ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

[ការកើតឡើងនូវការខូចខាតឬផលប៉ះពាល់ក្នុងការបែងចែកទ្រព្យ] [១១២៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើផ្ទះមួយខ្នងស្ថិតក្នុងដៃរបស់បុរសពីរនាក់រួមគ្នាហើយអ្នកទាំងពីរបានស្នើសុំការបែងចែកនិងព្រមព្រៀងគ្នាលើរឿងនោះទោះបីជាចំណែករបស់ម្នាក់ៗមិនអាចប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍បានក្រោយការបែងចែកក៏ដោយនោះចៅក្រមត្រូវតែបែងចែករវាងពួកគេពីព្រោះកម្មសិទ្ធិជារបស់អ្នកទាំងពីរហើយពួកគេបានស្ម័គ្រចិត្តទទួលយកការខូចខាតនេះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើភាគីម្ខាងទាមទារការបែងចែកហើយភាគីម្ខាងទៀតបដិសេធនោះចៅក្រមមិនត្រូវបែងចែកឡើយពីព្រោះអ្នកទាមទារកំពុងធ្វើឱ្យមានការលំបាកដល់គេ។ ប្រសិនបើការខូចខាតធ្លាក់ទៅលើតែភាគីម្ខាង (គឺចំណែករបស់ម្នាក់តូចពេកលែងមានប្រយោជន៍ក្រោយបែងចែកខណ៖ចំណែករបស់ម្នាក់ទៀតធំនៅតែមានប្រយោជន៍)៖ - ប្រសិនបើម្ចាស់ចំណែកធំដែលមានប្រយោជន៍ជាអ្នកទាមទារហើយម្ចាស់ចំណែកតូចបដិសេធ៖ ចៅក្រមត្រូវបែងចែកឱ្យ។ - ប្រសិនបើម្ចាស់ចំណែកតូចដែលគ្មានប្រយោជន៍ជាអ្នកទាមទារហើយម្ចាស់ចំណែកធំបដិសេធ៖ ចៅក្រមមិនត្រូវបែងចែកឡើយ។ នេះជាការបញ្ជាក់របស់លោកអាល់-ខាស់សាហ្វ។ ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិរួមរវាងមនុស្សមួយក្រុមនៅពេលមានម្នាក់ស្នើសុំការបែងចែកហើយអ្នកដទៃបដិសេធ៖ ១. ទ្រព្យដែលគ្មានភាពខុសគ្នាក្នុងផលប្រយោជន៍ (ដូចជាប្រាក់ឌៀរហាំឌីណារទំនិញវាល់និងទំនិញថ្លឹង)៖ ចៅក្រមត្រូវបែងចែកឱ្យ។ ២. ទ្រព្យដែលមានភាពខុសគ្នាតិចតួច (ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ប្រភេទដូចគ្នា)៖ ចៅក្រមត្រូវបែងចែកឱ្យ។ ៣. ទ្រព្យដែលមានភាពខុសគ្នាខ្លាំង (ដូចជាសម្លៀកបំពាក់ខុសប្រភេទគ្នា)៖ ចៅក្រមមិនត្រូវបង្ខំបែងចែកឡើយពីព្រោះការណ៍នេះក្លាយជាការដោះដូរទំនិញហើយចៅក្រមមិនអាចបង្ខំមនុស្សឱ្យធ្វើការដោះដូរឡើយ។

ផ្នែកស្តីអំពីការបែងចែកទាសករដែលជាកម្មសិទ្ធិរួម។

ពីព្រោះនៅពេលដែលសម្លៀកបំពាក់ខុសប្រភេទគ្នាការបែងចែកមានលក្ខណ៖ជាការដោះដូរហើយចៅក្រមមិនត្រូវបង្ខំមនុស្សឱ្យធ្វើការដោះដូរឡើយ។ [ការបែងចែកទាសករ] [១១២៤] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំមិនបែងចែកទាសករជាកញ្ចប់រួមតែមួយឡើយប៉ុន្តែខ្ញុំបែងចែកទាសករម្នាក់ៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នាខុសប្លែកពីសត្វពាហន៖ដទៃទៀត។ រីឯលោកអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសដល់លោកទាំងពីរ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទាសករត្រូវបែងចែកជារួមតែម្តងដោយចៅក្រមប្រមូលចំណែករបស់ម្ខាងដាក់លើទាសករមួយចំនួននិងចំណែករបស់ម្ខាងទៀតលើទាសករមួយចំនួនទៀតដូចករណីសម្លៀកបំពាក់ដែរ។ [ការបែងចែកគ្រាប់គជ់ខ្យងនិងត្បូងមានតម្លៃ] [១១២៥] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ លោកអ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំមិនបែងចែកគ្រាប់គជ់ខ្យងនិងត្បូងមានតម្លៃឡើយដោយសំអាងក្នុងសៀវភៅថា៖ «ពីព្រោះភាពខុសគ្នានៃតម្លៃរបស់វាមានទំហំធំធេងណាស់»។ លោកអាល់-ហ្សាសសាសបានបញ្ជាក់ថា៖ ហេតុផលនេះសំដៅលើគជ់ខ្យងត្បូងទទឹមនិងត្បូងពេជ្រធំៗ ប៉ុន្តែបើជាគ្រាប់តូចៗគឺអាចបែងចែកបាន។ រីឯអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតយល់ថាវាអនុវត្តទូទៅលើគជ់ខ្យងនិងត្បូងទាំងអស់។ [វត្តមានរបស់គូក្តីក្នុងការបែងចែកទ្រព្យ] [១១២៦] ប្រសិនបើទាយាទតែម្នាក់គត់មកបង្ហាញខ្លួនដោយគ្មានទាយាទដទៃហើយបាននាំភស្តុតាងមកបញ្ជាក់ថាផ្ទះឬដីធ្លីក្នុងដៃរបស់គេជាកេរមរតករវាងគេនិងទាយាទដទៃព្រមទាំងបញ្ជាក់ចំនួនទាយាទនោះចៅក្រមមិនត្រូវបែងចែកឱ្យឡើយពីព្រោះគ្មានគូក្តីជំទាស់មកបង្ហាញខ្លួន។ [១១២៧] ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានទាយាទម្នាក់ទៀតមកបង្ហាញខ្លួនជាមួយនោះគេមានឋាន៖ជាគូក្តីជំទាស់ដូច្នេះចៅក្រមទទួលយកភស្តុតាងហើយកាត់សេចក្តីបែងចែកឱ្យ។

[គូក្តីក្នុងការបែងចែកទ្រព្យជាអនីតិជនឬជនអវត្តមាន] [១១២៨] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើក្នុងចំណោមទាយាទមានអនីតិជនឬជនអវត្តមាន៖ ប្រសិនបើទាំងជនអវត្តមានឬម្តាយរបស់អនីតិជនមិនបានកាន់កាប់ចំណែកណាមួយនៃទ្រព្យសម្បត្តិឡើយប៉ុន្តែទ្រព្យទាំងអស់ស្ថិតក្នុងដៃរបស់ទាយាទដែលមានវត្តមាននោះចៅក្រមមិនត្រូវបែងចែកឡើយលុះត្រាតែមានការតែងតាំងអាណាព្យាបាល (វ៉ាស៊ី) សម្រាប់អនីតិជននិងតំណាង (វ៉ាគីល) សម្រាប់ជនអវត្តមាន។ ចៅក្រមត្រូវតែងតាំងអាណាព្យាបាលឱ្យអនីតិជនដើម្បីចាត់ចែងការបែងចែកនិងទទួលយកចំណែករបស់គេព្រមទាំងតែងតាំងតំណាងឱ្យជនអវត្តមានរួចបង្គាប់ឱ្យធ្វើការបែងចែក; ពីព្រោះសេចក្តីសម្រេចលើអាណាព្យាបាលរបស់អនីតិជនមានសុពលភាពលើអនីតិជនហើយលើតំណាងរបស់ជនអវត្តមានមានសុពលភាពលើជនអវត្តមាន។ ប្រសិនបើជនអវត្តមានកំពុងកាន់កាប់ចំណែកណាមួយនៃទ្រព្យនោះនោះមិនត្រូវបែងចែកឡើយរហូតដល់ជនអវត្តមានមកបង្ហាញខ្លួនឬទាល់តែមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ថានោះជាមរតករួមនិងបញ្ជាក់ចំនួនទាយាទ។

[ការបែងចែកផ្ទះសម្បែងនិងលំនៅឋាន] [១១២៩] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើមានផ្ទះជាច្រើនខ្នងក្នុងទីក្រុងតែមួយ៖ លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំបែងចែកផ្ទះនីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នាហើយមិនប្រមូលចំណែករបស់ម្ខាងដាក់ក្នុងផ្ទះខ្លះនិងចំណែករបស់ម្ខាងទៀតក្នុងផ្ទះខ្លះទៀតឡើយ។ រីឯលោកអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការសម្រេចគឺអាស្រ័យលើឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់ចៅក្រម៖ ប្រសិនបើលោកយល់ថាការបែងចែកផ្ទះនីមួយៗដាច់ដោយឡែកផ្តល់ផលប្រយោជន៍ល្អជាងលោកធ្វើបែបនោះ; ហើយបើលោកយល់ថាការបែងចែកជារួមល្អជាងលោកក៏ធ្វើបែបនោះ។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានឯកភាពគ្នាថាប្រសិនបើពួកគេមានផ្ទះនិងដីស្រែចម្ការឬផ្ទះនិងតូបផ្សារនោះត្រូវបែងចែកប្រភេទនីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នាដោយមិនត្រូវប្រមូលចំណែករបស់ម្នាក់ដាក់ក្នុងប្រភេទណាមួយឡើយ។ ចំពោះបន្ទប់តូចៗ (ប៊ុយូត) ត្រូវបែងចែកមិនថានៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នាឬខុសគ្នាទេពីព្រោះភាពខុសគ្នាតិចតួច។ ចំពោះផ្ទះលំនៅឋានធំៗ (ម៉ាណាហ្ស៊ីល) ត្រូវបែងចែកប្រសិនបើវាជាប់គ្នាក្នុងភូមិតែមួយប៉ុន្តែមិនត្រូវបែងចែកឡើយបើស្ថិតនៅភូមិផ្សេងគ្នា។ [១១៣០] ប្រសិនបើដីធ្លីនិងសំណង់អគារជាកម្មសិទ្ធិរួម៖ តាមទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះចៅក្រមវាស់វែងបែងចែកដីធ្លីហើយអ្នកណាដែលទទួលបានសំណង់អគារត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃតម្លៃសំណង់ជាប្រាក់ឌៀរហាំទៅដៃគូ។ តាមទស្សន៖របស់អាប៊ូយូសុហ្វដីធ្លីនិងសំណង់ត្រូវវាយតម្លៃរួមគ្នារួចបែងចែកតាមសមាមាត្រនៃតម្លៃសរុប។

និងតាមទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵀៖ ដីធ្លីត្រូវបែងចែករវាងពួកគេ; ប្រសិនបើសំណង់ធ្លាក់ទៅលើខាងណាមួយនោះម្ចាស់សំណង់ត្រូវប៉ះប៉ូវឱ្យដៃគូវិញនូវទំហំដីដែលសមមូលគ្នាហើយប្រសិនបើរៀបចំស្មើគ្នាដោយដីមិនទាន់បាននោះត្រូវទូទាត់សំណងជាប្រាក់ឌៀរហាំ។ [ការកំណត់ព្រំប្រទល់ដីធ្លីនិងអចលនទ្រព្យដើម្បីបញ្ចប់ទំនាស់ជាស្ថាពរ] [១១៣១] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចៅក្រមមិនត្រូវបែងចែកដីធ្លីផ្ទះសម្បែងឬអចលនទ្រព្យណាមួយឡើយលុះត្រាតែលោកបានគូរដ្យាក្រាមប្លង់ច្បាស់លាស់ស្គាល់ព្រំប្រទល់ជុំវិញកំណត់ផ្លូវចេញចូលនិងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកស្រោចស្រពព្រមទាំងបែងចែកចំណែកឱ្យមានតុល្យភាពត្រឹមត្រូវ។ ពីព្រោះការបែងចែកត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងការពារកុំឱ្យភាគីណាមួយរងការខូចខាតនិងដើម្បីបញ្ចប់ទំនាស់ទាំងឡាយរវាងពួកគេជាស្ថាពរ។

ផ្នែកស្តីអំពីការកត់ត្រាលិខិតនិងបញ្ជីផ្លូវការនៃការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិ។

ការបញ្ចប់ទំនាស់ទាមទារឱ្យធានាថាមិនឱ្យភាគីណាមួយនៅសល់ផ្លូវដើរឬផ្លូវបង្ហូរទឹកកាត់តាមចំណែករបស់ដៃគូឡើយ; ប៉ុន្តែត្រូវរៀបចំឱ្យម្នាក់ៗមានផ្លូវដើរនិងប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកដាច់ដោយឡែកទៅក្រោយផ្ទះប្រសិនបើអាចធ្វើបាន; ប្រសិនបើមិនអាចធ្វើបាននោះត្រូវរៀបចំផ្លូវកាត់ដោយមានការទូទាត់សំណងដើម្បីកម្ចាត់ការសង្ស័យទាំងអស់។ [ការកត់ត្រាលិខិតបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិផ្លូវការ] [១១៣២] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចៅក្រមត្រូវសរសេរលិខិតបែងចែកទ្រព្យជាពីរច្បាប់៖ មួយច្បាប់ប្រគល់ឱ្យដៃគូម្ចាស់ទ្រព្យកាន់កាប់និងមួយច្បាប់ទៀតតម្កល់ក្នុងបញ្ជីតុលាការ (ឌីវ៉ាន) ដើម្បីថាប្រសិនបើច្បាប់ក្នុងដៃរបស់ពួកគេបាត់បង់គេអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ទៅនឹងកំណត់ត្រាផ្លូវការរបស់តុលាការវិញបាន។ [ការបែងចែកផលប្រយោជន៍ឬការផ្លាស់ប្តូរវេនប្រើប្រាស់ (មុហាយ៉ាអះហ៍)] [១១៣៣] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សម្លៀកបំពាក់មួយកំប្លេ (ដូចជាអាវ) មិនត្រូវបែងចែកកាត់ជាពីរឡើយពីព្រោះគ្មានភាគីណាម្នាក់អាចប្រើប្រាស់កំណាត់ដែលកាត់រួចជាប្រយោជន៍បានឡើយ។ [១១៣៤] ដូចគ្នានេះដែរបន្ទប់តូចចង្អៀតនិងបន្ទប់ទឹកសាធារណ៖ (ហាំម៉ាម) មិនអាចកាត់ចែកជាដុំៗបានឡើយប៉ុន្តែត្រូវបែងចែកផលប្រយោជន៍ដោយការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាប្រើប្រាស់ (មុហាយ៉ាអះហ៍)។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ទ្រង់ដឹងបំផុតនូវសេចក្តីពិត។

ជំពូកទី៨០៖ ស្តីអំពីបណ្តឹងរបស់ទាយាទមួយចំនួនទាក់ទងនឹងកំហុសឆ្គងក្នុងការបែងចែកកេរមរតក [១១៣៥] ទំនាស់នៅក្នុងជំពូកនេះមាន ៥ ករណី៖ ១. ភាគីម្ខាងអះអាងថាការបែងចែកបានធ្វើរួចហើយឯភាគីម្ខាងទៀតបដិសេធ។ ២. ភាគីទាំងពីរខ្វែងគំនិតគ្នាលើទំហំចំណែកដែលបានបែងចែក (ម្នាក់ថា៖ «ខ្ញុំទទួលបាន ៦០ ហត្ថហើយអ្នកបាន ៤០ ហត្ថ» ឯម្នាក់ទៀតឆ្លើយថា៖ «ទេគឺខ្ញុំទេដែលត្រូវទទួលបានចំនួននោះ»)។ ៣. ភាគីទាំងពីរស្របគ្នាថាម្នាក់ៗត្រូវទទួលបាន ៥០ ហត្ថប៉ុន្តែម្នាក់អះអាងថា៖ «អ្នកបានកាន់កាប់ ៦០ ហត្ថហើយខ្ញុំបានតែ ៤០ ហត្ថ» ឯម្នាក់ទៀតឆ្លើយថា៖ «ទេយើងម្នាក់ៗបានទទួល ៥០ ហត្ថស្មើគ្នា»។ ៤. ភាគីម្ខាងប្តឹងថាមានការខាតបង់អយុត្តិធម៌ (ហ្គុប៊ុន) ក្នុងការបែងចែកឯភាគីម្ខាងទៀតបដិសេធ។ ៥. ភាគីម្ខាងបានសារភាពទទួលស្គាល់ថាបានទទួលចំណែកគ្រប់គ្រាន់ហើយប៉ុន្តែក្រោយមកបានប្តឹងចោទថាដៃគូបានប្លន់យកចំណែកខ្លះរបស់ខ្លួន។ ក្នុងករណីទី១ ទី២ និងទី៣ ភាគីទាំងពីរត្រូវធ្វើការសម្បថ (តាហាលុហ្វ) ដោយយកតាមក្បួននៃការទិញដូរ។ ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរសម្បថនោះការបែងចែកត្រូវមោឃភាពហើយត្រូវចាប់ផ្តើមបែងចែកសារជាថ្មី។ ក្នុងករណីទី៤ ការប្តឹងទាមទាររឿងខាតបង់មិនត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ។ ក្នុងករណីទី៥ ដើមចោទត្រូវតែបង្ហាញភស្តុតាងហើយចុងចម្លើយត្រូវធ្វើការសម្បថ។ [១១៣៦] ប្រសិនបើផ្ទះឬដីត្រូវបានបែងចែករវាងទាយាទហើយមានទាយាទម្នាក់បដិសេធថាមិនទាន់បានទទួលចំណែករបស់ខ្លួនរួចមានអ្នកបែងចែកទ្រព្យរបស់តុលាការទាំងពីរនាក់បានធ្វើជាសាក្សីថាគេពិតជាបានទទួលចំណែករួចហើយនោះសក្ខីកម្មរបស់អ្នកទាំងពីរត្រូវបានទទួលយកតាមទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵏។

ជំពូកទី៨១៖ ស្តីអំពីនរករបស់ក្មេងស្រីមិនទាន់គ្រប់អាយុ (អនីតិជន)។

ជំពូកទី៨១៖ ស្តីអំពីនរករបស់ក្មេងស្រីមិនទាន់គ្រប់អាយុ [ភាពអនុញ្ញាតនៃនរកអនីតិជនប្រសិនបើនាងមានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់] [១១៣៧] ត្រូវបានលើកឡើងនូវហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់លោកស្រីអាអ៊ីស្ហះហ៍ ﵂ ថាព្យាការី ﷺ បានរៀបការជាមួយនាងនៅពេលនាងមានអាយុ ៧ ឆ្នាំហើយបានរួមរស់ជាមួយគ្នានៅពេលនាងមានអាយុ ៩ ឆ្នាំ។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានបញ្ជាក់ក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នរកថាកិច្ចសន្យាបានធ្វើឡើងនៅអាយុ ៦ ឆ្នាំពេញចូល ៧ ឆ្នាំហើយការរួមរស់បានធ្វើឡើងនៅអាយុ ៩ ឆ្នាំ។ ហាឌីសនេះបញ្ជាក់នូវ៖ ១. ឪពុកមានអាណាព្យាបាលកិច្ចក្នុងការរៀបការកូនស្រីអនីតិជនរបស់ខ្លួន។ ២. ការជូនកូនក្រមុំអនីតិជនទៅកាន់ផ្ទះស្វាមីគឺជារឿងអនុញ្ញាត។ ៣. ការរួមដំណេកគឺអនុញ្ញាតលុះត្រាតែដឹងច្បាស់ថានាងមានកាយសម្បទារឹងមាំគ្រប់គ្រាន់ទ្រាំទ្របានដោយគ្មានគ្រោះថ្នាក់។ [១១៣៨] ត្រូវបានលើកឡើងនូវហាឌីសរបស់លោកអ៊ូម៉ើរអ៊ីប៊ិនអាល់-ខាត់ត ﵁ ដែលបានចូលស្តីដណ្តឹងនាងអ៊ុម្មុគុលស៊ូមបុត្រីរបស់លោកអަލី ﵁ ដោយលោកអަލីបានបញ្ជាក់អំពីភាពក្មេងខ្ចីរបស់នាង។ លោកអ៊ូម៉ើរបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំគ្មានតម្រូវការលើស្ត្រីទេប៉ុន្តែខ្ញុំចង់បានខ្សែចំណងទាក់ទងជាមួយវង្សត្រកូលរបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ពីព្រោះខ្ញុំបានឮព្យាការី ﷺ មានបន្ទូលថា៖ គ្រប់ខ្សែស្រឡាយនិងចំណងទាក់ទងទាំងអស់នឹងត្រូវកាត់ផ្តាច់នៅថ្ងៃបរលោកលើកលែងតែខ្សែស្រឡាយនិងចំណងទាក់ទងរបស់ខ្ញុំ»។ ដូច្នេះហើយលោកអަލីបានរៀបការនាងឱ្យទៅលោកអ៊ូម៉ើរជាមួយនឹងថ្លៃបណ្ណាការ ៤០.០០០ ឌៀរហាំ។

ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នេះបញ្ជាក់ពីភាពស្របច្បាប់នៃកិច្ចសន្យានរករបស់ក្មេងស្រីអនីតិជននិងការជូននាងទៅផ្ទះស្វាមីប៉ុន្តែស្វាមីមិនត្រូវរួមដំណេកឡើយលុះត្រាតែដឹងច្បាស់ថានាងមានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់។ [ជម្រើសលុបចោលនរកពេលពេញវ័យសម្រាប់អនីតិជន (ខើយ៉ារុលប៊ូលូឃ)] [១១៣៩] ត្រូវបានបញ្ជាក់ពីលោកអ៊ូម៉ើរអ៊ីប៊ិនអាប់ឌុលអាហ្ស៊ីហ្ស ﵀ ថាលោកបានសរសេរបង្គាប់ទាក់ទងនឹងកុមារកំព្រាពីរនាក់ដែលត្រូវបានរៀបការកាលពីនៅក្មេងថា៖ «អ្នកទាំងពីរមានសិទ្ធិជ្រើសរើសលុបចោលពេលពេញវ័យ (ខើយ៉ារុលប៊ូលូឃ)»។ នេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីភាពស្របច្បាប់នៃការរៀបការក្មេងស្រីអនីតិជនដោយអាណាព្យាបាលក្រៅពីឪពុកនិងជីតាដែលជាសំអាងប្រឆាំងនឹងទស្សន៖របស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាស្ហ-ស្ហាហ្វីអ៊ី ﵀។

ហើយវាក៏ជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាអ្នកទាំងពីរមានសិទ្ធិជ្រើសរើសពេលពេញវ័យដែលគាំទ្រទស្សន៖របស់លោកអាប៊ូហាណីហ្វះនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ប្រឆាំងនឹងលោកអាប៊ូយូសុហ្វ។ [១១៤០] បន្ទាប់មកមានការលើកឡើងនូវបណ្តាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ជាច្រើនពីអ្នកជំនាន់មុនដែលសុទ្ធតែបញ្ជាក់ពីភាពស្របច្បាប់នៃនរកអនីតិជននិងសិទ្ធិជ្រើសរើសលុបចោលពេលពេញវ័យប្រសិនបើអ្នករៀបការឱ្យមិនមែនជាឪពុកឬជីតា។ [ថ្លៃបណ្ណាការ (ម៉ាហា) ក្នុងនរករបស់ក្មេងមិនទាន់គ្រប់អាយុ] [១១៤១] ត្រូវបានបញ្ជាក់ពីហាំម៉ាដថាគាត់ត្រូវបានគេសួរអំពីបុរសម្នាក់ដែលរៀបការឱ្យកូនប្រុសអនីតិជនរបស់ខ្លួនគាត់បានឆ្លើយថា៖ ថ្លៃបណ្ណាការជាបន្ទុករបស់ឪពុក។ ប៉ុន្តែលោកអាល់-ហាសាន់និងអាល់-ហាកាំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ វាជាកាតព្វកិច្ចចេញពីទ្រព្យរបស់កូនប្រុស។ បណ្តាសាហាវ៉ាត់ ﵃ មានការខ្វែងគំនិតគ្នាលើរឿងនេះ៖ ដោយលោកអަލីលោកអ៊ីប៊ិនអាប់បាសនិងលោកអ៊ីប៊ិនអ៊ូម៉ើរ ﵃ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ត្រូវចេញពីទ្រព្យរបស់កូនប្រុសហើយយើងប្រកាន់យកទស្សន៖នេះ។

ផ្នែកស្តីអំពីឪពុករៀបការឱ្យកូនប្រុសឬកូនស្រីរបស់ខ្លួន។

ពីព្រោះថ្លៃបណ្ណាការគឺជាសំណងតបនឹងកម្មសិទ្ធិនៃនរកហើយកម្មសិទ្ធិជារបស់កូនប្រុសដូច្នេះសំណងត្រូវចេញពីទ្រព្យរបស់កូនប្រុសដូចដែលលោកអަލី ﵁ បានចង្អុលបង្ហាញ។ [១១៤២] ពីអាស្ហ-ស្ហាក់ប៊ី៖ គ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិបង្ខំរៀបការឡើយក្រៅពីឪពុក (សំដៅលើកូនក្រមុំព្រហ្មចារីអនីតិជន)។ [ការធានាលើថ្លៃបណ្ណាការ (ម៉ាហា) ក្នុងនរកអនីតិជន] [១១៤៣] ពីស៊ុរ៉យហ៍៖ ប្រសិនបើឪពុករៀបការឱ្យកូនប្រុសអនីតិជននោះមានសុពលភាព; ប្រសិនបើកូនលែងលះពេលធំដឹងក្តីនោះពាក់កណ្តាលនៃបណ្ណាការធ្លាក់លើអ្នកធានា (គឺឪពុកបើគាត់បានធានា)។ [១១៤៤] លោកអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនអាំរូបានបញ្ជាក់ថាមជ្ឈដ្ឋានអ្នកប្រាជ្ញរបស់យើងផ្អែកលើហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់លោកស្រីអាអ៊ីស្ហះហ៍ ﵂។ [១១៤៥] ប្រសិនបើឪពុកធានាថ្លៃបណ្ណាការឱ្យកូនស្រីនោះការធានាគឺស្របច្បាប់ផ្អែកលើព្រះបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «អ្នកធានាត្រូវទទួលខុសត្រូវលើសំណង»។ ប្រសិនបើឪពុកធានាថ្លៃបណ្ណាការឱ្យកូនប្រុសអនីតិជនហើយបានបង់ប្រាក់នោះ៖ - ប្រសិនបើធានានិងបង់ក្នុងពេលមានសុខភាពល្អកំឡុងពេលកូននៅតូច៖ តាមទម្លាប់ចាត់ទុកថាជាអំណោយឥតគិតថ្លៃ (មុតាបារ៉ាក់) ដូច្នេះគាត់មិនអាចទារសងពីកូនវិញបានទេលើកលែងតែមានសាក្សីបញ្ជាក់ថាគាត់បង់ដោយបំណងទារសងវិញ។ - ប្រសិនបើបង់ក្នុងពេលឈឺធ្ងន់ជិតស្លាប់ឬត្រូវបានដកហូតក្រោយគាត់ស្លាប់៖ តាមទស្សន៖អាប៊ូហាណីហ្វះនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ត្រូវកាត់កងចេញពីចំណែកមរតករបស់កូនប្រុសរីឯអាប៊ូយូសុហ្វចាត់ទុកជាអំណោយមិនអាចទារវិញបានឡើយ។

[នរករៀបចំដោយអាណាព្យាបាលក្រៅពីឪពុកនិងជីតានិងជម្រើសពេលពេញវ័យ] [១១៤៦] លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើក្មេងស្រីអនីតិជនត្រូវបានរៀបការឱ្យដោយអាណាព្យាបាលក្រៅពីឪពុកឬជីតានោះនាងមានសិទ្ធិជ្រើសរើសពេលពេញវ័យ (ខើយ៉ារុលប៊ូលូឃ) នៅពេលនាងគ្រប់អាយុពេញវ័យ។ នេះជាទស្សន៖របស់អាប៊ូហាណីហ្វះនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)។ សិទ្ធិជ្រើសរើសនេះត្រូវតែអនុវត្តភ្លាមៗនៅពេលនាងពេញវ័យនិងបានដឹងដំណឹងនរក៖ ប្រសិនបើនាងនៅស្ងៀមនោះសិទ្ធិជ្រើសរើសរបស់នាងត្រូវធ្លាក់ចោល។ ភាពខុសគ្នារវាងខើយ៉ារុលប៊ូលូឃនិងសិទ្ធិជ្រើសរើសរបស់ទាសីដែលត្រូវបានដោះលែង (ខើយ៉ារុលអ៊ិតគ៍)៖ ១. ក្នុងខើយ៉ារុលប៊ូលូឃការមិនដឹងច្បាប់មិនមែនជាលេសដោះសារឡើយ។ ២. ខើយ៉ារុលប៊ូលូឃមិនអាចផ្តាច់ចំណងនរកបានឡើយបើគ្មានសាលក្រមតុលាការខណ៖ដែលខើយ៉ារុលអ៊ិតគ៍ផ្តាច់ចំណងដោយស្វ័យប្រវត្តិដោយមិនបាច់មានសាលក្រម។ [១១៤៧] ប្រសិនបើភាគីណាម្នាក់ស្លាប់មុនការជ្រើសរើសឬមុនពេលចៅក្រមកាត់សេចក្តីផ្តាច់នោះភាគីដែលនៅរស់មានសិទ្ធិទទួលមរតក។ [១១៤៨] ប្រសិនបើស្ត្រីអះអាងថានាងបានជ្រើសរើសផ្តាច់ភ្លាមៗពេលពេញវ័យហើយប្តីបដិសេធនោះពាក្យរបស់ប្តីត្រូវទទួលយកលើកលែងតែនាងមានសាក្សីបញ្ជាក់។ [១១៤៩] ប្រសិនបើពួកគេខ្វែងគំនិតគ្នាលើពេលវេលានៃការពេញវ័យផ្ទាល់នោះពាក្យរបស់ស្ត្រីត្រូវទទួលយក។

ជំពូកទី៨២៖ ស្តីអំពីនរករបស់ស្ត្រីពេញវ័យ។ [១១៥០] បណ្តាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី) និងបញ្ហាច្បាប់នៅក្នុងជំពូកនេះត្រូវបានពន្យល់លម្អិតរួចមកហើយនៅក្នុងសៀវភៅសារ៉ស់អាល់-មុខតាស័រដូច្នេះយើងមិនលើកឡើងដដែលៗនៅទីនេះឡើយដើម្បីចៀសវាងការអូសបន្លាយ។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ទ្រង់ដឹងបំផុត។

ជំពូកទី៨៣៖ ស្តីអំពីការទាមទារថ្លៃបណ្ណាការ (ម៉ាហា)។

ជំពូកទី៨៣៖ ស្តីអំពីការទាមទារថ្លៃបណ្ណាការ [ឪពុកទាមទារថ្លៃបណ្ណាការសម្រាប់កូនស្រីព្រហ្មចារី] [១១៥១] លោកអាហ៍ម៉ាដអ៊ីប៊ិនអាំរូបានមានប្រសាសន៍ថា៖ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញរបស់យើងបានបញ្ជាក់ថា៖ ឪពុកមានសិទ្ធិទាមទារថ្លៃបណ្ណាការរបស់កូនស្រីព្រហ្មចារីរបស់ខ្លួនទោះបីជានាងពេញវ័យក៏ដោយ។ នេះជាវិធានអនុគ្រោះ (អ៊ីស្ទិះសាន); រីឯការប្រៀបធៀបតាមក្បួនតឹងរ៉ឹង (គីយ៉ាស) គឺគ្មានសិទ្ធិទាមទារទេពីព្រោះអាណាព្យាបាលកិច្ចរបស់ឪពុកត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ពេលកូនពេញវ័យ។ មូលដ្ឋាននៃអ៊ីស្ទិះសានគឺទំនៀមទម្លាប់ (អ៊ុរហ្វ)៖ ដ្បិតទំនៀមទម្លាប់របស់ប្រជាជនគឺឪពុកជាអ្នកទទួលថ្លៃបណ្ណាការរបស់កូនស្រីហើយរៀបចំសម្ភារបំពាក់បំប៉ននរក (ជីហាហ្ស) ជូននាងហើយកូនស្រីតែងតែពេញចិត្តនឹងទង្វើរបស់ឪពុក; ម្យ៉ាងទៀតកូនស្រីព្រហ្មចារីមានការអៀនខ្មាសក្នុងការទាមទារបណ្ណាការដោយផ្ទាល់ឬតែងតាំងតំណាងដូច្នេះភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់នាងត្រូវចាត់ទុកដូចជាការប្រគល់សិទ្ធិតំណាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាងហាមឃាត់ឪពុករបស់ខ្លួនមិនឱ្យទទួលថ្លៃបណ្ណាការជាដាច់ខាតនោះឪពុកលែងមានសិទ្ធិទាមទារឬទទួលយកទៀតហើយពីព្រោះទំនៀមទម្លាប់ដោយប្រយោលត្រូវទុកជាមោឃ៖នៅចំពោះមុខការហាមឃាត់ជាក់ស្តែង។

[អាណាព្យាបាលក្រៅពីឪពុកតម្រូវឱ្យមានការប្រគល់សិទ្ធិតំណាងច្បាស់លាស់] [១១៥២] លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានអាណាព្យាបាលណាម្នាក់ក្រៅពីឪពុកមានសិទ្ធិទទួលថ្លៃបណ្ណាការរបស់កូនស្រីព្រហ្មចារីពេញវ័យឬទាមទារពីស្វាមីរបស់នាងឡើយលើកលែងតែមានការប្រគល់សិទ្ធិតំណាង (វ៉ាគីល) ច្បាស់លាស់ពីនាង។ ពីព្រោះសិទ្ធិរបស់ឪពុកត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើការយល់ព្រមដោយប្រយោលនិងទំនៀមទម្លាប់ដែលឪពុករៀបចំសម្ភារនរកជូនកូនស្រីដោយទឹកចិត្តសប្បុរសដែលការណ៍នេះកម្រមានពីសំណាក់អាណាព្យាបាលដទៃដូចជាពូឬបងប្អូនប្រុសណាស់។ ដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើកូនស្រីធ្លាប់រៀបការរួច (សាយយីប) ហើយឪពុករៀបការឱ្យនាងនោះឪពុកគ្មានសិទ្ធិទាមទារថ្លៃបណ្ណាការពីស្វាមីឡើយលើកលែងតែមានការប្រគល់សិទ្ធិតំណាងពីនាងពីព្រោះទំនៀមទម្លាប់គឺឪពុករៀបចំសម្ភារបំពាក់បំប៉នតែម្តងគត់; នៅពេលទំនៀមទម្លាប់នោះលែងមាននោះឪពុកមានឋាន៖ដូចអាណាព្យាបាលដទៃទៀតដែរ។