ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម
ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 625 ជំពូក។"
[ទោសបញ្ញត្តិលើការសេពគ្រឿងស្រវឹង] [១១០៥] ត្រូវបានបញ្ជាក់ពីអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់-ណាខាអ៊ីថាគាត់បាននិយាយថា៖ គ្មានទោសបញ្ញត្តិ (ហ៊ូឌូដ) ត្រូវបានអនុវត្តលើពួកអះលុលគីតាប (អ្នកកាន់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)) ចំពោះការផឹកស្រាឬអំពើហ្ស៊ីណាឡើយ។ ចំពោះការផឹកស្រាយើងប្រកាន់យកហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នេះពីព្រោះទោសហ៊ូឌូដត្រូវបានបញ្ញត្តិឡើងដើម្បីទប់ស្កាត់ការប្រព្រឹត្តអំពើដែលជាមូលហេតុរបស់វាហើយការហាមឃាត់ស្រាមិនត្រូវបានចែងក្នុងសាសនារបស់ពួកគេទេដូច្នេះពួកគេមិនត្រូវរងទោសហ៊ូឌូដលើការផឹកស្រាឡើយ។ ប៉ុន្តែចំពោះអំពើហ្ស៊ីណាយើងមិនប្រកាន់យកហាឌីសនេះទេពីព្រោះពួកគេត្រូវតែទទួលទោសហ៊ូឌូដដោយហេតុថាអំពើហ្ស៊ីណាត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតក្នុងគ្រប់សាសនាដ៏ទេវភាពទាំងអស់។ [ការកាត់ក្តីរវាងអ្នកមិនមែនមូស្លីមតាមច្បាប់ឥស្លាម] [១១០៦] ត្រូវបានបញ្ជាក់ពីអ៊ីប្រាហ៊ីមនិងអាស្ហ-ស្ហាក់ប៊ីថាអ្នកទាំងពីរបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើពួកពហុអាទិទេពឬអ្នកមិនមែនមូស្លីមមករកអ្នកដើម្បីសុំឱ្យកាត់ក្តីចូរអ្នកកាត់សេចក្តីរវាងពួកគេតាមច្បាប់ឥស្លាមហើយកុំងាករេទៅរកអ្វីផ្សេងឡើយឬចូរបែរចេញពីពួកគេហើយទុកពួកគេឱ្យនៅជាមួយអ្នកកាន់សាសនារបស់ពួកគេចុះ។ ពីព្រោះនៅពេលដែលពួកគេស្នើសុំការកាត់ក្តីអ្នកកាត់ក្តីមានឋាន៖ដូចជាចៅក្រមដែលត្រូវបានតែងតាំងហើយប្រសិនបើពួកគេលើកបណ្តឹងមកកាន់ចៅក្រមនោះចៅក្រមត្រូវតែកាត់សេចក្តីតាមច្បាប់របស់មូស្លីមផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ «ហើយចូរអ្នកកាត់សេចក្តីរវាងពួកគេដោយផ្អែកលើអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះមក» (គួរអាន ៥:៤៩)។ [១១០៧] បន្ទាប់មកមានការលើកឡើងនូវបណ្តាហាឌីសជាច្រើនពីអាល់-ហ្សុះរី។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[يحكم بين المشركين بأحكام المسلمين]
ផ្នែកស្តីអំពីការប្តឹងផ្តល់របស់ជនជាតិឌីម្មីយ៍ចំពោះមុខចៅក្រមមូស្លីម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[اختصام أهل الذمة إلى قضاة المسلمين]
ផ្នែកទី១៖ ស្តីអំពីការកាត់សេចក្តីក្នុងរឿងមរតករវាងជនជាតិឌីម្មីយ៍។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[١ - في المواريث]
និងមកពីអាល់-ហាសាន់និងអ្នកដទៃទៀតដែលសុទ្ធតែបង្ហាញថានៅពេលដែលពួកគេលើកបណ្តឹងមកកាន់ចៅក្រមនោះចៅក្រមត្រូវកាត់សេចក្តីរវាងពួកគេតាមច្បាប់ឥស្លាម។ [ការប្តឹងផ្តល់របស់ជនជាតិឌីម្មីយ៍ចំពោះមុខចៅក្រមមូស្លីម] [១. ក្នុងរឿងមរតក] [១១០៨] លោកអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនអាំរូអ្នកនិពន្ធសៀវភៅបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើជនជាតិឌីម្មីយ៍មានទំនាស់ហើយនាំគ្នាមកសុំការកាត់ក្តីពីចៅក្រមមូស្លីមនោះចៅក្រមគប្បីកាត់សេចក្តីរវាងពួកគេ។ ប្រសិនបើទំនាស់របស់ពួកគេគឺអំពីរឿងមរតកនោះចៅក្រមត្រូវកាត់សេចក្តីរវាងពួកគេតាមបញ្ញត្តិច្បាប់របស់មូស្លីមហើយបង្គាប់ឱ្យពួកគេអនុវត្តតាមផ្អែកលើអាយ៉ាត់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានដែលយើងបានលើកឡើង។ [២. ក្នុងប្រតិបត្តិការទិញលក់] ដូចគ្នានេះដែរក្នុងប្រតិបត្តិការទិញលក់របស់ពួកគេអ្វីដែលចងកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមក៏ចងកាតព្វកិច្ចលើពួកគេដែរលើកលែងតែការទិញលក់ស្រានិងជ្រូកពីព្រោះការណ៍នេះគឺអនុញ្ញាតក្នុងចំណោមពួកគេ។ ពីព្រោះភស្តុតាងបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាស្រានិងជ្រូកគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិមានតម្លៃស្របច្បាប់ (ម៉ាលមុតាកាវ៉ាំ) ក្នុងចំណោមពួកគេដូច្នេះចៅក្រមទទួលស្គាល់សុពលភាពនៃកិច្ចសន្យានោះហើយកាត់សេចក្តីឱ្យអ្នកទិញបង់ប្រាក់ថ្លៃទំនិញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٢ - في البيع والشراء]
[៣. ក្នុងកិច្ចសន្យានរក] [១១០៩] បន្ទាប់មកអ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងនូវបញ្ហានានាក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នរក៖ ក្នុងចំណោមនោះ៖ ប្រសិនបើបុរសឌីម្មីយ៍រៀបការជាមួយស្ត្រីឌីម្មីយ៍ក្នុងដែនដីឥស្លាម (ដារុលឥស្លាម) ដោយគ្មានសាក្សី។ និងក្នុងចំណោមនោះ៖ ប្រសិនបើគេរៀបការជាមួយស្ត្រីដោយមិនបានកំណត់ថ្លៃបណ្ណាការ (ម៉ាហា)។ និងក្នុងចំណោមនោះ៖ ប្រសិនបើគេរៀបការជាមួយស្ត្រីឌីម្មីយ៍ក្នុងកំឡុងពេលអ៊ុឌ្ដះហ៍ (រយ៖ពេលរង់ចាំក្រោយលែងលះ) របស់នាងពីបុរសឌីម្មីយ៍ម្នាក់ទៀត។ នរកគឺមានសុពលភាពស្របច្បាប់ក្នុងករណីទាំងអស់នេះតាមទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ ហើយមានខ្នែងច្បាប់ជាច្រើនដែលបែកចេញពីបញ្ហាទាំងនេះដែលយើងបានបញ្ជាក់លម្អិតរួចហើយនៅក្នុងគម្ពីរនរកនៃសៀវភៅសារ៉ស់អាល់-មុខតាស័រ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٣ - في النكاح]
ផ្នែកទី៤៖ ស្តីអំពីការហាមឃាត់អំពើការប្រាក់ (រីបា) ចំពោះអ្នកមិនមែនមូស្លីម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٤ - في الربي]
[៤. ក្នុងអំពើការប្រាក់ (រីបា)] [១១១០] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើជនជាតិគ្រិស្តម្នាក់ប្រព្រឹត្តអំពើការប្រាក់ (រីបា) ការណ៍នោះមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយហើយប្រាក់ការដែលលើសត្រូវតែសងត្រឡប់ទៅវិញ។ ពីព្រោះការប្រាក់ត្រូវបានលើកលែងចេញពីកិច្ចព្រមព្រៀងការពាររបស់ពួកគេ៖ ដ្បិតព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «លើកលែងតែជនណាដែលស៊ីការប្រាក់ពីព្រោះគ្មានកិច្ចសន្យាការពាររវាងយើងនិងគេឡើយ»។ ដូច្នេះហើយនេះជាការស៊ីទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃដោយអយុត្តិធម៌ហើយចៅក្រមត្រូវតែហាមឃាត់គេពីទង្វើនេះ។ [៥. ក្នុងការលែងលះ] [១១១១] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើជនជាតិឌីម្មីយ៍ម្នាក់លែងលះប្រពន្ធរបស់ខ្លួនបីដងរួចនៅតែបន្តរស់នៅជាមួយនាងហើយនាងបានប្តឹងផ្តល់ប្រឆាំងនឹងគេនោះចៅក្រមមិនត្រូវបណ្តោយឱ្យអ្នកទាំងពីរនៅជាមួយគ្នាឡើយគឺត្រូវបង្ខំឱ្យបែកគ្នាជាដាច់ខាត។ ពីព្រោះការលែងលះបីដងបានផ្តាច់សិទ្ធិនរកទាំងស្រុងហើយការបន្តឃុំទុកនាងគឺជាអំពើអយុត្តិធម៌ដែលអំពើអយុត្តិធម៌ត្រូវបានហាមឃាត់ដូច្នេះចៅក្រមត្រូវតែទប់ស្កាត់វា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេរៀបការជាមួយនាងឡើងវិញក្រោយមកដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ប្តីកណ្តាលនោះចៅក្រមមិនជ្រៀតជ្រែករវាងអ្នកទាំងពីរឡើយពីព្រោះការលែងលះមិនត្រូវបានកំណត់ចំនួនក្នុងជំនឿសាសនារបស់គេឡើយដរាបណាអ្នកទាំងពីរមិនទាន់ចូលកាន់សាសនាឥស្លាម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٥ - في الطلاق]
ផ្នែកទី៦៖ ស្តីអំពីទោសបញ្ញត្តិលើអំពើផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា) ចំពោះអ្នកមិនមែនមូស្លីម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٦ - في الزني]
ដូចគ្នានឹងករណីដែលជនជាតិម៉ាហ្ស៊ូស៊ី (អ្នកបូជាភ្លើង) រៀបការជាមួយសាច់ញាតិហាមឃាត់ (ម៉ះរ៉ម) របស់ខ្លួនចៅក្រមមិនជ្រៀតជ្រែករឿងនោះឡើយដរាបណាពួកគេមិនទាន់ចូលកាន់សាសនាឥស្លាមប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេចូលកាន់សាសនាឥស្លាមនោះត្រូវបង្ខំឱ្យបែកគ្នាជាដាច់ខាត។ [៦. ក្នុងអំពើផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា)] [១១១២] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើជនជាតិឌីម្មីយ៍ម្នាក់ប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណាគេត្រូវទទួលទោសរំពាត់ចំនួន ១០០ ខ្វាប់ដូចគ្នានឹងមូស្លីមដែលគ្មានលក្ខខណ្ឌមុហ៍ស័នដែរហើយស្ត្រីឌីម្មីយ៍ក៏ដូចគ្នាដែរផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ «ស្ត្រីផិតក្បត់និងបុរសផិតក្បត់ចូរវាយរំពាត់ពួកគេម្នាក់ៗចំនួនមួយរយរំពាត់» (គួរអាន ២៤:២)។ ប៉ុន្តែជនដែលមានលក្ខខណ្ឌមុហ៍ស័នត្រូវបានលើកលែងដោយស៊ុនណះរីឯអ្នកមិនមែនមូស្លីមមិនមែនជាមុហ៍ស័នឡើយ។ [៧. ក្នុងការលួចការស្រវឹងនិងការបរិហារកេរ្តិ៍ (ក័សហ្វ)] [១១១៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូចគ្នានេះដែរទោសបញ្ញត្តិលើអំពើលួច (ការកាត់ដៃ) ត្រូវអនុវត្តលើជនជាតិឌីម្មីយ៍ដូចគ្នានឹងការអនុវត្តលើមូស្លីមដែរពីព្រោះគេត្រូវគោរពតាមច្បាប់សាធារណ៖។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٧ - في السرقة والسكر والقذف]
ចំពោះការស្រវឹង៖ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញរបស់យើង (បក្សហាណាភី) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទោសទណ្ឌលើគេឡើយ។ លោកអាល់-ហាសាន់អ៊ីប៊ិនហ្ស៊ីយ៉ាដបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើជនជាតិឌីម្មីយ៍ស្រវឹងស្រាខ្ញុំនឹងវាយទោសរំពាត់លើគេ។ ប៉ុន្តែយើងនិយាយថា៖ ការផឹកស្រាត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងសាសនារបស់ពួកគេហើយទោសបញ្ញត្តិគឺភ្ជាប់ទៅនឹងការផឹកដែលខុសច្បាប់មិនមែនភ្ជាប់នឹងស្ថានភាពស្រវឹងនោះឡើយ។ ចំពោះការបរិហារកេរ្តិ៍ (ក័សហ្វ)៖ ប្រសិនបើជនជាតិឌីម្មីយ៍បរិហារកេរ្តិ៍គ្នាទៅវិញទៅមកនោះគ្មានទោសបញ្ញត្តិ ៨០ រំពាត់ឡើយពីព្រោះជនរងគ្រោះមិនគ្រប់លក្ខខណ្ឌមុហ៍ស័ន (ដែលទាមទារសាសនាឥស្លាមជាលក្ខខណ្ឌនៃទោសហ៊ូឌូដ) ប៉ុន្តែជនបង្កត្រូវទទួលទោសវិន័យអប់រំ (តាក់ហ្សៀរ/តាក់ឌីប)។ [៨. ក្នុងការសម្បថដាក់បណ្តាសាគ្នា (លីអាន)] [១១១៤] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូចគ្នានេះដែរគ្មានការធ្វើពិធីសម្បថដាក់បណ្តាសាគ្នា (លីអាន) រវាងបុរសមិនមែនមូស្លីមនិងភរិយារបស់គេឡើយពីព្រោះលីអានរវាងប្តីប្រពន្ធគឺជំនួសឱ្យទោសបញ្ញត្តិក័សហ្វរវាងមនុស្សក្រៅ។ ប្រសិនបើមនុស្សក្រៅបរិហារកេរ្តិ៍ស្ត្រីឌីម្មីយ៍គ្មានទោសបញ្ញត្តិលើអ្នកបរិហារកេរ្តិ៍ឡើយដូច្នេះនៅពេលដែលប្តីរបស់នាងចោទប្រកាន់នាងក៏គ្មានពិធីលីអានរវាងអ្នកទាំងពីរដែរ។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ទ្រង់ដឹងបំផុតនូវសេចក្តីពិត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[٨ - في اللعان]
ជំពូកទី៧៩៖ ស្តីអំពីការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិរួម (គីស្មះហ៍)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
الباب التاسع والسبعون (في القسمة)
ជំពូកទី៧៩៖ ស្តីអំពីការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ [ភាពស្របច្បាប់នៃការទទួលកម្រៃលើការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ] [១១១៥] ត្រូវបានបញ្ជាក់ពីលោកអަލីអ៊ីប៊ិនអាប៊ីថតលិប ﵁ ថាលោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊ិនយ៉ះយ៉ាធ្លាប់ធ្វើការបែងចែកផ្ទះសម្បែងនិងដីធ្លីជូនលោកអަލី ﵁ ហើយទទួលកម្រៃឈ្នួលលើកិច្ចការនោះ។ នៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នេះមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីភាពស្របច្បាប់នៃការទទួលកម្រៃឈ្នួលលើការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិពីព្រោះកិច្ចការបែងចែកមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតដែលត្រូវធ្វើដោយឥតគិតថ្លៃឡើយដូច្នេះការទទួលកម្រៃលើការងារនេះគឺអនុញ្ញាតដូចគ្នានឹងការងារដទៃទៀតដែរ។ ពាក្យដែលថា «ហើយទទួលកម្រៃឈ្នួលលើកិច្ចការនោះ» មានលទ្ធភាពពីរយ៉ាង៖ គឺគាត់អាចទទួលពីលោកអަލី ﵁ ផ្ទាល់ឬទទួលពីប្រជាជន។ ប្រសិនបើសំដៅលើករណីទីមួយវាជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីភាពអនុញ្ញាតឱ្យបើកប្រាក់ឈ្នួលដល់អ្នកបែងចែកទ្រព្យពីឃ្លាំងរដ្ឋ (បៃតុលម៉ាល) ពីព្រោះការបែងចែកជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចការតុលាការ។ ខុសប្លែកពីចៅក្រមដែលមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយកកម្រៃពីប្រជាជនឡើយពីព្រោះការកាត់ក្តីជាកិច្ចសក្ការ៖គោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដូចជាការបង្រៀនគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងវិជ្ជាហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍ដែររីឯការបែងចែកទ្រព្យវិញមិនមែនជាកិច្ចសក្ការ៖ទេដូច្នេះការទទួលកម្រៃឈ្នួលគឺអនុញ្ញាតដូចការងារទូទៅដទៃទៀត។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[جواز أخذ الأجر في القسمة]
ផ្នែកស្តីអំពីលក្ខណ៖សម្បត្តិនិងសុចរិតភាពរបស់អ្នកបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[صفة القاسم]
[លក្ខណ៖សម្បត្តិរបស់អ្នកបែងចែកទ្រព្យ] [១១១៦] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចៅក្រមគប្បីតែងតាំងអ្នកបែងចែកទ្រព្យចេញពីចំណោមជនដែលមានទំនុកចិត្តនិងសុចរិតភាពពីព្រោះការបែងចែកជាកិច្ចការរដ្ឋបាលតុលាការដូចជាស្មៀនកត់ត្រាដែរប៉ុន្តែចៅក្រមកម្រមានពេលទំនេរទៅបែងចែកដោយផ្ទាល់ណាស់ហេតុដូច្នេះហើយទើបលោកតែងតាំងអ្នកបែងចែកទ្រព្យដែលមានភាពស្មោះត្រង់ដើម្បីកុំឱ្យគេលម្អៀងដោយសារការស៊ីសំណូកទៅរកភាគីណាមួយ។ [ប្រាក់កម្រៃរបស់អ្នកបែងចែកទ្រព្យពីឃ្លាំងរដ្ឋ (បៃតុលម៉ាល)] [១១១៧] នៅពេលដែលចៅក្រមតែងតាំងគេនោះការបើកប្រាក់បៀវត្សឱ្យគេពីឃ្លាំងរដ្ឋ (បៃតុលម៉ាល) គឺជាការប្រសើរបំផុត។ អ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់ថា៖ «ពីព្រោះវាផ្តល់ភាពធូរស្រាលដល់ប្រជាជន»។ អត្ថន័យគឺវាជួយឱ្យគេនៅឆ្ងាយបំផុតពីការសង្ស័យពីព្រោះកាលណាគេដឹងថាប្រាក់ឈ្នួលរបស់គេទទួលបានយ៉ាងពិតប្រាកដគេនឹងមិនទទួលសំណូកពីភាគីណាមួយឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[أجرة القاسم من بيت المال]
ផ្នែកស្តីអំពីភាពស្របច្បាប់នៃការគិតថ្លៃសេវាបែងចែកទ្រព្យពីគូភាគី។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[جواز أخذه الأجرة من المتخاصمين]
ផ្នែក៖ ចៅក្រមមិនត្រូវបង្ខំគូក្តីឱ្យជួលអ្នកបែងចែកជាក់លាក់ណាមួយឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[لا يجبر القاضي الناس على قاسم معين]
[ភាពស្របច្បាប់នៃការទទួលកម្រៃពីគូភាគី] [១១១៨] ប្រសិនបើកម្រៃឈ្នួលត្រូវបានកំណត់ឱ្យបង់ដោយភាគីដែលទទួលបានការបែងចែកនោះគ្មានបញ្ហាឡើយពីព្រោះផលប្រយោជន៍នៃការងារធ្លាក់ទៅលើពួកគេដូចគ្នានឹងស្មៀនដែលយកកម្រៃពីអ្នកដែលជួលឱ្យសរសេរដែរ។ ប៉ុន្តែគប្បីកំណត់កម្រៃឱ្យសមរម្យតាមតម្លៃទីផ្សារ (អុជរ៉ូអាល់-មីសល) ដើម្បីកុំឱ្យគេជិះជាន់ទារថ្លៃលើសពីប្រជាជន។ [ចៅក្រមមិនត្រូវបង្ខំប្រជាជនឱ្យជួលអ្នកបែងចែកជាក់លាក់ណាមួយឡើយ] ចៅក្រមមិនត្រូវបង្ខំប្រជាជនឱ្យជួលតែអ្នកបែងចែកដែលខ្លួនបានតែងតាំងឡើយពីព្រោះប្រសិនបើធ្វើដូច្នេះអ្នកបែងចែកនោះនឹងជិះជាន់កេងប្រវ័ញ្ចលើប្រជាជន។ [ការបែងចែកដោយការព្រមព្រៀងគ្នារវាងដៃគូដោយមិនបាច់ពឹងផ្អែកលើចៅក្រម] [១១១៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើដៃគូម្ចាស់ទ្រព្យរួមព្រមព្រៀងគ្នាបែងចែកតាមរយ៖អ្នកផ្សេងក្រៅពីតុលាការដោយមិនបាច់ប្តឹងមកកាន់ចៅក្រមនោះការបែងចែកនោះគឺមានសុពលភាពចងកាតព្វកិច្ចលើពួកគេ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[اصطلاح الشركاء في القسمة دون الرجوع إلى القاضي]
ពីព្រោះនៅក្នុងការបែងចែកមានអត្ថន័យនៃការដោះដូរនិងការបែងចែកកម្មសិទ្ធិឱ្យដាច់ស្រឡះដូច្នេះវាមានសុពលភាពតាមរយ៖ការព្រមព្រៀងដូចកិច្ចសន្យាដទៃទៀតដែរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើក្នុងចំណោមពួកគេមានអនីតិជនឬជនអវត្តមានការបែងចែកដោយការព្រមព្រៀងគ្នាឯកជនគឺគ្មានសុពលភាពឡើយលុះត្រាតែមានបញ្ជាពីចៅក្រមពីព្រោះចៅក្រមមានអាណាព្យាបាលកិច្ចក្នុងការការពារទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អនីតិជននិងជនអវត្តមាន។ [កម្រៃសេវាបែងចែកទ្រព្យ៖ គិតស្មើគ្នាតាមក្បាលមនុស្សឬតាមសមាមាត្រនៃចំណែកទ្រព្យ] [១១២០] កម្រៃសេវាបែងចែកទ្រព្យដែលគិតលើអនីតិជនមនុស្សពេញវ័យបុរសនិងស្ត្រីត្រូវបែងចែកស្មើគ្នាតាមចំនួនក្បាលមនុស្សតាមទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀។ រីឯលោកអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវគិតតាមសមាមាត្រនៃទំហំចំណែកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ។ លោកទាំងពីរលើកឡើងថា៖ នេះជាបន្ទុកចំណាយដែលកើតចេញពីកម្មសិទ្ធិដូច្នេះត្រូវគិតតាមទំហំកម្មសិទ្ធិដូចផលចំណេញផ្លែផ្កានិងកូនសត្វដែរ។ ចំណែកលោកអាប៊ូហាណីហ្វះលើកឡើងថា៖ ការងាររបស់អ្នកបែងចែកគឺដូចគ្នាទាំងស្រុងសម្រាប់អ្នកមានចំណែកតិចនិងច្រើនគឺការញែកចំណែកឱ្យដាច់ពីគ្នា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[أجر القسمة على الرؤوس أو على الانصباء]
កិច្ចការរបស់អ្នកបែងចែកទ្រព្យគឺដូចគ្នាទាំងស្រុងចំពោះម្ចាស់ចំណែកតិចនិងម្ចាស់ចំណែកច្រើនដ្បិតភារកិច្ចរបស់គេគឺការញែកចំណែកកម្មសិទ្ធិឱ្យដាច់ពីគ្នា; នៅពេលដែលកិច្ចការស្មើគ្នានោះកម្រៃសេវាក៏ត្រូវស្មើគ្នាដែរ។ ទស្សន៖របស់សិស្សទាំងពីរត្រូវបានចាត់ទុកជាអ៊ីស្ទិះសាន (ការជ្រើសរើសវិធានអនុគ្រោះ) ហើយទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះជាគីយ៉ាស (ការប្រៀបធៀបតាមក្បួនតឹងរ៉ឹង)។ មូលហេតុដែលទស្សន៖របស់សិស្សទាំងពីរជាអ៊ីស្ទិះសានគឺដោយសារប្រជាជនមានការទាស់ចិត្តប្រសិនបើម្ចាស់ចំណែកតិចត្រូវបង់កម្រៃស្មើនឹងម្ចាស់ចំណែកច្រើននោះ។ [ចៅក្រមមិនត្រូវបណ្តោយឱ្យក្រុមអ្នកបែងចែកទ្រព្យរួមដៃគ្នាបង្កើតបក្ខពួកផ្តាច់មុខឡើយ] [១១២១] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចៅក្រមមិនត្រូវអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមអ្នកបែងចែកទ្រព្យរបស់ខ្លួនសហការបង្កើតបក្ខពួកឬដៃគូផ្តាច់មុខរវាងពួកគេឡើយ។ ពីព្រោះប្រសិនបើពួកគេបង្កើតបក្ខពួកនៅពេលគេហៅម្នាក់ទៅបែងចែកគេនឹងប្រកែកហើយពេលហៅម្នាក់ទៀតក៏ប្រកែករហូតដល់ពួកគេអាចជិះជាន់ទារកម្រៃខ្ពស់ហួសហេតុពីប្រជាជន។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលត្រូវហាមឃាត់មិនឱ្យបង្កើតបក្ខពួកនោះនៅពេលគេហៅម្នាក់គេនឹងប្រញាប់ទទួលយកដោយខ្លាចម្នាក់ទៀតមកដណ្តើមការងារដែលការណ៍នេះបង្កើតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជន។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[لا يترك القاضي في قسامه يشتركون]
នេះជាអត្ថន័យនៃអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ក្នុងសៀវភៅថា៖ «ដើម្បីកុំឱ្យពួកគេជិះជាន់ទារកម្រៃលើប្រជាជន»។ [ការបញ្ជាក់កម្មសិទ្ធិមុននឹងការបែងចែក] [១១២២] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើមានប្រជាជនមួយក្រុមមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយសារភាពទទួលស្គាល់ថាអចលនទ្រព្យផ្ទះសម្បែងឬតូបផ្សារដែលស្ថិតក្នុងដៃរបស់ពួកគេគឺជាកេរមរតកពីឪពុករបស់ពួកគេហើយបានស្នើសុំឱ្យចៅក្រមធ្វើការបែងចែករវាងពួកគេ៖ តាមទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ ចៅក្រមមិនត្រូវបែងចែកទ្រព្យនោះដោយគ្រាន់តែផ្អែកលើការសារភាពរបស់ពួកគេឡើយលុះត្រាតែមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ (បៃយីណះហ៍) បញ្ជាក់ថាទ្រព្យនោះពិតជាជារបស់ឪពុកពួកគេគាត់បានទទួលមរណភាពបន្សល់ទុកជាមរតកនិងបញ្ជាក់ចំនួនទាយាទពិតប្រាកដ។ រីឯតាមទស្សន៖របស់លោកអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសដល់លោកទាំងពីរ)៖ ចៅក្រមត្រូវបែងចែករវាងពួកគេផ្អែកលើការសារភាពទទួលស្គាល់របស់ពួកគេដោយកត់ត្រាថាទ្រព្យត្រូវបានបែងចែកតាមការសារភាពរបស់ពួកគេហើយទុកឱ្យគូភាគីនីមួយៗទទួលខុសត្រូវលើភស្តុតាងរបស់ខ្លួន។ ហើយបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទថា៖ ប្រសិនបើពួកគេបែងចែកទ្រព្យនោះក្នុងចំណោមពួកគេផ្ទាល់នោះចៅក្រមមិនហាមឃាត់ឡើយ; ប្រសិនបើពួកគេសារភាពថាទ្រព្យនោះបានមកដោយការទិញដូរនោះចៅក្រមបែងចែកឱ្យផ្អែកលើការសារភាព; ហើយប្រសិនបើវាជាចលនទ្រព្យ (ទ្រព្យរំកិលបាន) ជំនួសឱ្យអចលនទ្រព្យនោះចៅក្រមបែងចែកឱ្យផ្អែកលើការសារភាពដោយឯកច្ឆន្ទ។ លោកអាប៊ូហាណីហ្វះបានបែងចែកករណីអចលនទ្រព្យជាមរតកដោយឡែកខណ៖ដែលសិស្សទាំងពីររបស់លោកចាត់ទុកអចលនទ្រព្យនិងចលនទ្រព្យមានវិធានដូចគ្នា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
[أثبات ملكية الشيء قبل القسمة]