ដកស្រង់ចេញពីកេរដំណែលអ្នកប្រាជ្ញឥស្លាម

[ពីកេរដំណែលរបស់ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ] «អាល់ម៉ាសាអ៊ីល វ៉ាល់អាជ្ហ៊ីបះ» (ដែលក្នុងនោះមាន «ចម្លើយចំពោះសំណួររបស់ប្រជាជននៅតំបន់រ៉ាហ៍បះ») ដោយស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ។ ភ្ជាប់មកជាមួយនូវ «អ៊ិខ់តិយារ៉ាត ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ» ដោយអ្នកប្រាជ្ញដ៏ល្បីល្បាញ ហាភីស មូហាំម៉ាដ ប៊ីន អាប់ឌុលហាឌី និង «ជីវប្រវត្តិរបស់ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ» ដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្លាម ហាភីស អައްហ្សាហាប៊ី។ អ្នកនិពន្ធ៖ តាក់គីយូឌីន អាប់ប៊ូ អល់អាបបាស អាហ៍ម៉ាដ ប៊ីន អាប់ឌុលហាលីម ប៊ីន អាប់ឌុសសាលាម ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាប់ប៊ី អាល់កាស៊ីម ប៊ីន មូហាំម៉ាដ អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ អាល់ហារ៉ានី អាល់ហាន់បាលី អាល់ឌីម៉ាស៊ីគី (ទទួលមរណភាព៖ ឆ្នាំ ៧២៨ ហ.ស)។ អ្នកស្រាវជ្រាវ៖ អាប់ប៊ូ អាប់ឌុលឡោះ ហូសេន ប៊ីន អូកាសហះ។ អ្នកបោះពុម្ព៖ អាល់ហ្វារូក អាល់ហាស៊ីសះ លីតតាប៊ីអះ វ៉ានណាស៊ីរ - ទីក្រុងគែរ។ ការបោះពុម្ព៖ លើកទីមួយ ឆ្នាំ ១៤២៥ ហ.ស - ២០០៤ គ.ស។ ចំនួនភាគ៖ ១។ [សៀវភៅនេះត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ ហើយលេខទំព័រគឺស្របតាមការបោះពុម្ពដើម] _________ ថ្ងៃទី ៣ ខែ ៨ ឆ្នាំ ១៤៣០ ហ.ស - ២៥ ខែ ៧ ឆ្នាំ ២០០៩ គ.ស (*) អ្នករៀបរៀងសៀវភៅសម្រាប់កម្មវិធី «អាស្ហាមីលះ» (មូហាំម៉ាដ អាល់ម៉ាន់សួរ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះគឺជាបណ្តុំឯកសារដ៏សំខាន់មួយរបស់ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ដែលត្រូវបានប្រមូលផ្តុំ និងស្រាវជ្រាវដោយលោកគ្រូ ហូសេន អូកាសហះ (សូមអល់ឡោះតបស្នងនូវអំពើល្អដល់លោក)។ សារៈសំខាន់នៃបណ្តុំនេះគឺវាមានភាពពិសេសត្រង់ថា មានបញ្ហា (ម៉ាសាអ៊ីល) ចំនួន ២១ ដែលមិនមាននៅក្នុងបណ្តុំផ្សេងៗទៀត ដូចជា «ម៉ាចមូអុលហ្វាតាវ៉ា», «ហ្សាមិអុលម៉ាសាអ៊ីល» និង «ហ្សាមិអុររ៉ាសាអ៊ីល» ជាដើម។ អ្វីដែលធ្វើឱ្យបណ្តុំនេះមានភាពលេចធ្លោ គឺវាមានផ្ទុកនូវសំណួរដែលគេស្គាល់ថា «សំណួររបស់ប្រជាជនតំបន់រ៉ាហ៍បះ» តាមលំដាប់លំដោយដើមរបស់វា ដែលសំណួរខ្លះធ្លាប់ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយខ្ចាត់ខ្ចាយនៅក្នុង «ម៉ាចមូអុលហ្វាតាវ៉ា» ដោយមិនបានបញ្ជាក់ថាវាជាសំណួររបស់ប្រជាជនតំបន់រ៉ាហ៍បះនោះទេ។ បណ្តុំនេះក៏បានផ្អែកលើឯកសារដើមជាសាត្រាស្លឹករឹត ដែលខុសពីឯកសារនៅក្នុង «ម៉ាចមូអុលហ្វាតាវ៉ា» ដូច្នេះវាអាចយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការកែតម្រូវហ្វាតាវ៉ាដែលត្រួតគ្នាបាន។ បណ្តុំនេះក៏មានផ្ទុកនូវ «អ៊ិខ់តិយារ៉ាត ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ» របស់សិស្សដ៏ស្មោះត្រង់របស់លោក គឺអ្នកប្រាជ្ញ ហាភីស អ៊ីបន អាប់ឌុលហាឌី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយក្នុងទម្រង់កម្មវិធី «អាស្ហាមីលះ» ពីមុនមកឡើយ។ លើសពីនេះ បណ្តុំនេះក៏មានផ្ទុកនូវជីវប្រវត្តិដ៏សំខាន់របស់ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ ដែលសរសេរដោយអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រអ៊ីស្លាមដ៏ល្បីល្បាញ អައްហ្សាហាប៊ី (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) ហើយតាមដែលខ្ញុំដឹង ជីវប្រវត្តិនេះមិនត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅកន្លែងណាផ្សេងក្រៅពីបណ្តុំនេះទេ។ [ការងាររបស់ខ្ញុំនៅក្នុងកំណែអេឡិចត្រូនិកនេះ៖] ១ - ខ្ញុំបានប្រមូលហ្វាតាវ៉ាដែលត្រួតគ្នានៅក្នុងបណ្តុំនេះ ជាមួយនឹង «ម៉ាចមូអុលហ្វាតាវ៉ា» និង «ហ្សាមិអុលម៉ាសាអ៊ីល» រួចរៀបចំវាឡើងវិញតាមលំដាប់នៃបណ្តុំនេះ ហើយផ្ទៀងផ្ទាត់វា។ ខ្ញុំបានរក្សាទុកពាក្យពេចន៍នៃបណ្តុំនេះក្នុងករណីដែលមានភាពខុសគ្នានៃពាក្យ ហើយពេលខ្លះខ្ញុំបានកត់សម្គាល់ភាពខុសគ្នានេះនៅត្រង់ផ្នែកខាងក្រោមនៃទំព័រ (Footnote) ឬខ្លះទៀតខ្ញុំមិនបានបញ្ជាក់ឡើយ។ ២ - ខ្ញុំបានបន្ថែមបញ្ហា (ម៉ាសាអ៊ីល) ចំនួន ២១ ដែលមានតែនៅក្នុងបណ្តុំនេះប៉ុណ្ណោះ ហើយបានផ្ទៀងផ្ទាត់វា។ ខ្ញុំបានសម្គាល់បញ្ហាទាំងនេះដោយសញ្ញាផ្កាយ (*) នៅក្នុងបញ្ជីមាតិកា។ ៣ - ខ្ញុំបានបន្ថែមសៀវភៅ «អ៊ិខ់តិយារ៉ាត» ដោយផ្អែកលើការផ្ទៀងផ្ទាត់ចុងក្រោយនៅក្នុង «ម៉ាចមូអុររ៉ាសាអ៊ីល ហាភីស អ៊ីបន អាប់ឌុលហាឌី» ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវដដែល។ ដោយសារអ្នកស្រាវជ្រាវមិនបានដាក់លេខរៀងឱ្យ «អ៊ិខ់តិយារ៉ាត» ទាំងនេះ ខ្ញុំក៏បានប្រើប្រាស់លេខរៀងពីការស្រាវជ្រាវមួយទៀតនៃសៀវភៅដដែល ដែលបោះពុម្ពដោយ «ដារុលអាឡាមុលហ្វាវ៉ាអ៊ីដ» ក្នុងគម្រោងដ៏អស្ចារ្យ «ស្នាដៃរបស់ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ និងការងារដែលពាក់ព័ន្ធ»។ ៤ - ខ្ញុំបានបន្ថែមជីវប្រវត្តិរបស់ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម ដោយអައްហ្សាហាប៊ី ហើយបានផ្ទៀងផ្ទាត់វា។ ៥ - អ្នកស្រាវជ្រាវ (សូមអល់ឡោះតបស្នងអំពើល្អដល់លោក) បានបញ្ចូល «ការរៀបចំអ៊ិខ់តិយារ៉ាត ស្ហៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបន តៃមីយ៉ះ ដោយហាភីស អ៊ីបន អាប់ឌុលហាឌី» នៅក្នុងបណ្តុំនេះ ប៉ុន្តែខ្ញុំយល់ថាវាមិនសមស្របក្នុងការបន្ថែមវាទៅក្នុងកំណែអេឡិចត្រូនិកនេះទេ ព្រោះវាធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការស្វែងរកមានភាពត្រួតគ្នា។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានជំនួសវាដោយបញ្ជីមាតិកាសម្រាប់ «អ៊ិខ់តិយារ៉ាត» ដែលរៀបចំដោយអ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់នៅក្នុង «ម៉ាចមូអុររ៉ាសាអ៊ីល ហាភីស អ៊ីបន អាប់ឌុលហាឌី» ហើយខ្ញុំបានប្តូរលេខទំព័រឱ្យស្របតាមលេខរៀងនៃបណ្តុំនេះ។ ដោយព្រះនាមអល់ឡោះ អ្នកមានមេត្តាធម៌បំផុត អ្នកអាណិតស្រឡាញ់បំផុត។ ១ - អាល់ម៉ាសាអ៊ីល វ៉ាល់អាជ្ហ៊ីបះ (បញ្ហា និងចម្លើយ)

លើការជូតលើស្រោមជើង (ខូហ្វៃន)។ ចំណែកអ្នកដែលបែងចែកការធ្វើដំណើរទៅជាខ្លី និងវែង ហើយកំណត់វិធានខ្លះសម្រាប់ករណីនេះ និងខ្លះទៀតសម្រាប់ករណីនោះ ឬកំណត់ថាវាទាំងអស់ទាក់ទងនឹងការធ្វើដំណើរឆ្ងាយនោះ គឺគ្មានភស្តុតាងណាមួយដែលចាំបាច់ត្រូវយោងទៅរកឡើយ។ អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ ជំពូក ត្រូវបានសួរដល់លោក (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសប្រណីដល់លោក និងពេញចិត្តចំពោះលោក) អំពីការជួលដីដែលទទួលបានពីការបែងចែករបស់រដ្ឋ (អ៊ីកត Variations) តើវាត្រឹមត្រូវ ឬមោឃៈ? ដោយសារក្នុងមហ្សហាប់ (សាលាគំនិត) របស់អ៊ីម៉ាម ស៊ីហ្វៃអី មានពីរមតិ ហើយក៏មានអ្នកដែលបានកាត់សេចក្តីលើរឿងនេះដែរ។ លោកបានឆ្លើយថា៖ ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះ។ ការជួលដីអ៊ីកត (ដីដែលរដ្ឋផ្តល់សិទ្ធិឱ្យប្រើប្រាស់) គឺត្រឹមត្រូវ ដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានបញ្ជាក់។ ខ្ញុំមិនដឹងថាមានអ្នកប្រាជ្ញមូស្លីមណាម្នាក់និយាយថាវាមិនត្រឹមត្រូវនោះទេ ទាំងពីក្រុមអ្នកដើរតាមអ៊ីម៉ាមទាំងបួន ឬអ្នកដទៃទៀត។ អ្នកណាដែលចេញហ្វត្វា (សេចក្តីសម្រេចផ្លូវច្បាប់) ក្នុងសម័យកាលរបស់យើងថាវាមិនត្រឹមត្រូវ គឺពួកគេគ្មានភស្តុតាងយោងពីអ៊ីម៉ាមទាំងបួន ឬពីមូស្លីមដទៃទៀតឡើយ។ មូលដ្ឋានគ្រឹះរបស់ពួកគេក្នុងរឿងនេះ គឺគ្រាន់តែថាគ្រូរបស់ពួកគេខ្លះធ្លាប់ចេញហ្វត្វាថាវាមិនត្រឹមត្រូវ។ ភស្តុតាងរបស់ពួកគេគឺថា អ្នកដែលទទួលបានដី (មុកតអ) មិនបានកាន់កាប់កម្មសិទ្ធិលើផលប្រយោជន៍ដីនោះទេ ដូច្នេះអ្នកជួលក៏មិនទទួលបានផលប្រយោជន៍ដែរ ហើយការជួលនោះនឹងក្លាយជាមិនស្ថិតស្ថេរ ដូច្នេះវាមិនអនុញ្ញាតឡើយ ដូចករណីអ្នកខ្ចីរបស់គេយកទៅជួលបន្ត។ ការពិភាក្សានេះមានពីរចំណុច៖ ទីមួយ៖ គ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិបង្កើតមតិថ្មីក្នុងសាសនាឥស្លាមលើបញ្ហាទូទៅដែលមូស្លីមបានប្រតិបត្តិបន្តគ្នាមកពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើមានការសង្ស័យកើតឡើងលើរឿងនេះ វាគឺជាប្រភេទនៃការសង្ស័យរបស់ក្រុមអ្នកវង្វេងដែលចង់បំផ្លាញសាសនា ហើយការសង្ស័យជាច្រើនទៀតគឺខ្លាំងជាងការសង្ស័យនេះទៅទៀត។ ចម្លើយចំពោះរឿងនេះមានពីរផ្លូវ៖ ទីមួយ៖ ការជួលរបស់ដែលបានខ្ចីមក គឺមានការខ្វែងគំនិតគ្នា ប៉ុន្តែប្រសិនបើម្ចាស់អនុញ្ញាតឱ្យជួលបន្ត នោះវាជាការអនុញ្ញាត។ ស៊ុលតង់ (អ្នកដឹកនាំ) ដែលផ្តល់ដីអ៊ីកត បានអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេប្រើប្រាស់ដីនោះតាមរយៈការធ្វើកសិកម្ម ការជួល និងការដាំដុះ។ ទីពីរ៖ ផលប្រយោជន៍ទាំងនេះមិនដូចការខ្ចីរបស់របរឡើយ ព្រោះស៊ុលតង់មិនមែនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើផលប្រយោជន៍ទាំងនេះទេ ប៉ុន្តែវាជាសិទ្ធិរបស់មូស្លីមទាំងអស់ ហើយជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកគេ។ ស៊ុលតង់គ្រាន់តែជាអ្នកបែងចែកផលប្រយោជន៍ទាំងនោះរវាងពួកគេប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះពួកគេទទួលបានសិទ្ធិដោយសារភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ មិនមែនដោយសារការអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ឡើយ ដូចដែលអ្នកទទួលបានផលពីដីវ៉ាក់ហ្វ (ទ្រព្យសម្បត្តិបរិច្ចាគ) ទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីដីនោះ។ ប្រសិនបើអ្នកទទួលបានដីវ៉ាក់ហ្វជួលដីនោះបន្ត វាជាការអនុញ្ញាត ទោះបីជាការជួលនោះនឹងត្រូវបញ្ចប់នៅពេលអ្នកទទួលបានដីនោះស្លាប់ទៅ តាមមតិអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនក៏ដោយ ព្រោះអ្នកជំនាន់ក្រោយទទួលបានសិទ្ធិវ៉ាក់ហ្វពីអ្នកផ្តល់វ៉ាក់ហ្វ មិនមែនពីអ្នកជំនាន់មុនឡើយ។ នេះខុសពីមរតក។ ហេតុនេះហើយបានជាអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ថា ការជួលមិនមោឃៈដោយសារការស្លាប់របស់អ្នកដែលទ្រព្យសម្បត្តិនោះត្រូវផ្ទេរទៅឱ្យអ្នកទទួលមរតកឡើយ។ នេះគឺជាមតិរបស់ម៉ាលិក ស៊ីហ្វៃអី និងអាហ្មាត់។ ចំណែកអាប៊ូហានីហ្វាហ៍ និយាយថាវាត្រូវមោឃៈ ព្រោះតាមគោលការណ៍របស់លោក អ្នកជួលមិនទាន់កាន់កាប់ផលប្រយោជន៍នោះទេ...។ ចំណែកករណីដែលអ្នកជួលគឺជាអ្នកទទួលបានដីវ៉ាក់ហ្វ នោះការជួលនឹងត្រូវមោឃៈតាមមតិដែលត្រឹមត្រូវបំផុតរបស់អ្នកប្រាជ្ញ...។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះដីអ៊ីកត ប្រសិនបើអ្នកទទួលបានដីនោះស្លាប់ ឬដីនោះត្រូវបានដកហូតវិញ វាក៏ដូចជាករណីអ្នកទទួលបានដីវ៉ាក់ហ្វដែរ គឺការជួលនឹងត្រូវមោឃៈតាមមតិអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន។ ប៉ុន្តែដំណាំរបស់អ្នកជួលនៅតែត្រូវបានការពារ ដោយឱ្យគាត់បន្តកាន់កាប់ដីនោះដោយបង់ថ្លៃជួលសមរម្យរហូតដល់ដំណាំទុំ។ គ្មានភស្តុតាងក្នុងសាសនាណាមួយដែលតម្រូវថា ការជួលនឹងមិនត្រឹមត្រូវលុះត្រាតែវាជាផលប្រយោជន៍ដែលមិនអាចបញ្ចប់ការជួលបាននោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការជួលស្ត្រីជាអ្នកបំបៅដោះកូន (ស្ត្រីមេដោះ) គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន ស៊ូណាន់ន់ និងការឯកភាព (អ៊ីជ្មា) ទោះបីជាមានលទ្ធភាពដែលស្ត្រីនោះស្លាប់ ហើយការជួលត្រូវបញ្ចប់ដោយការឯកភាពក៏ដោយ។ ដូច្នេះ ការជួលគឺត្រឹមត្រូវតាមបទបញ្ញត្តិ និងការឯកភាពគ្នាក្នុងករណីជាច្រើន ទោះបីជាមានលទ្ធភាពនៃការបញ្ចប់ការជួលក្នុងអំឡុងពេលកំណត់ក៏ដោយ។ អ្នកណាដែលដាក់លក្ខខណ្ឌថាការជួលត្រូវតែមិនអាចបញ្ចប់បាន គឺបានប្រឆាំងនឹងបទបញ្ញត្តិ និងការឯកភាព។ គ្មានអ្នកប្រាជ្ញណាម្នាក់ដែលគេយោងតាមមតិរបស់ពួកគេបាននិយាយថា ការជួលដីអ៊ីកតមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ ដូច្នេះ តើធ្វើដូចម្តេចទើបអាចឱ្យនរណាម្នាក់និយាយអ្វីដែលមិនធ្លាប់មានអ្នកណានិយាយពីមុនមកបាន? អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។

ជំពូក មានសំណួរមួយត្រូវបានសួរទៅកាន់លោក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) អំពីបុរសម្នាក់ដែលជាប់កាតព្វកិច្ចងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ហ្គូសល) ប៉ុន្តែនៅពេលនោះគាត់គ្មានប្រាក់សម្រាប់បង់ថ្លៃចូលបន្ទប់ទឹកសាធារណៈ (ហាំម៉ាម) ហើយគាត់ក៏មិនអាចងូតទឹកត្រជាក់បានដែរ ដោយសារអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង។ បន្ទាប់មក គាត់ក៏បានធ្វើតៃយាំមុំ (ការសម្អាតខ្លួនដោយដី) រួចធ្វើសឡាត។ គាត់មានតួនាទីប្រចាំនៅក្នុងវិហារ (ម៉ាស្ជិទ) ដែលត្រូវអានគម្ពីរនៅទីនោះ គាត់ក៏បានបំពេញតួនាទីនោះ រួចក្រោយមកទើបគាត់ចូលទៅងូតទឹកក្នុងបន្ទប់ទឹក។ តើគាត់មានបាបដែរឬទេចំពោះការធ្វើតៃយាំមុំ ការធ្វើសឡាត ការអានគម្ពីរក្នុងតួនាទីរបស់គាត់ និងការស្នាក់នៅក្នុងវិហារនោះ? លោកបានឆ្លើយតបថា៖ ការសរសើរទាំងឡាយគឺជារបស់អល់ឡោះ ម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។ គាត់មិនមានបាបចំពោះសកម្មភាពទាំងនោះឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ គាត់បានអនុវត្តតាមអ្វីដែលត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យធ្វើ។ អ្នកណាដែលខ្លាចថាប្រសិនបើគាត់ងូតទឹកត្រជាក់ វានឹងធ្វើឱ្យគាត់ឈឺក្បាល ឬផ្តាសាយ ឬជំងឺផ្សេងៗទៀត ហើយគាត់មិនអាចរកទឹកក្តៅងូតបានទេ នោះគាត់ត្រូវធ្វើតៃយាំមុំ (ទោះបីជាគាត់ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជូណុប/មានមន្ទិលក៏ដោយ) ហើយធ្វើសឡាត។ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់មហាជនអ្នកប្រាជ្ញឥស្លាម ដូចជា អ៊ីម៉ាមម៉ាលិក, អ៊ីម៉ាមស្ហាហ្វីអី, អ៊ីម៉ាមអាហ្មាត់ ប៊ិន ហាន់បាល និងអ្នកដទៃទៀត។ សូម្បីតែក្នុងករណីដែលគាត់មានកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិ (វីរដ) នៅពេលយប់ ហើយគាត់ជួបនឹងស្ថានភាពជូណុប ខណៈដែលទឹកត្រជាក់បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់គាត់ នោះគាត់ត្រូវធ្វើតៃយាំមុំ ហើយធ្វើសឡាតវីរដ (ស៊ូណាន់ន់) របស់គាត់ រួមទាំងអានគម្ពីរគួរអានទាំងក្នុងសឡាត និងក្រៅសឡាត។ គាត់មិនត្រូវបោះបង់ចោលកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិរបស់គាត់ឡើយ ដោយសារតែការមិនអាចងូតទឹកបាន។ តើគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតនោះឡើងវិញ (កូដោះ) ឬទេ? មានពីរទស្សនៈ៖ ១. មិនចាំបាច់ធ្វើឡើងវិញទេ៖ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាមម៉ាលិក និង អ៊ីម៉ាមអាហ្មាត់ ក្នុងចំណោមរាយការណ៍មួយរបស់លោក។ ២. ត្រូវធ្វើឡើងវិញ៖ នេះគឺជាទស្សនៈរបស់ អ៊ីម៉ាមស្ហាហ្វីអី និង អ៊ីម៉ាមអាហ្មាត់ ក្នុងរាយការណ៍មួយទៀត។ នេះសម្រាប់ករណីដែលគាត់ស្ថិតនៅក្នុងលំនៅដ្ឋាន (មិនមែនអ្នកដំណើរ)។ ចំពោះអ្នកដំណើរវិញ គឺកាន់តែមិនចាំបាច់ធ្វើឡើងវិញទៅទៀត ហើយនេះគឺជាទស្សនៈមួយរបស់ អ៊ីម៉ាមស្ហាហ្វីអី។ អ្នកណាដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើសឡាតដោយការតៃយាំមុំ នោះគាត់ក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យអានគម្ពីរគួរអាន និងស្នាក់នៅក្នុងវិហារដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ ទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុតគឺ គាត់មិនចាំបាច់ធ្វើសឡាតឡើងវិញឡើយ ហើយក៏មិនមែនសម្រាប់តែគាត់ម្នាក់នោះទេ គឺសម្រាប់អ្នកណាក៏ដោយដែលធ្វើសឡាតតាមលទ្ធភាពរបស់ខ្លួន មិនថាការជូណុបនោះកើតឡើងដោយរឿងហាឡាល (អនុញ្ញាត) ឬហារ៉ាម (ហាមឃាត់) ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែអ្នកដែលប្រព្រឹត្តរឿងហារ៉ាម គាត់មានបាបនៃការជូណុប និងភាពស្មោកគ្រោកនៃអំពើបាប។ ប្រសិនបើគាត់សារភាពកំហុស (តៅបាត់) និងសម្អាតខ្លួនដោយទឹក អល់ឡោះនឹងស្រឡាញ់គាត់ ព្រោះអល់ឡោះស្រឡាញ់អ្នកដែលសារភាពកំហុស និងស្រឡាញ់អ្នកដែលសម្អាតខ្លួន។ ប្រសិនបើគាត់សម្អាតខ្លួនដោយទឹកតែមិនបានសារភាពកំហុស នោះគាត់បានសម្អាតភាពជូណុប ប៉ុន្តែមិនបានសម្អាតភាពស្មោកគ្រោកនៃអំពើបាបឡើយ ព្រោះអំពើបាបនោះគ្មានអ្វីលុបលាងបានក្រៅពីការសារភាពកំហុស (តៅបាត់) នោះទេ។ ក្នុងករណីដែលគាត់គ្មានប្រាក់បង់ថ្លៃឱ្យម្ចាស់បន្ទប់ទឹក ហើយម្ចាស់បន្ទប់ទឹកមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ចូលដោយជំពាក់ប្រាក់ ឬគាត់គ្មានអ្វីសម្រាប់ដាក់បញ្ចាំ ឬម្ចាស់បន្ទប់ទឹកមិនព្រមទទួលយកការដាក់បញ្ចាំ នោះគាត់អាចធ្វើតៃយាំមុំ និងធ្វើសឡាតបានដោយគ្មានការសង្ស័យ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើម្ចាស់បន្ទប់ទឹកអនុញ្ញាតឱ្យជំពាក់ (ដូចជាទម្លាប់របស់មនុស្សជាច្រើន) ឬទទួលយកការដាក់បញ្ចាំ តើគាត់ត្រូវចូលដោយជំពាក់ថ្លៃសេវាដែរឬទេ? ក្នុងរឿងនេះមានពីរទស្សនៈ។ ទស្សនៈដែលច្បាស់លាស់ជាងគឺ ប្រសិនបើវាជាទម្លាប់របស់ម្ចាស់បន្ទប់ទឹកក្នុងការឱ្យជំពាក់ នោះគាត់ត្រូវចូលទៅងូតទឹកតាមទម្លាប់។ ប្រសិនបើម្ចាស់បន្ទប់ទឹកហាមឃាត់គាត់មិនឱ្យចូលដោយគ្មានហេតុផលសមរម្យ (ទាំងដែលគាត់នឹងសងថ្លៃសេវាឱ្យ) ដោយសារតែការស្អប់ខ្ពើម ឬហេតុផលផ្សេងទៀត នោះគាត់អាចចូលបានដោយមិនចាំបាច់សុំការយល់ព្រមពីម្ចាស់បន្ទប់ទឹក ហើយត្រូវសងថ្លៃសេវានោះវិញ។ ប្រសិនបើគាត់គ្មានប្រាក់សង ហើយម្ចាស់បន្ទប់ទឹកហាមឃាត់ព្រោះគាត់មិនអាចសងភ្លាមៗ ហើយម្ចាស់បន្ទប់ទឹកក៏មិនស្គាល់គាត់ដើម្បីឱ្យជំពាក់បាន នោះគាត់មិនអាចចូលបានឡើយ លុះត្រាតែមានការយល់ព្រមពីម្ចាស់បន្ទប់ទឹក (ផ្ទុយទៅវិញ គាត់ត្រូវធ្វើតៃយាំមុំ និងធ្វើសឡាត ហើយគាត់មិនអាចយកទឹកក្តៅបានឡើយ លុះត្រាតែមានការបង់ថ្លៃ ឬការយល់ព្រមពីម្ចាស់បន្ទប់ទឹក)។ ប្រសិនបើម្ចាស់បន្ទប់ទឹកយល់ព្រមឱ្យយកទឹកក្នុងធុង ប៉ុន្តែមិនយល់ព្រមឱ្យចូលងូតក្នុងបន្ទប់ទឹក នោះគាត់អាចធ្វើបានត្រឹមអ្វីដែលម្ចាស់បន្ទប់ទឹកយល់ព្រមប៉ុណ្ណោះ។ គាត់មានកាតព្វកិច្ចទិញទឹកត្រជាក់ ឬទឹកក្តៅ និងបង់ថ្លៃចូលបន្ទប់ទឹក ប្រសិនបើទឹកនោះអាចរកបានដោយការបង់ថ្លៃសមរម្យ ឬថ្លៃលើសបន្តិចបន្តួចដែលមនុស្សទូទៅអាចទទួលយកបាន ហើយការចំណាយនោះមិនធ្វើឱ្យគាត់ខ្វះខាតទ្រព្យសម្បត្តិសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតខ្លួនឯង គ្រួសារ ឬសងបំណុលគេឡើយ។

អ្វីដែលតម្រូវឱ្យចំណាយ គឺត្រូវចំណាយទៅលើអ្វីដែលចាំបាច់ដូចជា ការចំណាយលើជីវភាព ឬការសងបំណុលជាមុនសិន មុននឹងយកទៅចំណាយលើការទិញទឹក ឬក្នុងករណីដែលគាត់ត្រូវការទឹកនោះ (សម្រាប់សេះ ឬសត្វពាហនៈរបស់គាត់) នោះគាត់ត្រូវចំណាយវាទៅលើការងារនោះ ហើយធ្វើតាយ៉ាំម (Tayammum) ជំនួសវិញ។ អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ មានគេសួរ (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក និងពេញចិត្តចំពោះលោក) អំពីក្រុមមនុស្សមួយចំនួនដែលពន្យារពេលសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ័រ រហូតដល់ក្រោយពេលម៉ាក្រិប ឬពន្យារពេលសឡាតហ្វាចរ រហូតដល់ក្រោយពេលថ្ងៃរះ ដោយពួកគេលើកហេតុផលថា ពួកគេមានការងាររវល់ ដូចជាការធ្វើស្រែចម្ការ ការភ្ជួររាស់ ការនេសាទ និងមុខរបរផ្សេងៗទៀត។ ហើយជួនកាលចម្ងាយរវាងពួកគេ និងទឹកគឺឆ្ងាយ ដែលប្រសិនបើពួកគេទៅរកទឹក នោះការងាររបស់ពួកគេនឹងត្រូវខូចខាត ឬពួកគេកំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជូណូប (មានមន្ទិលកាយ) ដែលត្រូវងូតទឹកសម្អាតខ្លួន។ តើវាអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេធ្វើបែបនោះដែរឬទេ? លោកបានឆ្លើយតបថា៖ ការសរសើរទាំងឡាយគឺជារបស់អល់ឡោះ ម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យនរណាម្នាក់ពន្យារពេលសឡាតពេលថ្ងៃទៅពេលយប់ ឬពន្យារពេលសឡាតពេលយប់ទៅពេលថ្ងៃ ដោយសារតែការងារណាមួយឡើយ មិនថាការច្រូតកាត់ ការភ្ជួររាស់ ការងារសិប្បកម្ម ឬអ្វីផ្សេងទៀតឡើយ។ ក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យពន្យារពេលដោយសារតែស្ថានភាពជូណូប ឬភាពមិនស្អាត (ណាចាស) ឬការនេសាទ ឬការកម្សាន្ត ឬការលេងល្បែង ឬអ្វីផ្សេងពីនេះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ មូស្លីមទាំងអស់មានការឯកភាពគ្នាថា គាត់ត្រូវតែសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ័រនៅពេលថ្ងៃ ហើយសឡាតហ្វាចរមុនពេលថ្ងៃរះ។ គាត់មិនត្រូវបោះបង់ចោលការសឡាតដោយសារតែមុខរបរ ការកម្សាន្ត ឬការងារផ្សេងៗឡើយ។ ម្ចាស់កម្មសិទ្ធិមិនមានសិទ្ធិហាមឃាត់អ្នកក្រោមបង្គាប់របស់ខ្លួន ហើយអ្នកជួលមិនមានសិទ្ធិហាមឃាត់អ្នកស៊ីឈ្នួលរបស់ខ្លួនពីការសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលានោះទេ។ បុរសក៏មិនមានសិទ្ធិហាមឃាត់ភរិយារបស់ខ្លួនពីការសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាដែរ។ នៅពេលណាដែលគាត់ពន្យារពេលសឡាតដោយសារតែមុខរបរ ការនេសាទ ឬការងារផ្សេងទៀត រហូតដល់ថ្ងៃលិច នោះគាត់ត្រូវទទួលទោស។ តាមពិតទៅ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ឃើញថា គាត់ត្រូវតែទទួលទោសប្រហារជីវិត បន្ទាប់ពីត្រូវបានគេអំពាវនាវឱ្យសារភាពកំហុស (តៅបាត់)។ ប្រសិនបើគាត់សារភាពកំហុស និងប្តេជ្ញាថានឹងសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាតាមលទ្ធភាព នោះគាត់ត្រូវតែអនុវត្តតាមនោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់និយាយថា៖ "ខ្ញុំនឹងមិនសឡាតរហូតដល់ក្រោយថ្ងៃលិចទេ ដោយសារខ្ញុំរវល់នឹងការងារ ឬការនេសាទ ឬអ្វីផ្សេងទៀត" នោះគាត់ត្រូវតែទទួលទោសប្រហារជីវិត។ មានការបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «អ្នកណាដែលខកខានសឡាតអាស្រ័រ គឺប្រៀបដូចជាគាត់បានបាត់បង់គ្រួសារ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅទាំងពីរនោះដែរ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលបោះបង់ចោលសឡាតអាស្រ័រ នោះកិច្ចការរបស់គាត់នឹងត្រូវមោឃៈ»។ នៅក្នុងពាក្យបណ្តាំរបស់ អាប់ប៊ូ បាករ ស៊ីឌីក (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) ទៅកាន់ អ៊ូម៉ារ ប៊ីន ខាត់តប (សូមអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះលោក) បានលើកឡើងថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះមានសិទ្ធិនៅពេលយប់ដែលទ្រង់មិនទទួលយកវានៅពេលថ្ងៃ ហើយទ្រង់មានសិទ្ធិនៅពេលថ្ងៃដែលទ្រង់មិនទទួលយកវានៅពេលយប់»។ «ព្យាការី ﷺ ធ្លាប់បានពន្យារពេលសឡាតអាស្រ័រនៅថ្ងៃសមរភូមិខាន់ដក់ ដោយសារតែរវល់នឹងការធ្វើជីហាតប្រឆាំងនឹងពួកកាហ្វេរ រួចហើយលោកក៏បានសឡាតវានៅក្រោយពេលម៉ាក្រិប»។ បន្ទាប់មកអល់ឡោះបានបញ្ចុះអាយ៉ាត់ថា៖ ﴿ចូររក្សាសឡាតទាំងឡាយឱ្យបានល្អ ជាពិសេសសឡាតកណ្តាល (អាស្រ័រ)﴾។ ហើយមានការបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងពីរពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «សឡាតកណ្តាល គឺសឡាតអាស្រ័រ»។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបក្រុមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ឃើញថា ការពន្យារពេលនោះត្រូវបានលុបចោលដោយអាយ៉ាត់នេះ។ ពួកគេមិនអនុញ្ញាតឱ្យពន្យារពេលសឡាតក្នុងពេលប្រយុទ្ធឡើយ (ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេតម្រូវឱ្យសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាក្នុងពេលប្រយុទ្ធ)។ នេះគឺជាមហ្សហាប់របស់លោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលីក, អ៊ីម៉ាម សាហ្វីអី និង អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ តាមការយល់ឃើញដ៏ល្បីល្បាញរបស់លោក។ ហើយមានការរាយការណ៍មួយទៀតពីលោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មាត់ ថា ក្នុងពេលប្រយុទ្ធ គេអាចជ្រើសរើសរវាងការសឡាត ឬការពន្យារពេល។ ចំណែកមហ្សហាប់របស់ អាប់ប៊ូ ហានីហ្វាហ៍ គឺឱ្យរវល់នឹងការប្រយុទ្ធ រួចសឡាតនៅក្រោយពេលផុតម៉ោង។ ចំណែកការពន្យារពេលសឡាតសម្រាប់អ្វីដែលមិនមែនជាការធ្វើជីហាត ដូចជាការងារសិប្បកម្ម ការធ្វើស្រែចម្ការ ការនេសាទ ឬការងារផ្សេងៗទៀត គឺគ្មានអ្នកប្រាជ្ញណាម្នាក់អនុញ្ញាតឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដូច្នេះ ទុក្ខវេទនា (វ៉ៃល) នឹងកើតមានដល់អ្នកដែលសឡាត • គឺអ្នកដែលធ្វេសប្រហែសចំពោះសឡាតរបស់ពួកគេ﴾។ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម (សាឡាហ្វ) បាននិយាយថា៖ ពួកគេគឺជាអ្នកដែលពន្យារពេលសឡាតឱ្យហួសពីពេលវេលារបស់វា។ អ្នកខ្លះទៀតនិយាយថា៖ ពួកគេគឺជាអ្នកដែលមិនអនុវត្តសឡាតតាមរបៀបដែលត្រូវបានបញ្ជា ទោះបីជាពួកគេសឡាតក្នុងពេលវេលាក៏ដោយ។ ដូច្នេះ ការពន្យារពេលសឡាតឱ្យហួសពីពេលវេលាគឺហារ៉ាម (ហាមឃាត់) ដោយការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ អ្នកប្រាជ្ញមានការឯកភាពគ្នាថា ការពន្យារពេលសឡាតពេលយប់ទៅពេលថ្ងៃ និងសឡាតពេលថ្ងៃទៅពេលយប់ គឺមានកម្រិតដូចនឹងការពន្យារពេលការถือសីលខែរ៉ាម៉ាដនទៅខែសាវ៉ាល់ដែរ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលនិយាយថា៖ "ខ្ញុំនឹងសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ័រនៅពេលយប់" នោះតាមការឯកភាពរបស់អ្នកប្រាជ្ញ គឺដូចនឹងអ្នកដែលនិយាយថា៖ "ខ្ញុំនឹងមិនถือសីលខែរ៉ាម៉ាដនទេ ហើយនឹងទៅถือសីលនៅខែសាវ៉ាល់វិញ"។ អ្នកដែលត្រូវបានលើកលែងឱ្យពន្យារពេលសឡាត គឺមានតែអ្នកដែលដេកលក់ ឬអ្នកដែលភ្លេចប៉ុណ្ណោះ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលដេកលក់រហូតហួសពេលសឡាត ឬភ្លេចវា នោះចូរគាត់សឡាតនៅពេលដែលគាត់នឹកឃើញ ព្រោះនោះគឺជាពេលវេលារបស់វា ហើយគ្មានការកែតម្រូវណាក្រៅពីនោះឡើយ»។ ដូច្នេះ មិនអនុញ្ញាតឱ្យពន្យារពេលសឡាតឱ្យហួសពីពេលវេលារបស់វា ដោយសារតែស្ថានភាពជូណូប ឬការបាត់បង់អ៊ូឌូ (ហាត់ដាស) ឬភាពមិនស្អាត ឬអ្វីផ្សេងពីនេះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រូវសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ ប្រសិនបើគាត់មានហាត់ដាស ហើយរកទឹកមិនបាន ឬខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារការប្រើប្រាស់ទឹក នោះគាត់ត្រូវធ្វើតាយ៉ាំម ហើយសឡាត។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកដែលមានស្ថានភាពជូណូប ត្រូវធ្វើតាយ៉ាំម ហើយសឡាត ប្រសិនបើរករកទឹកមិនបាន ឬខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារការប្រើប្រាស់ទឹកដោយសារជំងឺ ឬភាពត្រជាក់។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើមានភាពមិនស្អាត (ណាចាស) នៅលើខ្លួនដែលគាត់មិនអាចលាងសម្អាតបាន គាត់ត្រូវសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកដែលអត់មានសម្លៀកបំពាក់ ត្រូវសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលា ទោះបីជាអត់សម្លៀកបំពាក់ក៏ដោយ ហើយមិនត្រូវពន្យារពេលសឡាតរហូតដល់មានសម្លៀកបំពាក់នោះទេ។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកជំងឺត្រូវសឡាតតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងឱ្យទាន់ពេលវេលា ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ អ៊ីមរ៉ាន់ ប៊ីន ហូសៃន ថា៖ «ចូរអ្នកសឡាតក្នុងស្ថានភាពឈរ ប្រសិនបើអ្នកមិនអាចទេ ចូរអង្គុយ ហើយប្រសិនបើអ្នកមិនអាចទៀត ចូរដេកផ្អៀង»។ ដូច្នេះ អ្នកជំងឺដោយការឯកភាពរបស់អ្នកប្រាជ្ញ ត្រូវសឡាតក្នុងស្ថានភាពអង្គុយ ឬដេកផ្អៀង ប្រសិនបើការឈរធ្វើឱ្យជំងឺរបស់គាត់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ហើយគាត់មិនត្រូវពន្យារពេលសឡាតរហូតដល់ហួសម៉ោងដើម្បីសឡាតក្នុងស្ថានភាពឈរនោះទេ។ នេះគឺដោយសារតែការអនុវត្តសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាគឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វារឌូ) ហើយពេលវេលាគឺជាផ្នែកដ៏សំខាន់បំផុតនៃកាតព្វកិច្ចសឡាត ដូចដែលការถือសីលខែរ៉ាម៉ាដនជាកាតព្វកិច្ចក្នុងពេលវេលារបស់វា ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចពន្យារពេលវាបានឡើយ។ ប៉ុន្តែវាអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការរួមបញ្ចូល (ជុំ) រវាងសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ័រនៅអារ៉ាហ្វាត និងរវាងម៉ាក្រិប និងអ៊ីសាកនៅមូសដាលីហ្វាហ៍ ដោយការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីម។ ដូចគ្នានេះដែរ វាអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការរួមបញ្ចូលរវាងសឡាតម៉ាក្រិប និងអ៊ីសាក និងរវាងហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ័រ យោងតាមអ្នកប្រាជ្ញជាច្រើន ក្នុងករណីធ្វើដំណើរ ជំងឺ ឬហេតុផលចាំបាច់ផ្សេងទៀត។ ចំណែកការពន្យារពេលសឡាតពេលថ្ងៃទៅពេលយប់ និងសឡាតពេលយប់ទៅពេលថ្ងៃ គឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ ទោះបីជាការធ្វើដំណើរ ជំងឺ ការងារ ឬមុខរបរណាក៏ដោយ ដោយការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ៊ូម៉ារ ប៊ីន ខាត់តប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ការរួមបញ្ចូលសឡាតពីរដោយគ្មានហេតុផលចាំបាច់ គឺជាអំពើបាបដ៏ធំមួយ»។ ប៉ុន្តែអ្នកធ្វើដំណើរត្រូវសឡាតត្រឹមតែពីររ៉ាកាត ហើយមិនចាំបាច់សឡាតបួនរ៉ាកាតឡើយ។ តាមពិតទៅ ការសឡាតពីររ៉ាកាតគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរ (ក្នុងស្ថានភាពកូស័រ) ដោយការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ អ្នកណាដែលនិយាយថា៖ "វាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរគ្រប់រូបត្រូវសឡាតបួនរ៉ាកាត" នោះគឺដូចនឹងអ្នកដែលនិយាយថា៖ "វាជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរត្រូវតែถือសីលខែរ៉ាម៉ាដន"។ អ្នកទាំងពីរនេះគឺជាការវង្វេងដែលផ្ទុយពីការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីម។ អ្នកដែលនិយាយបែបនេះត្រូវតែអំពាវនាវឱ្យសារភាពកំហុស ប្រសិនបើគាត់សារភាព គឺល្អ បើមិនដូច្នោះទេ គាត់ត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត។ មូស្លីមទាំងអស់មានការឯកភាពគ្នាថា ប្រសិនបើអ្នកធ្វើដំណើរបានសឡាតសឡាតបួនរ៉ាកាតត្រឹមតែពីររ៉ាកាត, សឡាតហ្វាចរពីររ៉ាកាត, ម៉ាក្រិបបីរ៉ាកាត ហើយបានផ្ដាច់សីលខែរ៉ាម៉ាដន (ហើយសងវិញនៅពេលក្រោយ) នោះគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់។ ចំណែកប្រសិនបើគាត់បានถือសីលខែរ៉ាម៉ាដនក្នុងពេលធ្វើដំណើរ ឬសឡាតបួនរ៉ាកាត នោះមានការខ្វែងគំនិតគ្នាយ៉ាងល្បីល្បាញរវាងអ្នកប្រាជ្ញ ដោយអ្នកខ្លះនិយាយថា៖ "វាមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គាត់ឡើយ"។ អ្នកជំងឺអាចពន្យារពេលការถือសីលដោយការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីម ប៉ុន្តែគាត់មិនអាចពន្យារពេលសឡាតបានឡើយដោយការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីម។ [អ្នកធ្វើដំណើរអាចពន្យារពេលការถือសីលដោយការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីម] ប៉ុន្តែគាត់មិនអាចពន្យារពេលសឡាតបានឡើយដោយការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីម។ នេះបង្ហាញឱ្យឃើញថា ការរក្សាសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលាគឺសំខាន់ជាងការถือសីលឱ្យទាន់ពេលវេលា។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿បន្ទាប់មក មានមនុស្សជំនាន់ក្រោយមកជំនួសពួកគេ ដែលពួកគេបានបោះបង់ចោលសឡាត ហើយបានដើរតាមតណ្ហា﴾។ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើមបាននិយាយថា៖ ការបោះបង់ចោលសឡាត គឺការពន្យារពេលវាឱ្យហួសពីពេលវេលារបស់វា ហើយប្រសិនបើពួកគេបោះបង់ចោលវាទាំងស្រុង នោះពួកគេនឹងក្លាយជាអ្នកកាហ្វេរ។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ក្រោយពីខ្ញុំទៅ នឹងមានមេដឹកនាំដែលពន្យារពេលសឡាតឱ្យហួសពីពេលវេលារបស់វា ដូច្នេះចូរអ្នកសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលា រួចហើយចូរធ្វើការសឡាតជាមួយពួកគេជាការសឡាតណាហ្វិល (បន្ថែម)»។ ម៉ូស្លីមបានរាយការណ៍ពី អាប់ប៊ូហ្សារ ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើអ្នកនឹងធ្វើដូចម្តេច ប្រសិនបើអ្នកស្ថិតនៅក្រោមមេដឹកនាំដែលពន្យារពេលសឡាតឱ្យហួសពីពេលវេលារបស់វា ឬធ្វើឱ្យសឡាតបាត់បង់ពេលវេលារបស់វា? ខ្ញុំបានសួរថា៖ តើលោកបញ្ជាឱ្យខ្ញុំធ្វើអ្វី? លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរអ្នកសឡាតឱ្យទាន់ពេលវេលា ហើយប្រសិនបើអ្នកជួបពួកគេកំពុងសឡាត នោះចូរអ្នកសឡាតជាមួយពួកគេ ព្រោះវាជាការសឡាតណាហ្វិលសម្រាប់អ្នក»។ ហើយពី អ៊ូបាដាហ៍ ប៊ីន សាមិត ពីព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នឹងមានមេដឹកនាំមកគ្រប់គ្រងលើអ្នក ដែលរវល់នឹងកិច្ចការផ្សេងៗ...»។

យោងតាមមធ្យប (សាលាគំនិត) របស់លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មេដ និងលោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក ការបង្រួបបង្រួមសឡាត (ការធ្វើសឡាតពីរពេលក្នុងពេលតែមួយ) គឺអាចធ្វើទៅបានក្នុងករណីមានភក់ជ្រាំ ឬមានខ្យល់បក់ខ្លាំង និងត្រជាក់ខ្លាំង [ឬអ្វីដែលស្រដៀងនឹងនេះ]។ ហើយក៏អនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីដែលកំពុងបំបៅដោះកូនធ្វើការបង្រួបបង្រួមសឡាតបានដែរ ប្រសិនបើការលាងសម្អាតសម្លៀកបំពាក់នៅរាល់ពេលសឡាតនីមួយៗបង្កជាការលំបាកដល់នាង ដែលនេះជាបទបញ្ញត្តិដែលលោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មេដ បានបញ្ជាក់។ អ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាថា តើការបង្រួបបង្រួម និងការបង្រួមសឡាត (កូសរ) តម្រូវឱ្យមានការកំណត់ចេតនា (នីយ៉ាត) ដែរឬទេ? ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនយល់ថា៖ មិនតម្រូវឱ្យមានការកំណត់ចេតនាឡើយ។ នេះគឺជាមធ្យបរបស់លោក អ៊ីម៉ាម ម៉ាលិក, លោក អ៊ីម៉ាម អាប៊ូ ហានីហ្វះ និងជាទស្សនៈមួយក្នុងចំណោមទស្សនៈទាំងពីររបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មេដ ដែលអត្ថបទ និងគោលការណ៍របស់លោកបានចង្អុលបង្ហាញទៅលើចំណុចនេះ។ ចំណែកលោក អ៊ីម៉ាម សាฟីអី និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញនៃមធ្យបរបស់លោក អ៊ីម៉ាម អាហ្មេដ បានលើកឡើងថា៖ តម្រូវឱ្យមានការកំណត់ចេតនា។ ទស្សនៈរបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន គឺជាអ្វីដែលស៊ូណាន់ន់របស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានចង្អុលបង្ហាញ ដូចដែលបញ្ហានេះត្រូវបានពន្យល់យ៉ាងលម្អិតនៅក្នុងកន្លែងរបស់វា។ ហើយអល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលដឹងច្បាស់បំផុត។ * លោក (ស្មៃឃុលអ៊ីស្លាម អ៊ីបនូ តៃមីយ៉ះ) សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក ត្រូវបានគេសួរអំពីការសម្លាប់លោក ហ៊ូសៃន សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក, តើអ្វីជាបទបញ្ញត្តិរបស់វា? តើអ្វីជាបទបញ្ញត្តិចំពោះអ្នកសម្លាប់គាត់? តើអ្វីជាបទបញ្ញត្តិចំពោះ យ៉ាស៊ីដ? តើអ្វីដែលត្រឹមត្រូវអំពីសភាពនៃការសម្លាប់លោក ហ៊ូសៃន និងការចាប់ក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ជាឈ្លើយសឹក រួចបញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុងដាម៉ាស រួមទាំងក្បាលរបស់គាត់ផងដែរ? ហើយតើអ្វីជាបទបញ្ញត្តិចំពោះលោក មូអាវីយ៉ះ ក្នុងរឿងរ៉ាវរបស់លោក ហាសាន់, លោក ហ៊ូសៃន, លោក អាលី, ការសម្លាប់លោក អូស្មាន និងអ្វីដែលស្រដៀងនឹងនេះ? លោកបានឆ្លើយតបថា៖ ការសរសើរទាំងឡាយគឺជារបស់អល់ឡោះ។ ចំពោះលោក អូស្មាន, លោក អាលី និងលោក ហ៊ូសៃន សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ គឺពួកគេត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ក្នុងនាមជាអ្នកស្លាប់ក្នុងផ្លូវអល់ឡោះ (សាហ៊ីដ) ដោយមានការឯកភាពពីក្រុមអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់ស៊ូណាន់ន់ និងក្រុមជំនុំ (អះលូ ស៊ូណះ វ៉ាល់ ជះម៉ាអះ)។ ហើយពិតជាមានហាឌីសដែលត្រឹមត្រូវ (សាហ៊ីហ៍) អំពីលោក អូស្មាន និងលោក អាលី ថាពួកគេជាសាហ៊ីដ និងជាអ្នកដែលនឹងបានចូលឋានសួគ៌។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ សូម្បីតែលោក តាល់ហះ និងលោក ហ្ស៊ូបៃរ ក៏ដូចគ្នាដែរ ដូចដែលមានក្នុងហាឌីសសាហ៊ីហ៍ថា៖ «នៅពេលដែលភ្នំញ័រ ហើយមានលោក អាប់ប៊ូ បាករ, លោក អូស្មាន និងលោក អាលី នៅជាមួយលោក ព្យាការី ﷺ លោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ភ្នំនោះថា៖ ចូរនៅស្ងៀមចុះ ហ៊ីរ៉ា (ឬ អ៊ូហូដ) ព្រោះថាលើអ្នកមានព្យាការីម្នាក់, អ្នកដែលស្មោះត្រង់ម្នាក់ (ស៊ីឌីក) និងសាហ៊ីដពីរនាក់»។ លើសពីនេះ លោកព្យាការី ﷺ បានផ្តល់ដំណឹងដំណឹងល្អអំពីឋានសួគ៌ដល់មនុស្សដប់នាក់ ដែលពួកគេគឺ៖ ខាលីហ្វះទាំងបួន, លោក តាល់ហះ, លោក ហ្ស៊ូបៃរ, លោក សាអ៊ូដ ប៊ីន អាប៊ី វ៉ាក់កូស, លោក សាអ៊ូដ ប៊ីន ហ្សៃដ, លោក អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ីន អូហ្វ និងលោក អាប់ប៊ូ អ៊ូហ្សៃដះ ប៊ីន អាល់ ចារ៉ាហ៍។ ចំពោះគុណធម៌របស់លោក អាប់ប៊ូ បាករ គឺមានច្រើនលើសលប់។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈប្រភពជាច្រើនពីលោកព្យាការី ﷺ ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំអាចយកនរណាម្នាក់នៅលើផែនដីនេះជាមិត្តជិតស្និទ្ធ (ខាលីល) ខ្ញុំនឹងយកលោក អាប់ប៊ូ បាករ ជាមិត្តជិតស្និទ្ធ ប៉ុន្តែសមមិត្តរបស់អ្នក (គឺខ្លួនលោកផ្ទាល់) គឺជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់អល់ឡោះ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សដែលផ្តល់គុណដល់យើងបំផុតតាមរយៈការរួមដំណើរ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ គឺលោក អាប់ប៊ូ បាករ»។ និងមានប្រសាសន៍ថា៖ «កុំឱ្យមានទ្វារណាមួយដែលបើកចូលទៅក្នុងវិហារ (ម៉ាស៊ីដ) ក្រៅពីទ្វាររបស់លោក អាប់ប៊ូ បាករ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោកស្រី អាយ៉ិសះ ថា៖ «ចូរហៅឪពុក និងបងប្រុសរបស់នាងមកឱ្យខ្ញុំ ដើម្បីឱ្យខ្ញុំសរសេរលិខិតមួយសម្រាប់លោក អាប់ប៊ូ បាករ ដែលមនុស្សនឹងមិនមានការខ្វែងគំនិតគ្នាបន្ទាប់ពីខ្ញុំ។ បន្ទាប់មកលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ អល់ឡោះ និងក្រុមអ្នកជំនឿមិនព្រមទទួលយកនរណាក្រៅពីលោក អាប់ប៊ូ បាករ ឡើយ»។ «មានស្ត្រីម្នាក់បានមកជួបលោក ហើយសុំអ្វីមួយពីលោក លោកក៏បានប្រាប់ឱ្យនាងត្រឡប់មកជួបលោកវិញ។ នាងបានសួរថា៖ ចុះបើខ្ញុំមកហើយមិនឃើញលោក? (ហាក់ដូចជានាងចង់និយាយដល់ការស្លាប់) លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកមិនឃើញខ្ញុំទេ ចូរទៅជួបលោក អាប់ប៊ូ បាករ»។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ឱមនុស្សទាំងឡាយ! ខ្ញុំបានមកជួបអ្នករាល់គ្នា ហើយខ្ញុំបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំគឺជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះដែលមកកាន់អ្នករាល់គ្នា ប៉ុន្តែអ្នករាល់គ្នាបាននិយាយថា៖ អ្នកកុហក។ ចំណែកលោក អាប់ប៊ូ បាករ បាននិយាយថា៖ អ្នកនិយាយពិត។ គាត់បានជួយខ្ញុំដោយខ្លួនគាត់ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ តើអ្នករាល់គ្នានឹងទុកសមមិត្តរបស់ខ្ញុំឱ្យខ្ញុំដែរឬទេ?»។ ហាឌីសទាំងអស់នេះសុទ្ធតែមាននៅក្នុងសៀវភៅហាឌីសសាហ៊ីហ៍ ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយអ្នកប្រាជ្ញតាមរយៈការរាយការណ៍។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា លោកព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាឱ្យលោក អាប់ប៊ូ បាករ ដឹកនាំសឡាតដល់មនុស្សម្នានៅក្នុងពេលដែលលោកឈឺមុនពេលស្លាប់។ គាត់បានដឹកនាំសឡាតជាច្រើនថ្ងៃតាមបញ្ជារបស់លោក ហើយសមមិត្តរបស់លោកទាំងអស់សុទ្ធតែមានវត្តមាននៅទីនោះ រួមមានលោក អូស្មាន, លោក អាលី និងអ្នកដទៃទៀត។ លោកព្យាការី ﷺ បានដាក់ឱ្យគាត់នៅមុខពួកគេទាំងអស់។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ថា លោក អូស្មាន បាននិយាយទៅកាន់គាត់នៅចំពោះមុខក្រុមអ្នកធ្វើហ៊ីជរះ និងក្រុមអ្នកជួយ (អាន់សារ) ថា៖ «អ្នកគឺជាមនុស្សដែលល្អបំផុត, ជាអ្នកដឹកនាំរបស់យើង និងជាមនុស្សដែលលោកព្យាការី ﷺ ស្រឡាញ់បំផុត»។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ថា៖ «លោក អាំរ ប៊ីន អាល់អាស បានសួរលោកព្យាការី ﷺ អំពីមនុស្សដែលលោកស្រឡាញ់បំផុត លោកបានឆ្លើយថា៖ លោក អាប់ប៊ូ បាករ»។ គុណធម៌របស់លោក អូស្មាន និងលោក អាលី គឺមានច្រើនណាស់ មិនមែនជាកន្លែងសម្រាប់រៀបរាប់ឱ្យអស់នៅទីនេះទេ។ ប៉ុន្តែគោលបំណងគឺថា អ្នកដែលមានឋានៈទាបជាងពួកគេ ដូចជាលោក តាល់ហះ, លោក ហ្ស៊ូបៃរ, លោក សាអ៊ូដ, លោក សាអ៊ូដ ប៊ីន ហ្សៃដ និងលោក អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ប៊ីន អូហ្វ គឺលោកព្យាការី ﷺ បានទទួលមរណភាពទៅដោយពេញចិត្តនឹងពួកគេ ដូចដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ពីលោក អូស្មាន ថា៖ «លោកបានកំណត់ឱ្យការជ្រើសរើសខាលីហ្វះស្ថិតក្នុងចំណោមមនុស្សប្រាំមួយនាក់៖ លោក អូស្មាន, លោក អាលី, លោក តាល់ហះ, លោក ហ្ស៊ូបៃរ, លោក សាអ៊ូដ និងលោក អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពួកគេទាំងនេះគឺជាអ្នកដែលលោកព្យាការី ﷺ បានទទួលមរណភាពទៅដោយពេញចិត្តនឹងពួកគេ»។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ពីហាឌីសរបស់លោក អាលី ប៊ីន អាប៊ី តាលីប ថា៖ «លោក ហាត៊ីប ប៊ីន អាប់ប៊ី បាលតះ ត្រូវបានលោកព្យាការី ﷺ និយាយអំពីគាត់ថា៖ គាត់បានចូលរួមក្នុងសមរភូមិបាដរ ហើយតើអ្នកដឹងទេថា អល់ឡោះបានពិនិត្យមើលអ្នកចូលរួមក្នុងសមរភូមិបាដរ ហើយបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរធ្វើអ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើចុះ ព្រោះខ្ញុំបានអភ័យទោសឱ្យអ្នករាល់គ្នាហើយ»។ ហើយពួកគេមានចំនួនបីរយដប់បីនាក់។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍របស់លោក មូស្លីម ពីលោកព្យាការី ﷺ ថា៖ «អ្នកដែលបានធ្វើសច្ចាប្រណិធាននៅក្រោមដើមឈើនឹងមិនចូលក្នុងភ្លើងនរកឡើយ»។ ហើយអ្នកដែលនៅក្រោមដើមឈើនោះមានចំនួនមួយពាន់បួនរយនាក់ ដែលអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងពួកគេ ហើយពួកគេក៏ពេញចិត្តនឹងអល់ឡោះ។ ពួកគេគឺជាអ្នកដែលមកមុនគេពីក្រុមអ្នកធ្វើហ៊ីជរះ និងក្រុមអ្នកជួយ (អាន់សារ)។ ពួកគេគឺជាអ្នកដែលបានចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិមុនពេលការដណ្តើមបានទីក្រុងម៉ាកកះ និងបានធ្វើសង្គ្រាម ដូច្នេះពួកគេមានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ជាងអ្នកដែលបានចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិបន្ទាប់ពីការដណ្តើមបានទីក្រុងម៉ាកកះ។ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ពីលោកព្យាការី ﷺ ថា៖ «កុំជេរប្រមាថសមមិត្តរបស់ខ្ញុំឡើយ ព្រោះប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាចំណាយមាសស្មើនឹងភ្នំអ៊ូហូដ ក៏មិនអាចស្មើនឹងការចំណាយរបស់ពួកគេសូម្បីតែមួយក្តាប់ ឬពាក់កណ្តាលក្តាប់ឡើយ»។ ចំពោះលោក ហ៊ូសៃន គាត់ និងបងប្រុសរបស់គាត់គឺជាមេដឹកនាំនៃយុវជនក្នុងឋានសួគ៌ ហើយពួកគេទាំងពីរគឺជាផ្កាដ៏ក្រអូបរបស់លោកព្យាការី ﷺ ក្នុងលោកនេះ ដូចដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ថា៖ «លោកបានយកអាវក្រោះរបស់លោកគ្របលើលោក អាលី, លោកស្រី ហ្វាត៊ីមះ, លោក ហាសាន់ និងលោក ហ៊ូសៃន ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ ឱអល់ឡោះ! ពួកគេទាំងនេះគឺជាក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្ញុំ សូមដកចេញនូវភាពមិនស្អាតស្អំពីពួកគេ ហើយធ្វើឱ្យពួកគេបរិសុទ្ធបំផុត»។ លោក ហ៊ូសៃន សូមអល់ឡោះពេញចិត្តនឹងលោក ត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយអយុត្តិធម៌ក្នុងនាមជាសាហ៊ីដ ហើយអ្នកសម្លាប់គាត់គឺជាអ្នកដែលធ្វើខុស និងរំលោភបំពាន។ ចំពោះអ្នកដែលនិយាយថាគាត់ត្រូវបានគេសម្លាប់ដោយត្រឹមត្រូវដោយលើកយកហាឌីសរបស់លោកព្យាការី ﷺ មកអះអាងថា៖ «អ្នកណាម្នាក់ដែលមកកាន់អ្នករាល់គ្នា ខណៈពេលដែលកិច្ចការរបស់អ្នករាល់គ្នាស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់មនុស្សតែម្នាក់ ហើយគាត់ចង់បំបែកក្រុមរបស់អ្នករាល់គ្នា ចូរអ្នករាល់គ្នាសម្លាប់គាត់ចោល ទោះបីជាគាត់ជានរណាក៏ដោយ» (រាយការណ៍ដោយលោក មូស្លីម)។ ក្រុមនេះបានអះអាងថា លោក ហ៊ូសៃន បានមកកាន់ក្រុមអ្នកជំនឿខណៈដែលពួកគេមានឯកភាពគ្នា ហើយគាត់ចង់បំបែកពួកគេ ដូច្នេះការសម្លាប់គាត់គឺចាំបាច់។ នេះគឺជាការកុហក និងជាភាពល្ងង់ខ្លៅ ព្រោះលោក ហ៊ូសៃន មិនត្រូវបានគេសម្លាប់រហូតដល់គាត់បានបង្ហាញហេតុផលដល់អ្នកដែលសម្លាប់គាត់ ហើយគាត់បានស្នើសុំទៅជួបលោក យ៉ាស៊ីដ ឬត្រឡប់ទៅទីក្រុងម៉ាឌីណះវិញ ឬទៅកាន់ព្រំដែន។ ប្រសិនបើមនុស្សធម្មតាណាម្នាក់ស្នើសុំបែបនេះ គឺចាំបាច់ត្រូវតែយល់ព្រមតាម ចុះទម្រាំតែលោក ហ៊ូសៃន ដែលស្នើសុំការស្ងប់ស្ងាត់ និងការបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធ។ ចំពោះការមកដល់របស់គាត់ គឺដោយសារតែក្រុមមនុស្សមកពីអ៊ីរ៉ាក់ (ក្រុមស៊ីអះ) បានសរសេរលិខិតជាច្រើនមកកាន់គាត់ ដោយត្អូញត្អែរអំពីការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់សាសនា និងការលេចឡើងនៃភាពអយុត្តិធម៌ ហើយពួកគេបានស្នើសុំឱ្យគាត់មកដើម្បីធ្វើសច្ចាប្រណិធាន និងជួយពួកគេក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ និងយុត្តិធម៌។ អ្នកប្រាជ្ញសាសនាដូចជា លោក អ៊ីបនូ អាប់បាស, លោក អ៊ីបនូ អ៊ូហ្វារ និងលោក អាប់ប៊ូ បាករ ប៊ីន អាប់ឌុល រ៉ះម៉ាន់ បានណែនាំគាត់កុំឱ្យទៅជួបពួកគេ ដោយបញ្ជាក់ថាពួកគេនឹងបោកបញ្ឆោតគាត់ ហើយពួកគេមិនអាចបំពេញតាមពាក្យសន្យារបស់ពួកគេបានឡើយ។ ប៉ុន្តែលោក ហ៊ូសៃន បានគិតថាគាត់នឹងសម្រេចគោលបំណងរបស់គាត់។ ចំពោះការដឹកក្បាលរបស់គាត់ទៅកាន់ទីក្រុងដាម៉ាស ឬកន្លែងផ្សេងទៀត ហើយការដង្ហែក្បួននោះ គឺជាការកុហក។ រីឯរឿងរ៉ាវដែលថាវាត្រូវបានគេដឹកទៅកាន់មុខលោក យ៉ាស៊ីដ ហើយគាត់បានយកឈើវាយទៅលើធ្មេញរបស់គាត់ គឺជាហាឌីសដែលខ្សោយ (ដូអីហ្វ) គ្មានអ្វីដែលត្រឹមត្រូវឡើយ។ អ្វីដែលត្រឹមត្រូវគឺនៅពេលដែលលោក អាលី ប៊ីន ហ៊ូសៃន និងក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ត្រូវបានគេនាំទៅជួបលោក យ៉ាស៊ីដ គឺមានការយំសោកនៅក្នុងផ្ទះរបស់លោក យ៉ាស៊ីដ ដោយសារតែទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិ និងដោយសារតែគ្រោះមហន្តរាយនោះ។ ហើយមានការរាយការណ៍ថា លោក យ៉ាស៊ីដ បាននិយាយថា៖ សូមអល់ឡោះដាក់បណ្តាសាដល់កូនប្រុសរបស់ម៉ារជ៉ាណះ (គឺ អ៊ូបាន៊ីដុលឡោះ ប៊ីន ហ្ស៊ីយ៉ាដ) ប្រសិនបើគាត់មានទំនាក់ទំនងសាច់ញាតិជាមួយលោក ហ៊ូសៃន គាត់នឹងមិនសម្លាប់គាត់ឡើយ។ លោក យ៉ាស៊ីដ គឺជាស្តេចមួយអង្គក្នុងចំណោមស្តេចនៃអ្នកមូស្លីម ដែលមានទាំងអំពើល្អ និងអំពើអាក

សំណួរទាំងនេះត្រូវបានសួរទៅកាន់លោក (សូមអល់ឡោះមេត្តាដល់លោក) អំពីបញ្ហាដែលប្រជាជននៅតំបន់ រ៉ាហ៍បាហ៍ (Rahbah) បានសួរតាមរយៈអ្នកដឹកនាំការអធិប្បាយនៃភូមិ អះឆារ៉ា (Ashara) ដែលមានដូចខាងក្រោម៖ ១. បុរសម្នាក់បានបង្គាប់ឱ្យភរិយារបស់គាត់ធ្វើសឡាត ប៉ុន្តែនាងមិនព្រមធ្វើ ទោះបីជាគាត់បានវាយនាងក៏ដោយ ហើយគាត់មិនអាចលែងលះនាងបានដោយសារបញ្ហាថ្លៃបណ្ដាការ និងហេតុផលផ្សេងៗទៀត តើគួរធ្វើដូចម្តេច? ២. បុរសម្នាក់ផឹកស្រា និងបរិភោគរបស់ហារ៉ាម (របស់ដែលអល់ឡោះហាមឃាត់) ប៉ុន្តែគាត់ជឿជាក់ថាវាជាការហាមឃាត់ តើគាត់នៅតែជាមូស្លីមដែរឬទេ? ៣. បុរសម្នាក់ជួបប្រទះនឹងស្ថានភាពជុនុប (មិនបរិសុទ្ធ) ក្នុងពេលអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង ដែលការងូតទឹកត្រជាក់បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់គាត់ ហើយគាត់គ្មានបន្ទប់ទឹក ឬទឹកក្តៅ តើគាត់អាចធ្វើតាយ៉ាំមុំ (Tayammum) បានដែរឬទេ ហើយតើគាត់ត្រូវសងសឡាតនោះវិញឬអត់? ៤. ប្រសិនបើគ្មានទឹក ហើយប្រភពទឹកនៅឆ្ងាយប្រហែលមួយម៉ាយ ប្រសិនបើគាត់ពន្យារពេលសឡាតដើម្បីទៅរកទឹក នោះពេលវេលាសឡាតនឹងកន្លងផុតទៅ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ធ្វើតាយ៉ាំមុំ គាត់នឹងទាន់ពេលវេលា តើគាត់អាចធ្វើតាយ៉ាំមុំបានដែរឬទេ ហើយតើគាត់ត្រូវសងសឡាតនោះវិញឬអត់? ៥. បុរសម្នាក់ស្បថលែងលះប្រពន្ធបីដងលើរឿងអ្វីមួយថាគាត់នឹងមិនធ្វើវា ប៉ុន្តែក្រោយមកគាត់ក៏បានធ្វើវា តើការលែងលះបីដងនោះកើតឡើងលើគាត់ដែរឬទេ? ៦. តើអ្នកមានជំនឿ (មូមិន) នឹងក្លាយជាអ្នកកាហ្វិរ (អ្នកមិនជឿ) ដោយសារតែការប្រព្រឹត្តអំពើបាបដែរឬទេ? ៧. តើអ្វីដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរមូសហ្វ (Mushaf) គឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះផ្ទាល់ ឬគ្រាន់តែជាការសរសេរ? ហើយអ្វីដែលមាននៅក្នុងទ្រូងរបស់អ្នកអានគម្ពីរ តើវាជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះផ្ទាល់ដែរឬទេ? ៨. បុរសម្នាក់ធ្វើសឡាតខ្លះ និងបោះបង់ចោលសឡាតភាគច្រើនក្នុងជីវិតរបស់គាត់ ហើយបុរសម្នាក់ទៀតមិនដែលធ្វើសឡាតពេញមួយជីវិតដោយគ្មានហេតុផល តើពួកគេត្រូវងូតទឹកសព និងធ្វើសឡាតលើសពពួកគេដែរឬទេ? ៩. តើពួកកាហ្វិរនឹងត្រូវទទួលការគណនា (សួរដេញដោល) នៅថ្ងៃបរលោកដែរឬទេ? ១០. តើបញ្ហាដែលកើតឡើងរវាងសហាបះ (មិត្តភក្តិព្យាការី) ដូចជាលោក អាលី, មូអាវីយ៉ះ, តាល់ហះ និង អាយ៉ិសះ នឹងត្រូវសួរដេញដោលដែរឬទេ? ១១. តើអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំៗនឹងទៅជាយ៉ាងណា ហើយការជួយអង្វរ (សហ្វាអាត) សម្រាប់ពួកគេ តើពួកគេនឹងបានចូលឋានសួគ៌ដែរឬទេ ប្រសិនបើពួកគេមិនបានសារភាពកំហុស (តៅបាត់)? ១២. តើអ្នកសុចរិតក្នុងចំណោមប្រជាជាតិរបស់ព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (ស.អ.វ) មានឋានៈខ្ពង់ខ្ពស់ជាងពួកម៉ាឡាអ៊ីកះ (ទេវតា) ដែរឬទេ? ១៣. តើជញ្ជីង (មីហ្សាន) នៅថ្ងៃបរលោកមានថាសពីរ ឬវាគ្រាន់តែជាការបង្ហាញពីយុត្តិធម៌ប៉ុណ្ណោះ? ១៤. តើអំពើបាបទាំងឡាយ អល់ឡោះជាអ្នកកំណត់ឱ្យកើតឡើងលើមនុស្សលោកដែរឬទេ? ១៥. តើអល់ឡោះជាអ្នកធ្វើឱ្យបាវបម្រើរបស់ទ្រង់វង្វេង ឬជាអ្នកណែនាំពួកគេឱ្យដើរលើផ្លូវត្រូវ? ១៦. តើអ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់ គឺស្លាប់ដោយសារដល់កំណត់អាយុរបស់គាត់ ឬដោយសារឃាតករបានកាត់ផ្តាច់អាយុរបស់គាត់? ១៧. តើភាពកង្វះខាត (ថ្លៃទំនិញ) និងភាពសម្បូរសប្បាយ គឺមកពីអល់ឡោះដែរឬទេ? ១៨. តើការធ្វើដំណើរនៅពេលយប់ (អ៊ីស្រា) របស់ព្យាការី (ស.អ.វ) ទៅកាន់មេឃ គឺកើតឡើងក្នុងពេលភ្ញាក់ ឬក្នុងពេលដេកលក់? ១៩. តើក្រុមអ្នកបង្កើតរឿងថ្មីក្នុងសាសនា (ប៊ីដអាត) គឺជាពួកកាហ្វិរ ឬជាអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ហ្វូសស៊ិក)? ២០. តើម៉ាឡាអ៊ីកះនៃសេចក្តីស្លាប់ (ម៉ាលិកុលម៉ៅត៍) នឹងត្រូវគេសម្លាប់នៅថ្ងៃបរលោកដែរឬទេ? ២១. បុរសម្នាក់ជឿជាក់លើជំនឿក្នុងចិត្ត ប៉ុន្តែមិនបានបញ្ចេញវាដោយអណ្តាត តើគាត់ក្លាយជាមូមិនដែរឬទេ? ២២. តើការងូតទឹកជុនុបជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វារឌូ) ឬអត់? ហើយតើអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលជុនុបធ្វើសឡាតសិន រួចចាំងូតទឹកសងវិញបានដែរឬទេ? ២៣. តើទ្រព្យសម្បត្តិហារ៉ាម និងស្រា គឺជាហ្ស៊ីគី (ការផ្គត់ផ្គង់) ពីអល់ឡោះសម្រាប់អ្នកដែលបរិភោគវាដែរឬទេ? ២៤. តើជំនឿ (អ៊ីម៉ាន់) គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង (ម៉ាក់លូក) ឬអត់? ២៥. តើការអានគម្ពីរដែលឧទ្ទិសដល់អ្នកស្លាប់ ផលបុណ្យនោះនឹងទៅដល់ពួកគេដែរឬទេ ទោះបីជានៅឆ្ងាយឬជិត? ២៦. ប្រសិនបើមានសត្វងាប់ ឬរបស់មិនបរិសុទ្ធធ្លាក់ក្នុងអណ្តូង តើទឹកនោះក្លាយជាមិនបរិសុទ្ធដែរឬទេ? ហើយប្រសិនបើវាមិនបរិសុទ្ធ តើត្រូវដងទឹកចេញខ្លះដែរឬទេ? ២៧. តើការកំណត់ខែរ៉ាម៉ាដន ត្រូវផ្អែកលើការមើលឃើញព្រះចន្ទ ឬការគណនា? ហើយប្រសិនបើមានពពកបាំង តើត្រូវប្រើការគណនាដែរឬទេ? ២៨. បុរសម្នាក់មានទឹកនោមក្បាលបន្តិចបន្តួចជាប់ខ្លួនក្នុងពេលធ្វើសឡាត ឬពេលផ្សេងទៀត ហើយគាត់ភ្លេចខ្លួន ឬមិនអាចលាងសម្អាតបាន តើគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតទាំងមិនបរិសុទ្ធ ឬត្រូវបោះបង់សឡាត? ២៩. បុរសម្នាក់ត្រូវបានគេសម្លាប់ ហើយមានរបួសហូរឈាម តើត្រូវងូតទឹកសព និងធ្វើសឡាតលើគាត់ដែរឬទេ? ៣០. បុរសម្នាក់លួចស្ត្រីម្នាក់ពីទឹកដីសត្រូវ (ដែលមិនស្គាល់សាច់ញាតិរបស់នាង) ហើយគាត់បានរត់គេចខ្លួនជាមួយនាងដោយធ្វើដំណើរទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ គាត់ចង់រៀបការជាមួយនាងដោយឱ្យចៅក្រមធ្វើជាអ្នករៀបចំពិធីដោយសារខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ គាត់និយាយថា៖ "ខ្ញុំសូមឱ្យអល់ឡោះ និងម៉ាឡាអ៊ីកះធ្វើជាសាក្សីថា ថ្លៃបណ្ដាការរបស់នាងគឺប៉ុណ្ណេះ" ហើយនាងក៏យល់ព្រមរៀបការ និងទទួលយកថ្លៃបណ្ដាការនោះ តើវាអនុញ្ញាតដែរឬទេដោយសារភាពចាំបាច់ និងការភ័យខ្លាច? ៣១. បុរសម្នាក់អានគម្ពីរដោយគ្មានអ្នកណានៅក្បែរដើម្បីសួរនាំពីការអានខុស ហើយប្រសិនបើគាត់ឈប់ត្រង់ចំណុចណាមួយ គាត់ក៏មើលក្នុងគម្ពីរ តើគាត់មានបាបដែរឬទេ? ៣២. ក្នុងសឡាតថ្ងៃសុក្រ ប្រសិនបើមិនមានមនុស្សគ្រប់ ៤០ នាក់ ហើយការបោះបង់សឡាតថ្ងៃសុក្រគឺពិបាក តើមានការអនុញ្ញាតពីអ្នកប្រាជ្ញណាមួយឱ្យធ្វើសឡាតដោយមិនចាំបាច់គ្រប់ ៤០ នាក់ដែរឬទេ ក្នុងភូមិជាច្រើន? ៣៣. តើអនុញ្ញាតឱ្យឈរនៅមុខអ៊ីម៉ាំ (អ្នកដឹកនាំសឡាត) ដែរឬទេ? ហើយតើសឡាតរបស់អ្នកដែលឈរមុខអ៊ីម៉ាំនឹងបាត់បង់ភាពត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ៣៤. តើឃាតករដែលសម្លាប់ដោយចេតនា ឬដោយអចេតនា នឹងត្រូវរួចផុតពីបាបដោយសារការធ្វើកាហ្វារ៉ាត (ការលោះបាប) ដែលមានក្នុងគម្ពីរ ឬត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត? ៣៥. អ្នកធ្វើសឡាត ប្រសិនបើឃើញសត្វល្អិតនៅលើដី តើអនុញ្ញាតឱ្យសម្លាប់វាដែរឬទេ ទោះបីជាត្រូវដើរទៅរកវាបីជំហានក្នុងពេលកំពុងធ្វើសឡាត? ៣៦. តើការស្តាប់ស្គរ និងឧបករណ៍តន្ត្រី (ខ្លុយ) ជាការហាមឃាត់ដែរឬទេ? ហើយការចូលទៅក្នុងភ្លើងនរក, ការដកយកសារធាតុឡាដាន់ (Ladan), និងការរាប់អានជាមួយស្ត្រីដែលមិនមែនជាសាច់ញាតិ តើវាជាការហាមឃាត់ដែរឬទេ? ៣៧. តើសត្វគោដែលបរិភោគរបស់មិនបរិសុទ្ធ តើទឹកដោះរបស់វាចាត់ទុកថាជាមិនបរិសុទ្ធ និងហាមឃាត់ដែរឬទេ? ៣៨. សត្វដែលត្រូវគេកាប់ ប្រសិនបើកន្លែងកាត់ស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្រោមនៃបំពង់ក (ជិតដងខ្លួន) តើវាហាមឃាត់ដែរឬទេ? ៣៩. សត្វដែលគេកាប់ក្នុងទឹក ហើយងាប់ក្នុងទឹក តើអាចបរិភោគបានដែរឬទេ? ៤០. អំពីវិហារ (ម៉ាស៊ីត) និងការធ្វើសឡាតរបស់ក្រុមមនុស្សនៅខាងក្រៅវិហារ និងតាមផ្លូវ តើសឡាតរបស់ពួកគេត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ៤១. បុរសម្នាក់ទិញសត្វមួយក្បាល ហើយថ្លឹងប្រាក់រួចរាល់ និងទទួលបានសត្វនោះ ហើយគាត់បានដាក់លក្ខខណ្ឌ...

ចំពោះស្ត្រីវិញ

សំណួរ៖ (ទាក់ទងនឹងការទិញលក់) ការកំណត់រយៈពេលជម្រើសពីរថ្ងៃ រួចសត្វពាហនៈបានងាប់នៅយប់ដែលបានប្រគល់ឱ្យ តើវាជាការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកលក់ ឬអ្នកទិញ? (១) ចម្លើយ៖ (អ្នកប្រាជ្ញបានឆ្លើយតបថា)៖ * ចំពោះករណីភរិយាវិញ គឺចាំបាច់ត្រូវតែដាស់តឿននាងឱ្យធ្វើសឡាតម្តងហើយម្តងទៀត ហើយត្រូវតម្រូវឱ្យនាងអនុវត្តដោយប្រើវិធីសាស្ត្រលើកទឹកចិត្ត និងការព្រមាន។ ប្រសិនបើស្វាមីគ្មានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃមហ័រ (ក្នុងករណីលែងលះ) ហើយគាត់អាចលើកទឹកចិត្តនាងដោយការបន្ថែមប្រាក់ចំណាយ (នហ្វិកហ៍អះ) ប្រសិនបើនាងធ្វើសឡាត នោះគាត់គួរតែធ្វើបែបនេះ។ ម្យ៉ាងទៀត គាត់អាចដាក់ទណ្ឌកម្មនាងដោយការមិននិយាយស្តី (ហ៊ីជរ) ម្តងហើយម្តងទៀត។ ប្រសិនបើគាត់អស់លទ្ធភាពគ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីឱ្យនាងធ្វើសឡាត ហើយគាត់ក៏គ្មានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃមហ័រនោះ គាត់មិនចាំបាច់លែងលះនាងឡើយ ដើម្បីកុំឱ្យគាត់ត្រូវជាប់ឃុំឃាំង ឬត្រូវគេទាមទារអ្វីដែលគាត់មិនអាចបំពេញបាន។ ជំពូក * ចំពោះបុគ្គលដែលផឹកគ្រឿងស្រវឹង និងបរិភោគរបស់ហរ៉ាម (របស់ដែលខុសច្បាប់សាសនា) ប៉ុន្តែគាត់នៅតែទទួលស្គាល់នូវពាក្យសក្ខីភាពទាំងពីរ (ស៊ហាដាតៃន) តើគាត់ជាមូស្លីមដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើគាត់ទទួលស្គាល់ពាក្យសក្ខីភាពទាំងពីរទាំងក្នុងចិត្ត និងក្រៅកាយ នោះអំពើបាបរបស់គាត់ក្នុងការផឹកស្រា និងបរិភោគរបស់ហរ៉ាម មិនមែនជាហេតុផលដែលធ្វើឱ្យគាត់ចេញពីសាសនាឥស្លាមទាំងស្រុងនោះទេ ហើយក៏មិនមែនជាហេតុផលដែលធ្វើឱ្យគាត់បាត់បង់ជំនឿ (អ៊ីម៉ាន់) ទាំងអស់នោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ គោលជំហររបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម (សាលហ្វ) រួមមានក្រុមសហាបះ (មិត្តភក្តិព្យាការី) អ្នកដែលដើរតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អ និងក្រុមអ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមទាំងបួនរូប និងអ្នកដទៃទៀត គឺយល់ស្របថា៖ អ្នកណាដែលមានជំនឿ (អ៊ីម៉ាន់) នៅក្នុងចិត្តទោះបីត្រឹមទម្ងន់គ្រាប់ធញ្ញជាតិក៏ដោយ នឹងមិនស្ថិតនៅក្នុងនរកជារៀងរហូតឡើយ ហើយអ្នកដែលទទួលស្គាល់ពាក្យសក្ខីភាពទាំងពីរ នឹងមិនក្លាយជាអ្នកមិនជឿ (កាហ្វិរ) ត្រឹមតែដោយសារការប្រព្រឹត្តអំពើបាបនោះទេ។ ប៉ុន្តែក្រុមខវ៉ារីជ (Khawarij) និងក្រុមមូអតាហ្ស៊ីឡា (Mu'tazila) និយាយថា៖ អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំៗ គឺមិនមានជំនឿ ឬសាសនាឥស្លាមអ្វីទាំងអស់។ ការលើកឡើងនេះគឺផ្ទុយនឹងគម្ពីរគួរអាន ហាឌីស និងការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើពួកគេជាក្រុមមួយដែលរឹងរូស នោះត្រូវតែបង្ក្រាបពួកគេរហូតដល់ពួកគេគោរពតាមច្បាប់របស់ឥស្លាម។ ចំពោះបុគ្គលម្នាក់ៗវិញ ត្រូវអនុវត្តទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់សាសនា (ហូឌូដ) ប្រសិនបើអាចធ្វើទៅបាន។ បើមិនអាចទេ នោះអ្នកមានជំនឿត្រូវតែធ្វើអ្វីដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ក្នុងហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវថា៖ «អ្នកណាក្នុងចំណោមអ្នករាល់គ្នាដែលឃើញអំពើអបាយមុខ (មូនការ) ត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរវាដោយដៃរបស់ខ្លួន បើមិនអាចទេ ត្រូវផ្លាស់ប្តូរដោយអណ្តាតរបស់ខ្លួន ហើយបើមិនអាចទៀត ត្រូវផ្លាស់ប្តូរដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយនោះគឺជាកម្រិតជំនឿដែលខ្សោយបំផុត»។

ជំពូក៖ ស្តីពីបុរសម្នាក់ដែលជួបប្រទះនឹងស្ថានភាពជូណូប (មានមន្ទិលកាយ) ហើយអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង ដែលការងូតទឹកអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់រូបគេ ហើយគេមិនអាចរកកន្លែងងូតទឹក ឬមិនអាចកម្ដៅទឹកបាន តើគេអាចធ្វើតាយ៉ាំមុំ (Tayammum) ហើយអធិដ្ឋាន (សឡាត) ដោយមិនចាំបាច់សង (កូដូ) វិញបានដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យនរណាម្នាក់ពន្យារពេលការសឡាតឱ្យហួសពីពេលវេលាកំណត់របស់វាឡើយ ទោះបីមានហេតុផល ឬគ្មានហេតុផលក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែក្នុងករណីមានហេតុផលចាំបាច់ គឺអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការបូកបញ្ចូលគ្នា (ជម្រូ) រវាងសឡាតពីរ គឺសឡាតហ្ស៊ូហ័រជាមួយអាស្រ័រ និងសឡាតម៉ាក្រិបជាមួយអ៊ីស្យា។ ចំពោះការពន្យារពេលសឡាតម៉ាក្រិប រហូតដល់ពេលព្រះអាទិត្យរះ (ពេលព្រឹក) គឺមិនអនុញ្ញាតជាដាច់ខាត ដូចគ្នាទៅនឹងការពន្យារពេលសឡាតហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ័រ រហូតដល់ពេលព្រះអាទិត្យលិច។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើគេគ្មានទឹក ឬខ្លាចមានគ្រោះថ្នាក់ដោយសារការប្រើប្រាស់ទឹក នោះគេត្រូវធ្វើតាយ៉ាំមុំ ហើយសឡាតក្នុងពេលវេលារបស់វា មិនថាគេស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជូណូប ឬមានមន្ទិលកាយ (ហាដាស) នោះទេ។ ហើយគេអាចអានគម្ពីរគួរអានទាំងក្នុងពេលសឡាត និងក្រៅពេលសឡាតបាន។ គេត្រូវធ្វើតាយ៉ាំមុំនៅពេលគ្មានទឹកក្នុងពេលធ្វើដំណើរ ហើយក៏ដូចគ្នាដែរ ប្រសិនបើគេខ្លាចថាការងូតទឹកត្រជាក់នឹងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព ហើយការកម្ដៅទឹកក៏មិនអាចធ្វើទៅរួច ដោយសារគ្មានកន្លែងងូតទឹក ឬមិនអាចកម្ដៅទឹកបាន នោះគេត្រូវធ្វើតាយ៉ាំមុំហើយសឡាត។ មិនមានការសង (កូដូ) វិញសម្រាប់អ្នកដែលបានសឡាតក្នុងពេលវេលារបស់វា ដូចដែលអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានបង្គាប់មកនោះទេ ព្រោះអល់ឡោះមិនបានតម្រូវឱ្យនរណាម្នាក់សឡាតពីរដងឡើយ គឺម្ដងក្នុងពេល និងម្ដងទៀតក្រោយពេលផុតកំណត់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេភ្លេច ហើយបានសឡាតដោយគ្មានវូឌូ (ការសម្អាតកាយ) នោះគេត្រូវបង្គាប់ឱ្យសងវិញ ព្រោះគេមិនបានធ្វើតាមអ្វីដែលអល់ឡោះបានបង្គាប់។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលភ្លេចសឡាត ឬភ្លេចកាតព្វកិច្ចខ្លះក្នុងសឡាត ត្រូវសឡាតនៅពេលដែលគេនឹកឃើញ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលគេងលក់រហូតហួសពេលសឡាត ឬភ្លេចវា នោះចូរគេសឡាតនៅពេលដែលគេនឹកឃើញ»។ ហើយទ្រង់ក៏បានបង្គាប់អ្នកដែលសឡាតដោយមានកន្លែងមួយនៅលើជើងរបស់គេដែលទឹកមិនបានប៉ះ ឱ្យធ្វើវូឌូឡើងវិញ និងសឡាតឡើងវិញ។ ចំពោះអ្នកដែលខកខានកាតព្វកិច្ចខ្លះដោយសារមិនដឹង (អវិជ្ជា) គឺមិនត្រូវបានយកទោសពៃរ៍ឡើយ។ ប្រសិនបើគេដឹងក្នុងពេលសឡាត គេត្រូវធ្វើឡើងវិញ ប៉ុន្តែបើគេមិនដឹងរហូតដល់ផុតពេលសឡាត នោះមិនចាំបាច់សងវិញឡើយ ដូចករណីបុរសជនបទម្នាក់ដែលសឡាតដោយមិនមានភាពស្ងប់ស្ងាត់ (តុមអានីនណាស់) ដែលព្យាការី ﷺ បានបង្គាប់ឱ្យគេសឡាតឡើងវិញនូវសឡាតនោះ ប៉ុន្តែមិនបានបង្គាប់ឱ្យគេសឡាតឡើងវិញនូវអ្វីដែលគេបានធ្វើកន្លងមកនោះទេ ទោះបីជាគេបាននិយាយថា៖ «សូមស្បថនឹងព្រះអង្គដែលបានបញ្ជូនលោកមកដោយសច្ចភាព ខ្ញុំមិនចេះធ្វើអ្វីក្រៅពីនេះទេ»។ ដូចគ្នាដែរ ទ្រង់មិនបានបង្គាប់ស្ត្រីដែលមានឈាមរដូវមិនទៀងទាត់ (អ៊ីស្ទីហ៊ីដោះ) ឱ្យសងសឡាតដែលនាងបានខកខាននោះទេ។ ហើយទ្រង់ក៏មិនបានបង្គាប់អ៊ុម៉ារ និងអាំម៉ារ ឱ្យសងសឡាតដែលពួកគេបានខកខានក្នុងស្ថានភាពជូណូប ដោយសារពួកគេមិនទាន់ដឹងពីរបៀបធ្វើតាយ៉ាំមុំតាមគោលការណ៍សាសនា។ ទ្រង់ក៏មិនបានបង្គាប់អាប៊ូហ្សារ ឱ្យសងវិញដែរ ហើយក៏មិនបានបង្គាប់អ្នកដែលយល់ច្រឡំថាខ្សែពណ៌ស និងខ្សែពណ៌ខ្មៅ (ក្នុងខគម្ពីរ) គឺជាខ្សែពិតៗ រហូតដល់ពួកគេបរិភោគអាហាររហូតដល់ពេលដែលវាបានបកស្រាយច្បាស់លាស់នោះដែរ។

ស្ថានភាពនេះ គឺទ្រង់មិនបានបង្គាប់ឱ្យពួកគេធ្វើការបដិបត្តិឡើងវិញ (កូដូ) នោះឡើយ ហើយទ្រង់ក៏មិនបានបង្គាប់ដល់ក្រុមសហាបះដែលបានធ្វើសឡាតដោយគ្មានទឹក និងគ្មានតាយ៉ាំមុម ឱ្យធ្វើការបដិបត្តិឡើងវិញដែរ នៅពេលដែលពួកគេបានធ្វើសឡាតដោយគ្មានទឹក មុនពេលដែលការតាយ៉ាំមុមត្រូវបានកំណត់ជាច្បាប់។ ឧទាហរណ៍នៃករណីបែបនេះមានច្រើន។ ជំពូក៖ * ចុះចំពោះបុគ្គលដែលខ្វះទឹក ហើយទឹកនោះនៅចម្ងាយប្រហែលមួយម៉ាយល៍ ប្រសិនបើគាត់ពន្យារពេលសឡាត នោះពេលវេលានឹងកន្លងផុតទៅ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ធ្វើតាយ៉ាំមុម គាត់នឹងអាចទាន់ពេលវេលា? ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើពេលវេលាសឡាតបានចូលមកដល់ ហើយទឹកនៅឆ្ងាយ ឬនៅក្នុងអណ្តូង (...) ដែលពួកគេមិនអាចទៅដល់បានក្រៅពីក្រោយពេលកំណត់ នោះពួកគេត្រូវធ្វើសឡាតដោយការតាយ៉ាំមុមនៅក្នុងពេលវេលាដែលកំណត់ ទោះបីជាទឹកនៅឆ្ងាយក៏ដោយ នេះគឺជាការឯកភាពគ្នារបស់ប្រជាជនមូស្លីម ហើយចំពោះបញ្ហាអណ្តូងទឹកវិញ គឺយោងទៅតាមមតិភាគច្រើននៃអ្នកប្រាជ្ញ។ ដូចគ្នានេះដែរ ចំពោះអ្នកដំណើរ ប្រសិនបើគាត់ទៅដល់កន្លែងមួយ ហើយប្រសិនបើគាត់ទៅរកទឹក ពេលវេលានឹងកន្លងផុតទៅ នោះគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតដោយការតាយ៉ាំមុម ព្រោះកាតព្វកិច្ចរបស់គាត់គឺត្រូវធ្វើសឡាតក្នុងពេលវេលាកំណត់ដោយការតាយ៉ាំមុម ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ពន្យារពេលសឡាតរហូតដល់ផុតពេលវេលាឡើយ ទោះបីជាគាត់ធ្វើសឡាតដោយការវូឌូក្រោយពេលកំណត់ក៏ដោយ។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកដែលគ្មានសម្លៀកបំពាក់ កាតព្វកិច្ចរបស់គាត់គឺត្រូវធ្វើសឡាតក្នុងពេលវេលាកំណត់ ទោះបីជាគាត់គ្មានសម្លៀកបំពាក់ក៏ដោយ ហើយគាត់មិនត្រូវពន្យារពេលសឡាតឡើយ ទោះបីជាគាត់ធ្វើសឡាតក្រោយពេលកំណត់ដោយមានសម្លៀកបំពាក់ក៏ដោយ។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកដែលមានភាពស្រពិចស្រពិលអំពីទិសដៅនៃកិប្លះ ឬអ្នកដែលត្រូវបានគេចងជាប់ គឺគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតក្នុងពេលវេលាកំណត់ ទោះបីជាគាត់ធ្វើសឡាតទៅទិសដៅផ្សេងក្រៅពីកិប្លះក៏ដោយ ហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ពន្យារពេលសឡាតឡើយ ទោះបីជាគាត់ធ្វើសឡាតទៅរកកិប្លះក្រោយពេលកំណត់ក៏ដោយ។ ដូចគ្នានេះដែរ ប្រសិនបើមានភាពមិនស្អាត (ណាចាសះ) នៅលើដងខ្លួន ឬសម្លៀកបំពាក់របស់គាត់ ដែលគាត់មិនអាចសម្អាតវាបានក្រៅពីក្រោយពេលកំណត់ នោះគាត់ត្រូវតែធ្វើសឡាតក្នុងពេលវេលាកំណត់ ហើយប្រសិនបើមានភាពមិនស្អាត គាត់មិនត្រូវពន្យារពេលវាដើម្បីធ្វើសឡាតក្រោយពេលកំណត់ (ដោយភាពស្អាតស្អំ) នោះឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរ អ្នកជំងឺ គឺគាត់ត្រូវធ្វើសឡាតក្នុងពេលវេលាកំណត់តាមលទ្ធភាពដែលគាត់អាចធ្វើទៅបាន ដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូល។

ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់ អ៊ីមរ៉ាន់ ប៊ីន ហូសៃន ថា៖ «ចូរអ្នកសឡាតក្នុងស្ថានភាពឈរ បើអ្នកមិនអាចទេ ចូរអង្គុយ ហើយបើមិនអាចទៀត ចូរដេក» ហើយមិនត្រូវពន្យារពេលរហូតដល់ហួសម៉ោងឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរ ក្នុងស្ថានភាពភ័យខ្លាច ត្រូវសឡាតក្នុងម៉ោងរបស់វា (សឡាតអាល់ខៅហ្វ៍) ហើយមិនត្រូវពន្យារពេលដើម្បីទៅសឡាតក្រោយពេលកំណត់នោះទេ។ គោលការណ៍រួមក្នុងរឿងនេះគឺ៖ ចាំបាច់ត្រូវតែសឡាតក្នុងម៉ោងរបស់វា ដោយមិនត្រូវពន្យារពេលហួសម៉ោងក្នុងគ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់ឡើយ។ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងករណីមានហេតុផលចាំបាច់ (អ៊ូហ្សូរ) ឱ្យធ្វើការបូកបញ្ចូលគ្នា (ជុំអ៊ូ) រវាងម៉ោងហ្ស៊ូហ័រ និងអាស្រ៍ និងរវាងម៉ោងម៉ាក់រិប និងអ៊ីស្យា។ ហើយប្រសិនបើមិនអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចខ្លះនៃសឡាតបានទេ ត្រូវសឡាតក្នុងម៉ោងរបស់វាទៅតាមលទ្ធភាពដែលខ្លួនមាន។ អល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់បំផុត។ ជំពូក ចំពោះអ្នកដែលស្បថដោយការលែងលះ (តាលាក់) ថាខ្លួននឹងមិនធ្វើអ្វីមួយ ប៉ុន្តែក្រោយមកបែរជាធ្វើវាវិញ តើការលែងលះនោះនឹងកើតឡើងលើរូបគេដែរឬទេ? ចម្លើយគឺ៖ រាល់ការស្បថរបស់មូស្លីម ប្រសិនបើគេបានស្បថហើយ (ហើយបំពានការស្បថនោះ) គឺត្រូវតែធ្វើការកាហ្វារ៉ោះ (ការលោះកំហុស) ដូចដែលបានបញ្ជាក់នៅក្នុងគម្ពីរអាល់គួរអាន និងស៊ូណាន់ន់។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿អល់ឡោះមិនយកទោសអ្នករាល់គ្នា ចំពោះពាក្យស្បថដែលមិនបានតាំងចិត្តនោះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់នឹងយកទោសចំពោះអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានតាំងចិត្តស្បថ។ ដូច្នេះ ការលោះកំហុសរបស់វាគឺ ការផ្តល់អាហារដល់ជនក្រីក្រចំនួនដប់នាក់ ពីអាហារកម្រិតមធ្យមដែលអ្នករាល់គ្នាផ្តល់ឱ្យក្រុមគ្រួសាររបស់ខ្លួន ឬការផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ដល់ពួកគេ ឬការរំដោះទាសករម្នាក់។ អ្នកណាដែលរកមិនបានទេ ត្រូវถือសីល (សោម) រយៈពេលបីថ្ងៃ។ នោះគឺជាការលោះកំហុសនៃការស្បថរបស់ពួកអ្នក នៅពេលដែលពួកអ្នកបានស្បថ﴾។ ហើយទ្រង់ក៏បានមានបន្ទូលទៀតថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ អល់ឡោះបានកំណត់សម្រាប់ពួកអ្នកនូវការលោះកំហុសនៃការស្បថរបស់ពួកអ្នក﴾។ ហើយមានការបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវពីព្យាការី ﷺ តាមរយៈខ្សែសង្វាក់រាយការណ៍ជាច្រើនថា៖ «អ្នកណាដែលស្បថលើរឿងអ្វីមួយ ហើយបន្ទាប់មកគេឃើញថាមានរឿងផ្សេងទៀតដែលល្អជាងរឿងនោះ នោះចូរគេធ្វើការលោះកំហុសនៃការស្បថរបស់គេ ហើយចូរគេធ្វើរឿងដែលល្អជាងនោះចុះ»។ នេះគឺជាការគ្របដណ្តប់លើរាល់ការស្បថទាំងអស់របស់មូស្លីម។ ការស្បថមានពីរប្រភេទ៖ ការស្បថរបស់មូស្លីម និងការស្បថរបស់មិនមែនមូស្លីម។ ការស្បថដោយអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ដូចជាការស្បថដោយទេវតា ដោយអ្នកប្រាជ្ញ (ម៉ាសាយ៉េខ) ដោយកាក់បះ និងអ្វីៗផ្សេងទៀត គឺស្ថិតក្នុងចំណោមការស្បថរបស់ពួកអ្នកដែលធ្វើស៊ិរគ (អ្នកមិនមែនមូស្លីម) មិនមែនជាការស្បថរបស់មូស្លីមឡើយ។ នៅក្នុងស៊ូណាន់ន់ មានការរាយការណ៍ពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «អ្នកណាដែលស្បថដោយអ្វីផ្សេងក្រៅពីអល់ឡោះ គឺគេបានធ្វើស៊ិរគហើយ» (ដែលអ៊ីម៉ាម តិរមីហ្ស៊ី បានបញ្ជាក់ថាជាហាស៊ីសហ្សោះហ៊ីហ៍)។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅហាស៊ីសទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) បានបញ្ជាក់ថា៖ «អ្នកណាដែលចង់ស្បថ ចូរស្បថដោយអល់ឡោះ ឬមួយចូរនៅស្ងៀម»។ ដូចគ្នានេះដែរ ការធ្វើណាសា (ការបន់ស្រន់) ដល់អ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ដូចជាការបន់ស្រន់នៅផ្នូររបស់ព្យាការី ឬផ្នូររបស់ពួកអ្នកប្រាជ្ញ គឺជារបស់សាសនារបស់ពួកអ្នកធ្វើស៊ិរគ។ ដូច្នេះ ការស្បថដោយអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង គឺមិនមានសុពលភាពឡើយ ហើយក៏មិនមានការលោះកំហុសអ្វីដែរ ប្រសិនបើគេបំពានការស្បថនោះ។ ប្រភេទទីពីរ៖ គឺការស្បថរបស់មូស្លីម ដូចជាការស្បថដោយព្រះនាមអល់ឡោះ ឬការធ្វើណាសា ឬការលែងលះ (តាលាក់) ឬការរំដោះទាសករ ឬការហាមប្រាមខ្លួនឯង ឬការធ្វើហ្ស៊ីហារ (ការប្រៀបធៀបភរិយាទៅនឹងម្តាយ)។ ឧទាហរណ៍៖ ការនិយាយថា «សូមស្បថដោយអល់ឡោះ ខ្ញុំនឹងមិនធ្វើរឿងនេះទេ» ឬ «ការលែងលះនឹងធ្លាក់មកលើខ្ញុំ ប្រសិនបើខ្ញុំធ្វើរឿងនេះ» ឬ «ការហាមប្រាមនឹងធ្លាក់មកលើខ្ញុំ ប្រសិនបើខ្ញុំធ្វើរឿងនេះ» ឬ «ការរំដោះទាសករនឹងធ្លាក់មកលើខ្ញុំ ប្រសិនបើខ្ញុំធ្វើរឿងនេះ» ឬ «ប្រសិនបើខ្ញុំធ្វើរឿងនេះ ខ្ញុំជាជនជាតិយូដា ឬគ្រិស្ត ឬខ្ញុំគ្មានសាសនាឥស្លាម» ឬ «ខ្ញុំត្រូវធ្វើហជ្ជ ឬถือសីលមួយឆ្នាំ» ឬ «ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំជាសាកាត់» និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នានេះ។ ទាំងអស់នេះ យោងតាមទស្សនៈដែលត្រឹមត្រូវបំផុតរបស់ពួកអ្នកប្រាជ្ញ គឺអាចធ្វើការលោះកំហុស (កាហ្វារ៉ោះ) បាន ហើយក៏នៅមានទស្សនៈផ្សេងៗទៀតផងដែរ។ យើងបានពន្យល់យ៉ាងលម្អិតអំពីបញ្ហានេះនៅក្នុងសៀវភៅជាច្រើនក្បាលរួចមកហើយ។

តើអ្នកបម្រើរបស់អល់ឡោះ (មនុស្ស) ក្លាយជាអ្នកមិនជឿ (កាហ្វិរ) ដោយសារតែការប្រព្រឹត្តអំពើបាបដែរឬទេ?

ជំពូក៖ តើអ្នកបម្រើរបស់អល់ឡោះ (មនុស្ស) ក្លាយជាអ្នកកាហ្វេរ (អ្នកមិនជឿ) ដោយសារការប្រព្រឹត្តអំពើបាបដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ គេមិនក្លាយជាអ្នកកាហ្វេរគ្រាន់តែដោយសារការប្រព្រឹត្តអំពើបាបនោះទេ។ ព្រោះវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងគម្ពីរ (អាល់គួរអាន) និងស៊ូណាន់ន់ (គន្លងផ្លូវរបស់ព្យាការី) ព្រមទាំងការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម (សាលហ្វ៍) ថា៖ អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើខុសប្រវេណី (ហ្សីណា) ដែលមិនទាន់រៀបការ ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មដោយការវាយនឹងរំពាត់ មិនមែនត្រូវប្រហារជីវិតឡើយ។ អ្នកផឹកស្រាក៏ត្រូវវាយនឹងរំពាត់ អ្នកចោទប្រកាន់គេដោយមិនត្រឹមត្រូវក៏ត្រូវវាយនឹងរំពាត់ ហើយអ្នកលួចក៏ត្រូវកាត់ដៃ។ ប្រសិនបើពួកគេជាអ្នកកាហ្វេរ នោះពួកគេនឹងក្លាយជាអ្នកក្បត់សាសនា (មូរតាត) ហើយត្រូវតែប្រហារជីវិត ប៉ុន្តែនេះគឺផ្ទុយពីអ្វីដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរ និងស៊ូណាន់ន់ ព្រមទាំងការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម។ ជំពូក៖ តើអ្វីដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរមូសហ្វ៍ (គម្ពីរអាល់គួរអាន) គឺជាខ្លួននៃគម្ពីរអាល់គួរអានផ្ទាល់ ឬគ្រាន់តែជាការសរសេររបស់វា? ហើយអ្វីដែលមាននៅក្នុងទ្រូងរបស់អ្នកអាន (អ្នកទន្ទេញ) គឺជាខ្លួននៃគម្ពីរអាល់គួរអានផ្ទាល់ ឬគ្រាន់តែជាការចងចាំរបស់វា? ចម្លើយ៖ កាតព្វកិច្ចរបស់យើងគឺត្រូវប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ឱ្យដូចទៅនឹងអ្វីដែលគម្ពីរ និងស៊ូណាន់ន់បានប្រើប្រាស់ ដូចជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ ﴿ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាគម្ពីរអាល់គួរអានដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម ដែលស្ថិតនៅក្នុងផ្ទាំងដ៏មានសុវត្ថិភាព (ឡៅហ៍ ម៉ាហ្វូហ្ស៍)﴾។ និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ វាគឺជាគម្ពីរអាល់គួរអានដ៏ថ្លៃថ្លា ដែលស្ថិតនៅក្នុងគម្ពីរដ៏លាក់កំបាំង ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចប៉ះពាល់វាបានឡើយ ក្រៅពីអ្នកដែលបរិសុទ្ធ﴾។ និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿និងគម្ពីរដែលត្រូវបានសរសេរទុក លើក្រដាសដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ﴾។ ព្រមទាំងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ដែលអាននូវទំព័រដ៏បរិសុទ្ធទាំងឡាយ﴾។ និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ទេ! ពិតប្រាកដណាស់ វាគឺជាការដាស់តឿនមួយ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលចង់ គេនឹងរំលឹកដល់វា។ វាស្ថិតនៅក្នុងទំព័រដ៏ថ្លៃថ្លា ដែលត្រូវបានលើកតម្កើង និងបរិសុទ្ធ ដោយដៃរបស់ពួកអ្នកកត់ត្រា ដែលមានកិត្តិយស និងសុចរិត﴾។ ដូចគ្នានេះដែរ គឺមានប្រសាសន៍របស់ព្យាការី (ស.ល.វ) ដែលថា៖ «កុំនាំយកគម្ពីរអាល់គួរអានទៅកាន់ទឹកដីសត្រូវ»។ និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ចូររំលឹកគម្ពីរអាល់គួរអានឱ្យបានញឹកញាប់ ព្រោះវាមានភាពងាយស្រួលក្នុងការរបូតចេញពីទ្រូងរបស់មនុស្ស ជាងសត្វអូដ្ឋដែលរបូតចេញពីខ្សែចងរបស់វាទៅទៀត»។ និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ទ្រូងដែលគ្មានអ្វីពីគម្ពីរអាល់គួរអានសោះ គឺប្រៀបដូចជាផ្ទះដែលបាក់បែក» (ដែលលោក ទីរមីហ្ស៊ី បានចាត់ទុកថាជាហាឌីស សហ៊ីហ៍)។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលនិយាយថា៖ គម្ពីរអាល់គួរអានស្ថិតនៅក្នុងមូសហ្វ៍ និងនៅក្នុងទ្រូង គឺគេនិយាយត្រូវ។ អ្នកណាដែលនិយាយថា៖ នៅក្នុងនោះមានការចងចាំ និងការសរសេររបស់វា គឺគេនិយាយត្រូវ។ អ្នកណាដែលនិយាយថា៖ គម្ពីរអាល់គួរអានត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងមូសហ្វ៍ និងត្រូវបានចងចាំនៅក្នុងទ្រូង គឺគេនិយាយត្រូវ។ ចំណែកអ្នកណាដែលនិយាយថា៖ ទឹកខ្មៅ និងក្រដាស ឬលក្ខណៈរបស់អ្នកបម្រើ (មនុស្ស) ឬសកម្មភាពរបស់គេ ឬសំឡេងរបស់គេ គឺជាអ្វីដែលបុរាណ (កូឌីម) ឬមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត (ម៉ាក់លូក) នោះគឺជាអ្នកដែលខុស និងវង្វេង។ ហើយអ្នកណាដែលនិយាយថា៖ អ្វីដែលមាននៅក្នុងមូសហ្វ៍ មិនមែនជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ឬអ្វីដែលមាននៅក្នុងទ្រូងរបស់អ្នកអាន មិនមែនជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ឬនិយាយថា៖ គម្ពីរអាល់គួរអានជាភាសាអារ៉ាប់ មិនមែនអល់ឡោះជាអ្នកមានព្រះបន្ទូលទេ ប៉ុន្តែវាជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត ឬបង្កើតឡើងដោយជីព្រីល ឬមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ឬនិយាយថា៖ គម្ពីរអាល់គួរអាននៅក្នុងមូសហ្វ៍ គឺដូចទៅនឹងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ដែលមាននៅក្នុងគម្ពីរតូរ៉ាត និងអ៊ីនជីល នោះក៏ជាអ្នកដែលខុស និងវង្វេងដែរ។ ព្រោះថា គម្ពីរអាល់គួរអានគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ហើយខ្លួននៃព្រះបន្ទូលនោះត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងមូសហ្វ៍ ខុសពីវត្ថុផ្សេងៗទៀត ដែលគេសរសេរត្រឹមតែឈ្មោះ និងការរំលឹកដល់វាប៉ុណ្ណោះ។ ព្យាការីត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងគម្ពីរតូរ៉ាត និងអ៊ីនជីល គឺគ្រាន់តែជាការរំលឹក និងការពណ៌នាអំពីលោកប៉ុណ្ណោះ (ដូចជាការសរសេរឈ្មោះរបស់វត្ថុផ្សេងៗ) ដូចដែលគម្ពីរអាល់គួរអានមាននៅក្នុងគម្ពីររបស់មនុស្សជំនាន់មុនៗ [ដូចដែលអំពើរបស់យើងក៏មាននៅក្នុងគម្ពីរទាំងនោះដែរ ព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពិតប្រាកដណាស់ វាមាននៅក្នុងគម្ពីររបស់មនុស្សជំនាន់មុនៗ﴾] ហើយទ្រង់ក៏បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយរាល់អ្វីដែលពួកគេបានធ្វើ គឺមាននៅក្នុងគម្ពីរទាំងឡាយ﴾។ ដូច្នេះ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងគម្ពីរតូរ៉ាត និងអ៊ីនជីល ដូចដែលគម្ពីរអាល់គួរអានមាននៅក្នុងគម្ពីរទាំងនោះ និងដូចដែលអំពើរបស់យើងមាននៅក្នុងគម្ពីរទាំងឡាយដែរ។ ចំណែកគម្ពីរអាល់គួរអានវិញ គឺខ្លួនរបស់វាផ្ទាល់ដែលត្រូវបានសរសេរនៅក្នុងមូសហ្វ៍ មិនមែនគ្រាន់តែជាការរំលឹក ឬដំណឹងអំពីវាឡើយ ដូចដែលគេសរសេរឈ្មោះរបស់អល់ឡោះនៅលើក្រដាស។ អ្នកណាដែលមិនបែងចែករវាងការសរសេរឈ្មោះ និងព្រះបន្ទូល ជាមួយនឹងការសរសេរឈ្មោះវត្ថុ និងរូបធាតុ (ដូចដែលបានកើតឡើងចំពោះក្រុមមនុស្សមួយចំនួន) នោះគឺគេបានយល់ច្រឡំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលធ្វើឱ្យគេចាត់ទុកការពិតដែលខុសគ្នាថាជាអ្វីដែលដូចគ្នា។ ដូចដែលពួកគេបានចាត់ទុកប្រភេទនៃព្រះបន្ទូលទាំងអស់ថាមានន័យតែមួយ។ ព្រះបន្ទូលរបស់អ្នកនិយាយ ពេលខ្លះគេស្តាប់ផ្ទាល់ពីអ្នកនិយាយ ហើយពេលខ្លះគេស្តាប់ពីអ្នកដែលនាំសារបន្ត។ នៅពេលដែលព្យាការី (ស.ល.វ) មានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ អំពើទាំងឡាយគឺអាស្រ័យលើចេតនា...» នោះគឺជាព្រះបន្ទូលដែលព្យាការី (ស.ល.វ) បានមានប្រសាសន៍ដោយផ្ទាល់ទាំងពាក្យពេចន៍ និងអត្ថន័យ។ ដូច្នេះ ពាក្យពេចន៍គឺជាពាក្យរបស់ព្យាការី ហើយអត្ថន័យគឺជាអត្ថន័យរបស់ព្យាការី។ នៅពេលដែលអ្នកនាំសារបន្តបានប្រាប់បន្ត គេបានប្រាប់នូវព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការីទាំងពាក្យពេចន៍ និងអត្ថន័យ ប៉ុន្តែសំឡេងរបស់អ្នកនាំសារ (សហាបះ) មិនមែនជាសំឡេងរបស់ព្យាការី (ស.ល.វ) ឡើយ។ គម្ពីរអាល់គួរអានគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ទាំងពាក្យពេចន៍ និងអត្ថន័យ។ ជីព្រីលបានស្តាប់វាពីអល់ឡោះ ហើយបាននាំសារបន្តពីអល់ឡោះទៅកាន់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)បានស្តាប់វាពីជីព្រីល ហើយបាននាំសារបន្តទៅកាន់ប្រជាជាតិរបស់លោក។ ដូច្នេះ វាគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ទោះបីជាវាត្រូវបានស្តាប់ ត្រូវបានសរសេរ ឬត្រូវបានអានក៏ដោយ ដូចដែលព្រះអង្គបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកមូស្រ៊ីគីន (អ្នកដែលដាក់ភាគីជាមួយអល់ឡោះ) សុំការការពារពីអ្នក នោះចូរផ្តល់ការការពារដល់គេ ដើម្បីឱ្យគេបានស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ រួចហើយចូរនាំគេទៅកាន់កន្លែងដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់គេ﴾។ ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ គឺអល់ឡោះបានមានព្រះបន្ទូលដោយផ្ទាល់ពីព្រះអង្គ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដោយការជ្រើសរើស និងអំណាចរបស់ទ្រង់ មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតដាច់ដោយឡែកពីទ្រង់ឡើយ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅជាមួយព្រះអង្គ។ ទោះបីជាទ្រង់មានព្រះបន្ទូលដោយអំណាច និងបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់ក៏ដោយ ក៏វាមិនមែនស្ថិតនៅដោយគ្មានអំណាច និងបំណងប្រាថ្នារបស់ទ្រង់នោះទេ។ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម (សាលហ្វ៍) បាននិយាយថា៖ អល់ឡោះនៅតែមានព្រះបន្ទូលជានិច្ចនៅពេលដែលទ្រង់មានបំណង។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើគេនិយាយថា៖ ព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះគឺជាអ្វីដែលបុរាណ (កូឌីម) ក្នុងន័យថាទ្រង់មិនមែនទើបតែមានព្រះបន្ទូលបន្ទាប់ពីមិនមានព្រះបន្ទូលនោះទេ ហើយព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ក៏មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត ហើយក៏មិនមែនជាអត្ថន័យតែមួយដែលបុរាណស្ថិតនៅជាមួយព្រះអង្គដែរ ប៉ុន្តែទ្រង់នៅតែមានព្រះបន្ទូលជានិច្ចនៅពេលដែលទ្រង់មានបំណង នោះគឺជាការនិយាយដែលត្រឹមត្រូវ។ គ្មានអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើមណាម្នាក់និយាយថា ខ្លួននៃព្រះបន្ទូលជាក់លាក់ណាមួយគឺជាអ្វីដែលបុរាណនោះទេ។ ពួកគេតែងតែនិយាយថា៖ គម្ពីរអាល់គួរអានគឺជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ដែលត្រូវបានបញ្ចុះមក មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើយ វាចេញមកពីទ្រង់ ហើយនឹងត្រឡប់ទៅរកទ្រង់វិញ។ គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេនិយាយថា គម្ពីរអាល់គួរអានគឺជាអ្វីដែលបុរាណនោះទេ ហើយពួកគេក៏មិនបាននិយាយថា ព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់គឺជាអត្ថន័យតែមួយដែលស្ថិតនៅជាមួយព្រះអង្គដែរ ហើយពួកគេក៏មិនបាននិយាយថា គម្ពីរអាល់គួរអាន ឬអក្សរ និងសំឡេងរបស់វា គឺជាអ្វីដែលបុរាណតាំងពីដើមមកស្ថិតនៅជាមួយព្រះអង្គឡើយ។ ប៉ុន្តែពួកគេបាននិយាយថា៖ អក្សរនៃគម្ពីរអាល់គួរអានមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើយ ហើយពួកគេបានបដិសេធចំពោះអ្នកដែលនិយាយថា៖ អល់ឡោះបានបង្កើតអក្សរទាំងនោះ។ លោក អះម៉ាត់ និងអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើមដទៃទៀត តែងតែបដិសេធចំពោះអ្នកដែលនិយាយថា៖ ការអានរបស់ខ្ញុំចំពោះគម្ពីរអាល់គួរអាន គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត ឬមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត។ ពួកគេនិយាយថា៖ អ្នកណាដែលនិយាយថា វាជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត នោះគឺជាអ្នកជះមី (អ្នកវង្វេង) ហើយអ្នកណាដែលនិយាយថា មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត នោះគឺជាអ្នកបង្កើតរឿងថ្មីក្នុងសាសនា (មូបតាស៊ី)។ ព្រោះថាពាក្យថា "ល័ហ្វ៍" (ការអាន/ការបញ្ចេញសំឡេង) អាចសំដៅទៅលើប្រភពនៃសកម្មភាពបញ្ចេញសំឡេង ហើយក៏អាចសំដៅទៅលើអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ចេញសំឡេង ដែលជាខ្លួននៃអក្សរដែលត្រូវបានអាន។ ចំណែកសំឡេងរបស់មនុស្ស និងទឹកខ្មៅដែលសរសេរក្នុងមូសហ្វ៍ គ្មានអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើមណាម្នាក់សង្ស័យឡើយថា វាគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត។ លោក អះម៉ាត់ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សំឡេងរបស់អ្នកអាន គឺជាសំឡេងរបស់អ្នកបម្រើ (មនុស្ស) ហើយក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតក្រៅពីលោក អះម៉ាត់។ លោក អះម៉ាត់ បាននិយាយថា៖ អ្នកណាដែលនិយាយថា "ការអានរបស់ខ្ញុំចំពោះគម្ពីរអាល់គួរអាន គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត" ដោយមានបំណងសំដៅទៅលើគម្ពីរអាល់គួរអាន នោះគឺជាអ្នកជះមី។ មនុស្ស និងរាល់ចលនា សកម្មភាព និងសំឡេងរបស់គេ គឺសុទ្ធតែជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើត ហើយលក្ខណៈទាំងអស់របស់គេក៏ជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតដែរ។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលនិយាយអំពីលក្ខណៈណាមួយរបស់មនុស្សថាវាជាអ្វីដែលមិនមែនត្រូវបានបង្កើត ឬជាអ្វីដែលបុរាណ នោះគឺជាអ្នកដែលខុស និងវង្វេង។

អ្នកណាដែលនិយាយថាអ្វីមួយនៃព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ឬគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់ គឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង (មខ្លូក) នោះគេគឺជាអ្នកខុសឆ្គង និងវង្វេង។ ចំណែកឯសំឡេងរបស់បាវបម្រើ (មនុស្ស) ដែលអានគម្ពីរគួរអាន និងទឹកខ្មៅដែលសរសេរក្នុងគម្ពីរមូសហ្វ (គម្ពីរគួរអាន) នោះ គ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកជំនាន់មុន (សាលហ្វ) មានការស្ទាក់ស្ទើរក្នុងរឿងនេះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេទាំងអស់គ្នាមានការឯកភាពគ្នាថា សំឡេងរបស់បាវបម្រើគឺជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង ប៉ុន្តែព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលត្រូវបានសរសេរដោយទឹកខ្មៅនោះ មិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងនោះទេ។ អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នក (មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)) និយាយចុះ៖ ប្រសិនបើមហាសមុទ្រក្លាយជាទឹកខ្មៅសម្រាប់សរសេរព្រះបន្ទូលនៃម្ចាស់របស់ខ្ញុំ នោះមហាសមុទ្រនឹងរីងស្ងួតអស់មុនពេលដែលព្រះបន្ទូលនៃម្ចាស់របស់ខ្ញុំអស់នោះ ទោះបីជាយើងនាំយកមហាសមុទ្រមួយទៀតមកបន្ថែមទៀតក៏ដោយ»។ បញ្ហាទាំងនេះត្រូវបានពន្យល់យ៉ាងលម្អិត និងត្រូវបានលើកឡើងនូវទស្សនៈរបស់ពួកអ្នកប្រាជ្ញ ក៏ដូចជាភាពខ្វែងគំនិតគ្នារបស់ពួកគេនៅក្នុងកន្លែងផ្សេងទៀត។ ជំពូក៖ ចំពោះអ្នកដែលសឡាតតែពេលខ្លះ ហើយបោះបង់ការសឡាតជាញឹកញាប់ ឬអ្នកដែលមិនសឡាតសោះវិញនោះ? ចម្លើយគឺ៖ មនុស្សបែបនេះ គឺប្រជាជនមូស្លីមនៅតែធ្វើការសឡាត (សឡាត ជានាហ្សះ) ជូនគាត់ជានិច្ច។ ផ្ទុយទៅវិញ សូម្បីតែពួកមូណាហ្វិកហ៍ (ជនក្បត់) ដែលលាក់បាំងភាពក្បត់របស់ពួកគេ ក៏ប្រជាជនមូស្លីមនៅតែធ្វើការសឡាតជូនពួកគេ ធ្វើការងូតទឹកសពឱ្យពួកគេ និងអនុវត្តច្បាប់របស់មូស្លីមទៅលើពួកគេដែរ ដូចដែលពួកមូណាហ្វិកហ៍ធ្លាប់មានក្នុងសម័យកាលរបស់រ៉សូល ﷺ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកណាម្នាក់បានដឹងច្បាស់ពីភាពក្បត់របស់បុគ្គលណាម្នាក់ នោះមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើការសឡាតជូនបុគ្គលនោះឡើយ ដូចដែលព្យាការី ﷺ ត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើការសឡាតជូនអ្នកដែលគេដឹងច្បាស់ពីភាពក្បត់របស់គាត់។ ចំណែកអ្នកដែលគេមានការសង្ស័យលើស្ថានភាពរបស់គាត់ នោះការធ្វើការសឡាតជូនគាត់គឺអាចអនុញ្ញាតបាន ប្រសិនបើអាកប្បកិរិយាខាងក្រៅរបស់គាត់បង្ហាញថាជាមូស្លីម ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានធ្វើការសឡាតជូនអ្នកដែលទ្រង់មិនត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើការសឡាតជូននោះ។ ក្នុងចំណោមពួកគេ ក៏មានអ្នកដែលគេមិនដឹងពីភាពក្បត់របស់គាត់ដែរ ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ «ហើយក្នុងចំណោមអ្នកដែលនៅជុំវិញពួកអ្នកពីពួកអារ៉ាប់ មានពួកមូណាហ្វិកហ៍ ហើយក្នុងចំណោមអ្នកក្រុងម៉ាឌីណាក៏មានអ្នកដែលចេះជំនាញក្នុងការក្បត់ដែរ ដែលអ្នកមិនដឹងពីពួកគេទេ គឺយើងទេដែលដឹងពីពួកគេ»។ ហើយចំពោះមនុស្សបែបនេះ គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើការសឡាតជូនឡើយ ប៉ុន្តែការសឡាតរបស់ព្យាការី និងពួកមូមិន (អ្នកជំនឿ) ជូនពួកមូណាហ្វិកហ៍...

វាមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍អ្វីដល់គាត់ឡើយ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍នៅពេលដែលលោកបានបំពាក់អាវរបស់លោកដល់ អ៊ីបនុ អ៊ូបៃយ៍ (Ibn Ubayy) ថា៖ «ហើយអាវរបស់ខ្ញុំនេះ ក៏មិនអាចជួយការពារគាត់ពីការដាក់ទោសរបស់អល់ឡោះបានដែរ»។ ហើយអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿វាមិនខុសគ្នានោះទេសម្រាប់ពួកគេ ទោះបីជាអ្នកសុំការអភ័យទោសឱ្យពួកគេ ឬមិនសុំការអភ័យទោសឱ្យពួកគេក៏ដោយ អល់ឡោះនឹងមិនអភ័យទោសឱ្យពួកគេឡើយ﴾។ ចំណែកអ្នកដែលបោះបង់ចោលការសឡាតជាបណ្តើរៗ និងអ្នកដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាដែលបង្ហាញឱ្យឃើញនូវអំពើបាបនោះ ប្រសិនបើអ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកគោរពប្រតិបត្តិសាសនាឃើញថា ការធ្វើពហិការមិនរាប់រក និងការមិនធ្វើសឡាត (សឡាត ជូណាហ្សាហ៍) លើរូបគេនោះ មានផលប្រយោជន៍ដល់មូស្លីមទាំងឡាយ ដោយវាជាកត្តាជំរុញឱ្យពួកគេរក្សាការសឡាតឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន នោះពួកគេនឹងមិនធ្វើសឡាតលើរូបគេឡើយ។ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានបោះបង់ចោលការធ្វើសឡាតលើអ្នកដែលសម្លាប់ខ្លួនឯង អ្នកដែលកិបកេងទ្រព្យសម្បត្តិ និងអ្នកដែលមានបំណុលដែលមិនអាចសងបាន ហើយបុគ្គលទាំងនេះគឺមានសភាពអាក្រក់ជាងពួកគេទៅទៀត។ ជំពូក ចំណែកឯពួកកូហ្វារ (អ្នកបដិសេធជំនឿ) តើពួកគេនឹងត្រូវទទួលការកាត់ទោសនៅថ្ងៃបរលោកដែរឬទេ?

ចម្លើយ៖ ចំពោះបញ្ហានេះ អ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយៗមកនៃក្រុមរបស់អះម៉ាត់ (Ahmad) និងអ្នកដទៃទៀតមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។ អ្នកដែលយល់ថាពួកគេ (ពួកកាហ្វេរ) មិនត្រូវបានកាត់ទោស (ហ៊ីសាប) មានដូចជា៖ អាប់ប៊ូ បាករ៍ អាប់ឌុលអាហ្ស៊ីស, អាប់ប៊ូ ហាសាន់ [អាត់តះមីមី], ក្វាឌី អាប់ប៊ូ យ៉ាឡា និងអ្នកដទៃទៀត។ ចំណែកអ្នកដែលយល់ថាពួកគេត្រូវបានកាត់ទោស មានដូចជា៖ អាប់ប៊ូ ហ្វស៍ អាល់បារម៉ាគី (ពីក្រុមរបស់អះម៉ាត់), អាប់ប៊ូ ស៊ូឡៃម៉ាន់ អាត់ឌីម៉ាសគី និងអាប់ប៊ូ តាលីប អាល់ម៉ាក់គី។ សេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយគឺ៖ ការកាត់ទោស (ហ៊ីសាប) អាចមានន័យថា ការបង្ហាញសកម្មភាពរបស់ពួកគេឱ្យពួកគេឃើញ និងការស្តីបន្ទោសពួកគេចំពោះសកម្មភាពទាំងនោះ ឬអាចមានន័យថា ការថ្លឹងថ្លែងរវាងអំពើល្អ និងអំពើអាក្រក់។ ប្រសិនបើហ៊ីសាបមានន័យក្នុងន័យទីមួយ នោះគ្មានការសង្ស័យទេថាពួកគេនឹងត្រូវកាត់ទោសក្នុងន័យនេះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានន័យក្នុងន័យទីពីរ ហើយមានគោលបំណងថា ពួកកាហ្វេរនៅសល់អំពើល្អដែលធ្វើឱ្យពួកគេមានសិទ្ធិទទួលបានឋានសួគ៌ នោះគឺជាការយល់ខុសយ៉ាងច្បាស់។ ប្រសិនបើមានន័យថា ពួកគេមានកម្រិតនៃការដាក់ទោសខុសៗគ្នា នោះការដាក់ទោសអ្នកដែលមានអំពើអាក្រក់ច្រើន គឺធ្ងន់ធ្ងរជាងអ្នកដែលមានអំពើអាក្រក់តិច ហើយអ្នកដែលមានអំពើល្អខ្លះ នឹងត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយការដាក់ទោស ដូចដែល អាប់ប៊ូ តាលីប ទទួលបានការដាក់ទោសស្រាលជាង អាប់ប៊ូ លះហាប់។ អល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿អស់អ្នកដែលបានបដិសេធជំនឿ ហើយរារាំងផ្លូវរបស់អល់ឡោះ នោះទ្រង់នឹងធ្វើឱ្យសកម្មភាពរបស់ពួកគេខូចខាត﴾។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿យើងបានបន្ថែមការដាក់ទោសដល់ពួកគេ លើសពីការដាក់ទោសដែលមានស្រាប់﴾។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ការបន្ថែមខែ (នះស៊ីអ៊៍) គឺជាការបន្ថែមក្នុងភាពជាអ្នកបដិសេធជំនឿ﴾។ នរកមានកម្រិតថ្នាក់ជាច្រើន ដូច្នេះប្រសិនបើការដាក់ទោសលើពួកកាហ្វេរខ្លះធ្ងន់ធ្ងរជាងអ្នកខ្លះ ដោយសារអំពើអាក្រក់ច្រើន និងអំពើល្អតិច នោះការកាត់ទោសគឺដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការដាក់ទោស មិនមែនដើម្បីចូលឋានសួគ៌នោះទេ។ ជំពូក៖ ចំពោះអ្វីដែលបានកើតឡើងរវាងក្រុមសហាបះ (សមមិត្តរបស់ព្យាការី) គឺត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់តាមរយៈភស្តុតាងត្រឹមត្រូវ (ហាឌីស) ថា៖ អ៊ូស្មង់, អាលី, តាល់ហះ, អ្ស្ស៊ូបៃរ៍ និងអាអ៊ីសះ គឺជាអ្នកឋានសួគ៌។ ថែមទាំងមានបញ្ជាក់ក្នុងហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវថា៖ «គ្មាននរណាម្នាក់ដែលបានធ្វើសច្ចាប្រណិធាននៅក្រោមដើមឈើ នឹងត្រូវចូលនរកឡើយ»។ អាប់ប៊ូ មូសា អាល់អាស្អារី, អាំរ៍ ប៊ិន អាល់អាស និងមូអាវីយ៉ះ ប៊ិន អាប់ប៊ី ស៊ូហ្វៀន ពួកគេសុទ្ធតែជាសហាបះ ហើយពួកគេមានគុណធម៌ និងអំពើល្អជាច្រើន។ អ្វីដែលត្រូវបានគេនិយាយអំពីពួកគេ ភាគច្រើនជាការកុហក។ ហើយប្រសិនបើវាជាការពិត ពួកគេគឺជាអ្នកដែលខិតខំប្រឹងប្រែង (មូជតាហ៊ីដ)។ អ្នកខិតខំប្រឹងប្រែងប្រសិនបើគាត់ត្រូវ គាត់ទទួលបានរង្វាន់ពីរដង ហើយប្រសិនបើគាត់ខុស គាត់ទទួលបានរង្វាន់មួយដង ហើយកំហុសរបស់គាត់ត្រូវបានអភ័យទោសឱ្យ។ ប្រសិនបើសន្មតថាពួកគេមានអំពើបាប នោះអំពើបាបមិនតម្រូវឱ្យចូលនរកជាដាច់ខាត លុះត្រាតែគ្មានកត្តាដែលរារាំងមិនឱ្យចូលនរក។ កត្តារារាំងទាំងនោះមានដប់យ៉ាង៖ ១. ការតូបាត់ (ការប្រែចិត្ត), ២. ការសុំការអភ័យទោស (អ៊ីស្ទីហ្វារ), ៣. អំពើល្អដែលលុបលាងអំពើអាក្រក់, ៤. គ្រោះថ្នាក់ដែលលុបលាងបាប, ៥. ការជួយអង្វរ (សហ្វាអា) របស់ព្យាការី ﷺ, ៦. ការជួយអង្វររបស់អ្នកដទៃ, ៧. ការអង្វររបស់បងប្អូនមូស្លីម, ៨. អ្វីដែលត្រូវបានឧទ្ទិសផលបុណ្យដល់អ្នកស្លាប់ ដូចជាការធ្វើទាន និងការលោះទាសករជំនួសពួកគេ, ៩. ការសាកល្បងក្នុងផ្នូរ, ១០. ភាពភ័យរន្ធត់នៃថ្ងៃបរលោក។ ហើយត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវពីព្យាការី ﷺ ថា៖ «ជំនាន់ដែលល្អបំផុត គឺជំនាន់របស់ខ្ញុំ...»។

ខ្ញុំត្រូវបានបញ្ជូនមកក្នុងសម័យកាលនេះ បន្ទាប់មកគឺអ្នកដែលបន្តវេនពីពួកគេ ហើយបន្ទាប់មកទៀតគឺអ្នកដែលបន្តវេនពីពួកគេ។ នៅពេលនោះ អ្នកណាម្នាក់ដែលអះអាងយ៉ាងដាច់ណាត់ថា ក្នុងចំណោមពួកគេមានអ្នកដែលប្រព្រឹត្តបាបកម្មដែលនឹងត្រូវចូលនរកជាប្រាកដនោះ គឺគាត់ជាអ្នកកុហក និងជាអ្នកប្រឌិតរឿង។ ពីព្រោះថា ប្រសិនបើគាត់និយាយអ្វីដែលគាត់គ្មានចំណេះដឹង នោះគាត់គឺជាអ្នកនិយាយខុសទៅហើយ ចុះទម្រាំតែគាត់និយាយអ្វីដែលភស្តុតាងជាច្រើនបានបង្ហាញពីភាពផ្ទុយគ្នានោះ? ដូច្នេះ អ្នកណាក៏ដោយដែលនិយាយពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះដែលបានកើតឡើងរវាងពួកគេ ដោយអ្វីដែលអល់ឡោះបានហាមឃាត់ ដូចជាការថ្កោលទោសពួកគេ ឬការគាំទ្រក្រុមណាមួយដោយអយុត្តិធម៌ នោះគាត់គឺជាអ្នកបំពាន និងជាអ្នករំលោភបំពាន។ ហើយពិតជាមានការបញ្ជាក់នៅក្នុងហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវ (សហ៊ីហ៍) ពីព្យាការី ﷺ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នឹងមានក្រុមមួយចេញមកនៅពេលដែលមូស្លីមមានការបែកបាក់គ្នា ហើយក្រុមដែលកាន់សច្ចធម៌ជាងនឹងសម្លាប់ពួកគេ»។ ហើយក៏មានការបញ្ជាក់នៅក្នុងហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវពីលោកដែរ អំពីអាល់ហាសាន់ (អាល់ហាសាន់ ប៊ីន អាលី) ថា៖ «ពិតជាកូនប្រុសរបស់ខ្ញុំម្នាក់នេះ គឺជាអ្នកដឹកនាំ ហើយអល់ឡោះនឹងធ្វើឱ្យមានការផ្សះផ្សាររវាងក្រុមធំៗពីរ [នៃមូស្លីម] ដោយសារតែគាត់»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅហាឌីសទាំងពីរ (ប៊ូខូរី និងមូស្លីម) មានរាយការណ៍ពីអាម្ហារ (អាម្ហារ ប៊ីន យ៉ាស៊ីរ) ថា៖ «ក្រុមដែលបំពាននឹងសម្លាប់គាត់»។ ហើយអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលនៅក្នុងគម្ពីរគួរអានថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើក្រុមពីរនៃអ្នកជំនឿបានប្រយុទ្ធគ្នា នោះចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើការផ្សះផ្សាររវាងពួកគេទាំងពីរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើក្រុមមួយក្នុងចំណោមពួកគេបានបំពានលើក្រុមមួយទៀត នោះចូរអ្នករាល់គ្នាប្រយុទ្ធនឹងក្រុមដែលបំពាននោះ រហូតទាល់តែពួកគេវិលត្រឡប់មកកាន់បញ្ជារបស់អល់ឡោះវិញ។ ប្រសិនបើពួកគេវិលត្រឡប់មកវិញ នោះចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើការផ្សះផ្សាររវាងពួកគេដោយយុត្តិធម៌ ហើយចូរអ្នករាល់គ្នាអនុវត្តដោយសមធម៌ ពីព្រោះអល់ឡោះស្រឡាញ់អ្នកដែលអនុវត្តដោយសមធម៌﴾។ ដូច្នេះ វាត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយគម្ពីរគួរអាន ស៊ូណាន់ន់ និងការឯកភាពគ្នារបស់ក្រុមអ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) ដែលបង្ហាញថា ពួកគេ (ក្រុមទាំងពីរ) សុទ្ធតែជាអ្នកជំនឿ និងជាមូស្លីម ហើយថាអាលី ប៊ីន អាប៊ី តូលីប និងអ្នកដែលនៅជាមួយគាត់ គឺកាន់សច្ចធម៌ជាងក្រុមម្ខាងទៀត។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលដឹងច្បាស់បំផុត។ ជំពូក៖ ចំពោះការអង្វរករ (សហ្វាអា) សម្រាប់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តបាបធំៗពីក្នុងចំណោមប្រជាជាតិរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ តើពួកគេនឹងបានចូលឋានសួគ៌ដែរឬទេ?

ចម្លើយ៖ ហាឌីសដែលនិយាយអំពីការជួយអង្វរ (អះ-ស្ហាហ្វាអះ) សម្រាប់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តបាបធំៗ គឺមានភាពត្រឹមត្រូវ និងមានការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ (មូទាវ៉ាទីរ) ពីព្យាការី ﷺ។ ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ដើម (សាលាហ្វ) ដែលរួមមានក្រុមសហាបះ និងអ្នកដែលដើរតាមពួកគេដោយសេចក្តីល្អ រួមទាំងមេដឹកនាំនៃប្រជាជាតិមូស្លីម សុទ្ធតែមានការឯកភាពគ្នាលើរឿងនេះ។ មានតែក្រុមអ្នកបង្កើតរឿងថ្មីក្នុងសាសនា (ប៊ីដអះ) ដូចជាក្រុមខាវ៉ារីជ ក្រុមមូអ្តាហ្ស៊ីឡះ និងក្រុមផ្សេងៗទៀតប៉ុណ្ណោះ ដែលជំទាស់នឹងរឿងនេះ។ អ្នកដែលមានជំនឿនៅក្នុងបេះដូងទោះបីត្រឹមតែទម្ងន់នៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិតូចមួយក៏ដោយ នឹងមិនស្ថិតនៅក្នុងនរកជារៀងរហូតឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេទាំងអស់នឹងត្រូវចេញពីនរកទៅកាន់ឋានសួគ៌ ហើយនឹងបានចូលឋានសួគ៌។ នៅពេលនោះ ឋានសួគ៌នៅមានកន្លែងទំនេរ ដែលអល់ឡោះនឹងបង្កើតសត្វលោកថ្មីមួយទៀត ដើម្បីឱ្យពួកគេបានចូលទៅក្នុងឋានសួគ៌ ដូចដែលមានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវនៅក្នុងហាឌីសដ៏សហ៊ីហ៍ពីព្យាការី ﷺ។ ជំពូក៖ ចំពោះអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិក្នុងចំណោមប្រជាជាតិរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) តើពួកគេប្រសើរជាងទេវតាដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ មានការបញ្ជាក់ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាំរ៉ូ ថា៖ «ទេវតាបានទូលអល់ឡោះថា៖ ឱម្ចាស់នៃយើងអើយ! ទ្រង់បានបង្កើតកូនចៅរបស់អាដាំឱ្យពួកគេស៊ីផឹក និងសប្បាយរីករាយនៅលើលោកិយនេះ ដូច្នេះសូមទ្រង់ប្រទានឋានសួគ៌ឱ្យពួកយើងដូចដែលទ្រង់បានប្រទានលោកិយឱ្យពួកគេដែរ។ អល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ យើងមិនធ្វើបែបនោះទេ។ ទេវតាបានទូលសុំម្តងទៀត ហើយទ្រង់ក៏មានបន្ទូលថា៖ យើងមិនធ្វើបែបនោះទេ។ ពួកគេបានទូលសុំម្តងទៀតពីរ ឬបីដង ទើបអល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ សូមស្បថដោយកិត្តិយសរបស់យើង យើងនឹងមិនធ្វើឱ្យកូនចៅដ៏សុចរិតនៃអ្នកដែលយើងបានបង្កើតដោយដៃរបស់យើងផ្ទាល់ ស្មើនឹងអ្នកដែលយើងបាននិយាយទៅកាន់គេថា "ចូរមានឡើង" ហើយវាក៏កើតឡើងនោះឡើយ»។ រឿងនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយ អ៊ូស្មង់ ប៊ីន សាអីត អ័ដ-ដារីមី។ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អះម៉ាត់ ក៏បានរាយការណ៍រឿងនេះនៅក្នុងសៀវភៅ «អះ-ស៊ុនណាន់» ពីព្យាការី ﷺ ក្នុងទម្រង់ជាហាឌីស មួរ-សាល់។ ហើយមានការបញ្ជាក់ពី អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន សាឡាម ថា៖ «អល់ឡោះមិនបានបង្កើតសត្វលោកណាមួយដែលថ្លៃថ្នូរបំផុតចំពោះទ្រង់ លើសពីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)នោះទេ។ មានគេសួរគាត់ថា៖ សូម្បីតែជីព្រីល និងមីកាអីល ក៏មិនថ្លៃថ្នូរជាងដែរឬ? គាត់បានឆ្លើយទៅកាន់អ្នកសួរថា៖ តើអ្នកដឹងទេថា ជីព្រីល និងមីកាអីល ជាអ្វី? តាមពិតទៅ ជីព្រីល និងមីកាអីល គឺជាសត្វលោកដែលស្ថិតនៅក្រោមការបង្គាប់បញ្ជា ដូចជាព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទអញ្ចឹង។ ហើយអល់ឡោះមិនបានបង្កើតសត្វលោកណាមួយដែលថ្លៃថ្នូរបំផុតចំពោះទ្រង់ លើសពីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)នោះឡើយ»។

ខ្ញុំមិនបានដឹងថាមានសហាបះ (Sahabah) ណាម្នាក់មានមតិផ្ទុយពីរឿងនេះឡើយ ហើយនេះគឺជាអ្វីដែលល្បីល្បាញក្នុងចំណោមអ្នកដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ូណាន់ន់ (ស៊ូណាន់) ពីក្រុមអ្នកប្រាជ្ញនៃមហាហ្ស៊ីម (Imams) ទាំងបួន និងអ្នកដទៃទៀត ដែលថាព្យាការីទាំងឡាយ និងពួកអូលីយ៉ា (Awliya) គឺប្រសើរជាងពួកម៉ាឡាអ៊ីកាត់ (Malaikah)។ យើងមានសៀវភៅដាច់ដោយឡែកមួយស្តីពីបញ្ហានេះ ដែលយើងបានលើកឡើងនូវភស្តុតាងពីភាគីទាំងពីរ។ ជំពូក៖ ចំពោះបញ្ហាដែលថា តើ «មីហ្សាន» (ជញ្ជីង) គឺជាពាក្យតំណាងឱ្យយុត្តិធម៌ ឬវាមានថាសពីរ? ចម្លើយគឺ៖ មីហ្សាន គឺជាអ្វីដែលគេប្រើសម្រាប់ថ្លឹងអំពើផ្សេងៗ ហើយវាមិនមែនជាយុត្តិធម៌នោះទេ ដូចដែលមានភស្តុតាងបញ្ជាក់នៅក្នុងគម្ពីរអាល់គួរអាន និងស៊ូណាន់ន់ ដូចជាព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះដែលថា៖ «ចំណែកអ្នកណាដែលមានជញ្ជីងរបស់គេធ្ងន់...» [«និងអ្នកណាដែលមានជញ្ជីងរបស់គេស្រាល...»] និងព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ហើយយើងនឹងដាក់ជញ្ជីងដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់ថ្ងៃបរលោក»។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅហាឌីសដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងពីរ (Sahihayn) ពីព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពាក្យពីរម៉ាត់ដែលស្រាលនៅលើអណ្តាត ប៉ុន្តែធ្ងន់នៅក្នុង...»

(មានទម្ងន់) ក្នុងជញ្ជីង ជាពាក្យពីរម៉ាត់ដែលស្រឡាញ់បំផុតចំពោះព្រះដ៏មេត្តាប្រោសប្រណី (អល់ឡោះ) គឺ៖ «ស៊ុបហានាល់ឡោះ វ៉ាប៊ីហាំឌីហ៊ី ស៊ុបហានាល់ឡោះហ៊ីលអះហ្ស៊ីម»។ ហើយមានប្រសាសន៍អំពីកំភួនជើងរបស់ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន ម៉ាស់អ៊ូដ ថា៖ «វាមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងភ្នំអ៊ូហូដ នៅក្នុងជញ្ជីង»។ នៅក្នុងសៀវភៅរបស់ ទិមមីហ្ស៊ី និងអ្នកដទៃទៀត មានហាឌីសអំពី «ប៊ីតូកោះ» (កាតតូចមួយ) ដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ថាជាហាឌីសត្រឹមត្រូវដោយ ទិមមីហ្ស៊ី, អាល់ហាក៊ីម និងអ្នកដទៃទៀត អំពីបុរសម្នាក់ដែលត្រូវបាននាំមក ហើយមានសៀវភៅកត់ត្រាអំពើបាបចំនួន ៩៩ ក្បាលត្រូវបានបើកបង្ហាញសម្រាប់គាត់ ដែលសៀវភៅនីមួយៗមានប្រវែងដាច់កន្ទុយភ្នែក។ បន្ទាប់មកវាត្រូវបានដាក់នៅលើជញ្ជីង ហើយគេក៏នាំយកកាតតូចមួយមកឱ្យគាត់ ដែលក្នុងនោះមានសរសេរថា «ឡាអ៊ីឡាហះ អ៊ីលឡាល់ឡោះ» (គ្មានព្រះណាគួរឱ្យគោរពសក្ការៈក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ)។ ព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សៀវភៅទាំងនោះបានស្រាល (អណ្តែត) ហើយកាតតូចនោះមានទម្ងន់ធ្ងន់»។ នេះនិងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នា បង្ហាញថាអំពើទាំងឡាយនឹងត្រូវថ្លឹងដោយជញ្ជីង ដែលតាមរយៈនោះនឹងបង្ហាញឱ្យឃើញពីភាពលើសលប់នៃអំពើល្អលើអំពើអាក្រក់ ឬផ្ទុយមកវិញ។ ដូច្នេះ វាគឺជាអ្វីដែលយើងប្រើដើម្បីកំណត់ (យុត្តិធម៌) ហើយគោលបំណងនៃការថ្លឹងគឺដើម្បីយុត្តិធម៌ ដូចជាជញ្ជីងនៅក្នុងលោកិយនេះដែរ។ ចំណែកឯរបៀបនៃការថ្លឹងនោះ គឺស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតដូចគ្នានឹងរបៀបនៃរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទៀតដែលយើងត្រូវបានប្រាប់អំពីពិភពអរូបី (អាល់-ឃ័យប៍)។ ជំពូក៖ ចំពោះសំណួរដែលសួរថា៖ តើអល់ឡោះ តាអាឡា បានកំណត់ (ចង់) ឱ្យមានអំពើបាបកើតឡើងពីការបង្កើតរបស់ទ្រង់ដែរឬទេ? ចម្លើយគឺ៖ ពាក្យថា «ការកំណត់/បំណង» (អាល់-អ៊ីរ៉ូដាហ៍) គឺជាពាក្យទូទៅដែលមានអត្ថន័យពីរ៖ ទីមួយគឺសំដៅលើ «ការកំណត់ទុក» (អាល់-ម៉ាស៊ីអះ) ចំពោះអ្វីដែលទ្រង់បានបង្កើត។ ទីពីរគឺសំដៅលើ «ការស្រឡាញ់ និងការពេញចិត្ត» ចំពោះអ្វីដែលទ្រង់បានបង្គាប់។ ប្រសិនបើគោលបំណងរបស់អ្នកសួរគឺថា តើទ្រង់ស្រឡាញ់អំពើបាប ពេញចិត្តនឹងវា និងបង្គាប់ឱ្យធ្វើវាឬ? នោះទ្រង់មិនបានកំណត់ (ចង់) វាក្នុងន័យនេះទេ ព្រោះអល់ឡោះមិនស្រឡាញ់អំពើពុករលួយឡើយ ហើយទ្រង់ក៏មិនពេញចិត្តចំពោះការបដិសេធជំនឿ (កូហ្វរ) សម្រាប់បាវបម្រើរបស់ទ្រង់ដែរ ហើយទ្រង់ក៏មិនបង្គាប់ឱ្យធ្វើអំពើអសីលធម៌ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ទ្រង់បានមានប្រសាសន៍អំពីអ្វីដែលទ្រង់បានហាមឃាត់ថា៖ ﴿រាល់អំពើអាក្រក់ទាំងនោះ គឺជារឿងដែលព្រះអម្ចាស់របស់ម្ចាស់មិនពេញចិត្ត﴾។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកសួរចង់មានន័យថា អំពើបាបទាំងនោះស្ថិតនៅក្នុងចំណោមអ្វីដែលអល់ឡោះបានកំណត់ឱ្យកើតឡើង នោះអល់ឡោះគឺជាអ្នកបង្កើតគ្រប់យ៉ាង។ អ្វីដែលទ្រង់បានកំណត់ឱ្យកើតឡើង វានឹងកើតឡើង ហើយអ្វីដែលទ្រង់មិនបានកំណត់ វានឹងមិនកើតឡើងឡើយ។ គ្មានអ្វីកើតឡើងនៅក្នុងសកលលោកនេះទេ ក្រៅពីអ្វីដែលទ្រង់បានកំណត់។ អល់ឡោះបានលើកឡើងក្នុងកន្លែងខ្លះថា ទ្រង់កំណត់ (ចង់) ឱ្យវាមាន និងក្នុងកន្លែងខ្លះថា ទ្រង់មិនកំណត់ (មិនចង់) ឱ្យវាមាន។ អត្ថន័យនៃករណីទីមួយគឺ ទ្រង់បានកំណត់ឱ្យវាមានក្នុងនាមជាការបង្កើត។ ចំណែកករណីទីពីរគឺ ទ្រង់មិនស្រឡាញ់វា មិនពេញចិត្តនឹងវា និងមិនបង្គាប់ឱ្យធ្វើវាឡើយ។ អល់ឡោះ តាអាឡា បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿អ្នកណាដែលអល់ឡោះចង់ណែនាំផ្លូវដល់គេ ទ្រង់នឹងបើកចិត្តរបស់គេឱ្យទទួលយកឥស្លាម ហើយអ្នកណាដែលទ្រង់ចង់ឱ្យវង្វេង ទ្រង់នឹងធ្វើឱ្យចិត្តរបស់គេតូចចង្អៀត និងតឹងតែង﴾។ ហើយនូហ៍ (ណូអេ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿ហើយការដាស់តឿនរបស់ខ្ញុំនឹងមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នករាល់គ្នាឡើយ ប្រសិនបើខ្ញុំចង់ដាស់តឿនអ្នករាល់គ្នា ខណៈពេលដែលអល់ឡោះចង់ឱ្យអ្នករាល់គ្នាវង្វេង﴾។ ហើយទ្រង់បានមានប្រសាសន៍ក្នុងករណីទីពីរថា៖ ﴿អល់ឡោះចង់ឱ្យអ្នករាល់គ្នាទទួលបានភាពងាយស្រួល ហើយទ្រង់មិនចង់ឱ្យអ្នករាល់គ្នាជួបការលំបាកឡើយ﴾។ ហើយទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿អល់ឡោះចង់ពន្យល់ដល់អ្នករាល់គ្នា និងណែនាំអ្នករាល់គ្នាទៅតាមគន្លងរបស់អ្នកដែលបានកន្លងផុតទៅមុនអ្នករាល់គ្នា ហើយទ្រង់នឹងទទួលការសុំទោសពីអ្នករាល់គ្នា។ អល់ឡោះគឺជាអ្នកដែលដឹងបំផុត និងជាអ្នកដែលប្រកបដោយគតិបណ្ឌិត។ ហើយអល់ឡោះចង់ទទួលការសុំទោសពីអ្នករាល់គ្នា ចំណែកឯអ្នកដែលដើរតាមតណ្ហាវិញ ពួកគេចង់ឱ្យអ្នករាល់គ្នាឃ្លាតឆ្ងាយ (ពីសច្ចធម៌) យ៉ាងខ្លាំង។ អល់ឡោះចង់បន្ធូរបន្ថយដល់អ្នករាល់គ្នា ហើយមនុស្សត្រូវបានបង្កើតមកក្នុងសភាពខ្សោយ﴾។ ហើយទ្រង់មានប្រសាសន៍ថា៖ ﴿អល់ឡោះមិនចង់...﴾។