សហ៊ីហ៍ អាល់-ពូខារី

លោក អាប៊ូ ហ៊ូរ៉ៃរ៉ះ បានរៀបរាប់ថា៖ ការកាន់បួសចំនួន ២ ថ្ងៃ និងការជួញដូរចំនួន ២ ប្រភេទ ត្រូវបានហាមឃាត់ គឺការកាន់បួសនៅថ្ងៃបុណ្យរ៉យ៉ាហ្វ៊ីទ្រី និងថ្ងៃបុណ្យរ៉យ៉ាហាជ្ជី (ថ្ងៃអារកសម្លាប់សត្វបូជា) និងការជួញដូរបែប មុឡាម៉ាសះ (គ្រាន់តែប៉ះពាល់ទំនិញត្រូវតែទិញ) និងការជួញដូរបែប មុណាបាហ្សះ (គ្រាន់តែបោះទំនិញឲ្យគ្នាត្រូវតែទិញ)។

លោក ហ្ស៊ីយ៉ាដ អ៊ីប៊ីន ជូបែរ បានរៀបរាប់ថា៖ បុរសម្នាក់បានមកជួបលោក អ៊ីប៊ីន អ៊ូម៉ារ ហើយនិយាយថា មានបុរសម្នាក់បានបន់ស្រន់ថានឹងកាន់បួស ១ ថ្ងៃ (អ្នករៀបរាប់គិតថាសំដៅលើថ្ងៃច័ន្ទ) ប៉ុន្តែថ្ងៃនោះស្រាប់តែត្រូវចំថ្ងៃបុណ្យ។ លោក អ៊ីប៊ីន អ៊ូម៉ារ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្រះជាម្ចាស់បានបង្គាប់ឲ្យបំពេញពាក្យបន់ស្រន់ ហើយព្យាការីបានហាមឃាត់ការកាន់បួសនៅថ្ងៃបុណ្យនេះ»។

លោក អាប៊ូ សាអីដ អាល់-ខុទរី (ដែលធ្លាប់បានចូលរួមក្នុងសមរភូមិចំនួន ១២ លើកជាមួយព្យាការី) បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំបានឮរឿង ៤ ប្រការពីព្យាការី ហើយរឿងទាំងនោះបានធ្វើឲ្យខ្ញុំពេញចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ស្ត្រីមិនត្រូវធ្វើដំណើរដែលមានចម្ងាយផ្លូវ ២ ថ្ងៃឡើយ លើកលែងតែមានស្វាមីរបស់នាង ឬបុរសជាសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធ (ដែលហាមឃាត់មិនឲ្យរៀបការ) រួមដំណើរជាមួយនាងប៉ុណ្ណោះ។ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យកាន់បួសនៅថ្ងៃបុណ្យទាំងពីរ គឺថ្ងៃបុណ្យរ៉យ៉ាហ្វ៊ីទ្រី និងថ្ងៃបុណ្យរ៉យ៉ាហាជ្ជីឡើយ។ មិនត្រូវថ្វាយបង្គំព្រះបន្ទាប់ពីការថ្វាយបង្គំព្រះពេលព្រឹកព្រលឹមឡើយរហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះឡើង និងមិនត្រូវថ្វាយបង្គំព្រះបន្ទាប់ពីពេលរសៀលឡើយរហូតដល់ព្រះអាទិត្យលិច។ ហើយមិនត្រូវធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយជាពិសេសដើម្បីទៅគោរពបូជាឡើយ លើកលែងតែទៅកាន់វិហារទាំងបីប៉ុណ្ណោះ គឺ វិហារ អាល់-ហារ៉ាម (នៅម៉ាក្កះ) វិហារ អាល់-អាគ្វសស្វា (នៅយេរូសាឡិម) និងវិហាររបស់ខ្ញុំនេះ (នៅម៉ាឌីណះ)»។

លោក ហ៊ិស្ហាម បានដំណាលថា ឪពុករបស់លោកបានប្រាប់គាត់ថា៖ លោកស្រី អាយស្ហះ ធ្លាប់កាន់បួសនៅបណ្ដាថ្ងៃនៃតំបន់ មីណា ហើយឪពុករបស់លោកស្រីក៏ធ្លាប់កាន់បួសនៅបណ្ដាថ្ងៃទាំងនោះដែរ។

លោកស្រី អាយស្ហះ និងលោក អ៊ីប៊ីន អ៊ូម៉ារ បានរៀបរាប់ថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានគេបន្ធូរបន្ថយឲ្យកាន់បួសនៅបណ្ដាថ្ងៃ តាស្ហរ៉ីក ឡើយ លើកលែងតែអ្នកដែលគ្មានលទ្ធភាពរកសត្វសម្រាប់អារកបូជាប៉ុណ្ណោះ។

លោកស្រី អាយស្ហះ និងលោក អ៊ីប៊ីន អ៊ូម៉ារ បានរៀបរាប់ថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវបានគេបន្ធូរបន្ថយឲ្យកាន់បួសនៅបណ្ដាថ្ងៃ តាស្ហរ៉ីក ឡើយ លើកលែងតែអ្នកដែលគ្មានលទ្ធភាពរកសត្វសម្រាប់អារកបូជាប៉ុណ្ណោះ។

លោក អ៊ីប៊ីន អ៊ូម៉ារ បានរៀបរាប់ថា៖ ការកាន់បួសសម្រាប់អ្នកដែលបំពេញធម្មយាត្រាតូចបន្តដោយធម្មយាត្រាធំ (តាម៉ាតធូអ៍) គឺអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើរហូតដល់ថ្ងៃ អារ៉ាហ្វាត់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេរកសត្វសម្រាប់បូជាមិនបាន និងមិនទាន់បានកាន់បួស (មុនថ្ងៃបុណ្យ) ទេនោះ គេត្រូវកាន់បួសនៅបណ្ដាថ្ងៃនៃតំបន់ មីណា។

បិតារបស់លោក សាលីម បានរៀបរាប់ថា៖ ព្យាការីបានមានប្រសាសន៍អំពីថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា ថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកណាមានបំណង ចូរគេកាន់បួសចុះ»។

លោកស្រី អាយស្ហះ បានរៀបរាប់ថា៖ អ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់ធ្លាប់បានបង្គាប់ឲ្យកាន់បួសនៅថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា លុះដល់ពេលដែលការកាន់បួសក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌនត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ច នោះអ្នកណាដែលមានបំណង ចូរគេកាន់បួសចុះ ហើយអ្នកណាដែលមិនមានបំណង គេក៏អាចមិនបាច់កាន់បួសដែរ។

លោកស្រី អាយស្ហះ បានរៀបរាប់ថា៖ ពួកកុលសម្ព័ន្ធ ក្វូរ៉ែស ធ្លាប់កាន់បួសនៅថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា ក្នុងសម័យមុនអ៊ីស្លាម ហើយអ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់ក៏ធ្លាប់កាន់បួសនៅថ្ងៃនោះដែរ។ លុះពេលលោកបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាឌីណះ លោកបានកាន់បួសនៅថ្ងៃនោះ និងបានបង្គាប់ឲ្យមនុស្សទាំងឡាយកាន់បួសផងដែរ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលការកាន់បួសក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌនត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ច លោកក៏បានទុកការកាន់បួសនៅថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា ទៅជាជម្រើសស្ម័គ្រចិត្ត ពោលគឺអ្នកណាដែលមានបំណង ចូរគេកាន់បួសចុះ ហើយអ្នកណាដែលមិនមានបំណង គេក៏អាចផ្អាកមិនបាច់កាន់បួសបានដែរ។

លោក ហ៊ូម៉ៃដ អ៊ីប៊ីន អាប់ឌុររ៉ោះម៉ាន បានរៀបរាប់ថា៖ គាត់បានឮលោក មូអាវីយ៉ះ អ៊ីប៊ីន អាប៊ី ស៊ូហ្វយ៉ាន នៅថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា ក្នុងឆ្នាំដែលលោកបានបំពេញធម្មយាត្រាហាជ្ជ បានថ្លែងនៅលើវេទិកាថា៖ «ឱអ្នកក្រុងម៉ាឌីណះទាំងឡាយ! តើពួកអ្នកប្រាជ្ញសាសនារបស់ពួកអ្នកនៅឯណា? ខ្ញុំបានឮអ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់មានប្រសាសន៍ថា៖ “នេះគឺជាថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា ហើយព្រះជាម្ចាស់មិនបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចលើពួកអ្នកឲ្យកាន់បួសនៅថ្ងៃនេះឡើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំកំពុងកាន់បួស ដូច្នេះអ្នកណាដែលមានបំណង ចូរគេកាន់បួសចុះ ហើយអ្នកណាដែលមិនមានបំណង គេក៏អាចចេញពីបួសបានដែរ”»។

លោក អ៊ីប៊ីន អាប់បាស បានរៀបរាប់ថា៖ ព្យាការីបានមកដល់ទីក្រុងម៉ាឌីណះ ហើយលោកបានឃើញពួកជ្វីហ្វកាន់បួសនៅថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា។ លោកក៏បានសួរពួកគេអំពីមូលហេតុនោះ ហើយពួកគេបានឆ្លើយថា៖ «នេះជាថ្ងៃដ៏ល្អប្រពៃ ជាថ្ងៃដែលព្រះជាម្ចាស់បានជួយសង្គ្រោះកូនចៅអ៊ីស្រាអែលឲ្យរួចផុតពីសត្រូវរបស់ពួកគេ ដូច្នេះលោក មូសា ក៏បានកាន់បួសនៅថ្ងៃនេះ»។ ព្យាការីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកយើងមានសិទ្ធិកាន់តែជិតស្និទ្ធចំពោះ មូសា ជាងពួកអ្នកទៅទៀត»។ ដូច្នេះ ព្យាការីក៏បានកាន់បួសនៅថ្ងៃនោះ និងបានបង្គាប់ឲ្យមនុស្សទាំងឡាយកាន់បួសដែរ។

លោក អាប៊ូ មូសា បានរៀបរាប់ថា៖ ថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា ត្រូវបានពួកជ្វីហ្វចាត់ទុកជាថ្ងៃបុណ្យ។ ព្យាការីបានមានប្រសាសន៍ (ទៅកាន់ពួកមូស្លីម) ថា៖ «ចូរពួកអ្នកកាន់បួសនៅថ្ងៃនោះចុះ»។

លោក អ៊ីប៊ីន អាប់បាស បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំមិនដែលឃើញព្យាការីយកចិត្តទុកដាក់ស្វែងរកការកាន់បួសនៅថ្ងៃណាដែលលោកផ្ដល់អាទិភាពលើសថ្ងៃដទៃ ដូចជាថ្ងៃនេះគឺថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា និងខែនេះគឺខែរ៉ាម៉ាឌននោះឡើយ។

លោក សាម៉ះ អ៊ីប៊ីន អាល់-អាគ្វ៉ាក់ បានរៀបរាប់ថា៖ ព្យាការីបានបង្គាប់បុរសម្នាក់មកពីកុលសម្ព័ន្ធ អាស្លាម ឲ្យប្រកាសប្រាប់មនុស្សទាំងឡាយថា៖ «អ្នកណាដែលបានទទួលទានអាហាររួចហើយ ចូរគេតមអាហារនៅពេលសេសសល់នៃថ្ងៃនោះចុះ ហើយអ្នកណាដែលមិនទាន់បានទទួលទានអាហារទេ ចូរគេកាន់បួសចុះ ព្រោះពិតប្រាកដណាស់ ថ្ងៃនេះគឺជាថ្ងៃ អាស្ហ៊ូរ៉ា»។

លោក អាប៊ូ ហ៊ូរ៉ៃរ៉ះ បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំបានឮអ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់មានប្រសាសន៍អំពីខែរ៉ាម៉ាឌនថា៖ «អ្នកណាដែលក្រោកឈរថ្វាយបង្គំព្រះនៅពេលយប់ក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌន ដោយក្ដីជំនឿដ៏ស្មោះស្ម័គ្រ និងក្ដីសង្ឃឹមលើរង្វាន់ផលបុណ្យពីព្រះជាម្ចាស់ បាបកម្មកន្លងមកទាំងអស់របស់គេនឹងត្រូវបានលើកលែងទោសឲ្យ»។

លោក អាប៊ូ ហ៊ូរ៉ៃរ៉ះ បានរៀបរាប់ថា៖ អ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលក្រោកឈរថ្វាយបង្គំព្រះនៅពេលយប់ក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌន ដោយក្ដីជំនឿដ៏ស្មោះស្ម័គ្រ និងក្ដីសង្ឃឹមលើរង្វាន់ផលបុណ្យពីព្រះជាម្ចាស់ បាបកម្មកន្លងមកទាំងអស់របស់គេនឹងត្រូវបានលើកលែងទោសឲ្យ»។ លោក អ៊ីប៊ីន ស្ហ៊ីហាប បានបញ្ជាក់ថា៖ អ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលមរណភាពទៅ ហើយស្ថានភាពនៅតែបែបនោះ (មនុស្សម្នាថ្វាយបង្គំព្រះរៀងៗខ្លួន) ហើយវាបានបន្តបែបនោះក្នុងសម័យដឹកនាំរបស់លោក អាប៊ូ បាក្រ និងក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃសម័យដឹកនាំរបស់លោក អ៊ូម៉ារ។

លោក អាប់ឌុររ៉ោះម៉ាន អ៊ីប៊ីន អាប់ឌុល-ក្វារី បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំបានចេញទៅជាមួយលោក អ៊ូម៉ារ អ៊ីប៊ីន អាល់-ខាត់ត្វប នៅរាត្រីមួយក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌនទៅកាន់វិហារ ស្រាប់តែឃើញមនុស្សទាំងឡាយកំពុងថ្វាយបង្គំព្រះដោយបែកខ្ញែកគ្នាជាក្រុមៗ អ្នកខ្លះថ្វាយបង្គំព្រះម្នាក់ឯង ហើយអ្នកខ្លះទៀតថ្វាយបង្គំព្រះដោយមានមនុស្សមួយក្រុមតូចនៅខាងក្រោយគាត់។ លោក អ៊ូម៉ារ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំយល់ឃើញថា ប្រសិនបើខ្ញុំប្រមូលផ្ដុំពួកគេទាំងអស់ឲ្យថ្វាយបង្គំព្រះរួមគ្នានៅពីក្រោយអ្នកសូត្រតែម្នាក់ នោះពិតជាប្រសើរណាស់»។ បន្ទាប់មក លោកក៏បានសម្រេចចិត្តប្រមូលផ្ដុំពួកគេឲ្យថ្វាយបង្គំព្រះនៅពីក្រោយលោក អ៊ូបៃ អ៊ីប៊ីន កាអ៍ប។ លុះដល់រាត្រីមួយទៀត ខ្ញុំបានចេញទៅជាមួយលោកម្ដងទៀត ហើយមនុស្សទាំងឡាយកំពុងថ្វាយបង្គំព្រះរួមគ្នានៅពីក្រោយអ្នកសូត្ររបស់ពួកគេ។ លោក អ៊ូម៉ារ ក៏បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាការរៀបចំថ្មីដ៏ល្អប្រពៃណាស់ ប៉ុន្តែការថ្វាយបង្គំព្រះដែលពួកគេកំពុងគេងលក់មិនទាន់ក្រោកធ្វើ (នៅពេលជិតភ្លឺ) គឺប្រសើរជាងការថ្វាយបង្គំព្រះដែលពួកគេកំពុងក្រោកធ្វើនៅពេលក្បាលព្រលប់នេះទៅទៀត» ដោយលោកសំដៅលើចុងបញ្ចប់នៃរាត្រី ខណៈដែលមនុស្សម្នាធ្លាប់ក្រោកធ្វើនៅដើមរាត្រី។

លោកស្រី អាយស្ហះ (ភរិយារបស់ព្យាការី) បានរៀបរាប់ថា៖ អ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់ធ្លាប់បានថ្វាយបង្គំព្រះនៅពេលយប់ក្នុងខែរ៉ាម៉ាឌន។

លោក អ៊ុវ៉ះ បានដំណាលថា លោកស្រី អាយស្ហះ បានប្រាប់គាត់ថា៖ នៅពាក់កណ្ដាលរាត្រីមួយ អ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់បានចេញទៅថ្វាយបង្គំព្រះនៅក្នុងវិហារ ហើយមានបុរសមួយចំនួនបានថ្វាយបង្គំព្រះនៅខាងក្រោយលោក។ លុះដល់ពេលព្រឹក មនុស្សទាំងឡាយបាននិយាយពីរឿងនោះ ហើយមនុស្សជាច្រើនបានជួបជុំគ្នាថ្វាយបង្គំព្រះជាមួយលោកនៅរាត្រីបន្ទាប់។ លុះដល់ព្រឹកឡើង ពួកគេបាននិយាយគ្នាបន្តទៀត រហូតដល់រាត្រីទីបី មនុស្សម្នាបានមកពេញវិហារ។ អ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់ក៏បានចេញមកថ្វាយបង្គំព្រះ ហើយពួកគេក៏បានថ្វាយបង្គំព្រះនៅពីក្រោយលោក។ លុះដល់រាត្រីទីបួន វិហារមិនអាចផ្ទុកមនុស្សដែលមកជួបជុំគ្នាបានឡើយ ប៉ុន្តែលោកបានចេញមកតែនៅពេលថ្វាយបង្គំព្រះពេលព្រឹកព្រលឹមប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលថ្វាយបង្គំព្រះពេលព្រឹកចប់ លោកបានងាកមករកមនុស្សទាំងឡាយ ហើយមានប្រសាសន៍ថា៖ «បន្ទាប់ពីនេះ វត្តមានរបស់ពួកអ្នកកាលពីយប់មិញមិនមែនខ្ញុំមិនដឹងនោះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំបារម្ភក្រែងលោការថ្វាយបង្គំព្រះនៅពេលយប់នេះត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចលើពួកអ្នក ហើយពួកអ្នកមិនអាចទ្រាំទ្រអនុវត្តវាបាន»។ ហើយអ្នកនាំសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលមរណភាពទៅ ដោយស្ថានភាពនៅតែបែបនោះ។