ការប្រមូលផ្តុំសំបុត្រ និងសារលិខិតឥស្លាម

ទីបី (ក្នុងចំណោមអាយ៉ាត់ទាំងបួន)។

អាយ៉ាត់ទីមួយ (ក្នុងចំណោមអាយ៉ាត់ទាំងបួន)៖ ពិតប្រាកដណាស់ប្រសិនបើពួកគេបានញុះញង់និងបណ្តេញលោកចេញពួកគេនឹងមិនអាចរស់នៅក្រោយលោកបានយូរឡើយដូចជាក្រឹត្យក្រម (ស៊ុននះ) ដែលធ្លាប់បានកើតឡើងចំពោះបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ដែលត្រូវបានបញ្ជូនមុនលោក។ ដូច្នេះអាចនិយាយបានថាការបណ្តេញនេះបានកើតឡើងតាមរយ៖ការធ្វើហ៊ីចរ៉ាត់ (ការធ្វើចំណាកស្រុក) ហើយពួកគេមិនបានរស់នៅក្រោយលោកបានយូរឡើយពោលគឺគ្រោះមហន្តរាយដែលបានធ្លាក់មកលើពួកគេនៅថ្ងៃសង្គ្រាមបាឌើរឬអាចនិយាយបានថាការបណ្តេញដោយបង្ខំមិនបានសម្រេចឡើយ។ អាយ៉ាត់ទីពីរ៖ គឺបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ប្រសិនបើពួកជនពុតត្បុត (មុណាភិក) និងពួកដែលមានជំងឺនៅក្នុងបេះដូងរបស់ពួកគេមិនព្រមឈប់ទេ...» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អះហ្សាប: ៦០] ដូចដែលធ្លាប់បានកើតឡើងចំពោះពួក Ahl អាល់-Kitab (អ្នកកាន់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ពីមុន) ដែលនៅមុនពួកគេដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានបណ្តេញពួកគេចេញ។ ដូច្នេះប្រសិនបើពួកទាំងនេះមិនព្រមឈប់ហើយបែរជាបង្ហាញនូវការក្បត់សាសនាយ៉ាងចំហដូចពួកមុនៗ យើងនឹងបណ្តេញពួកគេចេញដូចដែលយើងបានបណ្តេញពួកមុនៗដែរផ្ទុយពីករណីដែលពួកគេលាក់ទុកក្នុងចិត្ត។ ក្រឹត្យក្រមនេះបញ្ជាក់ថារាល់អ្នកដែលរស់នៅក្បែររ៉សូល ﷺ ឱ្យតែបង្ហាញនូវការប្រឆាំងនឹងលោកនោះអល់ឡោះនឹងផ្តល់អំណាចឱ្យរ៉សូលបណ្តេញគេចេញ។ នេះអនុវត្តចំពោះពួកក្បត់សាសនានិងពួកជនពុតត្បុតហើយក្រឹត្យក្រមនេះនៅតែមានចំពោះបណ្តាអ្នកមានជំនឿជារៀងរហូត។ អាយ៉ាត់ទីបី៖ គឺទាក់ទងនឹងពួកអ្នកមានឧបាយកលអាក្រក់ហើយក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះគឺការជួយសង្គ្រោះបណ្តារ៉សូលរបស់ទ្រង់និងបណ្តាអ្នកមានជំនឿឱ្យមានជ័យជម្នះលើពួកសត្រូវរបស់ពួកគេនិងការសងសឹកតបស្នងមកលើពួកសត្រូវទាំងនោះ។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលនៅទីនេះថា៖ «ដូច្នេះអ្នកនឹងមិនអាចរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរណាមួយចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះឡើយហើយអ្នកក៏មិនអាចរកឃើញការងាករេចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះដែរ»។ អាយ៉ាត់ទីបួន៖ គឺទាក់ទងនឹងស្ថានភាពរបស់ពួកកាហ្វៀរ (អ្នកក្បត់សាសនា) ជាមួយបណ្តាអ្នកមានជំនឿ...

ក្រឹត្យក្រមធម្មជាតិត្រូវបានអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បំបែកនៅពេលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យ៖ ក្រឹត្យក្រម (ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)) ទាំងអស់នេះគឺជាក្រឹត្យក្រមដែលទាក់ទងនឹងសាសនារបស់ទ្រង់បទបញ្ជានិងការហាមឃាត់របស់ទ្រង់ការសន្យានិងការព្រមានរបស់ទ្រង់។ ពួកវាមិនមែនជាក្រឹត្យក្រមដែលទាក់ទងនឹងកិច្ចការធម្មជាតិដូចជាក្រឹត្យក្រមរបស់ទ្រង់នៅក្នុងដំណើរនៃព្រះអាទិត្យព្រះច័ន្ទផ្កាយនិងច្បាប់ធម្មជាតិដទៃទៀតនោះឡើយដ្បិតក្រឹត្យក្រមធម្មជាតិនេះទ្រង់អាចបំបែកវាចោលនៅពេលណាដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យស្របតាមប្រាជ្ញាញាណដែលទ្រង់មានដូចជាការដែលទ្រង់បានឃាត់ព្រះអាទិត្យកុំឱ្យលិចសម្រាប់ព្យាការីយូស្ហាក (Joshua) ការពុះព្រះច័ន្ទជាពីរសម្រាប់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ការបំពេញផ្ទៃមេឃដោយផ្កាយដុះកន្ទុយនិងឧកកាអ៍បះតការប្រោសមនុស្សស្លាប់ឱ្យរស់ឡើងវិញជាច្រើនលើកច្រើនសាការប្រែក្លាយឈើច្រត់របស់ព្យាការីមូសាឱ្យទៅជាសត្វពស់ការបង្ហូរទឹកចេញពីផ្ទាំងថ្មដោយឈើច្រត់និងការបង្ហូរទឹកចេញពីចន្លោះម្រាមដៃរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ជាដើម។ ហើយអ្នកទស្សនវិជ្ជាស៊ុហរ៉ាវ៉ារឌី (អាល់-Suhrawardi) បានលើកឡើងនូវអាយ៉ាត់មួយចំនួននៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-Alwah អាល់-'Imadiyyah» និង «អាល់-Mabda' wអាល់-Ma'ad» ដើម្បីយកមកធ្វើជាភស្តុតាងការពារទស្សន៖ខុសឆ្គងរបស់ខ្លួននិងពួកទស្សនវិទូដទៃទៀតដែលអះអាងថាពិភពលោកនេះកើតមានតាំងពីអតីតកាលគ្មានទីចាប់ផ្តើមនិងបន្តកើតមានរហូតគ្មានទីបញ្ចប់ដោយផ្អែកលើការយល់ស្មានថានេះគឺជាក្រឹត្យក្រម (ស៊ុននះ) និងទម្លាប់របស់ព្រះអម្ចាស់ ﷻ ដែលមិនអាចផ្លាស់ប្តូរបានដ្បិតតាមទស្សន៖របស់ពួកទស្សនវិទូទាំងនោះទ្រង់មិនមែនជាអ្នកធ្វើសកម្មភាពតាមព្រះឆន្ទ៖និងជម្រើសផ្ទាល់របស់ទ្រង់ឡើយផ្ទុយទៅវិញទ្រង់គ្រាន់តែជាហេតុចាំបាច់ដោយអង្គទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះត្រូវឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកគេវិញថា៖ ការយកគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានមកធ្វើជាភស្តុតាងសម្រាប់ការអះអាងនេះគឺជាការខូចខាតនិងវង្វេងវង្វាន់ជាទីបំផុតពីព្រោះគម្ពីរគួរអានបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីភាពផ្ទុយស្រឡះពីទស្សន៖របស់ពួកអ្នកនៅគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់ហើយគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ដោយពុំអាចប្រកែកបានថាអ្វីដែលពួកគេនិយាយគឺផ្ទុយស្រឡះពីអ្វីដែលរ៉សូល ﷺ បាននាំយកមក។ ដូច្នេះការយកគម្ពីរគួរអានមកធ្វើជាភស្តុតាងរបស់ពួកគេគឺកាន់តែអាក្រក់ជាងការដែលពួកគ្រិស្តសាសនិក (ណាស្ហរ៉នី) ព្យាយាមលើកឡើងថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ បានធ្វើជាសាក្សីបញ្ជាក់ថាសាសនារបស់ពួកគេនៅតែត្រឹមត្រូវក្រោយការកែប្រែគម្ពីរដោយពួកគេបានបំភ្លៃអត្ថន័យអាយ៉ាត់នៃគម្ពីរគួរអានចេញពីកន្លែងរបស់វាដែលយើងបានបកស្រាយបំភ្លឺរួចមកហើយនៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-Jawab អាល់-Sahih liman Baddala Dinអាល់-Masih»។

ភស្តុតាងបញ្ជាក់អំពីបញ្ហានេះ។

ភស្តុតាងទីមួយ។

ភស្តុតាងទីពីរ។

ភស្តុតាងបញ្ជាក់អំពីបញ្ហានេះ៖ រីឯការពន្យល់អំពីភស្តុតាងគឺមានច្រើនទិដ្ឋភាព៖ ទីមួយ៖ ត្រូវនិយាយទៅកាន់ពួកគេថាច្បាប់ធម្មជាតិនានាព្រះអម្ចាស់មិនមានក្រឹត្យក្រមអចិន្ត្រៃយ៍ដែលមិនអាចផ្លាស់ប្តូរនោះឡើយ។ ដ្បិតគេបានដឹងតាមរយ៖ភស្តុតាងច្បាស់លាស់ឥតសង្ស័យថាព្រះអាទិត្យព្រះច័ន្ទនិងផ្កាយទាំងឡាយត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោយពេលដែលពួកវាមិនធ្លាប់មានពីមុនមកដូច្នេះនេះគឺជាការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែងដែលបានកើតឡើងរួចទៅហើយ។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ «នៅថ្ងៃដែលផែនដីត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាផែនដីផ្សេងនិងផ្ទៃមេឃទាំងឡាយក៏ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរដែរ» [ស៊ូរ៉ាត់អ៊ីព្រហ៊ីម: ៤៨]។ ទីពីរ៖ គេបានដឹងយ៉ាងច្បាស់អំពីការបំបែកច្បាប់ធម្មជាតិទូទៅ។ ជាទម្លាប់ធម្មជាតិកូនចៅអ័ដាមមិនត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រៅពីឪពុកម្តាយទាំងពីរឡើយប៉ុន្តែព្យាការីអ៊ីសា (យេស៊ូ) ត្រូវបានបង្កើតឡើងពីម្តាយតែម្នាក់ឯងដោយគ្មានឪពុក, នាងហាវ៉ា (អេវ៉ា) ត្រូវបានបង្កើតឡើងពីឪពុក (អ័ដាម) ដោយគ្មានម្តាយ, និងលោកអ័ដាមត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគ្មានឪពុកនិងគ្មានម្តាយទាល់តែសោះ។ លើសពីនេះការប្រោសមនុស្សស្លាប់ឱ្យរស់ឡើងវិញត្រូវបានរាយការណ៍ជាច្រើនលើកច្រើនសាព្រមទាំងការបង្កើនម្ហូបអាហារនិងភេសជ្ជ៖ឱ្យកើនឡើងយ៉ាងច្រើនលើសលប់សម្រាប់បណ្តាព្យាការីនិងបណ្តាអ្នកមានគុណធម៌ ﵈ ផងដែរ។ ទីបី៖ សូម្បីតែតាមទស្សន៖របស់ពួកអ្នកទស្សនវិទូខ្លួនឯងក៏មានការប្រែប្រួលធំៗជាច្រើនដែលធ្លាប់បានកើតឡើងនៅក្នុងពិភពលោកនេះដែរដូចជាទឹកជំនន់ដ៏ធំធេងកាលពីអតីតកាលជាដើមដែលនៅក្នុងនោះមានការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់ធម្មជាតិ។ ប៉ុន្តែផ្ទុយស្រឡះពីច្បាប់ធម្មជាតិនេះក្រឹត្យក្រមដែលទ្រង់បានសន្យានិងបានប្រាប់ថានឹងមិនមានការផ្លាស់ប្តូរឡើយនោះគឺការជួយសង្គ្រោះបណ្តាវ៉ាលី (អ្នកស្មោះត្រង់) របស់ទ្រង់និងការបន្ទាបបន្ថោកពួកសត្រូវរបស់ទ្រង់ដ្បិតការណ៍នេះត្រូវបានដឹងតាមរយ៖ដំណឹងវិវរណ៖ដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ទ្រង់និងប្រាជ្ញាញាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ទ្រង់។ ចំពោះដំណឹងរបស់ទ្រង់គឺទ្រង់បានប្រាប់អំពីរឿងនេះនិងបានសន្យាអំពីរឿងនេះហើយទ្រង់គឺជាអ្នកដែលស្មោះត្រង់បំផុតដែលមិនដែលក្បត់ការសន្យាឡើយ។

ក្រឹត្យក្រមរបស់ទ្រង់មានភាពជាប់លាប់ទាំងក្នុងកិច្ចការសាសនានិងកិច្ចការធម្មជាតិ។

ការណ៍នេះគឺស្របគ្នាជាមួយនឹងមាគ៌ានៃគ្រប់និកាយសាសនាទាំងអស់ដែលបានបញ្ជាក់ថា៖ ប្រាជ្ញាញាណរបស់ទ្រង់តម្រូវឱ្យលទ្ធផលចុងក្រោយនិងជ័យជម្នះធ្លាក់ទៅលើបណ្តាវ៉ាលីរបស់ទ្រង់មិនមែនធ្លាក់ទៅលើពួកសត្រូវរបស់ទ្រង់ឡើយដូចដែលបានបកស្រាយនៅក្នុងកន្លែងជាច្រើន។ រីឯកិច្ចការធម្មជាតិគឺអាចកើតឡើងដោយសារព្រះឆន្ទ៖សុទ្ធសាធ (តាមទស្សន៖មួយ) ឬកើតឡើងស្របតាមប្រាជ្ញាញាណនិងផលប្រយោជន៍ (តាមទស្សន៖មួយទៀត)។ តាមទស្សន៖ទាំងពីរការផ្លាស់ប្តូរនិងការប្រែប្រួលនៃកិច្ចការធម្មជាតិគឺមិនមែនជារឿងដែលមិនអាចកើតឡើងនោះឡើយដូចជាការកែប្រែច្បាប់សាសនា (ណាសាក់) និងការជំនួសអាយ៉ាត់មួយដោយអាយ៉ាត់មួយទៀតដូច្នោះដែរ។ ប្រសិនបើទ្រង់ភ្ជាប់អាយ៉ាត់ទៅនឹងព្រះឆន្ទ៖សុទ្ធសាធទ្រង់អាចធ្វើអ្វីៗតាមតែទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យហើយប្រសិនបើទ្រង់ភ្ជាប់វាទៅនឹងប្រាជ្ញាញាណរួមជាមួយព្រះឆន្ទ៖ នោះប្រាជ្ញាញាណតម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរវត្ថុមួយចំនួននៅក្នុងលោកដូចដែលធ្លាប់បានកើតឡើងជាច្រើនកាលពីអតីតកាលនិងនឹងកើតឡើងនៅក្នុងពេលអនាគត។ ដូច្នេះគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាក្រឹត្យក្រមដែលមិនផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះគឺជាក្រឹត្យក្រមសាសនាមិនមែនជាក្រឹត្យក្រមធម្មជាតិឡើយ។ ប៉ុន្តែបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ «ហើយអ្នកនឹងមិនអាចរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរណាមួយចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះឡើយ» គឺជាភស្តុតាងដ៏រឹងមាំសម្រាប់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន (ជុមហ៊ួរ) ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវប្រាជ្ញាញាណ (ហ៊ីកម៉ោះ) ដ្បិតពួកអ្នកដែលប្រកាន់ព្រះឆន្ទ៖សុទ្ធសាធបានអនុញ្ញាតឱ្យបំបែកគ្រប់ទម្លាប់ទាំងអស់ប៉ុន្តែពួកគេនិយាយថាយើងអាចដឹងបានតែតាមរយ៖ដំណឹងវិវរណ៖ប៉ុណ្ណោះ។ ហើយបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា «ដូច្នេះអ្នកនឹងមិនអាចរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរណាមួយចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះឡើយហើយអ្នកក៏មិនអាចរកឃើញការងាករេចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះដែរ» គឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាការណ៍នេះកើតចេញពីតម្រូវការនៃប្រាជ្ញាញាណរបស់ទ្រង់ដែលទ្រង់វិនិច្ឆ័យលើរឿងរ៉ាវស្រដៀងគ្នាដោយការវិនិច្ឆ័យស្រដៀងគ្នាមិនមែនដោយការវិនិច្ឆ័យផ្ទុយគ្នានោះឡើយ។ ដូច្នេះប្រសិនបើទ្រង់បានជួយសង្គ្រោះអ្នកមានជំនឿដោយសារតែពួកគេជាអ្នកមានជំនឿនោះគុណសម្បត្តិនេះនឹងតម្រូវឱ្យមានការជួយសង្គ្រោះពួកគេនៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលមានគុណសម្បត្តិនេះផ្ទុយពីពេលដែលពួកគេប្រព្រឹត្តអំពើបាបនិងបំពានលើជំនឿរបស់ខ្លួនដូចជានៅថ្ងៃសង្គ្រាមអ៊ូហ៊ូដ (Uhud) ជាដើមដែលកំហុសគឺកើតចេញពីពួកគេផ្ទាល់។ ហេតុនេះហើយទើបទ្រង់មានបន្ទូលថា «អ្នកនឹងមិនអាចរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរណាមួយចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់អល់ឡោះឡើយ» ដែលគ្របដណ្តប់លើរាល់ក្រឹត្យក្រមរបស់ទ្រង់នៅក្នុងការបង្កើតនិងបទបញ្ជារបស់ទ្រង់ទាំងក្នុងកិច្ចការធម្មជាតិនិងកិច្ចការសាសនា។ ការបំបែកទម្លាប់ធម្មជាតិដោយសារតែលក្ខណ៖ពិសេសជាក់លាក់៖ ប៉ុន្តែបញ្ហាសំខាន់គឺត្រូវយល់ដឹងអំពីក្រឹត្យក្រមរបស់ទ្រង់។ ការពិតជាក់ស្តែងគឺថានៅពេលដែលទ្រង់បំបែកច្បាប់ទម្លាប់ធម្មជាតិទ្រង់បំបែកវាដោយសារតែស្ថានភាពនោះមានលក្ខណ៖ពិសេសជាក់លាក់មួយដែលធ្វើឱ្យវាខុសប្លែកពីស្ថានភាពដទៃទៀតដូច្នេះវាមិនមែនជាក្រឹត្យក្រមទូទៅក្នុងករណីនោះឡើយ។

...ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយការកំណត់លក្ខណ៖ពិសេសចំពោះក្រឹត្យក្រមរបស់ទ្រង់ឬអវត្តមាននៃលក្ខណ៖ពិសេសគឺដូចជាអ្វីដែលយើងនិយាយនៅពេលដែល «មូលហេតុជាក់លាក់» (អ៊ីលឡោះ) ត្រូវបានកំណត់ដោយសារការបាត់បង់លក្ខខណ្ឌឬវត្តមាននៃឧបសគ្គណាមួយនិងដូចជាអ្វីដែលយើងនិយាយអំពី «ការពេញចិត្តតាមការវិនិច្ឆ័យដ៏ត្រឹមត្រូវ» (អ៊ីស្ទីសាន) នោះគឺការកំណត់បុគ្គលមួយចំនួនចេញពីច្បាប់ទូទៅដោយសារតែពួកគេមានលក្ខណ៖ពិសេសជាក់លាក់មួយដែលខុសប្លែកពីអ្នកដទៃ។ ពាក្យ «ស៊ុននះ» គឺមានន័យថា «ទម្លាប់» ឬ «មាគ៌ា» នៅក្នុងវត្ថុទាំងឡាយដែលស្រដៀងគ្នា។ ហើយពាក្យស៊ុននះនៅទីនេះគឺចេញមកពីឫសគល់ភាសាវិទ្យាតែមួយ។ ពាក្យ «ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី)» (ផ្លូវដើរ) និងធ្មេញសិតសក់ (អាស្នានុលមិស្ហត) ដែលប្រើពាក្យស៊ុននះសុទ្ធតែបង្ហាញអំពី «ភាពដូចគ្នានិងភាពស្មើគ្នា»។ ពិតប្រាកដណាស់នៅពេលដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ ﷻ វិនិច្ឆ័យលើកិច្ចការដែលដូចគ្នាដោយការវិនិច្ឆ័យណាមួយនោះការវិនិច្ឆ័យនោះនឹងមិនត្រូវបំបែកមិនត្រូវផ្លាស់ប្តូរនិងមិនត្រូវងាករេឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញទ្រង់មិនដែលធ្វើឱ្យមានភាពខុសគ្នារវាងវត្ថុពីរដែលដូចគ្នានោះឡើយ។ ហើយប្រសិនបើមានការផ្លាស់ប្តូរកើតឡើងនោះគឺដោយសារតែវត្ថុទាំងពីរនោះមិនដូចគ្នា។ ទស្សន៖នេះគឺស្របគ្នាយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងគោលការណ៍របស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន (ជុមហ៊ួរ) ដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវប្រាជ្ញាញាណនៅក្នុងការបង្កើតនិងបទបញ្ជាដោយពួកលោកបានបញ្ជាក់ថាអល់ឡោះជាម្ចាស់ ﷻ តែងតែផ្តល់សមភាពរវាងវត្ថុដែលដូចគ្នានិងបែងចែកឱ្យដាច់រវាងវត្ថុដែលខុសគ្នាដូចដែលគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានបានបញ្ជាក់នៅក្នុងកន្លែងជាច្រើនដូចជាបន្ទូលទ្រង់ថា៖ «តើយើងនឹងចាត់ទុកបណ្តាអ្នកចុះចូល (មូស្លីម) ឱ្យដូចជាពួកឧក្រិដ្ឋជនឬ?» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាឡាំ: ៣៥]។ ហើយដោយសារតែគោលការណ៍នេះហើយទើបរឿងរ៉ាវរបស់មនុស្សជំនាន់មុនៗបានក្លាយជាមេរៀន (អ៊ីប្រោះ) សម្រាប់ពួកយើង។ ប្រសិនបើគ្មានការប្រៀបធៀប (ក្យាស) និងគ្មានភាពជាប់លាប់នៃសកម្មភាពនិងក្រឹត្យក្រមរបស់ទ្រង់ទេនោះវានឹងមិនត្រឹមត្រូវក្នុងការយកប្រវត្តិសាស្ត្រមកធ្វើជាមេរៀនពិចារណាឡើយ។ ដ្បិតការយកធ្វើជាមេរៀនគឺអាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែការវិនិច្ឆ័យលើវត្ថុមួយត្រូវយកទៅអនុវត្តលើវត្ថុដែលស្រដៀងនឹងវាដូចជាការលើកឡើងនូវឧទាហរណ៍ប្រៀបធៀបជាច្រើននៅក្នុងគម្ពីរគួរអាន។ ហើយការរំលឹកពាក្យ «ការផ្លាស់ប្តូរ» (តាប់ឌីល) និង «ការងាករេ» (តះវីល) ដូចជាបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ «ចូរអ្នកពោលថា៖ ចូរពួកអ្នកបួងសួងសុំពីពួកដែលពួកអ្នកបានអះអាងក្រៅពីទ្រង់ទៅមើលពួកគេមិនមានអំណាចក្នុងការដកទុក្ខលំបាកចេញពីពួកអ្នកឬងាករេវាចេញទៅកន្លែងផ្សេងឡើយ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីស្ររ៉ក: ៥៦]។ «តាប់ឌីល» (ការផ្លាស់ប្តូរ) គឺការផ្លាស់ប្តូរទៅជារឿងផ្ទុយគ្នារីឯ «តះវីល» (ការងាករេ) គឺការបង្វែរផ្លាស់ទីពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត។

ផ្នែក។

ដូចជាការដែលពួកគេប៉ុនប៉ងញុះញង់និងបណ្តេញលោកចេញពីទឹកដីពីព្រោះពួកគេនឹងមិនអាចរស់នៅក្រោយលោកបានយូរឡើយហើយក្រឹត្យក្រមនេះនឹងមិនអាចងាករេដោយការដែលលោកត្រូវគេបណ្តេញចេញហើយពួកគេបន្តរស់នៅនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញឱ្យតែពួកគេបណ្តេញលោកចេញពួកគេនឹងត្រូវចាកចេញឬត្រូវវិនាសនៅក្រោយលោកជាក់ជាមិនខាន។ ហើយប្រសិនបើលោកនៅបន្តរស់នៅនោះគឺជាស្ថានភាពដើមផ្ទុយពីការលេចត្រដែតឡើងរបស់ពួកកាហ្វៀរដែលជាការជំនួសបណ្តោះអាសន្ននូវការលេចត្រដែតឡើងរបស់អ្នកមានជំនឿដោយសារតែស្ថានភាពមួយក្នុងចំណោមស្ថានភាពទាំងពីរត្រូវតែកើតឡើង។ រីឯចំពោះពួកអ្នកមានឧបាយកលអាក្រក់និងពួកកាហ្វៀរនោះគឺជាក្រឹត្យក្រមនៃការផ្លាស់ប្តូរ (ស៊ុនណាតូតាប់ឌីល) ដែលពួកគេពិតជាចៀសមិនផុតពីការទទួលទណ្ឌកម្មឡើយ។ ទណ្ឌកម្មនោះនឹងមិនត្រូវផ្លាស់ប្តូរទៅជារឿងផ្សេងហើយក៏មិនត្រូវងាករេចាកចេញពីពួកគេទៅកាន់អ្នកមានជំនឿនោះដែរ។ នេះគឺជាការព្រមានចំពោះពួកអ្នកមានឧបាយកលអាក្រក់ថាឧបាយកលអាក្រក់នឹងមិនធ្លាក់ទៅលើអ្នកណាឡើយក្រៅតែពីធ្លាក់មកលើម្ចាស់របស់វាផ្ទាល់។ ពួកគេនឹងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរវាទៅជាសេចក្តីល្អបានឡើយដោយសារតែអត្ថន័យនេះបង្កប់ទាំងការបដិសេធនិងការបញ្ជាក់អះអាងហេតុនេះហើយទើបទ្រង់បានបដិសេធទាំងការផ្លាស់ប្តូរ (តាប់ឌីល) និងការងាករេ (តះវីល)។ ផ្នែក៖ ហើយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់អំពីគោលការណ៍គ្រឹះនេះនៅក្នុងកន្លែងជាច្រើនដូចជាបន្ទូលទ្រង់ថា៖ «ចូរអ្នកពោលថា៖ ចូរពួកអ្នកប្រាប់ខ្ញុំមកមើលប្រសិនបើទណ្ឌកម្មរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានមកដល់ពួកអ្នកដោយទាន់ហន់ឬដោយចំហតើមានអ្នកណាត្រូវវិនាសក្រៅពីពួកដែលប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌?» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់អាម: ៤៧] និងបន្ទូលទ្រង់ថា៖ «ហើយបែបនេះហើយគឺជាការចាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់ព្រះអម្ចាស់របស់អ្នកនៅពេលដែលទ្រង់ចាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មភូមិឋានទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តអយុត្តិធម៌។ ពិតប្រាកដណាស់ការដាក់ទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់គឺឈឺចាប់និងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត» [ស៊ូរ៉ាត់ហ៊ូដ: ១០២] និងបន្ទូលទ្រង់ថា៖ «តើពួកអ្នកក្បត់សាសនាក្នុងចំណោមពួកអ្នកប្រសើរជាងពួកជំនាន់មុនៗឬ?» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាម៉ារ: ៤៣]។ ហើយនៅក្នុងនោះក៏មានបន្ទូលទ្រង់ផងដែរថា៖ «ជាការពិតណាស់នៅក្នុងដំណើររឿងរបស់ពួកគេគឺជាមេរៀនពិចារណាសម្រាប់បណ្តាអ្នកមានបញ្ញា» [ស៊ូរ៉ាត់យូសុហ្វ: ១១១] និងបន្ទូលទ្រង់ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់មានសញ្ញាសម្គាល់មួយសម្រាប់ពួកអ្នកនៅក្នុងកងទ័ពពីរក្រុមដែលបានជួបប្រយុទ្ធគ្នា... ពិតប្រាកដណាស់នៅក្នុងការណ៍នោះគឺជាមេរៀនពិចារណាសម្រាប់បណ្តាអ្នកមានចក្ខុវិស័យ» [ស៊ូរ៉ាត់អាលីអ៊ីមរ៉ន: ១៣]។ ផ្នែក៖ ហើយទ្រង់ ﷻ បានប្រាប់ថាជួនកាលទ្រង់ដាក់ទណ្ឌកម្មពួកគេភ្លាមៗក្រោយពេលដែលពួកគេទទួលបានសេចក្តីសុខសាន្ត (សារ៉ក) និងជួនកាលក្រោយពេលដែលពួកគេជួបទុក្ខលំបាក (ដារ៉ក) នៅពេលដែលពួកគេមិនព្រមបន្ទាបខ្លួនបួងសួងសុំពីទ្រង់។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ «ហើយជាការពិតណាស់យើងបានចាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មពួកគេប៉ុន្តែពួកគេមិនបានបន្ទាបខ្លួនចំពោះព្រះអម្ចាស់របស់ពួកគេឡើយហើយពួកគេក៏មិនបានបួងសួងអង្វរសុំដែរ... រហូតដល់ពួកគេអស់សង្ឃឹមយ៉ាងខ្លាំង» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មូអ៊ីមីនូន: ៧៦-៧៧]។ នៅទីនេះទ្រង់បានប្រាប់ថាដោយសារតែទណ្ឌកម្មកម្រិតស្រាលពួកគេមិនបានបន្ទាបខ្លួននិងមិនបានបួងសួងសុំរហូតដល់ទ្រង់បានចាប់ពួកគេដោយការបំផ្លាញចោលទាំងស្រុងដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយយើងប្រាកដជានឹងឱ្យពួកគេភ្លក្សនូវទណ្ឌកម្មកម្រិតស្រាលមុនទណ្ឌកម្មដ៏ធំធេងដើម្បីឱ្យពួកគេវិលត្រឡប់មករកផ្លូវត្រូវវិញ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់សាចដះ: ២១]។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលនៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់អាន់អាម [៦:៤២-៤៥] និងនៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់អារ៉ាហ្វ [៧:៩៤-៩៥]៖ ទ្រង់បានបន្ទោសពួកគេដោយសារតែពួកគេមិនបានបន្ទាបខ្លួនបួងសួងសុំនៅពេលដែលទ្រង់បានចាប់ពួកគេដោយទុក្ខលំបាកនិងគ្រោះកាច។ បន្ទាប់មកទ្រង់បានផ្លាស់ប្តូរស្ថានភាពអាក្រក់ឱ្យទៅជាស្ថានភាពល្អប៉ុន្តែពួកគេនៅតែមិនព្រមគោរពតាមទ្រង់ដដែលដូច្នេះទ្រង់ក៏បានចាប់ដាក់ទណ្ឌកម្មពួកគេយ៉ាងទាន់ហន់។ នេះគឺដូចបន្ទូលទ្រង់ថា៖ «ហើយយើងបានសាកល្បងពួកគេដោយសេចក្តីល្អ (ផលលាភ) និងសេចក្តីអាក្រក់ (ទុក្ខវេទនា) ដើម្បីឱ្យពួកគេវិលត្រឡប់មករកផ្លូវត្រូវវិញ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អារ៉ាហ្វ: ១៦៨]។ ចប់សន្ធិសញ្ញាទីពីរ។ រាល់ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះជាព្រះអម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងអស់ហើយសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខសាន្តដល់មេដឹកនាំរបស់យើងគឺមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនិងសហការីទាំងអស់របស់លោក។

សន្ធិសញ្ញាអំពីដំណើររឿងនៃព្យាការីស្ហ៊ូអែប ﵇ និងការបញ្ជាក់ថាព្រឹទ្ធាចារ្យនៃទឹកដីម៉ាដយ៉ាន់មិនមែនជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបឡើយដោយស្ហៃឃុលឥស្លាមអ៊ីប៊នតៃម៊ីយ៉ះ។

ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាមេត្តាករុណាមហាអាណិតស្រឡាញ់។ ហើយយើងខ្ញុំសូមពឹងផ្អែកលើទ្រង់។ ក្រោយមកទៀត៖ អល់ឡោះ ﷻ បានរំលឹកដំណើររឿងរបស់ព្យាការីស្ហ៊ូអែប (Shu'ayb) ﷺ នៅក្នុងកន្លែងជាច្រើននៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ទ្រង់និងការបញ្ជូនលោកទៅកាន់អ្នកស្រុកម៉ាដយ៉ាន់ (Madyan)។ ហើយទ្រង់បានមានបន្ទូលនៅក្នុងកន្លែងមួយទៀតថា៖ «ពួកអ្នកស្រុកព្រៃក្រាស់ (អាយកះ) បានបដិសេធចំពោះបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)» [ស៊ូរ៉ាត់អាសស៊ុអារ៉ក: ១៧៦]។ មនុស្សភាគច្រើនបាននិយាយថាពួកគេគឺជាអ្នកស្រុកម៉ាដយ៉ាន់ហើយមនុស្សមួយចំនួនបានចាត់ទុកថាជាដំណើររឿងពីរផ្សេងគ្នា។ ព្រឹទ្ធាចារ្យនៃទឹកដីម៉ាដយ៉ាន់មិនមែនជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបឡើយ៖ ហើយទ្រង់បានរំលឹកនៅក្នុងដំណើររឿងរបស់ព្យាការីមូសាថា៖ «ហើយនៅពេលដែលលោកបានទៅដល់ប្រភពទឹកនៃម៉ាដយ៉ាន់លោកបានឃើញមនុស្សមួយក្រុមធំកំពុងដងទឹកឱ្យសត្វពាហន៖ផឹកហើយលោកបានឃើញស្ត្រីពីរនាក់នៅដាច់ដោយឡែកកំពុងឃាត់ហ្វូងសត្វរបស់នាង...» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់កាសាស: ២៣] រហូតដល់ចប់ដំណើររឿង។ ព្យាការីមូសា ﵇ បានបំពេញកាលកំណត់ដ៏ពេញលេញបំផុត (រយ៖ពេលដប់ឆ្នាំ) ហើយនៅក្នុងគម្ពីរមិនដែលរំលឹកថាព្រឹទ្ធាចារ្យម្នាក់នោះគឺជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបឬជាព្យាការីណាមួយនោះឡើយ។ សូម្បីតែនៅក្នុងគម្ពីររបស់ពួក Ahl អាល់-Kitab (តូរ៉ាត់និងអ៊ិនជីល) ក៏មិនដែលមានបញ្ជាក់ថាគាត់ជាព្យាការីដែរហើយក៏គ្មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីសាហាវ៉ាត់ណាម្នាក់រួមទាំងអ៊ីប៊នអាប់បាស ﵁ និងអ្នកដទៃទៀតដែលនិយាយថាព្រឹទ្ធាចារ្យដែលជាឪពុកក្មេករបស់មូសានេះគឺជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញសេចក្តីរាយការណ៍ដែលផ្ទេរបន្តពីបណ្តាសាហាវ៉ាត់បានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាគាត់មិនមែនជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបឡើយ។ សានីដប៊ីនដាវូត (គ្រូរបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ប៊ូខរី) បានបញ្ជាក់នៅក្នុងក្បួនតាហ្វស៊ីរររបស់លោកជាមួយនឹងខ្សែស្រឡាយនិទានពីអ៊ីប៊នអាប់បាស ﵁ ថា៖ ឈ្មោះរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យនោះគឺ «យីស្រា» (Yithra) ឬ «យីស្រូន» (Jethro / Yithrun)។ ហើយពីស្ហ៊ូអែបអាល់ជុបបាអ៊ីបានលើកឡើងថាឈ្មោះរបស់នារីទាំងពីរគឺលីយ៉ា (Liyya) និងសាហ្វូរ៉ោះ (Zipporah / Saghura) ហើយភរិយារបស់មូសាគឺសាហ្វូរ៉ោះកូនស្រីរបស់យីស្រូនជាអ្នកប្រាជ្ញធំប្រចាំទឹកដីម៉ាដយ៉ាន់។ ហើយអ៊ីប៊នម៉ាសអ៊ូដ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកដែលបានជួលមូសាឱ្យធ្វើការគឺជាក្មួយប្រុសរបស់ព្យាការីស្ហ៊ូអែបឈ្មោះយីស្រូន។ ហើយអាល់ហាសានអាល់បាសរីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មនុស្សមួយចំនួននិយាយថាគាត់គឺជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបប៉ុន្តែការពិតមិនមែនដូច្នេះឡើយផ្ទុយទៅវិញគាត់គឺជាមេដឹកនាំនៃអ្នកស្រុកប្រភពទឹកនៅសម័យនោះប៉ុណ្ណោះ។ អ៊ីប៊នជារៀរអាល់តាបារីបានសន្និដ្ឋានថា៖ ចំណេះដឹងអំពីរឿងនេះមិនអាចដឹងបានឡើយលុះត្រាតែមានដំណឹងពីអ្នកដែលគ្មានកំហុស (ព្យាការី) ប៉ុន្តែគ្មានដំណឹងពិតប្រាកដណាមួយបញ្ជាក់ថាគាត់ជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបឡើយ។

ព្យាការីស្ហ៊ូអែបជាជនជាតិអារ៉ាប់រីឯព្យាការីមូសាជាជនជាតិហេប្រ៊ូ៖ អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថាព្យាការីស្ហ៊ូអែបគឺជាជនជាតិអារ៉ាប់។ លើសពីនេះមានសេចក្តីរាយការណ៍ពីអាប៊ូហ្សើរ ﵁ លើកឡើងទៅកាន់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ព្យាការីបួនរូបគឺជាជនជាតិអារ៉ាប់គឺហ៊ូដ, សឡេះ, ស្ហ៊ូអែបនិងព្យាការីរបស់អ្នក (មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ)»។ ចំណែកឯព្យាការីមូសាគឺជាជនជាតិហេប្រ៊ូ (អ៊ីស្រាអែល) ដូច្នេះលោកមិនចេះភាសាអារ៉ាប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែអត្ថន័យជាក់ស្តែងនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានបានបង្ហាញថាព្យាការីមូសាបានសន្ទនាផ្ទាល់ជាមួយស្ត្រីទាំងពីរនាក់និងឪពុករបស់នាងដោយគ្មានអ្នកបកប្រែភាសាឡើយ។ ហើយការភ័ន្តច្រឡំរបស់មនុស្សមួយចំនួនដែលគិតថាគាត់ជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបគឺដោយសារតែពួកគេបានឃើញដំណើររឿងរបស់ព្យាការីស្ហ៊ូអែបនិងការបញ្ជូនលោកទៅកាន់អ្នកស្រុកម៉ាដយ៉ាន់នៅក្នុងគម្ពីរគួរអានហើយពួកគេក៏បានឃើញដំណើររឿងរបស់មូសាដែលបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទឹកដីម៉ាដយ៉ាន់និងបានរៀបការជាមួយកូនស្រីរបស់ព្រឹទ្ធាចារ្យនោះពួកគេក៏បានគិតស្មានថាគាត់គឺជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបតែម្តង។ ប៉ុន្តែគម្ពីរគួរអានបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថាអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់បានបំផ្លាញប្រជាជាតិនៃព្យាការីស្ហ៊ូអែបដោយពពកភ្លើង (អាល់ហ៊្សុលឡោះ) ដូច្នេះគ្មាននរណាម្នាក់ពីក្នុងចំណោមប្រជាជាតិនៃព្យាការីស្ហ៊ូអែបនៅសេសសល់ក្នុងទឹកដីម៉ាដយ៉ាន់ឡើយ។ ហើយព្យាការីស្ហ៊ូអែបមិនដែលរស់នៅក្នុងភូមិឋានដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅនោះឡើយ។ អ្នកប្រាជ្ញបានលើកឡើងថាបណ្តាព្យាការីនៅពេលដែលប្រជាជាតិរបស់ពួកគេត្រូវបានបំផ្លាញពួកលោកតែងតែធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងម៉ាកកះហើយរស់នៅទីនោះរហូតដល់ទទួលមរណភាពដូចជាផ្នូររបស់ព្យាការីស្ហ៊ូអែបនិងផ្នូររបស់ព្យាការីហ៊ូដដែលស្ថិតនៅឯទីក្រុងម៉ាកកះជាដើម។ ហើយនៅពេលដែលព្យាការីមូសាបានទៅដល់ទឹកដីម៉ាដយ៉ាន់ទឹកដីនោះមានមនុស្សរស់នៅយ៉ាងកុះករជាមួយព្រឹទ្ធាចារ្យម្នាក់នេះដែលបានរៀបការកូនស្រីឱ្យលោកហើយពួកគេមិនមែនជាប្រជាជាតិនៃព្យាការីស្ហ៊ូអែបដែលត្រូវបានរំលឹកនៅក្នុងគម្ពីរគួរអាននោះឡើយ។ រីឯរឿងរ៉ាវដែលមនុស្សមួយចំនួននិទានអំពីឈើច្រត់របស់មូសាថាព្យាការីស្ហ៊ូអែបជាអ្នកប្រគល់ឱ្យលោកឬថាជាឈើច្រត់ដែលលោកអ័ដាមយកចេញពីឋានសួគ៌ហើយម៉ាឡាអ៊ីកាត់ជីព្រីលយកមកប្រគល់ឱ្យមូសាជាដើមនោះសុទ្ធតែជារឿងដែលគ្មានភស្តុតាងត្រឹមត្រូវបញ្ជាក់ឡើយ។

...ហើយប្រសិនបើព្រឹទ្ធាចារ្យនោះជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបមែននោះលោកប្រាកដជាមិនឈ្លោះប្រកែកជាមួយមូសាជុំវិញរឿងឈើច្រត់ឬស្តាយក្រោយចំពោះការប្រគល់ឈើច្រត់ឱ្យលោកនោះឡើយ។ លើសពីនេះមូសាមុនពេលទទួលបានវិវរណ៖ជាព្យាការីមិនអាចមានភាពល្អឥតខ្ចោះលើសព្យាការីស្ហ៊ូអែបដែលជាព្យាការីរួចទៅហើយនោះទេ។ ផ្នែក៖ រីឯការដែលមនុស្សទូទៅដែលគ្មានចំណេះដឹងច្បាស់លាស់គិតស្មានថាឪពុកក្មេករបស់មូសាជាព្យាការីស្ហ៊ូអែបនោះគឺមិនអាចយកមកធ្វើជាភស្តុតាងបានឡើយ។ ដ្បិតយ៉ាងច្រើនបំផុតវាគ្រាន់តែជាការដកស្រង់ពីមនុស្សមួយចំនួនដែលអះអាងថាខ្លួនមានចំណេះដឹងខណ៖ដែលអ្នកប្រាជ្ញពិតប្រាកដដទៃទៀតបានជំទាស់។ ហើយសម្តីរបស់អ្នកប្រាជ្ញម្នាក់ដែលត្រូវបានជំទាស់ដោយអ្នកប្រាជ្ញស្មើគ្នាមិនអាចជាភស្តុតាងដាច់ខាតឡើយផ្ទុយទៅវិញត្រូវវិលត្រឡប់ទៅរកភស្តុតាងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)វិញ។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមួយទៀត៖ អ្វីដែលមនុស្សជាច្រើនបានអះអាងថាបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)ដែលត្រូវបានរំលឹកនៅក្នុងស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីន (៣៦:១៣-២៩) គឺជាសិស្សជំនិត (ហាវ៉ារីយូន) របស់ព្យាការីអ៊ីសា (យេស៊ូ) ﵇ ហើយថាហាប៊ីបអាល់ណាជ្ជ៉ារ (Habib អាល់-Najjar) មានជំនឿលើពួកគេ។ នេះគឺជាការអះអាងមិនត្រឹមត្រូវទាល់តែសោះទាំងតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញឥស្លាមជាន់ខ្ពស់និងតាមទស្សន៖របស់ពួក Ahl អាល់-Kitab ផ្ទាល់។ ដ្បិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ ﷻ បានប្រាប់អំពីភូមិឋានដែលបណ្តារ៉សូលបានទៅដល់ថាទ្រង់បានបំផ្លាញអ្នកស្រុកនោះចោលទាំងស្រុងដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «គ្មានអ្វីក្រៅតែពីសូរគ្រហឹមតែមួយគត់នោះពួកគេក៏រលត់ជីវិតស្ងប់ស្ងាត់អស់ទៅ» [ស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីន: ២៩]។ ចំណែកឯទីក្រុងអាន់តាគា (Antioch) នៅពេលដែលសិស្សជំនិតពីរនាក់របស់ព្យាការីអ៊ីសាបានទៅដល់ក្រោយពេលដែលលោកត្រូវបានលើកឡើងទៅកាន់ឋានសួគ៌អ្នកក្រុងនោះបានជឿលើពួកគេហើយវាជាទីក្រុងដំបូងបង្អស់ដែលបានដើរតាមព្យាការីអ៊ីសាហើយអល់ឡោះមិនដែលបានបំផ្លាញទីក្រុងអាន់តាគាឡើយដោយមានការឯកភាពគ្នារវាងអ្នកមូស្លីមនិងពួក Ahl អាល់-Kitab។ ដូច្នេះតើគេអាចនិយាយថារ៉សូលទាំងនោះជាសិស្សរបស់អ៊ីសាបានដោយរបៀបណា? លើសពីនេះសិស្សជំនិតរបស់ព្យាការីអ៊ីសាមិនមែនជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះឡើយតាមទស្សន៖របស់អ្នកមូស្លីមផ្ទុយទៅវិញពួកគេគឺជាអ្នកនាំសាររបស់ព្យាការីអ៊ីសាដូចជាបណ្តាសាហាវ៉ាត់ដែលព្យាការី ﷺ បានបញ្ជូនទៅកាន់បណ្តាព្រះមហាក្សត្រដូច្នោះដែរ។ អ្នកណាដែលអះអាងថាសិស្សទាំងនោះជារ៉សូលរបស់អល់ឡោះគឺបានបង្កើតភស្តុតាងខុសឆ្គងមួយឱ្យពួកគ្រិស្តសាសនិកដែលអះអាងថាសិស្សជំនិតមានឋាន៖ស្មើនឹងព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីមនិងព្យាការីមូសាដែលនេះគឺជាការក្បត់សាសនាតាមទស្សន៖របស់ឥស្លាម។ ចប់សន្ធិសញ្ញាទីបី។ រាល់ការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់ហើយសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខសាន្តដល់មេដឹកនាំរបស់យើងគឺមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនិងសហការីទាំងអស់របស់លោក។

សន្ធិសញ្ញាអំពីអត្ថន័យគន្លឹះនិងប្រាជ្ញាញាណដែលស្រង់ចេញពីស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនសាន (មនុស្សលោក) ដោយស្ហៃឃុលឥស្លាមអ៊ីប៊នតៃម៊ីយ៉ះ។

ផ្នែក។

ការពន្យល់សង្ខេបអំពីអត្ថន័យនៃស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនសាន។

អាយ៉ាត់ទី ១ និងទី ២ នៃស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីនសាន។