ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម
ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 625 ជំពូក។"
ជំពូកទី ៥៧៖ ស្តីពីបុគ្គលដែលចៅក្រមអនុញ្ញាតឱ្យកាត់សេចក្តីឱ្យនិងបុគ្គលដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យកាត់សេចក្តីឱ្យ [៧៨០] គោលការណ៍គ្រឹះ៖ ចៅក្រមមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់សេចក្តីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់បុគ្គលណាដែលសក្ខីកម្មរបស់ខ្លួនមិនអាចទទួលយកបានឡើយ។ ដូច្នេះចៅក្រមមិនអាចកាត់សេចក្តីឱ្យឪពុកម្តាយជីដូនជីតាកូនចៅប្រពន្ធឬដៃគូអាជីវកម្មរួមទុន (ស្ហារីកមុហ្វាវ៉ាដោះហ៍) របស់ខ្លួនឡើយពីព្រោះមានការសង្ស័យលើភាពលម្អៀង។ ប៉ុន្តែចៅក្រមត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់សេចក្តីប្រឆាំងនឹងពួកគេបាន (ឧទាហរណ៍កាត់ក្តីឱ្យកូនឬឪពុករបស់ខ្លួនចាញ់ក្តី) ពីព្រោះការកាត់ក្តីប្រឆាំងនឹងសាច់ញាតិមិនមានការសង្ស័យលើការលម្អៀងឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរចៅក្រមអាចកាត់ក្តីផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់បងប្អូនបង្កើតមីងមាឬសាច់ញាតិឆ្ងាយៗបានប្រសិនបើគ្មានការសង្ស័យលើផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب السابع والخمسون في القاضي لمن يجوز قضاءه ولمن لا يجوز
ជំពូកទី ៥៨៖ ស្តីពីករណីដែលបុគ្គលម្នាក់អាចធ្វើជាគូវិវាទផ្លូវច្បាប់បាននិងករណីដែលមិនអាចធ្វើជាគូវិវាទបានគូវិវាទស្របច្បាប់ (ខាស៊ុម) គឺជាបុគ្គលដែលមានសិទ្ធិឬការទទួលខុសត្រូវផ្ទាល់លើវត្ថុវិវាទ។ អ្នកដែលទទួលផ្ញើទ្រព្យ (វ៉ាឌីអាហ៍) មិនអាចធ្វើជាគូវិវាទតំណាងឱ្យម្ចាស់ទ្រព្យបានឡើយប្រសិនបើមានអ្នកដទៃមកប្តឹងទាមទារកម្មសិទ្ធិលើកលែងតែម្ចាស់ទ្រព្យបានចាត់តាំងឱ្យធ្វើជាតំណាង (វ៉ាកៀល)។ អ្នកជួលឬអ្នកខ្ចីទ្រព្យក៏មិនអាចធ្វើជាគូវិវាទលើកម្មសិទ្ធិនៃទ្រព្យនោះបានដែរ។ រីឯអ្នកទទួលបញ្ចាំ (មួរតាហាន) អាចធ្វើជាគូវិវាទបានត្រឹមតែកម្រិតការពារសិទ្ធិកាន់កាប់បញ្ចាំរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ។ ចំពោះអ្នកទទួលបណ្តាំមរតក (វ៉ាស៊ីយ្យ) គឺជាគូវិវាទស្របច្បាប់ក្នុងការទាមទារបំណុលជូនអ្នកស្លាប់និងការសងបំណុលជំនួសអ្នកស្លាប់ចេញពីកេរមរតក។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثامن والخمسون في ما يكون فيه خصما وما لا يكون فيها خصما
ជំពូកទី ៥៩៖ ស្តីពីសារលិខិតផ្លូវការរបស់ចៅក្រមផ្ញើទៅកាន់ចៅក្រមម្នាក់ទៀត [៨០១] សារលិខិតរបស់ចៅក្រមផ្ញើទៅកាន់ចៅក្រមម្នាក់ទៀតគឺជាមធ្យោបាយផ្លូវច្បាប់ក្នុងការបញ្ជាក់សិទ្ធិរបស់ដើមចោទនៅពេលដែលចុងចោទឬទ្រព្យសម្បត្តិស្ថិតនៅក្នុងទីក្រុងមួយផ្សេងទៀត។ លក្ខខណ្ឌនៃសារលិខិតផ្លូវការ៖ ១. ត្រូវតែមានសាក្សីទៀងត្រង់ពីរនាក់ដែលបានស្តាប់ចៅក្រមអានលិខិតនោះផ្ទាល់ហើយបានឃើញចៅក្រមបោះត្រាលើលិខិត។ ២. សាក្សីទាំងពីរនាក់នោះត្រូវតែកាន់លិខិតនោះដោយផ្ទាល់ទៅប្រគល់ជូនចៅក្រមទីពីរឬធ្វើសក្ខីកម្មនៅចំពោះមុខចៅក្រមទីពីរថា៖ «នេះជាលិខិតរបស់ចៅក្រមឯកឧត្តម... ដែលបានបោះត្រានៅចំពោះមុខពួកយើង»។ សារលិខិតនេះត្រូវបានទទួលយកក្នុងរឿងសិទ្ធិទ្រព្យសម្បត្តិនរកការលែងលះនិងកិច្ចសន្យានានា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب التاسع والخمسون في كتاب القاضي الى القاضي
ជំពូកទី ៦០៖ ស្តីពីបញ្ហាដែលមិនគប្បីសរសេរក្នុងសារលិខិតចៅក្រមផ្ញើទៅកាន់ចៅក្រមសារលិខិតរបស់ចៅក្រមមិនអាចប្រើប្រាស់បានឡើយក្នុងរឿងទោសហ៊ូឌូដសុទ្ធសាធរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (ដូចជាទោសហ្ស៊ីណាការលួចការផឹកស្រា) និងទោសកាត់ក្បាលសងជីវិត (គីសស) យោងតាមទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វាស់និងលោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ពីព្រោះទោសទាំងនេះត្រូវតែបញ្ចៀសដោយសារមន្ទិលសង្ស័យហើយសារលិខិតមានបង្កប់នូវមន្ទិលសង្ស័យនៃការផ្ទេរព័ត៌មាន។ ប៉ុន្តែលោកអាប៊ូយូសុហ្វបានយល់ឃើញថាក្នុងទោសគីសសអាចប្រើប្រាស់សារលិខិតបានពីព្រោះវាជាសិទ្ធិរបស់មនុស្ស។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الستون في ما لا ينبغي أن يكتب فيه
ជំពូកទី ៦១៖ ស្តីពីចៅក្រមដែលទទួលបានសារលិខិតពីចៅក្រមម្នាក់ទៀតនិងកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវអនុវត្តនៅពេលសារលិខិតផ្លូវការមកដល់ដៃចៅក្រមទីពីរ៖ ចៅក្រមត្រូវពិនិត្យត្រានិងស្តាប់សក្ខីកម្មរបស់សាក្សីទាំងពីរនាក់ដែលកាន់លិខិតមក។ ប្រសិនបើសាក្សីទាំងពីរជាមនុស្សទៀងត្រង់យុត្តិធម៌ចៅក្រមត្រូវបើកលិខិតនោះអានជាផ្លូវការនៅចំពោះមុខចុងចោទ។ ប្រសិនបើខ្លឹមសារក្នុងលិខិតបញ្ជាក់ថាសិទ្ធិបំណុលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវនៅចំពោះមុខចៅក្រមទីមួយនោះចៅក្រមទីពីរត្រូវកាត់សេចក្តីបង្គាប់ឱ្យចុងចោទសងបំណុលនោះភ្លាមៗ។ ប្រសិនបើចុងចោទអះអាងថាខ្លួនបានសងរួចហើយឬម្ចាស់បំណុលបានលើកលែងទោសឱ្យរួចហើយនោះចៅក្រមត្រូវទុកឱកាសឱ្យគេបង្ហាញភស្តុតាងការពារខ្លួន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الحادي والستون في القاضي يرد عليه كتاب من قاض ما ينبغي أن يعمل به
ជំពូកទី ៦២៖ ស្តីពីបុគ្គលដែលចង់សរសេរបណ្តាំមរតក (វ៉ាស៊ីយ៉ាស់) និងការធ្វើសក្ខីកម្មលើបណ្តាំនោះ [៨៨០] ការធ្វើបណ្តាំមរតកគឺជាស៊ុនណះហ៍ដែលត្រូវបានលើកទឹកចិត្តសម្រាប់មូស្លីមដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ។ បណ្តាំមរតកអាចធ្វើឡើងបានត្រឹមតែមួយភាគបី (១/៣) នៃទ្រព្យសម្បត្តិសរុបប៉ុណ្ណោះបន្ទាប់ពីទូទាត់ថ្លៃរៀបចំសពនិងបំណុលរួចរាល់។ មិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបណ្តាំមរតកផ្តល់ឱ្យទាយាទ (អ្នកស្នងមរតកស្របច្បាប់) ឡើយលើកលែងតែមានការយល់ព្រមពីទាយាទទាំងអស់បន្ទាប់ពីម្ចាស់បណ្តាំបានស្លាប់។ លិខិតបណ្តាំមរតកត្រូវតែមានសាក្សីទៀងត្រង់ពីរនាក់ធ្វើសក្ខីកម្មដឹងឮដើម្បីកុំឱ្យមានវិវាទរវាងកូនចៅនៅពេលក្រោយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثاني والستون في الرجل يريد أن يكتب وصية والشهادة عليها
ជំពូកទី ៦៣៖ ស្តីពីទង្វើដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកទទួលបណ្តាំមរតកអនុវត្តបានអ្នកទទួលបណ្តាំមរតក (វ៉ាស៊ីយ្យ) ឈរឈ្មោះជំនួសអ្នកស្លាប់ក្នុងការចាត់ចែងកេរមរតក។ គាត់មានសិទ្ធិលក់ចលនវត្ថុដើម្បីទូទាត់បំណុលនិងអនុវត្តបណ្តាំមរតក។ ចំពោះអចលនទ្រព្យ (ដីធ្លីផ្ទះសម្បែង) គាត់អាចលក់បានលុះត្រាតែមានបំណុលដែលត្រូវសងឬលក់បានតម្លៃទ្វេដងនៃតម្លៃទីផ្សារដើម្បីផលប្រយោជន៍កុមារកំព្រាឬចំណាយលើការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពកុមារកំព្រា។ គាត់មានកាតព្វកិច្ចការពារនិងអភិរក្សទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រាដោយភាពស្មោះត្រង់បំផុត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثالث والستون في ما يجوز من فعل الوصي
ជំពូកទី ៦៤៖ ស្តីពីបុគ្គលដែលធ្វើបណ្តាំមរតកប្រគល់ឱ្យមនុស្សពីរនាក់រួមគ្នា [៨៩៩] ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានចាត់តាំងអ្នកទទួលបណ្តាំពីរនាក់រួមគ្នានោះតាមលោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វាស់និងលោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵏ ម្នាក់ៗមិនអាចចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិដោយឯកតោភាគីបានឡើយគឺត្រូវតែមានការព្រមព្រៀងគ្នារវាងអ្នកទាំងពីរលើកលែងតែកិច្ចការបន្ទាន់មួយចំនួនដូចជា៖ ការទិញស្បៀងអាហារសម្លៀកបំពាក់ឱ្យកុមារកំព្រាការរៀបចំសពនិងការប្រមូលទ្រព្យដែលប្រឈមនឹងការខូចខាត។ ចំណែកលោកអាប៊ូយូសុហ្វយល់ថាម្នាក់ៗអាចចាត់ចែងកិច្ចការទូទៅបានដោយឯករាជ្យ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الرابع والستون في الرجل يوصي إلى رجلين
ជំពូកទី ៦៥៖ ស្តីពីបុគ្គលដែលធ្វើបណ្តាំមរតកប្រគល់ឱ្យជនដែលមិនអនុញ្ញាតតាមច្បាប់ឱ្យទទួលបណ្តាំ [៩០៥] ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានធ្វើបណ្តាំចាត់តាំងទាសករកុមារមិនទាន់គ្រប់អាយុឬជនមិនមែនមូស្លីម (ហ្ស៊ីមមី) ឱ្យធ្វើជាអ្នកទទួលបណ្តាំនោះចៅក្រមត្រូវដកហូតពួកគេចេញពីតំណែងហើយតែងតាំងមូស្លីមដែលមានសមត្ថភាពជំនួសវិញ។ ប្រសិនបើចៅក្រមមិនទាន់ដកហូតផងស្រាប់តែទាសករត្រូវបានដោះលែងជនហ្ស៊ីមមីបានចូលឥស្លាមឬកុមារបានគ្រប់អាយុនោះទាសករដែលបានដោះលែងនិងជនដែលចូលឥស្លាមនៅតែបន្តជាអ្នកទទួលបណ្តាំបាន។ [៩១១] ប្រសិនបើឪពុកស្លាប់ដោយមិនបានចាត់តាំងអ្នកទទួលបណ្តាំទេនោះជីតាខាងឪពុកមានឋាន៖ស្មើនឹងអ្នកទទួលបណ្តាំក្នុងការគ្រប់គ្រងចៅតូចៗ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الخامس والستون في الرجل يوصي إلى من لا تجوز إليه الوصية
ជំពូកទី ៦៦៖ ស្តីពីអ្វីដែលអ្នកទទួលបណ្តាំមរតកមិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រា [៩១៣] អ្នកទទួលបណ្តាំមរតកមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យទិញទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រាសម្រាប់ខ្លួនឯងឡើយលើកលែងតែការទិញនោះផ្តល់ផលប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងដល់កុមារកំព្រា (ដូចជាទិញក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងទីផ្សារ)។ [៩១៥] អ្នកទទួលបណ្តាំមិនអាចយកទ្រព្យកុមារកំព្រាទៅឱ្យអ្នកដទៃខ្ចីឡើយបើឱ្យខ្ចីគាត់ត្រូវធានាសងវិញ។ [៩១៦] ការសារភាពរបស់អ្នកទទួលបណ្តាំថាអ្នកស្លាប់ជំពាក់បំណុលគេមិនមានសុពលភាពលើកេរមរតកឡើយព្រោះជាការសារភាពដាក់បន្ទុកលើអ្នកដទៃ (លើទាយាទ)។ [៩១៧] អ្នកទទួលបណ្តាំមិនអាចលើកលែងបំណុលឬពន្យារពេលសងបំណុលឱ្យកូនបំណុលរបស់អ្នកស្លាប់ឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب السادس والستون في ما [لا] يجوز من فعل الوصي في مال اليتيم
ជំពូកទី ៦៧៖ ស្តីពីទង្វើដែលចាត់ទុកជាការយល់ព្រមទទួលបណ្តាំមរតកនិងទង្វើដែលចាត់ទុកជាការបដិសេធបណ្តាំ [៩១៩] ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ត្រូវបានគេចាត់តាំងជាអ្នកទទួលបណ្តាំហើយគាត់បានបដិសេធនៅចំពោះមុខម្ចាស់បណ្តាំក្នុងពេលនៅរស់នោះបណ្តាំនោះត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖ ហើយគាត់មិនអាចមកយល់ព្រមក្រោយពេលម្ចាស់បណ្តាំស្លាប់បានឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើគាត់បានយល់ព្រមទទួលនៅចំពោះមុខម្ចាស់បណ្តាំរួចហើយគាត់មិនអាចមកបដិសេធក្រោយពេលម្ចាស់បណ្តាំស្លាប់ឡើយពីព្រោះម្ចាស់បណ្តាំបានទុកចិត្តលើគាត់។ [៩២០] ប្រសិនបើគាត់បដិសេធដោយកំបាំងមុខម្ចាស់បណ្តាំការបដិសេធនោះមិនមានសុពលភាពឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب السابع والستون في ما يكون قبولا للوصية وما يكون ردا لها
ជំពូកទី ៦៨៖ ស្តីពីការបញ្ជាក់អំណាចតំណាង (វិកាលះហ៍) ការចាត់តាំងតំណាង (វ៉ាកៀល) ក្នុងការប្តឹងផ្តល់នៅតុលាការត្រូវតែបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងសាក្សីទៀងត្រង់ពីរនាក់ឬការសារភាពរបស់គូភាគី។ ចៅក្រមមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលណាម្នាក់តតាំងក្តីជំនួសអ្នកដទៃឡើយលុះត្រាតែមានលិខិតតំណាងត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើដើមចោទមានវត្តមានក្នុងទីក្រុងចុងចោទមានសិទ្ធិជំទាស់មិនទទួលយកតំណាងបានតាមទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វាស់លើកលែងតែដើមចោទមានជំងឺឬជាស្ត្រីក្នុងវាំងនន។ ប៉ុន្តែតាមលោកអាប៊ូយូសុហ្វនិងលោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ការចាត់តាំងតំណាងអាចធ្វើបានគ្រប់ករណី។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثامن والستون في إثبات الوكالة
ជំពូកទី ៦៩៖ ស្តីពីការធ្វើសក្ខីកម្មលើការប្រគល់អំណាចតំណាងសាក្សីដែលធ្វើសក្ខីកម្មលើការប្រគល់អំណាចតំណាងត្រូវតែបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ពីអត្តសញ្ញាណរបស់អ្នកប្រគល់សិទ្ធិអ្នកទទួលសិទ្ធិនិងវិសាលភាពនៃសិទ្ធិដែលបានប្រគល់ (ដូចជាសិទ្ធិប្តឹងផ្តល់សិទ្ធិទទួលប្រាក់ឬសិទ្ធិសម្រុះសម្រួល)។ ប្រសិនបើសាក្សីគ្រាន់តែបញ្ជាក់ជាទូទៅដោយមិនច្បាស់លាស់នោះអំណាចតំណាងមិនអាចយកមកអនុវត្តក្នុងការទារប្រាក់ឬការសម្រេចសេចក្តីបានឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب التاسع والستون في الشهادة على الوكالة
ជំពូកទី ៧០៖ ស្តីពីកិច្ចការដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យចាត់តាំងតំណាងអំណាចតំណាងមិនអាចអនុវត្តបានឡើយក្នុងកិច្ចការដែលតម្រូវឱ្យបុគ្គលបំពេញដោយផ្ទាល់រួមមាន៖ ១. ការស្បថ (យ៉ាមីន)៖ គ្មាននរណាម្នាក់អាចស្បថជំនួសអ្នកដទៃបានឡើយ។ ២. ការស្បថលីអានរវាងប្តីប្រពន្ធ។ ៣. ការសារភាពកំហុសក្នុងទោសហ៊ូឌូដនិងទោសកាត់ក្បាលសងជីវិត (គីសស)។ ៤. ការអនុវត្តទោសទណ្ឌហ៊ូឌូដ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب السبعون في ما لا تجوز فيه الوكالة
ជំពូកទី ៧១៖ ស្តីពីបុគ្គលដែលចង់ធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយខណ៖មានគេទាមទារបំណុលរួចគាត់ចាត់តាំងតំណាងប្រសិនបើបុរសម្នាក់ចង់ធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយហើយមានម្ចាស់បំណុលមករារាំងនិងទាមទារបំណុលនោះគាត់អាចចាត់តាំងតំណាងម្នាក់ដែលគួរឱ្យទុកចិត្តឱ្យនៅដោះស្រាយវិវាទនិងសងបំណុលជំនួសខ្លួនបាន។ ប្រសិនបើតំណាងនោះជាមនុស្សមានលទ្ធភាពនិងគួរឱ្យទុកចិត្តនោះម្ចាស់បំណុលគ្មានសិទ្ធិឃាត់ដំណើររបស់កូនបំណុលឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الحادي والسبعون في الرجل يريد سفرا وهو مطلوب فيوكل
ជំពូកទី ៧២៖ ស្តីពីការបញ្ជាក់ខ្សែស្រឡាយញាតិលោហិត (ណាស្វាប់) [៩៩៥] ខ្សែស្រឡាយញាតិលោហិត (ណាស្វាប់) គឺជាសិទ្ធិដ៏ពិសិដ្ឋក្នុងច្បាប់ឥស្លាម។ ណាស្វាប់ត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយ៖៖ នរកត្រឹមត្រូវ (កូនកើតក្នុងរង្វង់នរក) ការសារភាព (ឥករ៉រ) របស់ឪពុកចំពោះកូនដែលមិនស្គាល់ប្រភពនិងភស្តុតាងសាក្សីទៀងត្រង់ពីរនាក់។ សក្ខីកម្មលើខ្សែស្រឡាយអនុញ្ញាតឱ្យផ្អែកលើការលេចឮល្បីសុសសាយ (ឥស្ទិហ្វាឌោះហ៍) ក្នុងសង្គមបានដោយមិនចាំបាច់ឃើញផ្ទាល់ពេលកើតឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثاني والسبعون في إثبات النسب
ជំពូកទី ៧៣៖ ស្តីពីការបញ្ជាក់បំណុលនិងសិទ្ធិនានាដែលជំពាក់លើសពអ្នកស្លាប់នៅពេលមានអ្នកមកទាមទារបំណុលលើសពអ្នកស្លាប់ដើមចោទត្រូវតែនាំភស្តុតាងសាក្សីពេញលេញមកបញ្ជាក់នៅចំពោះមុខទាយាទឬអ្នកទទួលបណ្តាំ។ បន្ទាប់ពីភស្តុតាងត្រូវបានបញ្ជាក់ចៅក្រមត្រូវតម្រូវឱ្យម្ចាស់បំណុលស្បថ (ស្បថអ៊ីស្ទិហ្ហារ) ថា៖ «អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាសាក្សីបំណុលនេះនៅតែជាបន្ទុករបស់អ្នកស្លាប់ពិតប្រាកដដោយអ្នកស្លាប់មិនទាន់បានសងមួយកាក់មួយសេនឡើយហើយខ្ញុំក៏មិនបានលើកលែងទោសឬទទួលសំណងពីអ្នកណាដែរ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الثالث والسبعون في إثبات الدين والحقوق على الميت
ជំពូកទី ៧៤៖ ស្តីពីការប្រគល់ទំនិញត្រឡប់ទៅវិញដោយសារមានវិការ៖ ឬកំហុសឆ្គង [១០១៦] ប្រសិនបើអ្នកទិញបានរកឃើញវិការ៖ (កំហុសឆ្គងដែលកាត់បន្ថយតម្លៃ) នៅក្នុងទំនិញដែលបានទិញ៖ ប្រសិនបើជាវិការ៖ចាស់ដែលមិនអាចកើតឡើងថ្មីក្នុងដៃអ្នកទិញបាន (ដូចជាម្រាមដៃលើសពីកំណើត) ចៅក្រមត្រូវកាត់សេចក្តីឱ្យប្រគល់ទំនិញត្រឡប់ទៅអ្នកលក់វិញភ្លាមៗ។ ប្រសិនបើជាវិការ៖ដែលអាចកើតឡើងថ្មីបានហើយអ្នកលក់បដិសេធនោះអ្នកលក់ត្រូវស្បថថាខ្លួនមិនបានលក់ទំនិញដែលមានវិការ៖នោះឡើយ។ ចំពោះវិការ៖ក្នុងខ្លួនដែលគេមើលមិនឃើញត្រូវពឹងផ្អែកលើការពិនិត្យរបស់គ្រូពេទ្យជំនាញឬស្ត្រីដែលមានបទពិសោធន៍។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الرابع والسبعون في الرد بالعيب
ជំពូកទី ៧៥៖ ស្តីពីសិទ្ធិទិញមុន (អាស្ហ-ស្ហ៊ុហ្វអះហ៍) ជំពូកនេះជាអារម្ភកថាស្តីពីច្បាប់និងគោលការណ៍នៃសិទ្ធិទិញមុនលើអចលនទ្រព្យ (ដីធ្លីផ្ទះសម្បែង) ក្នុងនីតិសាស្ត្រឥស្លាមដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍និងបញ្ចៀសការរំខានពីអ្នកជិតខាងថ្មី។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب الخامس والسبعون (في الشفعة)
[សិទ្ធិទិញមុនសម្រាប់អ្នកជិតខាងជាប់របង] [១០២៤] សិទ្ធិទិញមុនក្នុងមជ្ឈដ្ឋានហាណាហ្វីមាន ៣ លំដាប់ថ្នាក់៖ ១. ដៃគូម្ចាស់កម្មសិទ្ធិរួមដែលមិនទាន់បែងចែក (ស្ហារីកហ្វីល-អៃន)។ ២. ដៃគូដែលមានសិទ្ធិប្រើប្រាស់រួមលើផ្លូវដើរឬប្រឡាយទឹក (ខាលីត)។ ៣. អ្នកជិតខាងដែលមានរបងផ្ទះជាប់គ្នា (ចារមូឡាស៊ីក)។ [១០២៦] ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ដៃគូរួមផ្លូវមានសិទ្ធិលើសអ្នកដទៃ»។ [១០២៧] ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកជិតខាងមានសិទ្ធិជាងគេលើសិទ្ធិទិញមុនរបស់ខ្លួន»។ [១០៣១] ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកជិតខាងមានសិទ្ធិទិញមុនលើដីជាប់របងរបស់ខ្លួនមិនថាជាជនណាក៏ដោយ»។ យោងតាមទស្សន៖របស់ពួកយើងសិទ្ធិទិញមុនត្រូវបានផ្តល់ជូនដល់មូស្លីមនិងជនមិនមែនមូស្លីម (ហ្ស៊ីមមី) ដូចគ្នាស្របតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់លោកចៅក្រមស្ហុរ៉យហ៍ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយលោកអ៊ូម៉ើរ ﵁។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[الشفعة للجار الملاصق]