ការពន្យល់សីលធម៌ចៅក្រមឥស្លាម

ជំពូកទី ២១ [១២]៖ ស្តីពីពាក្យបណ្តឹងចោទប្រកាន់ការបំពានពាក្យសម្បថដោះលែងទាសករ [៣៦៥] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានស្បថដោយភ្ជាប់នឹងការដោះលែងទាសកររបស់គាត់ថាគាត់នឹងមិនប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណា (កាមកិលេសខុសច្បាប់) ជាដាច់ខាតបន្ទាប់មកទាសករនោះបាននាំចៅហ្វាយនាយរបស់ខ្លួនមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយប្តឹងថា៖ «ចៅហ្វាយនាយម្នាក់នេះបានស្បថដោយភ្ជាប់នឹងការដោះលែងរូបខ្ញុំថាគាត់នឹងមិនប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណាជាដាច់ខាតហើយគាត់ពិតជាបានប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលគាត់បានស្បថនោះបន្ទាប់ពីការស្បថរបស់គាត់ដូច្នេះគាត់បានបំពានសម្បថហើយខ្ញុំទទួលបានសេរីភាពរួចផុតពីទាសភាពហើយចូរលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើរឿងនេះ»។ អ្នកនិពន្ធគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)បានបញ្ជាក់ថាចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យចៅហ្វាយនាយស្បថថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ខ្ញុំមិនបានប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណានោះទេបន្ទាប់ពីខ្ញុំបានស្បថដោយភ្ជាប់នឹងការដោះលែងទាសករម្នាក់នេះថាមិនប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណា»។ ប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថ (ណាកាឡា) នោះទាសករនឹងទទួលបានសេរីភាពជាស្វ័យប្រវត្ត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ស្បថនោះគ្មានការទទួលខុសត្រូវអ្វីលើគាត់ឡើយ។ រីឯលោកអាល់-ចាស់ស Fred បានបញ្ជាក់នៅក្នុងការពន្យល់សៀវភៅនេះថាគាត់មិនត្រូវតម្រូវឱ្យស្បថចំពោះអល់ឡោះថាគាត់មិនបានប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណាតាមការចោទប្រកាន់របស់ទាសករនោះឡើយ។ សេក្ខុលឥស្លាមសាំសុលអៃអ៊ឹមម៉ះអាល់-សារ៉ាក់ស៊ី ﵀ បានពន្យល់ថា៖ ការរាយការណ៍ដែលត្រូវបានកត់ត្រាក្នុងក្បួនច្បាប់បញ្ជាក់ថានៅពេលដែលជនចោទប្រកាន់ (កាធីហ្វ) អះអាងលើជនរងការចោទប្រកាន់ថាជននោះបានទទួលស្គាល់ការពិតនិងបានប្រព្រឹត្តហ្ស៊ីណាហើយជនចោទប្រកាន់មានភស្តុតាងបញ្ជាក់នោះភស្តុតាងត្រូវបានទទួលយក។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគ្មានភស្តុតាងហើយចង់ឱ្យជនរងការចោទប្រកាន់ស្បថថា «ស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្លួនមិនបានទទួលស្គាល់ការចោទប្រកាន់នោះទេ» នោះទោសហាត់ (ទោសតាមគម្ពីរ) មិនត្រូវបានលើកលែងពីជនចោទប្រកាន់ឡើយហើយជនរងការចោទប្រកាន់ក៏មិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យស្បថដែរ។ គ្មានភាពខុសគ្នារវាងបញ្ហាទាំងពីរនេះឡើយ៖ ពីព្រោះគោលបំណងរបស់ជនចោទប្រកាន់គឺដើម្បីលើកលែងទោសហាត់ពីខ្លួនឯងមិនមែនដើម្បីដាក់ទោសហាត់លើជនរងការចោទប្រកាន់ឡើយ; ដូចគ្នានឹងគោលបំណងរបស់ទាសករក្នុងបណ្តឹងនេះគឺដើម្បីបញ្ជាក់សេរីភាពរបស់ខ្លួនមិនមែនដើម្បីដាក់ទោសហាត់លើចៅហ្វាយនាយនោះឡើយ។ ដូច្នេះមានទស្សន៖ពីរក្នុងបញ្ហានីមួយៗ៖ មួយគឺមិនតម្រូវឱ្យស្បថក្នុងរឿងដែលមានឫសគល់ទាក់ទងនឹងទោសហាត់ហើយមួយទៀតគឺតម្រូវឱ្យស្បថពីព្រោះសេរីភាពរបស់មនុស្សគឺជាសិទ្ធិដែលអាចបញ្ជាក់បានសូម្បីតែមានមន្ទិលសង្ស័យ។ ចំពោះបញ្ហាថាតើទាសករនោះក្លាយជាអ្នកបរិហារកេរ្តិ៍ (កាធីហ្វ) ដោយសារពាក្យបណ្តឹងនេះឬទេ៖ ពាក្យដែលអ្នកនិពន្ធប្រើថា «គាត់បានប្រព្រឹត្តនូវអ្វីដែលគាត់បានស្បថ» គឺជាការជ្រើសរើសពាក្យដើម្បីចៀសវាងការបរិហារកេរ្តិ៍ដោយចំហបើទោះបីជាអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយបានវិភាគយ៉ាងល្អិតល្អន់អំពីអត្ថន័យបង្កប់ក៏ដោយ។

ជំពូកទី ២១ [១៣]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារនរកជាមួយស្ត្រីបម្រើ (ទាសី) នៅពេលដែលចៅហ្វាយនាយស្បថគាត់ត្រូវស្បថលើបុព្វហេតុដើមថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ខ្ញុំមិនបានប្រព្រឹត្តអំពើហ្ស៊ីណានោះទេបន្ទាប់ពីខ្ញុំបានស្បថដោះលែងទាសករ...»។ នេះជាការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់ដូចដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵀ បានចែងអំពីវិធានទូទៅថា៖ «ដូចគ្នានេះដែរក្នុងរាល់កិច្ចការណាដែលមិនអាចលុបចោលបានចុងចោទត្រូវស្បថថា៖ 'សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្ញុំមិនបានធ្វើទង្វើនេះដូចដែលគេចោទប្រកាន់លើអ្នកឡើយ'។ ប៉ុន្តែក្នុងរាល់កិច្ចការដែលអាចលុបចោលឬផ្សះផ្សាបានដូចជាការទិញលក់ការជួលនរកការលែងលះអំពើឃាតកម្មការបង្ករបួសស្នាមនិងរឿងរ៉ាវដែលអាចលើកលែងទោសឬសម្រុះសម្រួលគ្នាបាននោះចុងចោទត្រូវស្បថលើលទ្ធផលនៃការទទួលខុសត្រូវបច្ចុប្បន្នមិនមែនស្បថលើបុព្វហេតុដើមថា 'ខ្ញុំមិនបានធ្វើដូច្នេះៗនោះទេ'»។ ប្រសិនបើចៅហ្វាយនាយស្បថនោះគាត់រួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថការដោះលែងទាសករក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជាធរមានលើគាត់ប៉ុន្តែទោសហាត់មិនត្រូវបានអនុវត្តលើគាត់ឡើយពីព្រោះការបដិសេធមិនព្រមស្បថយ៉ាងច្រើនស្មើនឹងការសារភាពត្រឹមមួយលើកប៉ុណ្ណោះហើយទោសហាត់មិនអាចដាក់បានដោយគ្រាន់តែសារភាពម្តងនោះឡើយ។ [៣៦៦] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់នាំបុរសម្នាក់ទៀតមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយប្តឹងថា៖ «បុរសម្នាក់នេះបានរៀបការស្ត្រីបម្រើ (ទាសី) ឈ្មោះនេះរបស់គាត់ឱ្យខ្ញុំដោយមានថ្លៃបណ្ណាការ (ម៉ាហើរ) ចំនួនមួយរយឌៀរហាំ» នោះម្ចាស់ទាសីត្រូវបង្គាប់ឱ្យស្បថលើពាក្យបណ្តឹងនោះ។ នេះជាទស្សន៖របស់អាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) رحمهما الله ពីព្រោះប្រសិនបើចៅហ្វាយនាយសារភាពនោះនរកនឹងមានសុពលភាពស្របច្បាប់ទោះបីជាទាសីនោះបដិសេធក៏ដោយ។ ករណីនេះខុសពីពេលដែលគេប្តឹងទាមទារនរកលើឪពុកបន្ទាប់ពីកូនស្រីពេញវ័យដែលឪពុកមិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យស្បថឡើយ។

ជំពូកទី ២១ [១៤]៖ ស្តីពីវិវាទលើបរិមាណនៃទំនិញដែលបានលក់យោងតាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵀ ចុងចោទមិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យស្បថក្នុងរឿងនរកនេះឡើយដូចគ្នានឹងករណីមុនដែរ។ [៣៦៧] អាល់-ខាស់សបានបន្តមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានទិញបង្វេចសំពត់ហេរ៉ាតមួយបង្វេចពីបុរសម្នាក់ទៀតហើយបានទទួលយកទៅស្រាប់តែរកឃើញថាក្នុងនោះមានសម្លៀកបំពាក់ចំនួនដប់មួយកំប្លេរួចពួកគេទាំងពីរកើតវិវាទនឹងគ្នា៖ អ្នកលក់និយាយថា៖ «ខ្ញុំបានលក់បង្វេចនេះឱ្យអ្នកដោយកំណត់ថាក្នុងនោះមានសម្លៀកបំពាក់ដប់កំប្លេក្នុងតម្លៃមួយរយឌៀរហាំ» ចំណែកឯអ្នកទិញនិយាយថា៖ «ខ្ញុំបានទិញពីអ្នកដោយកំណត់ថាក្នុងនោះមានសម្លៀកបំពាក់ដប់មួយកំប្លេក្នុងតម្លៃមួយរយឌៀរហាំ» ហើយភាគីទាំងសងខាងទាមទារឱ្យគូភាគីម្ខាងទៀតស្បថលើការអះអាងរបស់ខ្លួន។ ក្នុងករណីនេះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យអ្នកលក់ស្បថថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ខ្លួនមិនបានលក់បង្វេចនេះឱ្យគាត់ដោយកំណត់ថាក្នុងនោះមានសម្លៀកបំពាក់ដប់មួយកំប្លេក្នុងតម្លៃដែលគាត់បានអះអាងនោះឡើយ»។ ពីព្រោះអ្នកទិញអះអាងថាកិច្ចសន្យាគ្របដណ្តប់លើសម្លៀកបំពាក់ទីដប់មួយខណ៖ដែលអ្នកលក់បដិសេធ។ ប្រសិនបើអ្នកលក់បដិសេធកិច្ចសន្យាលើសម្លៀកបំពាក់ទាំងអស់ពាក្យសម្តីរបស់គាត់ក្រោមសម្បថត្រូវបានទទួលយក; ដូច្នេះហើយពេលដែលគាត់បដិសេធកិច្ចសន្យាលើផ្នែកណាមួយក៏ត្រូវអនុវត្តដូចគ្នាដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកលក់បដិសេធមិនព្រមស្បថ (ណាកាឡា) នោះពាក្យបណ្តឹងរបស់អ្នកទិញនឹងមានសុពលភាពជាធរមានលើអ្នកលក់ភ្លាមៗ។

ជំពូកទី ២១ [១៥]៖ ស្តីពីការសារភាព (អ៊ិកុរ៉រ) ចំពោះមុខវិវាទរវាងគូភាគីពីរនាក់ប្រសិនបើអ្នកលក់ស្បថរួចហើយនោះអ្នកទិញត្រូវប្រគល់បង្វេចទំនិញត្រឡប់មកវិញហើយអ្នកទិញមិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យស្បថលើការអះអាងរបស់អ្នកលក់ឡើយ។ ការប្រគល់ត្រឡប់មកវិញគឺចាំបាច់ពីព្រោះនៅពេលអ្នកលក់ស្បថកិច្ចសន្យាក្លាយជាមោឃភាពមិនពេញលេញ (ហ្វាស៊ីដ) ដោយសារការលក់សម្លៀកបំពាក់ទីដប់មួយមិនត្រូវបានបញ្ជាក់និងមានភាពមិនច្បាស់លាស់; ហើយកាលណាកិច្ចសន្យាមិនពេញលេញអ្នកទិញមានកាតព្វកិច្ចត្រូវប្រគល់ទំនិញត្រឡប់មកវិញ។ រីឯការមិនតម្រូវឱ្យអ្នកទិញស្បថពីព្រោះផលប្រយោជន៍នៃសម្បថគឺការបដិសេធដើម្បីក្លាយជាការសារភាព; ហើយទោះបីជាអ្នកទិញសារភាពដោយចំហតាមការអះអាងរបស់អ្នកលក់ក៏ដោយក៏កិច្ចសន្យានៅតែខូចដដែលដោយសារមានសម្លៀកបំពាក់លើសដែលមិនស្ថិតក្រោមកិច្ចសន្យា។ [៣៦៨] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់កាន់កាប់ទាសកទាសីឬសម្ភារ៖ប្រើប្រាស់ហើយមានបុរសពីរនាក់មកប្តឹងទាមទារដោយម្នាក់ៗសុទ្ធតែនិយាយថា៖ «ទ្រព្យនេះជារបស់ខ្ញុំ» ហើយពួកគេបាននាំបុរសកាន់កាប់នោះមកចំពោះមុខចៅក្រម។ ចៅក្រមបានសួរដេញដោលហើយបុរសកាន់កាប់នោះបានសារភាពថាជារបស់ម្នាក់ហើយបដិសេធចំពោះម្នាក់ទៀត។ ក្នុងករណីនេះគាត់ត្រូវបង្គាប់ឱ្យប្រគល់ទ្រព្យនោះទៅឱ្យអ្នកដែលគាត់បានសារភាពទទួលស្គាល់។ ពីព្រោះគ្រាន់តែពាក្យបណ្តឹងរបស់ពួកគេទាំងពីរមិនអាចលុបចោលកម្មសិទ្ធិនិងការកាន់កាប់របស់គាត់ឡើយ; ដូច្នេះនៅពេលគាត់សារភាពទទួលស្គាល់ចំពោះម្នាក់នោះជាការសារភាពប្រឆាំងនឹងខ្លួនគាត់ដែលត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។ ប្រសិនបើភាគីដែលត្រូវបានបដិសេធចង់ឱ្យគាត់ស្បថនោះគ្មានផ្លូវច្បាប់ក្នុងការតម្រូវឱ្យគាត់ស្បថលើទ្រព្យជាក់ស្តែងនោះឡើយហើយវិវាទត្រូវបង្វែរទៅរកអ្នកដែលបានទទួលទ្រព្យនោះវិញ។ ពីព្រោះគោលបំណងនៃសម្បថគឺដើម្បីឱ្យមានការបដិសេធស្មើនឹងការសារភាពហើយបន្ទាប់ពីទ្រព្យជាក់ស្តែងបានចេញផុតពីកម្មសិទ្ធិនិងការកាន់កាប់របស់គាត់ហើយការបដិសេធមិនអាចបង្កើតជាកាតព្វកិច្ចលើទ្រព្យជាក់ស្តែងនោះបានឡើយ។ [៣៦៩] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើភាគីដែលត្រូវបានបដិសេធនិយាយទៅកាន់ចៅក្រមថា៖ «គាត់ទើបតែផ្ទេរទ្រព្យនោះចេញពីដៃរបស់គាត់ដោយសារភាពឱ្យបុរសម្នាក់នេះដើម្បីគេចវេះពីការស្បថប៉ុណ្ណោះសូមលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថាខ្ញុំគ្មានសិទ្ធិអ្វីលើគាត់ឡើយហើយគាត់គ្មានកាតព្វកិច្ចប្រគល់ទ្រព្យនេះឬតម្លៃនៃទ្រព្យនេះដល់ខ្ញុំឡើយ» នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើចំណុចនោះ។ អ្នកនិពន្ធបានបញ្ជាក់បញ្ហានេះជាទូទៅ។ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵀ បានពន្យល់លម្អិតថាប្រសិនបើភាគីទាំងពីរប្តឹងចោទប្រកាន់លើការរឹបអូសដោយខុសច្បាប់ (ហ្គសប៍) ដោយម្នាក់ៗអះអាងថា៖ «ទ្រព្យនេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្ញុំដែលគាត់បានរឹបអូសយក» ហើយគាត់បានប្រគល់ទ្រព្យនោះឱ្យទៅម្នាក់នោះភាគីដែលត្រូវបានបដិសេធមានសិទ្ធិតម្រូវឱ្យគាត់ស្បថពីព្រោះគេប្តឹងទាមទារសំណងនៃការរឹបអូស។ ដូចគ្នានេះដែរក្នុងបណ្តឹងទាមទារទ្រព្យបញ្ញើ (វ៉ាឌីអាះ) តាមទស្សន៖របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ); ចំណែកអាប៊ូយូសុហ្វយល់ឃើញថាមិនបាច់ស្បថទេពីព្រោះការប្រគល់ទ្រព្យបានធ្វើឡើងតាមសាលក្រមតុលាការ; ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់ឯកភាពគ្នាថាបើគ្រាន់តែប្តឹងទាមទារកម្មសិទ្ធិទូទៅនោះមិនត្រូវតម្រូវឱ្យស្បថឡើយ។

ជំពូកទី ២១ [១៦]៖ ស្តីពីការបដិសេធចំពោះគូភាគីទាមទារទាំងសងខាងប្រសិនបើគាត់មិនជាប់កាតព្វកិច្ចសងសំណងទេនោះគាត់មិនត្រូវបានតម្រូវឱ្យស្បថឡើយ; ហើយការលើកឡើងទូទៅរបស់អ្នកនិពន្ធត្រូវបានបកស្រាយផ្អែកលើទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵀ ដែលភាគីទាំងពីរប្តឹងទាមទារលើការរឹបអូសខុសច្បាប់ឬទ្រព្យបញ្ញើ។ [៣៧០] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកកាន់កាប់ទ្រព្យបដិសេធការទាមទាររបស់ភាគីទាំងពីរហើយភាគីទាំងពីរទាមទារឱ្យចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថដោយម្នាក់ៗនិយាយថា៖ «សូមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះខ្ញុំ» នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះភាគីនីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នាតាមពាក្យបណ្តឹងរៀងៗខ្លួន។ ប្រសិនបើចៅក្រមចាប់ផ្តើមស្បថចំពោះភាគីណាម្នាក់មុននោះជាការត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ពីព្រោះគាត់មិនអាចស្បថចំពោះអ្នកទាំងពីរក្នុងពេលតែមួយបានឡើយដូច្នេះចៅក្រមអាចចាប់ផ្តើមជាមួយអ្នកណាក៏បានតាមការសម្រេចចិត្តរបស់លោក។ ប្រសិនបើភាគីទាំងពីរដណ្តើមគ្នាចង់ឱ្យស្បថមុនចៅក្រមត្រូវចាប់ឆ្នោតរវាងពួកគេដើម្បីសម្រាលចិត្តរបស់ពួកគេនិងដើម្បីជម្រះការសង្ស័យពីភាពលម្អៀងចេញពីខ្លួនចៅក្រមប៉ុន្តែការចាប់ឆ្នោតនេះមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតលើចៅក្រមឡើយ។ ដូចគ្នានឹងករណីដែលគូភាគីវិវាទជាច្រើនប្រជុំគ្នានៅចំពោះមុខចៅក្រមលោកមានសិទ្ធិចាប់ផ្តើមកាត់ក្តីឱ្យអ្នកណាមុនក៏បានឬចាប់ឆ្នោតដើម្បីសម្រាលចិត្តពួកគេនិងជម្រះការសង្ស័យពីការលម្អៀង; ក្នុងករណីនេះក៏ដូច្នោះដែរ។ ប្រសិនបើគាត់បានស្បថឱ្យភាគីម្ខាងឬបដិសេធមិនព្រមស្បថ (ណាកាឡា) ឱ្យភាគីម្ខាងចៅក្រមនៅតែត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះភាគីម្ខាងទៀតដដែលហើយចៅក្រមមិនត្រូវកាត់សេចក្តីឱ្យភាគីទីមួយភ្លាមៗដោយគ្រាន់តែការបដិសេធនោះឡើយ។ មានភាពខុសគ្នាស្រឡះរវាងករណីនេះនិងការសារភាព (អ៊ិកុរ៉រ)៖ ពីព្រោះប្រសិនបើគាត់សារភាពទទួលស្គាល់ចំពោះភាគីណាម្នាក់ចៅក្រមនឹងកាត់សេចក្តីប្រគល់ទ្រព្យឱ្យភាគីទីមួយនោះភ្លាម។ មូលហេតុគឺដោយសារការសារភាពបង្កើតសិទ្ធិដោយខ្លួនឯងភ្លាមៗដោយមិនចាំបាច់រង់ចាំការសម្រេចរបស់ចៅក្រមឡើយ; ចំណែកឯការបដិសេធមិនព្រមស្បថ (ណូគូល) មិនមែនជាការសារភាពដោយចំហឬដោយប្រយោលនោះទេប៉ុន្តែវាក្លាយជាការសារភាពតាមរយ៖ការសម្រេចរបស់ចៅក្រមប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចៅក្រមបានសម្រេចកាត់ក្តីឱ្យភាគីទីមួយដោយផ្អែកលើការបដិសេធស្បថលើកទីមួយនោះសាលក្រមនោះត្រូវបានអនុវត្តពេញលេញស្របច្បាប់ពីព្រោះការកាត់សេចក្តីបានធ្លាក់ក្នុងវិសាលភាពនៃការធ្វើអ៊ិចទីហាត (ការវិនិច្ឆ័យច្បាប់); ពីព្រោះមានអ្នកប្រាជ្ញខ្លះយល់ឃើញថាការបដិសេធមិនព្រមស្បថគឺជាការសារភាពដោយប្រយោលស្របច្បាប់។

ជំពូកទី ២១ [១៧]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារលើការរឹបអូសទ្រព្យដោយខុសច្បាប់ (ហ្គសប៍) ផ្នែកនេះចែងអំពីគោលការណ៍គតិយុត្តិជាមូលដ្ឋានស្តីពីពាក្យបណ្តឹងដែលគូភាគីវិវាទទាំងសងខាងចោទប្រកាន់ថាចុងចោទដែលជាអ្នកកាន់កាប់ទ្រព្យជាក់ស្តែងបានរឹបអូសនិងដណ្តើមយកទ្រព្យសម្បត្តិវិវាទនោះដោយខុសច្បាប់ (ហ្គសប៍)។

ជំពូកទី ២១ [១៨]៖ ស្តីពីវិវាទរវាងគូភាគីដែលអះអាងថាបានលក់ទ្រព្យប្រសិនបើភាគីម្ខាងទៀតនិយាយថា៖ «សូមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះខ្ញុំពីព្រោះគាត់ប្រើកលល្បិចនេះដើម្បីគេចវេះពីការស្បថប៉ុណ្ណោះ» នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) បុរសម្នាក់នេះគ្មានសិទ្ធិលើអ្នកសម្រាប់ទាសកម្នាក់នេះឡើយហើយក៏គ្មានសិទ្ធិលើតម្លៃរបស់គេចំនួនប៉ុណ្ណេះៗ ឬតិចជាងនេះដែរ»។ ប្រសិនបើគាត់ស្បថនោះគ្មានការទទួលខុសត្រូវអ្វីលើគាត់ឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់សងតម្លៃទាសកនោះទៅភាគីនោះ។ នេះផ្អែកលើទស្សន៖មួយក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីរដែលបានពន្យល់ពីមុន។ ប្រសិនបើភាគីម្ខាងទៀតនិយាយថា៖ «សូមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'ទាសកម្នាក់នេះមិនមែនជារបស់ខ្ញុំទេ'» នោះចៅក្រមមិនត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថតាមទម្រង់បែបនោះឡើយ; ពីព្រោះទោះបីជាគាត់សារភាពបន្ទាប់ពីទាសកនោះបានធ្លាក់ទៅភាគីទីមួយហើយក៏ដោយក៏ពាក្យរបស់គាត់មិនត្រូវបានទទួលយកដែរដូច្នេះការស្បថតាមទម្រង់នេះគ្មានប្រយោជន៍គតិយុត្តិឡើយ។ [៣៧១] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើគូភាគីទាំងពីរប្តឹងថាបុរសដែលកាន់កាប់ទាសកនោះបានរឹបអូសទាសកនោះពីខ្លួនដោយខុសច្បាប់នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះម្នាក់ៗថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះទាសកម្នាក់នេះមិនមែនជារបស់លោកឯងឈ្មោះនេះឡើយ» ហើយមិនត្រូវបង្គាប់ឱ្យស្បថថា «ស្បថចំពោះអល់ឡោះអ្នកមិនបានរឹបអូស» នោះឡើយ។ ប្រសិនបើគាត់សារភាពទទួលស្គាល់ចំពោះម្នាក់ឬបដិសេធមិនព្រមស្បថចំពោះម្នាក់ចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះម្នាក់ទៀតតាមវិធីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ។ នេះជាការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់។ [៣៧២] អាល់-ខាស់សបានបន្តថា៖ ដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើគូភាគីទាំងសងខាងសុទ្ធតែអះអាងថាខ្លួនបានលក់ទាសកម្នាក់នេះទៅឱ្យគាត់...

ជំពូកទី ២១ [១៩]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារទ្រព្យបញ្ញើ (វ៉ាឌីអាះ) និងការខ្ចីប្រើប្រាស់ (អារីយ៉ះ) ផ្នែកនេះចែងអំពីវិធានច្បាប់ស្តីពីស្ថានភាពដែលគូភាគីវិវាទជាច្រើនអះអាងថាទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្ថិតក្នុងដៃចុងចោទគឺជាទ្រព្យបញ្ញើទុកចិត្ត (វ៉ាឌីអាះ) ឬជាទ្រព្យដែលបានខ្ចីយកទៅប្រើប្រាស់ដោយឥតគិតថ្លៃ (អារីយ៉ះ)។

ជំពូកទី ២១ [២០]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារតាមរយ៖តំណាង (វ៉ាកាឡះ) នៅពេលដែលអ្នកលក់ម្នាក់អះអាងថា៖ «ខ្ញុំបានលក់ទាសកម្នាក់នេះឱ្យគាត់ក្នុងតម្លៃមួយពាន់ឌៀរហាំ» ហើយម្នាក់ទៀតក៏អះអាងដូច្នេះដែរឬអះអាងថាមួយរយឌីណានោះអ្នកកាន់កាប់ត្រូវស្បថចំពោះម្នាក់ៗ។ ប្រសិនបើគាត់សារភាពទទួលស្គាល់ចំពោះម្នាក់ឬបដិសេធមិនព្រមស្បថនោះគាត់ត្រូវស្បថចំពោះម្នាក់ទៀត; ប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថពាក្យបណ្តឹងនោះក្លាយជាកាតព្វកិច្ចជាធរមានលើគាត់ដោយការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់។ [៣៧៣] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើគូភាគីទាំងសងខាងអះអាងថាខ្លួនបានផ្ញើទាសកម្នាក់នេះជាទ្រព្យបញ្ញើ (វ៉ាឌីអាះ) ហើយចៅក្រមបានសួរដេញដោលស្រាប់តែគាត់សារភាពទទួលស្គាល់ចំពោះម្នាក់នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថចំពោះម្នាក់ទៀតថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គាត់គ្មានសិទ្ធិលើអ្នកសម្រាប់ទាសកម្នាក់នេះឡើយហើយក៏គ្មានសិទ្ធិលើតម្លៃរបស់គេចំនួនប៉ុណ្ណេះៗ ឬតិចជាងនេះដែរ» ហើយមិនត្រូវស្បថថា៖ «ស្បថចំពោះអល់ឡោះលោកមិនបានផ្ញើទ្រព្យបញ្ញើមកខ្ញុំ» នោះឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះការខ្ចីប្រើប្រាស់ (អារីយ៉ះ)។ នេះយោងតាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵀ ខណ៖ដែលអាប៊ូយូសុហ្វយល់ឃើញថាមិនបាច់ស្បថទេពីព្រោះការប្រគល់ទ្រព្យបានធ្វើឡើងដោយស្របច្បាប់។ [៣៧៤] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់នាំបុរសម្នាក់ទៀតមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយប្តឹងថាចុងចោទជំពាក់បំណុលមួយពាន់ឌៀរហាំក្នុងនាមបុរសអវត្តមានម្នាក់ឈ្មោះនេះៗ ហើយប្រាក់នោះតាមពិតជាកម្មសិទ្ធិរបស់ដើមចោទផ្ទាល់ដោយបុរសអវត្តមាននោះបានសារភាពថាប្រាក់នោះជារបស់ដើមចោទហើយឈ្មោះរបស់គាត់គ្រាន់តែជាឈ្មោះខ្ចីប្រើជាបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះព្រមទាំងបានចាត់តាំងដើមចោទជាតំណាង (វ៉ាគីល) ក្នុងការទារប្រាក់និងតតាំងក្តី។ ចៅក្រមត្រូវសួរដេញដោលចុងចោទ៖ - ប្រសិនបើចុងចោទសារភាពទទួលស្គាល់ទាំងអស់នោះគាត់ត្រូវបង្គាប់ឱ្យប្រគល់ប្រាក់នោះទៅដើមចោទភ្លាម។ នេះមិនមែនជាការកាត់សេចក្តីប្រឆាំងនឹងបុគ្គលអវត្តមានឡើយពីព្រោះបំណុលត្រូវបានសងចេញពីទ្រព្យរបស់កូនបំណុលហើយការសារភាពរបស់គាត់មានសុពលភាពចងកាតព្វកិច្ចលើខ្លួនគាត់ផ្ទាល់។ - ប្រសិនបើចុងចោទបដិសេធទាំងអស់នោះដើមចោទត្រូវតែបង្ហាញភស្តុតាងបញ្ជាក់ (បៃយីណះ) អំពីការសារភាពរបស់បុគ្គលអវត្តមាននិងការចាត់តាំងតំណាង។ ប្រសិនបើភាពជាតំណាងត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយភស្តុតាងនោះចុងចោទក្លាយជាគូភាគីពេញលេញ។ ប្រសិនបើដើមចោទខ្វះភស្តុតាងលើបំណុលចុងចោទត្រូវស្បថថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះបុគ្គលឈ្មោះនេះគ្មានសិទ្ធិលើបំណុលមួយពាន់ឌៀរហាំនេះលើអ្នកឡើយ»។ ប្រសិនបើដើមចោទគ្មានភស្តុតាងលើការចាត់តាំងតំណាងប៉ុន្តែអះអាងថាចុងចោទដឹងរឿងនេះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យចុងចោទស្បថលើការដឹងឮថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះអ្នកមិនបានដឹងថាបុគ្គលឈ្មោះនេះបានចាត់តាំងគាត់ជាតំណាងឡើយ»។ ប្រសិនបើចុងចោទបដិសេធមិនព្រមស្បថនោះភាពជាតំណាងត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងសិទ្ធិទទួលយកប្រាក់។

ជំពូកទី ២១ [២១]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារបំណុលដោយអ្នកទទួលមរតក (វ៉ារីស) [៣៧៥] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់នាំបុរសម្នាក់ទៀតមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយប្តឹងថា៖ «ឪពុករបស់ខ្ញុំឈ្មោះនេះៗបានទទួលមរណភាពដោយមិនបានបន្សល់ទុកអ្នកទទួលមរតកណាក្រៅពីខ្ញុំឡើយហើយគាត់មានសិទ្ធិទារទ្រព្យបំណុលចំនួនប៉ុណ្ណេះៗពីចុងចោទម្នាក់នេះ»។ ចៅក្រមត្រូវសួរដេញដោលចុងចោទ៖ ប្រសិនបើចុងចោទសារភាពទទួលស្គាល់ទាំងអស់ចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់នោះទៅឱ្យកូនប្រុសភ្លាមហើយនេះមិនត្រូវបានចាត់ទុកជាការកាត់ក្តីប្រឆាំងនឹងបុគ្គលអវត្តមានឡើយ។ ត្រង់ចំណុចនេះមានករណីប្រៀបធៀបចំនួនបួន៖ ១. អ្នកទទួលមរតក (វ៉ារីស) នៅពេលចូលខ្លួនមកតតាំងក្តី។ ២. តំណាង (វ៉ាគីល) នៅពេលចូលខ្លួនមកតតាំងក្តី។ ៣. អ្នកចាត់ចែងបណ្តាំមរតក (វ៉ាស៊ីយ្យ) នៅពេលចូលខ្លួនមកតតាំងក្តី។ ៤. អ្នកទិញ (មូស្វតារី) នៅពេលចូលខ្លួនមកតតាំងក្តី។ ក្នុងករណីទីមួយការប្រគល់ទ្រព្យត្រូវបានបង្គាប់ពីព្រោះចុងចោទបានសារភាពទទួលស្គាល់សិទ្ធិរបស់កូនប្រុសក្នុងការទទួលទាំងបំណុលនិងទ្រព្យជាក់ស្តែង; ពីព្រោះទ្រព្យទាំងនោះជាកម្មសិទ្ធិរបស់ឪពុកហើយនៅពេលឪពុកស្លាប់ដោយគ្មានអ្នកទទួលមរតកផ្សេងសិទ្ធិបានធ្លាក់មកលើកូនប្រុស។ ហើយរឿងនេះក៏មិនធ្វើឱ្យខូចខាតសិទ្ធិរបស់ឪពុកដែរប្រសិនបើស្រាប់តែឪពុកនៅរស់នោះឪពុកអាចទារពីចុងចោទហើយចុងចោទអាចទារត្រឡប់ពីកូនប្រុសវិញ។ ប្រសិនបើចុងចោទបដិសេធពាក្យបណ្តឹងហើយកូនប្រុសនិយាយថា៖ «សូមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'ស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) គាត់មិនដឹងថាឪពុកខ្ញុំជាឈ្មោះនេះហើយក៏មិនដឹងថាគាត់ស្លាប់ឡើយ...'»៖ អ្នកប្រាជ្ញមានទស្សន៖ខុសគ្នា៖ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះយល់ថាមិនត្រូវតម្រូវឱ្យស្បថលើការស្លាប់និងសាច់ញាតិភ្លាមៗទេ; ប៉ុន្តែកូនប្រុសត្រូវតែបង្ហាញភស្តុតាងបញ្ជាក់អំពីមរណភាពរបស់ឪពុកនិងសិទ្ធិទទួលមរតកជាមុនសិនបន្ទាប់មកទើបចុងចោទត្រូវស្បថលើបំណុល។ រីឯអាប៊ូយូសុហ្វនិងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) យល់ឃើញថាគាត់អាចត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យស្បថលើការដឹងឮអំពីសាច់ញាតិនិងមរណភាព។ ប្រសិនបើចុងចោទបដិសេធមិនព្រមស្បថការបដិសេធនោះស្មើនឹងការសារភាពទទួលស្គាល់មរណភាពនិងសិទ្ធិមរតកដែលធ្វើឱ្យកូនប្រុសក្លាយជាគូភាគីពេញលេញក្នុងការទាមទារឱ្យស្បថលើប្រាក់បំណុល។

ជំពូកទី ២១ [២២]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ូហ្វអាះ) ក្នុងករណីតំណាង (វ៉ាគីល) ប្រសិនបើចុងចោទសារភាពទទួលស្គាល់គាត់ត្រូវបង្គាប់ឱ្យសងបំណុលប៉ុន្តែមិនត្រូវប្រគល់ទ្រព្យបញ្ញើ (វ៉ាឌីអាះ) ឡើយពីព្រោះកម្មសិទ្ធិនៃទ្រព្យបញ្ញើនៅតែជារបស់ម្ចាស់ដើមដែលនៅរស់។ ក្នុងករណីអ្នកចាត់ចែងបណ្តាំ (វ៉ាស៊ីយ្យ) គាត់ត្រូវបង្គាប់ឱ្យប្រគល់ទាំងបំណុលនិងទ្រព្យបញ្ញើពីព្រោះចៅក្រមមានអំណាចតែងតាំងអ្នកចាត់ចែងលើកេរមរតករបស់អ្នកស្លាប់។ ក្នុងករណីអ្នកទិញការប្រគល់ទ្រព្យមិនត្រូវបានបង្គាប់ដោយគ្រាន់តែការសារភាពនោះទេពីព្រោះការទិញគឺជាហេតុផលថ្មីនៃការបង្កើតកម្មសិទ្ធិដែលតម្រូវឱ្យមានភស្តុតាងប្រឆាំងនឹងអ្នកលក់អវត្តមាន។ [៣៧៦] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ប្តឹងបុរសម្នាក់ទៀតថាគាត់បានទិញផ្ទះមួយខ្នងនៅក្បែរផ្ទះរបស់ខ្លួនហើយខ្លួនមានសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ូហ្វអាះ) ដោយសារភាពជាអ្នកជិតខាងជាប់ព្រំប្រទល់ហើយចង់ឱ្យចុងចោទស្បថដោយដើមចោទនិយាយទៅកាន់ចៅក្រមថា៖ «ចុងចោទម្នាក់នេះកាន់តាមនិកាយច្បាប់ដែលមិនទទួលស្គាល់សិទ្ធិទិញមុនដោយសារភាពជាអ្នកជិតខាង (ស៊ូហ្វអាះប៊ីលជិវ៉ារ) ឡើយ។ ប្រសិនបើលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'គាត់គ្មានសិទ្ធិទិញមុនលើផ្ទះនេះលើខ្ញុំឡើយ' នោះគាត់នឹងបកស្រាយតាមទស្សន៖និកាយរបស់គាត់ដែលបដិសេធសិទ្ធិអ្នកជិតខាងហើយគាត់នឹងស្បថដោយយល់ថាខ្លួនឯងត្រឹមត្រូវ។ ដូច្នេះសូមលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើបុព្វហេតុនៃការទិញលក់ថា៖ 'សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) អ្នកមិនបានទិញផ្ទះដែលមានព្រំប្រទល់កំណត់នេះក្នុងតម្លៃប៉ុណ្ណេះៗ ឬតិចជាងនេះឡើយ'»។ ក្នុងករណីនេះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើបុព្វហេតុដើម (អាល់-សាបាប់) ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់របស់ដើមចោទទោះបីជាការធ្វើបែបនេះអាចប៉ះពាល់ដល់ចុងចោទក៏ដោយ (ព្រោះគាត់អាចបានទិញមែនតែសិទ្ធិទិញមុនបានរលត់ដោយសារការយល់ព្រមឬការខកខានទាមទារ)។ ពីព្រោះនៅពេលប្រឈមនឹងការសម្រេចចិត្តដ៏លំបាកការការពារបុព្វហេតុដើមដែលបង្កើតសិទ្ធិស្របច្បាប់ត្រូវផ្តល់អាទិភាពខ្ពស់ជាង។ សាំសុលអៃអ៊ឹមម៉ះអាល់-ហាល់វ៉ានីបានបញ្ជាក់ថា៖ ប្រសិនបើគូភាគីដែលកាន់និកាយផ្សេងមកជួបចៅក្រមហាណាភីដើម្បីទាមទារសិទ្ធិទិញមុនរបស់អ្នកជិតខាង៖ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវនិងល្អបំផុតគឺចៅក្រមត្រូវសួរគាត់ថា៖ «តើអ្នកជឿជាក់លើកាតព្វកិច្ចនៃសិទ្ធិទិញមុនដោយសារភាពជាអ្នកជិតខាងដែរឬទេ?» ប្រសិនបើគាត់ឆ្លើយថាជឿចៅក្រមនឹងកាត់ក្តីឱ្យគាត់; ប៉ុន្តែបើគាត់ឆ្លើយថាមិនជឿទេចៅក្រមត្រូវបណ្តេញគាត់ចេញពីសវនាការហើយមិនស្តាប់ពាក្យគាត់ឡើយ។

ជំពូកទី ២១ [២៣]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារពាក់ព័ន្ធនឹងការស្បថមិនរួមដំណេក (អ៊ីឡាអ៍) ករណីនេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងរឿងក្តីជាប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ចៅក្រមអាប៊ូអាស៊ិម៖ កាលដែលលោកកំពុងបង្រៀនហើយជំនួយការរបស់លោកកំពុងកាត់ក្តីមានស្ត្រីម្នាក់បានប្តឹងទាមទារប្រាក់ឧបត្ថម្ភជីវភាពក្នុងអំឡុងពេលអ៊ុឌដះពីប្តីរបស់នាងខណ៖ដែលប្តីបានបដិសេធ។ ជំនួយការចៅក្រមរៀបនឹងបង្គាប់ឱ្យប្តីស្បថថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) អ្នកគ្មានកាតព្វកិច្ចផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់នាងតាមការទាមទារឡើយ»។ ចៅក្រមអាប៊ូអាស៊ិមបានស្រែកប្រាប់ជំនួយការថា៖ «ចូរសួរបុរសនោះសិនថាតើគាត់មកពីនិកាយណា៖ ប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកកាន់តាមពួកអ្នកហាទីស (និកាយសាភីអ៊ី) ចូរឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'ស្បថចំពោះអល់ឡោះនាងមិនមែនជាស្ត្រីដែលកំពុងនៅក្នុងអំឡុងពេលអ៊ុឌដះពីអ្នកឡើយ' ពីព្រោះអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-សាភីអ៊ី ﵀ យល់ថាស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងដាច់ស្រេចគ្មានសិទ្ធិទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកកាន់តាមនិកាយហាណាភីរបស់យើងចូរឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'ស្បថចំពោះអល់ឡោះអ្នកគ្មានកាតព្វកិច្ចផ្តល់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភដល់នាងតាមការទាមទារឡើយ' ដើម្បីការពារសិទ្ធិនាង»។ [៣៧៧] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ស្ថិតក្នុងប្រភេទដូចគ្នានេះដែរ៖ ប្រសិនបើស្ត្រីម្នាក់ប្តឹងប្តីរបស់នាងថាគាត់បានស្បថមិនរួមដំណេកជាមួយនាង (អ៊ីឡាអ៍) ហើយរយ៖ពេលបួនខែនៃអ៊ីឡាអ៍បានកន្លងផុតទៅដែលនាំឱ្យមានការលែងលះដាច់ស្រេច (បាអ៊ីន) រវាងពួកគេហើយនាងបានស្នើសុំចៅក្រមឱ្យបង្គាប់ឱ្យប្តីស្បថដោយនាងបានប្រាប់ចៅក្រមថា៖ «ប្តីម្នាក់នេះជឿជាក់ថាក្រោយរយ៖ពេលបួនខែប្តីគ្រាន់តែត្រូវបានឃាត់ខ្លួនដើម្បីឱ្យជ្រើសរើសរវាងការវិលត្រឡប់មករួមរស់វិញឬការលែងលះប៉ុណ្ណោះ; ដូច្នេះប្រសិនបើលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'ស្បថចំពោះអល់ឡោះនាងមិនបានលែងលះដាច់ស្រេចពីខ្ញុំដោយសារអ៊ីឡាអ៍នេះឡើយ' នោះគាត់នឹងបកស្រាយតាមទស្សន៖នោះហើយស្បថដោយគិតថាខ្លួនឯងត្រឹមត្រូវ»។ ក្នុងករណីនេះចៅក្រមមិនត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថតាមទម្រង់បែបនោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើទង្វើដើមដែលជាបុព្វហេតុថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្ញុំមិនបាននិយាយទៅកាន់នាងថា 'ស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្ញុំនឹងមិនចូលជិតនាងក្នុងរយ៖ពេលប៉ុណ្ណេះៗ' ដូចការចោទប្រកាន់របស់នាងឡើយ»។ ប្រសិនបើគាត់ស្បថនោះរឿងក្តីត្រូវបានបញ្ចប់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថចៅក្រមត្រូវកាត់សេចក្តីឱ្យនាងលែងលះដាច់ស្រេចពីគាត់ដោយតាល់ឡាកបាអ៊ីនមួយដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់ដើមចោទ។

ជំពូកទី ២១ [២៤]៖ ស្តីពីការអះអាងថាសិទ្ធិស្បថត្រូវបានបំពេញរួចរាល់ហើយប្រសិនបើចុងចោទស្បថលើបុព្វហេតុដើមនោះរឿងក្តីត្រូវបានបញ្ចប់; ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថចៅក្រមត្រូវកាត់សេចក្តីឱ្យប្រពន្ធលែងលះដាច់ស្រេចពីគាត់។ [៣៧៨] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់នាំបុរសម្នាក់ទៀតមកចំពោះមុខចៅក្រមហើយប្តឹងទារប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំហើយចុងចោទបានបដិសេធដូច្នេះដើមចោទចង់ឱ្យចុងចោទស្បថ។ ពេលនោះចុងចោទបាននិយាយទៅកាន់ចៅក្រមថា៖ «ដើមចោទម្នាក់នេះធ្លាប់បានឱ្យខ្ញុំស្បថលើពាក្យបណ្តឹងដដែលនេះរួចរាល់ហើយនៅចំពោះមុខចៅក្រមនៃទីក្រុងនោះ»។ ដើមចោទបានបដិសេធដោយនិយាយថា៖ «ខ្ញុំមិនដែលឱ្យគាត់ស្បថលើរឿងនេះឡើយ»។ ពេលនោះចុងចោទបានស្នើសុំចៅក្រមឱ្យបង្គាប់ឱ្យដើមចោទស្បថលើការបដិសេធនោះ។ ចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យដើមចោទស្បថថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ខ្ញុំមិនបានឱ្យចុងចោទម្នាក់នេះស្បថលើពាក្យបណ្តឹងរបស់ខ្ញុំនេះនៅចំពោះមុខចៅក្រមនៃទីក្រុងនោះឡើយ»។ មូលហេតុគឺដោយសារចុងចោទអះអាងអំពីការបំពេញរួចរាល់នូវសិទ្ធិស្បថរបស់ដើមចោទ; ហើយដូចគ្នានឹងការអះអាងអំពីការសងប្រាក់រួចដែលផ្តល់សិទ្ធិឱ្យកូនបំណុលតម្រូវឱ្យម្ចាស់បំណុលស្បថការអះអាងអំពីការបំពេញសិទ្ធិស្បថរួចរាល់ក៏ផ្តល់សិទ្ធិឱ្យចុងចោទតម្រូវឱ្យដើមចោទស្បថដូចគ្នាដែរ។

ជំពូកទី ២១ [២៥]៖ ស្តីពីការអះអាងអំពីការរួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវ (បារ៉ាអះ) ពីព្រោះដើមចោទមានសិទ្ធិទទួលបានសម្បថត្រឹមតែមួយលើកប៉ុណ្ណោះក្នុងពាក្យបណ្តឹងមួយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបទំនៀមទម្លាប់តុលាការកំណត់ថានៅពេលចុងចោទបានស្បថរួចហើយចៅក្រមត្រូវចេញលិខិតបញ្ជាក់ផ្លូវការ (ខាត់) ឱ្យគាត់ដើម្បីកុំឱ្យគេបង្ខំឱ្យគាត់ស្បថម្តងទៀតលើរឿងដដែល។ ប្រសិនបើដើមចោទស្បថថាខ្លួនមិនធ្លាប់ឱ្យចុងចោទស្បថទេនោះដើមចោទមានសិទ្ធិបង្គាប់ឱ្យចុងចោទស្បថលើប្រាក់បំណុល។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើដើមចោទបដិសេធមិនព្រមស្បថចុងចោទមិនចាំបាច់ស្បថឡើយពីព្រោះការបដិសេធរបស់ដើមចោទស្មើនឹងការសារភាពថាគ្មានសិទ្ធិអ្វីលើចុងចោទទៀតឡើយ។ [៣៧៩] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើដើមចោទប្តឹងទារប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំហើយចុងចោទបាននិយាយទៅកាន់ចៅក្រមថា៖ «ដើមចោទធ្លាប់បានប្តឹងខ្ញុំលើរឿងនេះនៅចំពោះមុខចៅក្រមនៃទីក្រុងនោះបន្ទាប់មកគាត់បានដកពាក្យបណ្តឹងហើយលើកលែងការទទួលខុសត្រូវ (អាប្រាអានី) ឱ្យខ្ញុំពីពាក្យបណ្តឹងនេះសូមលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថាគាត់មិនបានលើកលែងឱ្យខ្ញុំឡើយ; ហើយប្រសិនបើគាត់ស្បថខ្ញុំនឹងស្បថថាគាត់គ្មានសិទ្ធិលើប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំនេះឬចំណែកណាមួយឡើយ»។ អ្នកនិពន្ធគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)បានបញ្ជាក់ថាចៅក្រមមិនគប្បីបង្គាប់ឱ្យដើមចោទស្បថថា៖ «ខ្ញុំមិនបានលើកលែងឱ្យចុងចោទម្នាក់នេះពីប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំឬចំណែកណាមួយឡើយ»។ អ្នកប្រាជ្ញបានវិភាគអំពីភាពខុសគ្នារវាងការអះអាងអំពីការរួចផុតពីពាក្យបណ្តឹងនិងការរួចផុតពីបំណុលដើម៖ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះយល់ឃើញថាសម្បថត្រូវតែស្របគ្នានឹងពាក្យបណ្តឹង៖ ដោយសារចុងចោទអះអាងអំពីការរួចផុតពីបណ្តឹងមិនមែនរួចផុតពីប្រាក់បំណុលដូច្នេះមិនអាចដាក់សម្បថលើប្រាក់បំណុលបានឡើយ។ រីឯលោកសាំសុលអៃអ៊ឹមម៉ះអាល់-ហាល់វ៉ានី ﵀ បានបញ្ជាក់ថាទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺត្រូវបង្គាប់ឱ្យដើមចោទស្បថលើការរួចផុតពីពាក្យបណ្តឹងពីព្រោះចុងចោទបានអះអាងអំពីហេតុផលស្របច្បាប់មួយដែលប្រសិនបើដើមចោទសារភាពនោះបណ្តឹងនឹងត្រូវរលត់ភ្លាមៗ។

ជំពូកទី ២១ [២៦]៖ ការត្រឡប់មកពិភាក្សាឡើងវិញអំពីបណ្តឹងស្បថមិនរួមដំណេក (អ៊ីឡាអ៍) ផ្នែកនេះគឺជាការសង្ខេបនិងយោងត្រឡប់មកវិញនៅក្នុងក្បួនច្បាប់ស្តីពីវិធាននៃការស្បថមិនរួមដំណេក (អ៊ីឡាអ៍) ដែលត្រូវបានពន្យល់យ៉ាងលម្អិតរួចមកហើយពីមុន។

ជំពូកទី ២១ [២៧]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារសំណងការបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ [៣៨០] អ្នកនិពន្ធបានរំលឹកឡើងវិញនូវបញ្ហាអ៊ីឡាអ៍ដូចដែលបានពន្យល់រួចមកហើយ។ [៣៨១] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ប្តឹងបុរសម្នាក់ទៀតថាគាត់បានវាយបំបែកក្អមប្រាក់របស់ខ្លួនដោយបានយកក្អមដែលបែកនោះមកបង្ហាញឬប្តឹងថាគាត់បានចាក់ទឹកចូលក្នុងម្ហូបអាហាររបស់ខ្លួនធ្វើឱ្យខូចខាត៖ ចម្លើយគតិយុត្តិនៃបញ្ហានេះយោងតាមនិកាយហាណាភីរបស់យើងគឺច្បាស់លាស់ណាស់៖ ម្ចាស់ក្អមនិងម្ហូបអាហារមានសិទ្ធិជ្រើសរើសជម្រើសពីរ៖ ១. ប្រសិនបើគាត់ចង់គាត់អាចរក្សាទុកក្អមដែលបែកនិងម្ហូបដែលខូចនោះហើយមិនទាមទារអ្វីទាំងអស់ពីជនបង្ក។ ២. ប្រសិនបើគាត់ចង់គាត់អាចប្រគល់ក្អមនិងម្ហូបអាហារនោះទាំងអស់ទៅឱ្យជនបង្ករួចទាមទារឱ្យជនបង្កសងម្ហូបអាហារដែលមានលក្ខណ៖ដូចគ្នាទាំងស្រុង (មីស្ល៍) ប្រសិនបើជាវត្ថុមានលក្ខណ៖ដូចគ្នានិងទាមទារឱ្យសងតម្លៃពេញលេញនៃក្អមប្រាក់នោះជារូបិយប័ណ្ណផ្សេងពីប្រភេទប្រាក់។ ចំណែកឯអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-សាភីអ៊ី ﵀ យល់ឃើញថាជនបង្កត្រូវសងត្រឹមតែតម្លៃនៃការថយចុះ (នុកសន) ប៉ុណ្ណោះមិនមែនសងតម្លៃពេញនៃទ្រព្យនោះឡើយ។

ជំពូកទី ២១ [២៨]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារសំណងការធ្វើឱ្យរហែកសម្លៀកបំពាក់ប្រសិនបើដើមចោទនិយាយទៅកាន់ចៅក្រមថា៖ «ចុងចោទម្នាក់នេះប្រកាន់តាមទស្សន៖របស់សាភីអ៊ីដែលយល់ថាត្រូវសងតែតម្លៃថយចុះប៉ុណ្ណោះមិនមែនសងតម្លៃពេញទេ; ដូច្នេះប្រសិនបើលោកចៅក្រមបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថថា៖ 'ស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) អ្នកមិនជំពាក់តម្លៃពេញនៃក្អមឬម្ហូបស្មើគ្នានោះទេ' នោះគាត់នឹងបកស្រាយតាមទស្សន៖នោះហើយស្បថដោយគិតថាខ្លួនឯងមិនបំពានសម្បថឡើយ» ក្នុងករណីនេះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើបុព្វហេតុដើមថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្លួនមិនបានធ្វើទង្វើដូច្នេះៗដូចការចោទប្រកាន់ឡើយ» ដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់ដើមចោទ។ [៣៨២] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ប្តឹងបុរសម្នាក់ទៀតថាគាត់បានធ្វើឱ្យរហែកសម្លៀកបំពាក់របស់ខ្លួនដោយបានយកសម្លៀកបំពាក់នោះមកបង្ហាញចំពោះមុខចៅក្រមហើយចង់ឱ្យចុងចោទស្បថនោះចៅក្រមមិនត្រូវបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើបុព្វហេតុដើមថា៖ «ស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្ញុំមិនបានធ្វើឱ្យរហែកសម្លៀកបំពាក់របស់គាត់» នោះឡើយ។ ពីព្រោះគាត់អាចបានធ្វើឱ្យរហែកមែនប៉ុន្តែគ្មានកាតព្វកិច្ចសងទៀតឡើយដោយសារដើមចោទបានលើកលែងទោសសម្រុះសម្រួលគ្នាឬបានសងប្រាក់ថយចុះរួចហើយ។ ផ្ទុយទៅវិញចៅក្រមត្រូវពិនិត្យមើលស្នាមរហែកនោះ៖ - ប្រសិនបើស្នាមរហែកនោះបន្តិចបន្តួច (ខ័រក៍យ៉ាស៊ីរ) ដែលច្បាប់តម្រូវឱ្យសងតែតម្លៃថយចុះដោយគ្មានជម្រើសតាមការឯកភាពគ្នានៃអ្នកប្រាជ្ញនោះគេត្រូវវាយតម្លៃសម្លៀកបំពាក់ពេលនៅល្អនិងវាយតម្លៃពេលរហែករួចសងប្រាក់ខុសគ្នានោះ។ ក្នុងករណីនេះចុងចោទត្រូវស្បថលើលទ្ធផលនៃការទទួលខុសត្រូវបច្ចុប្បន្ន (អាល់-ហាស្វីល) ថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះដើមចោទគ្មានសិទ្ធិលើអ្នកសម្រាប់ចំនួនទឹកប្រាក់ដែលគាត់ទាមទារនេះឬចំណែកណាមួយឡើយ»។ - ប៉ុន្តែប្រសិនបើស្នាមរហែកនោះធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង (ខ័រក៍ហ្វាហ៊ីស) ដែលផ្តល់សិទ្ធិឱ្យម្ចាស់ទាមទារតម្លៃពេញនោះវិធីស្បថត្រូវអនុវត្តដូចគ្នានឹងករណីក្អមប្រាក់ដែលបែកដែរ។ នេះចំពោះករណីដែលសម្លៀកបំពាក់មានវត្តមានជាក់ស្តែងនៅក្នុងតុលាការ។

ជំពូកទី ២១ [២៩]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារសំណងការរុះរើឬបំផ្លាញជញ្ជាំងប្រសិនបើសម្លៀកបំពាក់ដែលរហែកនោះមិនមានវត្តមាននៅក្នុងតុលាការហើយដើមចោទមកប្តឹងថា៖ «បុរសម្នាក់នេះបានធ្វើឱ្យរហែកសម្លៀកបំពាក់របស់ខ្ញុំ» នោះចៅក្រមត្រូវប្រាប់គាត់ថា៖ «តើស្នាមរហែកនោះធ្វើឱ្យថយតម្លៃសម្លៀកបំពាក់របស់អ្នកអស់ចំនួនប៉ុន្មាន? ចូរអ្នកបញ្ជាក់ចំនួនឱ្យច្បាស់ដើម្បីខ្ញុំបង្គាប់ឱ្យគាត់ស្បថលើចំនួននោះ»។ ពីព្រោះពាក្យបណ្តឹងមិនត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ឡើយលុះត្រាតែស្គាល់វត្ថុវិវាទហើយវត្ថុដែលអវត្តមានត្រូវបានស្គាល់តាមរយ៖ការពណ៌នាលក្ខណ៖និងតម្លៃ។ [៣៨៣] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើដើមចោទប្តឹងថាចុងចោទបានរុះរើជញ្ជាំងរបស់ខ្លួនបំផ្លាញសម្ភារ៖របស់ខ្លួនកាប់សម្លាប់ចៀមឬគោរបស់ខ្លួនចាក់ធ្លាយភ្នែកទាសកររបស់ខ្លួនដែលបានស្លាប់បន្ទាប់មកបង្ករបួសដល់សត្វពាហន៖របស់ខ្លួនឬបង្កការខូចខាតដល់ទ្រព្យសម្បត្តិណាមួយរបស់ខ្លួនហើយទ្រព្យនោះមិនមានវត្តមាននៅក្នុងតុលាការឡើយ៖ ចៅក្រមត្រូវប្រាប់ដើមចោទថា៖ «តើការខូចខាតនោះថយតម្លៃអស់ចំនួនប៉ុន្មាន?» នៅពេលដឹងចំនួននោះហើយចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យចុងចោទស្បថលើលទ្ធផលនៃការទទួលខុសត្រូវបច្ចុប្បន្ន (អាល់-ហាស្វីល) ហើយមិនត្រូវបង្គាប់ឱ្យស្បថលើទង្វើដើមឡើយ។

ជំពូកទី ២១ [៣០]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារទោសលើការជេរប្រមាថនិងបរិហារកេរ្តិ៍ (ក័សហ្វ) ផ្នែកនេះចែងអំពីគោលការណ៍គតិយុត្តិស្តីពីពាក្យបណ្តឹងពាក់ព័ន្ធនឹងការបរិហារកេរ្តិ៍ការជេរប្រមាថនិងការប្រើអំពើហិង្សាដែលតម្រូវឱ្យមានទោសប្រៀនប្រដៅតាមឆន្ទានុសិទ្ធិ (តាក់ហ្សៀរ)។

ជំពូកទី ២១ [៣១]៖ ស្តីពីបណ្តឹងទាមទារពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់ធ្នឹមឈើលើជញ្ជាំងឬការបង្ហូរទឹករងស្ទឹង (មីហ្សាប) ពីព្រោះការបង្គាប់ឱ្យស្បថលើបុព្វហេតុដើមនឹងបង្កការខូចខាតដល់ចុងចោទខណ៖ដែលការស្បថលើលទ្ធផលបច្ចុប្បន្នមិនបង្កការខូចខាតដល់ដើមចោទឡើយ។ [៣៨៤] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ប្តឹងបុរសម្នាក់ទៀតថាគាត់បានជេរប្រមាថខ្លួនថា៖ «អាមនុស្សខិលខូច (ហ្វាស៊ីក)» ឬ «អាមនុស្សផិតក្បត់ (ហ្សានី)» ឬ «អាមនុស្សក្រៅសាសនា (ហ្ស៊ីនឌីក)» ឬ «អាមនុស្សគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ)» ឬ «អាមនុស្សពុតត្បុត (មូណាភីក)» ឬប្តឹងលើទង្វើណាដែលតម្រូវឱ្យមានទោសប្រៀនប្រដៅ (តាក់ហ្សៀរ) ឬប្តឹងថាគាត់បានវាយដំឬទះកំផ្លៀងខ្លួនហើយទាមទារឱ្យមានការដាក់ទោសតាក់ហ្សៀរព្រមទាំងស្នើសុំឱ្យចុងចោទស្បថនោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យចុងចោទស្បថ។ ពីព្រោះទោសតាក់ហ្សៀរគឺជាសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្ស (ហាក់កុលអាប់ដ៍) ហើយសម្បថអាចអនុវត្តបានលើសិទ្ធិរបស់មនុស្សមិនថាជាទណ្ឌកម្មរាងកាយឬទ្រព្យសម្បត្តិឡើយ។ ប្រសិនបើគាត់ស្បថនោះគាត់រួចខ្លួន; ប្រសិនបើគាត់បដិសេធមិនព្រមស្បថនោះទោសតាក់ហ្សៀរត្រូវអនុវត្តលើគាត់ភ្លាម។ ទម្រង់នៃការស្បថគឺត្រូវស្បថលើលទ្ធផលនៃការទទួលខុសត្រូវបច្ចុប្បន្នថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដើមចោទគ្មានសិទ្ធិនេះលើអ្នកដូចការចោទប្រកាន់ឡើយ» ហើយមិនត្រូវស្បថលើទង្វើដើមទេពីព្រោះការលើកលែងទោសអាចរំលត់ទោសតាក់ហ្សៀរបាន។ [៣៨៥] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ប្តឹងបុរសម្នាក់ទៀតថាគាត់បានដាក់ធ្នឹមឈើលើជញ្ជាំងរបស់ខ្លួនបង្ហូរទឹករងស្ទឹង (មីហ្សាប) លើដំបូលឬក្នុងទីធ្លារបស់ខ្លួនបើកទ្វារចូលដីរបស់ខ្លួនសង់សំណង់លើជញ្ជាំងរបស់ខ្លួនឬចាក់គំនរដីខ្សាច់ឬសាកសពសត្វលើដីរបស់ខ្លួនហើយចង់ឱ្យចុងចោទស្បថនោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យចុងចោទស្បថលើបុព្វហេតុដើមថា៖ «សូមស្បថចំពោះអល់ឡោះខ្លួនមិនបានធ្វើដូច្នេះៗឡើយ»។ ពីព្រោះសិទ្ធិប្រើប្រាស់អចលនទ្រព្យ (អៀរតិហ្វាក) ទាំងនេះនៅពេលត្រូវបានបញ្ជាក់ហើយមិនអាចលក់ដូរឬរំលត់ជាអចិន្ត្រៃយ៍បានឡើយដូច្នេះការស្បថលើបុព្វហេតុមិនបង្កផលប៉ះពាល់អយុត្តិធម៌ដល់ចុងចោទឡើយ។ [៣៨៦] អាល់-ខាស់សបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើម្ចាស់ធ្នឹមឈើគឺជាដើមចោទវិញដោយប្តឹងថា៖ «ខ្ញុំធ្លាប់មានធ្នឹមឈើលើជញ្ជាំងនេះហើយវាបានធ្លាក់ចុះដល់ពេលខ្ញុំរើចេញដើម្បីដាក់ធ្នឹមថ្មីស្រាប់តែម្ចាស់ជញ្ជាំងរារាំងខ្ញុំ» នោះចៅក្រមត្រូវបង្គាប់ឱ្យដើមចោទបំពេញពាក្យបណ្តឹងឱ្យបានត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ជាមុនសិន (តាសហ៊ីហ៊ុលដាវ៉ា) ដោយបញ្ជាក់ចំនួនធ្នឹមកម្រាស់ទម្ងន់និងទីតាំងជាក់លាក់នៅលើជញ្ជាំង។