នករាល់គ្នាលើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានសូត្រប្រាប់អ្នករាល់គ្នាដោយមិនអនុញ្ញាតឱ្យបរបាញ់សត្វឡើយខណ៖ពេលដែលអ្នករាល់គ្នាកំពុងស្ថិតក្នុងសភាពអ៊ីហ៍រ៉មពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះកាត់សេចក្តីនូវអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីរ៉ដះ)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះ៖ ១]។ ដូច្នេះទ្រង់បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាទ្រង់កាត់សេចក្តីដោយអនុញ្ញាត(ហាឡាល់)នូវអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នាហាមឃាត់(ហារ៉ម)នូវអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នានិងបញ្ជានូវអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នា។ ដូច្នេះទ្រង់បានចាត់ទុកការអនុញ្ញាតការហាមឃាត់ការបញ្ជានិងការហាមប្រាមថាជាអ្វីដែលជាប់ទាក់ទងនឹងបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីរ៉ដះ)របស់ទ្រង់។ ហើយរឿងទាំងនេះគឺជាប្រភេទផ្សេងៗគ្នានៃបន្ទូលដូច្នេះវាចង្អុលបង្ហាញថាទ្រង់បញ្ជាដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់ហាមប្រាមដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់អនុញ្ញាតដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់និងហាមឃាត់ដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់។ រីឯពួកគុលឡាព៊ីយយ៉ះវិញពួកគេនិយាយថា៖ គ្មានអ្វីមួយក្នុងចំណោមរឿងទាំងនោះកើតឡើងដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់ឡើយផ្ទុយទៅវិញវាមានតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់(កាឌីម) និងជាភាពចាំបាច់នៃអង្គរបស់ទ្រង់ដោយមិនមែនជាអ្វីដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នានិងមិនមែនស្ថិតក្រោមព្រះចេស្ដារបស់ទ្រង់ឡើយ។ រីឯពួកមុតាហ្ស៊ីឡះរួមជាមួយពួកជះហ៍មីយយ៉ះពួកគេនិយាយថា៖ រឿងទាំងអស់នោះគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតមក(ម័ខលូក)ដាច់ដោយឡែកពីទ្រង់ហើយទ្រង់គ្មានបន្ទូលណាមួយដែលស្ថិតនៅលើអង្គរបស់ទ្រង់ឡើយមិនថាដោយបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់ឬដោយគ្មានបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់ឡើយ។ ហើយភស្តុតាងស្រដៀងគ្នានេះមានច្រើនណាស់នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម។ ផ្នែកមួយ៖ គុណសម្បត្តិនៃឆន្ទ៖បំណងប្រាថ្នា(ស៊ីហ្វាតុលអ៊ីរ៉ដះ)៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរគឺនៅក្នុង «បំណងប្រាថ្នា(អាល់អ៊ីរ៉ដះ)» និង «សេចក្តីស្រឡាញ់(អាល់ម៉ាហាប់ពះ)» ដូចបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់បទបញ្ជារបស់ទ្រង់នៅពេលដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីរ៉ដះ)លើកិច្ចការអ្វីមួយគឺទ្រង់គ្រាន់តែមានបន្ទូលទៅកាន់វាថា៖ “ចូរកើតឡើង” នោះវាក៏កើតឡើងភ្លាម﴾ [ស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីន៖ ៨២]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយចូរឯងកុំនិយាយចំពោះកិច្ចការអ្វីមួយឡើយថា៖ “ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំនឹងធ្វើកិច្ចការនោះនៅថ្ងៃស្អែក” * លើកលែងតែពោលថា៖ “ប្រសិនបើអល់ឡោះមានចេតនា(អ៊ីនស្ហាអល់ឡោះ)”﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កះហ្វ៖ ២៣-២៤]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់អ្នករាល់គ្នានឹងចូលទៅក្នុងវិហារម៉ាស្ជិឌុលហារ៉មប្រសិនបើអល់ឡោះមានចេតនា(អ៊ីនស្ហាអល់ឡោះ) ដោយសុខក្សេមក្សាន្ត...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាត់ហ៍៖ ២៧]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលយើងមានបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីរ៉ដះ)ចង់បំផ្លាញភូមិឋានណាមួយយើងបានបញ្ជាដល់ពួកអ្នកមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភនៃភូមិឋាននោះរួចពួកគេក៏បានប្រព្រឹត្តអំពើបាបកម្មល្មើសនៅក្នុងនោះដូច្នេះទណ្ឌកម្មក៏សមហេតុផលធ្លាក់លើភូមិឋាននោះ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រ៉ា៖ ១៦]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿...ហើយនៅពេលដែលអល់ឡោះមានបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីរ៉ដះ)ផ្តល់គ្រោះអាក្រក់ដល់ក្រុមមនុស្សណាមួយនោះគឺគ្មានអ្វីអាចរារាំងវាបានឡើយ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់រ៉ាក់ដ៍៖ ១១]។

និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿...ហើយនៅពេលដែលយើងមានចេតនា(ស្ហ៊ីកណា) យើងនឹងផ្លាស់ប្តូរជំនួសពួកគេនូវមនុស្សដូចជាពួកគេជាការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងពិតប្រាកដ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនសាន៖ ២៨]។ និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើយើងមានចេតនា(ស្ហ៊ីកណា) យើងពិតជានឹងដកយកចេញនូវអ្វីដែលយើងបានបញ្ចុះវ៉ាហ៊ីមកកាន់ឯងជាមិនខាន...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្រ៉ា៖ ៨៦] និងអាយ៉ាត់ស្រដៀងគ្នានេះជាច្រើននៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម។ ពីព្រោះពាក្យដែលធ្វើឱ្យកិរិយាស័ព្ទបច្ចុប្បន្ន(មុឌរ៉ៀក)ក្លាយជាចាហ្សាំ(ច្បាស់ការ) និងពាក្យណាស៊ាប់គឺកំណត់កិរិយាស័ព្ទនោះសម្រាប់អនាគតកាលដូចជាពាក្យ «អ៊ីន (ប្រសិនបើ)» និង «អាន់ (ដែល)» ហើយដូចគ្នានេះដែរពាក្យ «អ៊ីហ្សា (នៅពេលដែល)» គឺជាកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ពេលវេលានៅពេលអនាគត។ ដូច្នេះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿នៅពេលដែលទ្រង់មានបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីហ្សាអារ៉ដា)﴾ និង ﴿ប្រសិនបើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មានចេតនា(អ៊ីនស្ហាអល់ឡោះ)﴾ និងពាក្យស្រដៀងគ្នានេះតម្រូវឱ្យមានការកើតឡើងនៃបំណងប្រាថ្នា(អ៊ីរ៉ដះ)នៅពេលអនាគតនិងឆន្ទ៖ចេតនា(ម៉ាស្ហីអះ)នៅពេលអនាគត។ គុណសម្បត្តិនៃសេចក្តីស្រឡាញ់និងការពេញចិត្ត(ស៊ីហ្វាតាល់មះហាប់ពះវ៉ាររ៉ីដា)៖ ហើយដូចគ្នានេះដែរគឺនៅក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់(អាល់ម៉ាហាប់ពះ) និងការពេញចិត្ត(អាល់រ៉ីដា) អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរឯង(មូហាំម៉ាត់ (ﷺ))ពោលថា៖ ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាស្រឡាញ់អល់ឡោះចូរអ្នករាល់គ្នាដើរតាមខ្ញុំនោះអល់ឡោះនឹងស្រឡាញ់អ្នករាល់គ្នា...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន៖ ៣១]។ ពីព្រោះអាយ៉ាត់នេះចង្អុលបង្ហាញថានៅពេលដែលពួកគេដើរតាមលោកទើបអល់ឡោះស្រឡាញ់ពួកគេ។ ដ្បិតទ្រង់បានកំណត់ពាក្យ «អល់ឡោះនឹងស្រឡាញ់អ្នករាល់គ្នា(យូហ៍ពីពគូមុលឡោះ)» ជាចាហ្សាំដែលជាចម្លើយចំពោះបទបញ្ជា(ជ៉ាវ៉ាពុលអាំរ) ហើយវាមានអត្ថន័យជាលក្ខខណ្ឌដែលមានសេចក្តីថា៖ ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាដើរតាមខ្ញុំនោះអល់ឡោះនឹងស្រឡាញ់អ្នករាល់គ្នា។ ហើយគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាចម្លើយចំពោះលក្ខខណ្ឌនិងបទបញ្ជាគឺកើតឡើងនៅក្រោយលក្ខខណ្ឌនោះមិនមែនកើតឡើងមុននោះឡើយ។ ដូច្នេះសេចក្តីស្រឡាញ់របស់អល់ឡោះចំពោះពួកគេគឺកើតមានឡើងបន្ទាប់ពីការដើរតាមរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះ។ រីឯពួកដែលជំទាស់ខ្វែងគំនិតវិញ៖ ក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលនិយាយថាគ្មានសេចក្តីស្រឡាញ់ណាមួយឡើយផ្ទុយទៅវិញបំណងពិតប្រាកដគឺសំដៅលើរង្វាន់ផលបុណ្យដែលត្រូវបានបង្កើតមក(សត្វលោក/ម័ខលូក) ហើយក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលនិយាយថាផ្ទុយទៅវិញវាជាសេចក្តីស្រឡាញ់ដែលមានតាំងពីអតីតកាលឥតកាលកំណត់មិនថាជាបំណងប្រាថ្នាឬជាគុណសម្បត្តិផ្សេងទៀតឡើយ។ ប៉ុន្តែគម្ពីរគួរអានបានចង្អុលបង្ហាញលើទស្សន៖របស់ពួកសាឡាហ្វនិងបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)នៃស៊ុននះដែលផ្ទុយស្រឡះពីទស្សន៖ទាំងពីរនោះ។