ភស្តុតាងឆ្លើយតបអ្នកក្រុងម៉ាឌីណះ

ជំពូក៖ ការលក់ស្បៀងអាហារវាល់ខ្នាតដោយផ្អែកលើរង្វាស់ដំបូងនិងការផ្ទៀងផ្ទាត់ការប្រគល់។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានទិញស្បៀងអាហារហើយបានវាល់ខ្នាតសម្រាប់ខ្លួនឯងរួចរាល់បន្ទាប់មកមានបុរសម្នាក់ទៀតមកទិញពីគាត់ហើយអ្នកលក់បានប្រាប់អ្នកទិញថ្មីនោះថាខ្លួនបានវាល់ខ្នាតសម្រាប់ខ្លួនឯងនិងបានទទួលក្ដាប់ពេញលេញរួចហើយហើយអ្នកទិញថ្មីចង់ជឿជាក់លើគាត់រួចទទួលយកស្បៀងនោះតាមរង្វាស់ខ្នាតចាស់នោះ៖ គឺមិនគប្បីឱ្យអ្នកទិញថ្មីទទួលយកតាមរង្វាស់ចាស់នោះឡើយលុះត្រាតែគាត់វាល់រង្វាស់ជាថ្មីឡើងវិញហើយកម្រិតខ្វះខាតណាមួយត្រូវធ្លាក់លើអ្នកទិញ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ចំពោះអ្វីដែលទិញតាមរបៀបនេះដោយបង់ប្រាក់សុទ្ធគឺគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយប៉ុន្តែចំពោះអ្វីដែលទិញតាមរបៀបនេះដោយជំពាក់កំណត់ពេលគឺគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមរហូតទាល់តែអ្នកទិញថ្មីវាល់រង្វាស់ដោយខ្លួនឯងសិន។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើអនុញ្ញាតឱ្យលក់តាមរង្វាស់ចាស់ដោយបង់ប្រាក់សុទ្ធនិងអនុញ្ញាតឱ្យទទួលក្ដាប់ដោយមិនបាច់វាល់ខ្នាតឡើងវិញប៉ុន្តែបែរជាមិនអនុញ្ញាតចំពោះការជំពាក់កំណត់ពេលយ៉ាងដូចម្តេចកើត? ប្រសិនបើអនុញ្ញាតចំពោះប្រាក់សុទ្ធនោះក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតចំពោះការជំពាក់ដូចគ្នាដែរ! ពួកគេឆ្លើយថា៖ "យើងខ្លាចថារបស់នោះនឹងត្រូវគេផ្ទេរដៃបន្តគ្នាតាមវិធីនេះដោយគ្មានការវាល់ខ្នាតនិងថ្លឹងជញ្ជីងដូច្នេះកាលណាវាជាការជំពាក់គឺគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម"។ យើងបានតបទៅកាន់ពួកគេវិញថា៖ វាក៏អាចត្រូវបានផ្ទេរដៃបន្តគ្នាតាមវិធីនេះដោយប្រាក់សុទ្ធដូចគ្នាដែរ! គ្មានអ្វីដែលអាចផ្ទេរបន្តដោយការជំពាក់ដែលមិនអាចផ្ទេរបន្តដោយប្រាក់សុទ្ធដូចគ្នានោះឡើយចុះតើអ្វីជាភាពខុសគ្នារវាងរឿងទាំងពីរ? ចូរប្រាប់យើងមើល៖ ប្រសិនបើមានអ្នកផ្សេងក្រៅពីអ្នករាល់គ្នាបាននិយាយថា៖ "ខ្ញុំអនុញ្ញាតចំពោះការជំពាក់ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអនុញ្ញាតចំពោះប្រាក់សុទ្ធ" តើអ្នករាល់គ្នាអាចយកអ្វីទៅប្រឆាំងនឹងគាត់? តើសំអាងហេតុផលរបស់អ្នកក្នុងការបែងចែករវាងការជំពាក់និងប្រាក់សុទ្ធខុសគ្នាពីសំអាងហេតុផលរបស់គាត់ដែរឬទេ? ការពិតមិនមែនដូចដែលអ្នករាល់គ្នាបាននិយាយឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ "ជនណាដែលទិញស្បៀងអាហារដោយការវាល់ខ្នាតចូរកុំលក់វាឱ្យសោះរហូតទាល់តែគេវាល់ខ្នាតវាឡើងវិញ!"

ជំពូក៖ ការហាមឃាត់ការលក់បំណុល (បាយអ៊ុលដាយន)។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនគប្បីទិញបំណុលដែលជាប់ជំពាក់លើមនុស្សដែលមានវត្តមាននៅឆ្ងាយឬលើមនុស្សដែលបានស្លាប់ទៅហើយនោះឡើយទោះបីជាមានការទទួលស្គាល់ពីកូនបំណុលឬមានការបដិសេធក៏ដោយពីព្រោះរឿងទាំងអស់នោះជាការប្រថុយប្រថានមិនច្បាស់លាស់ (ហ្គារ៉រ - gharar) ដ្បិតគេមិនដឹងថាបំណុលនោះនឹងទារបានឬមិនបានឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ មិនគប្បីទិញបំណុលលើមនុស្សដែលមានវត្តមានឬនៅឆ្ងាយឡើយលើកលែងតែដោយមានការទទួលស្គាល់ពីកូនបំណុលផ្ទាល់ហើយមិនត្រូវទិញបំណុលលើមនុស្សដែលស្លាប់ឡើយទោះបីជាគេដឹងពីកេរមរតកដែលមេបាបានបន្សល់ទុកក៏ដោយពីព្រោះការទិញនោះជាហ្គារ៉រដែលមិនដឹងថានឹងបានសម្រេចឬមិនសម្រេច! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាអនុញ្ញាតឱ្យទិញបំណុលលើមនុស្សរស់ដែលមានវត្តមាននិងទទួលស្គាល់បំណុលលុះត្រាតែអ្នកដឹងច្បាស់ប្រាកដថានឹងទារបាន? ពួកគេឆ្លើយថា៖ "យើងមិនបានដឹងរឿងនោះច្បាស់ប្រាកដឡើយ"។ គេបានតបទៅវិញថា៖ ប៉ុន្តែបុគ្គលដែលស្លាប់ទៅហើយមានទ្រព្យសម្បត្តិជាក់ស្តែងយ៉ាងច្រើនដែលអាចសងបំណុលគ្រប់គ្រាន់ចុះហេតុអ្វីបានជាមិនអនុញ្ញាតឱ្យទិញបំណុលដែលជាប់លើគាត់? ពួកគេឆ្លើយថា៖ "យើងមិនដឹងថាមានបំណុលដែលមិនដឹងមុខសញ្ញាផ្សេងទៀតមកទារលើអ្នកស្លាប់ឬអត់ប្រសិនបើមានបំណុលផ្សេងទៀតមកទាមទារនោះប្រាក់ដែលអ្នកទិញបង់ទៅនឹងត្រូវបាត់បង់ឥតអំពើ"។ យើងបានតបទៅកាន់ពួកគេវិញថា៖ ចំពោះមនុស្សរស់ក៏អ្នករាល់គ្នាមិនដឹងដូចគ្នាដែរ៖ ប្រហែលជាមនុស្សរស់ដែលគេទិញបំណុលលើគាត់តាមការទទួលស្គាល់របស់គាត់នោះអាចនឹងស្លាប់ទៅដោយមិនបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិអ្វីឡើយហើយនៅថ្ងៃនេះក៏មិនដឹងថាគាត់មានទ្រព្យឬអត់ឬស្ថានភាពរបស់គាត់ធ្លាក់ចុះដុនដបរហូតដល់ស្លាប់ដោយគ្មានសល់អ្វីនោះប្រាក់ថ្លៃទិញក៏នឹងត្រូវបាត់បង់ឥតអំពើដូចគ្នា! ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាបែងចែករវាងករណីទាំងពីរខណ៖ដែលគ្មានអ្វីខុសគ្នាសោះក្នុងរឿងដែលអ្នករាល់គ្នាភ័យខ្លាចនោះ? មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ ស៊ុហ្វយ៉ានអាល់ស៊ាវរីបានប្រាប់យើងដោយពោលថា៖ អាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នអាប៊ីអាល់សាហ្វារបានដំណាលប្រាប់យើងដោយពោលថា៖ ខ្ញុំបានឮអាមៀរអាល់សាប់ប៊ីមានប្រសាសន៍ថា៖ "ការលក់សន្លឹកប័ណ្ណបំណុល (សាក - អាល់-sakk) គឺជាហ្គារ៉រ (ហានិភ័យមិនច្បាស់លាស់) ហើយអ្នកទិញត្រូវទទួលខុសត្រូវលើតម្លៃសាច់ប្រាក់សុទ្ធរបស់វា"។ អត្ថន័យនៃពាក្យដែលលោកពោលថា "ត្រូវទទួលខុសត្រូវលើតម្លៃសាច់ប្រាក់សុទ្ធ" គឺលោកចង់មានន័យថាប្រសិនបើជនម្នាក់ទិញរបស់អ្វីមួយដោយបំណុលនោះវាជាហ្គារ៉រហើយកិច្ចសន្យាលក់គឺជាមោឃ៖ (ហ្វាស៊ីដ) ប្រសិនបើគាត់បានទទួលក្ដាប់របស់នោះហើយវាខូចខាតបាត់បង់នៅឯគាត់នោះគាត់ត្រូវតែសងតាមតម្លៃសាច់ប្រាក់សុទ្ធពិតប្រាកដរបស់វា។

ជំពូក៖ ភាពជាដៃគូការលើកលែងមិនជាក់លាក់និងការដកចំណែកមិនច្បាស់លាស់។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលលក់ក្រណាត់កាត់ដេរហើយបានលើកលែងសម្លៀកបំពាក់មួយចំនួនដោយមិនបានកំណត់អត្តសញ្ញាណជាក់លាក់តាមផ្លាកលេខសម្គាល់របស់វាឡើយទោះបីជាគាត់ដាក់លក្ខខណ្ឌថាគាត់នឹងជ្រើសរើសចេញពីផ្លាកលេខនោះឬមិនបានដាក់លក្ខខណ្ឌជ្រើសរើសនៅពេលលើកលែងក៏ដោយ៖ ការលក់ទាំងអស់គឺជាមោឃ៖ (ហ្វាស៊ីដ) ពីព្រោះគាត់បានលើកលែងសម្លៀកបំពាក់ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់លាស់ដ្បិតសម្លៀកបំពាក់ពីរកំប្លេអាចមានតម្លៃស្មើគ្នាប៉ុន្តែគុណភាពខុសគ្នាស្រឡះហេតុនេះកិច្ចសន្យាត្រូវខូចខាតនៅពេលដែលគាត់លើកលែងរបស់ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់លើកលែងសម្លៀកបំពាក់តាមផ្លាកលេខសម្គាល់ហើយដាក់លក្ខខណ្ឌថាគាត់នឹងជ្រើសរើសពីផ្លាកលេខនោះគឺគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយហើយប្រសិនបើគាត់មិនបានដាក់លក្ខខណ្ឌជ្រើសរើសនៅពេលលើកលែងទេនោះយើងចាត់ទុកគាត់ជាដៃគូភាគហ៊ុនក្នុងចំនួនសរុបនៃក្រណាត់ដែលបានទិញនោះ! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើគាត់អាចក្លាយជាដៃគូភាគហ៊ុនក្នុងចំនួនសរុបនៃក្រណាត់យ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលបំណងរបស់គាត់គឺគ្រាន់តែចង់លើកលែងសម្លៀកបំពាក់បីឬបួនកំប្លេជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ? តើអ្នកដែលលើកលែងសម្លៀកបំពាក់បីឬបួនកំប្លេត្រូវក្លាយជាដៃគូភាគហ៊ុនក្នុងសម្លៀកបំពាក់ម្ភៃកំប្លេដោយមានចំណែកក្នុងគ្រប់សម្លៀកបំពាក់នីមួយៗឬយ៉ាងណាខណ៖ដែលគាត់គ្រាន់តែចង់បានសម្លៀកបំពាក់បីឬបួនកំប្លេសម្រាប់ខ្លួនគាត់នោះ? ជនណាដែលអនុញ្ញាតរឿងនេះក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតករណីដែលបុរសម្នាក់មកជួបបុរសម្នាក់ទៀតដែលមានបង្វេចក្រណាត់មានសម្លៀកបំពាក់ហាសិបកំប្លេហើយនិយាយថា៖ "ខ្ញុំទិញសម្លៀកបំពាក់មួយកំប្លេពីបង្វេចនេះក្នុងតម្លៃប៉ុណ្ណេះៗ" ដោយចាត់ទុកថាការណ៍នោះត្រឹមត្រូវហើយធ្វើឱ្យគាត់ក្លាយជាដៃគូភាគហ៊ុនក្នុងសម្លៀកបំពាក់ទាំងអស់តាមសមាមាត្រនៃមួយកំប្លេដែរ! ការណ៍ទាំងអស់នេះគឺជាមោឃ៖ ពីព្រោះគាត់បានលក់របស់ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់និងបានលើកលែងរបស់ដែលមិនស្គាល់ច្បាស់។ ជនណាដែលអនុញ្ញាតរឿងនេះគឺបានអនុញ្ញាតការលក់របស់ដែលគេមិនដឹងនិងអនុញ្ញាតការលើកលែងរបស់ដែលគេមិនដឹងហើយជនណាដែលអនុញ្ញាតរឿងនេះក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតរឿងនោះដូចគ្នាដែលនោះជារឿងមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។

ជំពូក៖ ការលក់តាមតម្លៃដើម (តាវលីយ៉ះ) គឺជាការលក់ដូរនិងការដាក់លក្ខខណ្ឌធានាលើអ្នកលក់ដើម។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការផ្ទេរលក់តាមតម្លៃដើម (តាវលីយ៉ះ - tawliyah) និងការចូលហ៊ុនជាដៃគូ (ស៊ើរីកះ) សុទ្ធសឹងតែជាការលក់ដូរហើយវាមិនអនុញ្ញាតឡើយមុនពេលទទួលក្ដាប់ទំនិញ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ កៃស៍អ៊ីប៊នល់រ៉UpSync បានប្រាប់យើងពីអាសអាសពីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នស៊ីរីនបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរឧពុយដះអាល់សាល់ម៉ានីអំពីបុរសម្នាក់ដែលបានទិញស្រូវសាលីជាច្រើនរង្វាស់ហើយបានផ្ទុកមួយគូររ៍ (kurr) លើខ្នងអូដ្ឋនីមួយៗ ស្រាប់តែមានបុរសម្នាក់បានជួបគាត់ហើយនិយាយថា៖ "ចូរផ្ទេរលក់ឱ្យខ្ញុំមួយគូររ៍តាមតម្លៃដើមចុះ"។ គាត់ឆ្លើយថា៖ "ចូរចាប់ខ្សែបង្ហៀរអូដ្ឋយកទៅចុះ"។ អ្នកទិញតបថា៖ "ទេរហូតទាល់តែអ្នកវាល់ខ្នាតវាសិនពីព្រោះការផ្ទេរលក់តាមតម្លៃដើមគឺជាការលក់ដូរ!" មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ កៃស៍អ៊ីប៊នល់រ៉UpSync បានប្រាប់យើងពីហ្សាUpSync ពីអាល់សាប់ប៊ីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ការផ្ទេរលក់តាមតម្លៃដើមគឺជាការលក់ដូរ"។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ ស៊ុហ្វយ៉ានអាល់ស៊ាវរីបានប្រាប់យើងពីស៊ូឡៃម៉ានអាល់តៃមីពីអាល់ហាសានអាល់បាស្រ៊ីថាលោកធ្លាប់រាប់ការផ្ទេរលក់តាមតម្លៃដើមថាជាការលក់ដូរហើយអ៊ីប៊នស៊ីរីនពីដំបូងមិនបានស្អប់ខ្ពើមឡើយប៉ុន្តែក្រោយមកលោកក៏បានស្អប់ខ្ពើមវាដែរ។ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ជនណាដែលទិញទំនិញឬទាសករហើយបានទទួលក្ដាប់រួចរាល់បន្ទាប់មកមានបុរសម្នាក់សុំចូលហ៊ុនជាមួយគាត់ហើយគាត់ក៏យល់ព្រមហើយអ្នកទាំងពីរបានប្រគល់ប្រាក់ថ្លៃទំនិញទៅឱ្យអ្នកលក់ដើមដោយការព្រមព្រៀងគ្នាស្រាប់តែក្រោយមកមានវិការ៖ ឬម្ចាស់ដើមមកដកហូតទំនិញនោះចេញពីដៃរបស់ពួកគេ៖ នោះដៃគូដែលចូលហ៊ុនត្រូវទារប្រាក់ដែលខ្លួនបានបង់ពីដៃគូដែលនាំខ្លួនចូលហ៊ុនវិញហើយដៃគូនោះត្រូវទៅទារប្រាក់ថ្លៃទំនិញទាំងអស់ពីអ្នកលក់ដើម។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានយល់ស្របតាមប្រសាសន៍របស់អាប៊ូហាណីហ្វះក្នុងរឿងនេះ។ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើដៃគូដែលចូលហ៊ុនបានដាក់លក្ខខណ្ឌលើដៃគូដើមនៅចំពោះមុខការលក់ថាការធានានិងការទទួលខុសត្រូវ (អាល់អ៊ុះដះ - អាល់-'uhdah) គឺស្ថិតលើអ្នកលក់ដើមនោះការចូលហ៊ុនគឺជាមោឃ៖ ពីព្រោះការចូលហ៊ុនគឺជាការលក់ដូរហើយការដាក់លក្ខខណ្ឌផ្ទុយនឹងកិច្ចសន្យានឹងធ្វើឱ្យកិច្ចសន្យាខូចខាត។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ដាក់លក្ខខណ្ឌនេះនៅចំពោះមុខការលក់មុនពេលបែកគ្នាគឺអនុញ្ញាតប៉ុន្តែប្រសិនបើក្រោយពេលបែកគ្នាលក្ខខណ្ឌនោះជាមោឃ៖ ហើយអ្នកលក់ផ្ទាល់ត្រូវទទួលការធានា។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ការចូលហ៊ុនមិនអាចមានសុពលភាពឡើយរហូតទាល់តែអ្នកទិញបានទទួលក្ដាប់របស់ដែលខ្លួនទិញសិនលុះកាលណាទទួលក្ដាប់ហើយទើបការចូលហ៊ុនមានសុពលភាពប៉ុន្តែមិនត្រូវឱ្យភាគីណាម្នាក់ដាក់លក្ខខណ្ឌធានាលើអ្នកលក់ដើមឡើយដ្បិតការធានាត្រូវធ្លាក់លើអ្នកទិញដំបូងហើយការផ្ទេរការធានាទៅឱ្យអ្នកដទៃនឹងធ្វើឱ្យកិច្ចសន្យានិងលក្ខខណ្ឌខូចខាត។

ជំពូក៖ ការក្ស័យធនរបស់កូនបំណុលនិងសិទ្ធិរបស់ម្ចាស់បំណុលលើទំនិញជាក់ស្តែង។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលលក់ទំនិញឱ្យបុរសម្នាក់ហើយអ្នកទិញបានក្ស័យធន៖ ប្រសិនបើអ្នកលក់បានប្រទះឃើញទំនិញជាក់ស្តែងរបស់គាត់បន្ទាប់ពីអ្នកទិញបានទទួលក្ដាប់យករួចហើយនោះគាត់គ្មានសិទ្ធិលើសលប់លើទំនិញនោះជាងពួកម្ចាស់បំណុលដទៃទៀតឡើយពីព្រោះអ្នកទិញបានទទួលក្ដាប់វារួចហើយនិងបានធានាការខូចខាតលើវា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកទិញមិនទាន់បានទទួលក្ដាប់វាផងរហូតដល់ក្ស័យធននោះទាំងអ្នកទិញនិងទាំងពួកម្ចាស់បំណុលគ្មានសិទ្ធិអ្វីលើអ្នកលក់ឡើយរហូតទាល់តែអ្នកលក់ទទួលបានថ្លៃទំនិញពេញលេញ។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ នៅពេលអ្នកទិញក្ស័យធនប្រសិនបើអ្នកលក់រកឃើញទំនិញជាក់ស្តែងរបស់គាត់គាត់មានសិទ្ធិយកវាវិញហើយប្រសិនបើអ្នកទិញបានលក់មួយចំណែកចោលនោះម្ចាស់ទំនិញនៅតែមានសិទ្ធិលើសពួកម្ចាស់បំណុលដទៃទៀតក្នុងការយកចំណែកដែលនៅសល់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកទិញស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដោយបន្សល់ទុកទំនិញនៅដដែលហើយអ្នកលក់មិនទាន់ទទួលបានថ្លៃទំនិញសោះពួកគេបែរជានិយាយថា៖ អ្នកលក់មានឋាន៖ស្មើនឹងពួកម្ចាស់បំណុលដទៃទៀតទៅវិញ! អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកទិញស្លាប់បន្ទាប់ពីបានទទួលក្ដាប់ទំនិញរួចនោះអ្នកលក់មានឋាន៖ស្មើនឹងពួកម្ចាស់បំណុលដទៃទៀតចំពោះទំនិញដែលគាត់បានលក់ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកទិញមិនទាន់បានទទួលក្ដាប់ទំនិញទេនោះអ្នកលក់មានសិទ្ធិលើសគេដោយត្រូវយកទំនិញនោះទៅលក់ដើម្បីទូទាត់ថ្លៃរបស់គាត់។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើអ្នកលក់មានសិទ្ធិលើសគេលើទំនិញរបស់គាត់ក្នុងករណីក្ស័យធនបន្ទាប់ពីអ្នកទិញបានទទួលក្ដាប់រួចរាល់យ៉ាងដូចម្តេចកើតរួចហើយក្នុងករណីស្លាប់បែរជាមានឋាន៖ស្មើនឹងពួកម្ចាស់បំណុលទៅវិញ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ "ពីព្រោះមានអត្ថបទរាយការណ៍ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ចែងអំពីរឿងនោះ [ពីអាប៊ូហ៊ូរ៉ាយរ៉ោះ]"។ យើងបានឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកគេវិញថា៖ យើងយល់ឃើញថាហាដីសនោះគឺអនុវត្តចំពោះការលក់ដែលមិនទាន់បានទទួលក្ដាប់ទំនិញ! ដ្បិតមានហាដីសពីអាលីអ៊ីប៊នអាប៊ីថ្វាលីប ﵁ ដែលលោកបានមានប្រសាសន៍ថាទាំងក្នុងករណីស្លាប់និងក្ស័យធនគឺអ្នកលក់មានឋាន៖ស្មើនឹងពួកម្ចាស់បំណុលដទៃទៀត (អ៊ូស្វ៉ាវ៉ាទុលហ្គូរ៉ាម៉ា)។ ហើយលោកអាលីមានចំណេះដឹងជ្រៅជ្រះនិងគួរជាទីទុកចិត្តបំផុតក្នុងហាដីសរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ជាងអាប៊ូហ៊ូរ៉ាយរ៉ោះ! ម្យ៉ាងទៀតការស្លាប់ដោយគ្មានសល់ទ្រព្យសម្បត្តិគឺមិនខុសពីការក្ស័យធននិងការវិនាសទ្រព្យនោះឡើយ។ ហើយចំពោះអ្នកទិញដែលបានសាងសង់ផ្ទះលើដីឬត្បាញអំបោះជាសម្លៀកបំពាក់មុនពេលក្ស័យធន៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានវិនិច្ឆ័យថាអ្នកលក់មានឋាន៖ស្មើនឹងម្ចាស់បំណុលដទៃទៀតខណ៖ដែលអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានបង្កើតការបែងចែកភាគហ៊ុនដ៏ស្មុគស្មាញរវាងដីនិងសំណង់ដែលគ្មានសំអាងពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)អ្វីឡើយ។

ជំពូក៖ វិធានស្តីពីការឱ្យខ្ចីសត្វពាហន៖ និងវត្ថុមិនមែនជាទំនិញវាល់ខ្នាត។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គេមិនគាំទ្រឱ្យជនម្នាក់ខ្ចីសត្វពាហន៖ឡើយពីព្រោះសត្វពាហន៖មិនស្ថិតក្នុងចំណោមរបស់ដែលត្រូវវាល់ខ្នាត (កៃល់) ឬថ្លឹងជញ្ជីង (វ៉ាហ្សឹន) ឬរាប់ជាចំនួនឯកតាដូចបេះបិទដូចជាកាក់ទង់ដែង (ហ្វូលូស) គ្រាប់វាល់ណាត់ឬស៊ុតដែលមានទំហំស្មើៗគ្នានោះឡើយ។ ចំណែករបស់ណាដែលចាកចេញពីរង្វាស់ខ្នាតទម្ងន់ជញ្ជីងនិងការរាប់ចំនួនស្មើគ្នានោះ—ដូចជាសម្លៀកបំពាក់សត្វពាហន៖ ទំនិញប្រើប្រាស់និងភាជន៖—គឺមិនគប្បីឱ្យមនុស្សម្នាឱ្យខ្ចីគ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ [ដើម្បីសងមកវិញជារបស់ដូចគ្នា]។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ជនណាដែលខ្ចីសត្វពាហន៖តាមលក្ខណ៖និងរូបរាងជាក់លាក់គឺគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយហើយគាត់ត្រូវតែសងរបស់ដូចគ្នានោះវិញលើកលែងតែទាសី (ស្ត្រីបម្រើ) ប៉ុណ្ណោះពីព្រោះយើងខ្លាចថានោះជាមធ្យោបាយធ្វើឱ្យអំពើខុសច្បាប់ក្លាយជាស្របច្បាប់! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើអនុញ្ញាតឱ្យខ្ចីទាសករបុរសនោះក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតឱ្យខ្ចីទាសីដូចគ្នាដែរដ្បិតតាមគោលការណ៍គ្មានអ្វីខុសគ្នារវាងអ្នកទាំងពីរឡើយ។ ហើយប្រសិនបើអនុញ្ញាតឱ្យខ្ចីអូដ្ឋគោនិងចៀមនោះក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតឱ្យខ្ចីទាសករនិងទាសីដូចគ្នាដែរ។ ប្រសិនបើអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះអះអាងថា៖ "យើងស្អប់ខ្ពើមការខ្ចីទាសីពីព្រោះបុរសម្នាក់អាចនឹងរួមដំណេកជាមួយនាងរួចហើយប្រគល់នាងត្រឡប់ទៅឱ្យចៅហ្វាយដើមវិញដែលនោះជាអំពើមិនអនុញ្ញាត" គេត្រូវតបទៅកាន់ពួកគេវិញថា៖ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាស្អប់ខ្ពើមរឿងនេះខណ៖ដែលអ្នកមិនឃើញទោសពៃរ៍ក្នុងរឿងស្រដៀងគ្នានេះសោះ? ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ទិញទាសីដែលធ្លាប់រៀបការរួចហើយបានទទួលក្ដាប់នាងរួចរួមដំណេកជាមួយនាងបន្ទាប់មកទើបប្រទះឃើញវិការ៖ពីមុនអ្នករាល់គ្នាបានអះអាងថាគាត់អាចប្រគល់នាងត្រឡប់ទៅវិញនិងទារយកប្រាក់ថ្លៃទំនិញពេញលេញដោយមិនបាច់បង់សំណងរួមដំណេកអ្វីទាំងអស់! តាមហេតុផលរបស់អ្នកប្រសិនបើជនម្នាក់ខ្ចីទាសីមករួមដំណេកដោយមិនបានធ្វើឱ្យនាងខូចខាតតម្លៃអ្វីសោះនោះគាត់ក៏គួរតែអាចប្រគល់នាងត្រឡប់ទៅវិញជាការសងកម្ចីដោយគ្មានទោសពៃរ៍ដែរ! ប៉ុន្តែការណ៍ទាំងអស់នេះជារឿងខូចខាតហើយជំហររបស់អ្នករាល់គ្នាមិនអាចឈរលើគោលការណ៍រឹងមាំបានឡើយ។

ជំពូក៖ កម្រៃជើងសារឈ្មួញកិច្ចសន្យាជូអាឡះនិងរង្វាន់ចាប់ទាសកររត់គេច។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលប្រគល់ទំនិញឱ្យបុរសម្នាក់ទៀតលក់ឱ្យខ្លួនដោយម្ចាស់បានកំណត់តម្លៃរួចជាស្រេចហើយនិយាយថា៖ "ប្រសិនបើអ្នកលក់វាបានតាមតម្លៃដែលខ្ញុំបង្គាប់នេះអ្នកនឹងទទួលបានមួយឌីណារឬចំនួនជាក់លាក់ណាមួយដែលព្រមព្រៀងគ្នាប៉ុន្តែបើអ្នកលក់មិនដាច់ទេអ្នកមិនបានអ្វីឡើយ"៖ កិច្ចសន្យានេះគឺជាមោឃ៖ (ហ្វាស៊ីដ)។ ប្រសិនបើគាត់លក់ដាច់ការលក់គឺស្របច្បាប់ហើយគាត់ទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលពលកម្មសមរម្យតាមទីផ្សារ (អ៊ុចរ៉ាតុលមីសល់) ដោយមិនឱ្យលើសពីកម្រៃដែលបានកំណត់ឡើយ។ ហើយប្រសិនបើគាត់លក់មិនដាច់គាត់ក៏ទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលពលកម្មសមរម្យសម្រាប់កម្លាំងពលកម្មរបស់គាត់ដែរដោយមិនឱ្យលើសពីកម្រៃដែលបានកំណត់ឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងរឿងនេះឡើយប្រសិនបើគាត់កំណត់តម្លៃលក់និងកំណត់រង្វាន់ (ជូអល់ - ju'l) ជាក់លាក់៖ បើលក់ដាច់គាត់យកហើយបើលក់មិនដាច់គាត់មិនបានអ្វីឡើយដូចជារង្វាន់នៃការចាប់ទាសកររត់គេច (ជូអ៊ុលអាប៊ីក) ដែរ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានអះអាងថាគ្មានរង្វាន់សម្រាប់ទាសកររត់គេចដែលនាំពីអ៊ីរ៉ាក់មកហ៊ីចាស្វឡើយដោយនិយាយថា៖ "យើងមិនស្គាល់ហាដីសដែលអ្នករាយការណ៍អំពីរង្វាន់ទាសកររត់គេចឡើយ!" យើងបានឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកគេវិញថា៖ បណ្តាហាដីសអំពីរង្វាន់នៃការនាំយកទាសកររត់គេចត្រឡប់មកវិញគឺសម្បូរបែបនិងល្បីល្បាញពេកក្រៃដែលមិនអាចបដិសេធបានឡើយ! លោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នម៉ាសអ៊ូដ ﵁ បានកាត់សេចក្តីថា៖ "រង្វាន់នៃការចាប់ទាសកររត់គេចដែលរកឃើញនៅក្រៅទីក្រុងគឺសែសិបឌៀរហាំ"។ អាប៊ូអាំរូអាល់សៃបានីបានដំណាលថា៖ ខ្ញុំបានប្រទះឃើញទាសកររត់គេចចំនួនដប់ប្រាំមួយនាក់ហើយបាននាំពួកគេទៅជួបអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នម៉ាសអ៊ូដ ﵁ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អ្នកទទួលបានផលបុណ្យនិងទទួលបានធនធាន" ហើយបានបញ្ជាឱ្យខ្ញុំយកសែសិបឌៀរហាំសម្រាប់ទាសករម្នាក់ៗ។ អ៊ីប៊នអាប៊ីមូឡៃកះបានរាយការណ៍ថា៖ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានកំណត់រង្វាន់សម្រាប់ទាសកររត់គេចដែលរកឃើញនៅក្រៅដែនហើរ៉មចំនួនមួយឌីណារ។ អ៊ីប៊នឧមើរ ﵄ បានប្រទះឃើញទាសករហើយអ៊ីប៊នម៉ាសអ៊ូដបានកាត់សេចក្តីរង្វាន់ជូនលោក។ ហើយអាលីអ៊ីប៊នអាប៊ីថ្វាលីប ﵁ បានកាត់សេចក្តីចំពោះទាសកររត់គេចដែលបានរត់គេចជាថ្មីពីអ្នកចាប់៖ អ្នកចាប់មិនត្រូវទទួលខុសត្រូវសងការខូចខាតឡើយប្រសិនបើគាត់ស្បថចំពោះអល់ឡោះថាទាសករនោះបានរត់គេចដោយគ្មានការធ្វេសប្រហែសពីខ្លួន។

ជំពូក៖ ការលក់ទំនិញរួចទិញយកមកវិញក្នុងតម្លៃទាបជាង (ការហាមឃាត់បាយអ៊ុលអ៊ីណះ)។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ជនណាដែលទិញទំនិញដោយប្រាក់សុទ្ធឬជំពាក់ហើយបានទទួលក្ដាប់ទំនិញប៉ុន្តែមិនទាន់បានបង់ថ្លៃទំនិញនៅឡើយរួចហើយគាត់បានលក់ទំនិញនោះត្រឡប់ទៅឱ្យអ្នកលក់ដើមវិញក្នុងតម្លៃទាបជាងថ្លៃទិញដើម៖ គឺគ្មានសេចក្តីល្អនៅក្នុងនោះឡើយ (នេះជាការហាមឃាត់បាយអ៊ុលអ៊ីណះ - Bay' អាល់-'Inah)។ ប្រសិនបើគាត់ទិញត្រឡប់មកវិញក្នុងតម្លៃស្មើគ្នាដល់កាលកំណត់ដូចគ្នាឬខ្លីជាងនោះគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ទិញត្រឡប់មកវិញក្នុងតម្លៃថ្លៃជាងដល់កាលកំណត់ខ្លីជាងឬវែងជាងនោះគ្មានសេចក្តីល្អឡើយ។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ជនណាដែលលក់ទំនិញដោយជំពាក់កំណត់ពេលគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងការទិញវាត្រឡប់មកវិញក្នុងតម្លៃទាបជាងខ្ពស់ជាងឬស្មើគ្នាដល់កាលកំណត់ឡើយប៉ុន្តែគ្មានសេចក្តីល្អក្នុងការទិញយកមកវិញក្នុងតម្លៃទាបជាងមុនពេលដល់កំណត់ឬក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងក្រោយពេលដល់កំណត់ឡើយ! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ យើងស្អប់ខ្ពើមប្រការពីរយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ គឺការដែលគាត់ទិញទំនិញនោះត្រឡប់មកវិញក្នុងតម្លៃទាបជាងមុនពេលទទួលបានថ្លៃទំនិញពេញលេញពីព្រោះនៅពេលដែលគាត់ទិញមកវិញក្នុងតម្លៃទាបជាង—ទោះជាមុនពេលដល់កំណត់ពេលដល់កំណត់ឬក្រោយពេលដល់កំណត់ក៏ដោយ—ទំនិញដើមរបស់គាត់បានវិលត្រឡប់មករកគាត់វិញខណ៖ដែលគាត់នៅសល់ប្រាក់ចំណេញលើសលើកូនបំណុលដែលនោះជាការស៊ីការប្រាក់ (រីបា)។ ទីពីរ៖ គឺការដែលគាត់ទិញទំនិញនោះត្រឡប់មកវិញក្នុងតម្លៃស្មើគ្នាប៉ុន្តែកំណត់ពេលវែងជាងកាលកំណត់ដើមពីព្រោះវាស្មើនឹងការទិញយកក្នុងតម្លៃទាបជាង។ ហើយដំណឹងជាច្រើនបានមកដល់យើងពីអាយហ្សាមាតានៃអ្នកមានជំនឿ ﵂ ថា៖ ស្ត្រីម្នាក់បាននិយាយទៅកាន់លោកស្រីថា៖ "ខ្ញុំបានលក់ទាសីម្នាក់ឱ្យទៅហ្សាយដ៍អ៊ីប៊នអាគ័មក្នុងតម្លៃ ៨០០ ឌៀរហាំដោយជំពាក់រហូតដល់រដូវបើកប្រាក់បៀវត្សរ៍របស់គាត់រួចហើយខ្ញុំបានទិញនាងត្រឡប់ពីគាត់មកវិញក្នុងតម្លៃ ៦០០ ឌៀរហាំជាប្រាក់សុទ្ធ"។ អាយហ្សា ﵂ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អាក្រក់ក្រៃលែងនូវអ្វីដែលនាងបានលក់និងអាក្រក់ក្រៃលែងនូវអ្វីដែលនាងបានទិញ! ចូរទៅប្រាប់ហ្សាយដ៍អ៊ីប៊នអាគ័មទៅថាការតស៊ូ (ជីហាត) របស់គាត់ជាមួយរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ត្រូវបានមោឃភាពហើយលុះត្រាតែគាត់សារភាពកំហុសតូបាត់!" ស្ត្រីនោះក៏សួរថា៖ "ឱមាតានៃអ្នកមានជំនឿអើយចុះប្រសិនបើខ្ញុំយកត្រឹមតែប្រាក់ដើមទុនដើមរបស់ខ្ញុំវិញ?" អាយហ្សាក៏បានសូត្រអាយ៉ាត់៖ ﴿ដូច្នេះជនណាដែលការទូន្មានពីម្ចាស់របស់គេបានមកដល់គេហើយគេបានបញ្ឈប់នោះអ្វីដែលកន្លងផុតទៅគឺជារបស់គេ﴾ [អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២៧៥]។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានដំណាលប្រាប់យើងពីអាប៊ូអ៊ីសហាកអាល់សាប៊ីអ៊ីពីភរិយារបស់លោកពីអាយហ្សាអំពីរឿងនោះហើយយូនូសអ៊ីប៊នអាប៊ីអ៊ីសហាកបានប្រាប់យើងពីម្ដាយរបស់លោកគឺអាល់អាលីយ៉ះប៊ីនត៍អៃហ្វាពីអាយហ្សាដូចគ្នានេះដែរ។

ជំពូក៖ ថ្លៃលក់ឆ្កែបរបាញ់ឆ្កែឃ្វាលសត្វនិងការបញ្ចប់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ការលក់ដូរ (អាល់ប៊ូយូ)។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយក្នុងការលក់ឆ្កែបរបាញ់ដែលបានបង្ហាត់និងឆ្កែឃ្វាលហ្វូងសត្វពីព្រោះវាមានអត្ថប្រយោជន៍ជាក់ស្តែងដូចជាសត្វលាដែលអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដូរសម្រាប់ជិះនិងដឹកជញ្ជូនទោះបីជាហាមឃាត់មិនឱ្យបរិភោគសាច់វាក៏ដោយ។ ប្រសិនបើមានអ្នកជំទាស់ដោយលើកឡើងហាដីសថា "ថ្លៃលក់ឆ្កែគឺជាស៊ុហ្ត (ទ្រព្យខុសច្បាប់)" យើងឆ្លើយតបថា៖ ហាដីសនេះត្រូវបានលុបចោល (ម៉ាន់ស៊ូខ) នៅពេលដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ដំបូងឡើយបានបង្គាប់ឱ្យសម្លាប់ឆ្កែអនាថាប៉ុន្តែក្រោយមកទ្រង់បានហាមឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់វាឡើយលើកលែងតែឆ្កែខ្មៅសុទ្ធកាចសាហាវប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលដែលការសម្លាប់ត្រូវបានលុបចោលនោះការហាមឃាត់មិនឱ្យលក់ឆ្កែដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ក៏ត្រូវបានលុបចោលដូចគ្នាដែរដូចដែលការហាមប្រាក់ឈ្នួលជោះឈាមត្រូវបានបន្ធូរបន្ថយដូច្នោះដែរ។ ព្យាការី ﷺ បានបន្ធូរបន្ថយអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមគ្រួសារនៅដាច់ស្រយាលចិញ្ចឹមឆ្កែសម្រាប់យាមកាម។ អាត្វាអ៊ីប៊នអាប៊ីរ៉ាបះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងថ្លៃលក់ឆ្មាឡើយ" ដែលឆ្មាក៏ជាសត្វស៊ីសាច់ដូចគ្នា។ អ្វីៗទាំងអស់ដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ស្របច្បាប់គឺអនុញ្ញាតឱ្យទិញនិងលក់។ ហើយដំណឹងបានមកដល់យើងពីឧសម៉ានអ៊ីប៊នអាហ្វហ្វាន ﵁ ថាបុរសម្នាក់បានសម្លាប់ឆ្កែបរបាញ់របស់បុរសម្នាក់ទៀតលោកឧសម៉ានក៏បានពិន័យឱ្យគាត់សងសត្វអូដ្ឋមួយចំនួនជំនួសឆ្កែនោះ។ ហើយលោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នអាំរូអ៊ីប៊នល់អាស ﵄ បានកំណត់សំណងនៃឆ្កែបរបាញ់និងឆ្កែឃ្វាលសត្វដែលត្រូវគេសម្លាប់ចំនួនសែសិបឌៀរហាំ។ កាលណាតម្លៃជាប្រាក់ត្រូវសងនៅពេលសម្លាប់វានោះថ្លៃលក់របស់វាមិនត្រូវចាត់ទុកជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ឡើយ។ ចប់គម្ពីរការលក់ដូរ (កិតាបុលប៊ូយូ) និងការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល!

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីការស្អប់ខ្ពើមនិងការយល់ឃើញសមស្រប (កិតាបុលការ៉ាហ៊ីយ៉ះវ៉ាលអ៊ីស្ទីហ៍សាន)។ ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់។ គម្ពីរនេះរួមបញ្ចូលនូវវិធាននីតិសាស្ត្រអ៊ីស្លាមដ៏សំខាន់ៗស្តីពីការអនុវត្តដែលគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមការប្រព្រឹត្តក្នុងសង្គមទំនៀមទម្លាប់នៃការដាក់ឈ្មោះការប្រែប្រួលសារធាតុស្របច្បាប់និងបទដ្ឋានសីលធម៌ដែលគ្រប់គ្រងដោយការយល់ឃើញសមស្របតាមច្បាប់ (អ៊ីស្ទីហ៍សាន - istihsan) ស្របតាមគម្ពីរគួរអាននិងស៊ុននះ។

ជំពូក៖ ភាពគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមក្នុងការរួមបញ្ចូលគ្នានូវព្រះនាមនិងកូនយ៉ះរបស់ព្យាការី ﷺ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមការដែលបុរសម្នាក់ត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ហើយត្រូវបានគេដាក់នាមកិត្តិយស (កូនយ៉ះ - kunyah) ថាអាប៊ូអាល់កាស៊ីមដោយសារតែបណ្តាហាដីសដ៏ល្បីល្បាញពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ "ចូរអ្នករាល់គ្នាដាក់ឈ្មោះតាមឈ្មោះរបស់យើងចុះប៉ុន្តែកុំយកនាមកិត្តិយស (កូនយ៉ះ) របស់យើងទៅប្រើឱ្យសោះ!" ប៉ុន្តែម៉ាលីកអ៊ីប៊នអាណាស់ ﵀ បាននិយាយថា៖ គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីសម្រាប់អ្នកដែលមានឈ្មោះមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ក្នុងការប្រើនាមកិត្តិយសអាប៊ូអាល់កាស៊ីមឡើយហើយលោកម៉ាលីកខ្លួនឯងក៏បានដាក់ឈ្មោះកូនប្រុសរបស់លោកថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងដាក់នាមកិត្តិយសថាអាប៊ូអាល់កាស៊ីមដែរ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នអាបានអ៊ីប៊នស្វាឡិហ៍បានប្រាប់យើងពីហាំម៉ាដពីអ៊ីប្រាហ៊ីម [អាល់ណាខ៖អី] បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គេស្អប់ខ្ពើមការយកព្រះនាមរបស់ព្យាការី ﷺ និងនាមកិត្តិយសរបស់ទ្រង់មកផ្គុំចូលគ្នាតែមួយគឺដើម្បីលើកតម្កើងកិត្តិយសដល់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ប៉ុន្តែគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងការដាក់ឈ្មោះតាមព្រះនាមទ្រង់ឬប្រើនាមកិត្តិយសរបស់ទ្រង់ឡើយប្រសិនបើមិនយកវាមកផ្គុំចូលគ្នានោះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អ៊ីប្រាហ៊ីមអ៊ីប៊នមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អាល់ម៉ាដានីបានប្រាប់យើងពីអ៊ីប្រាហ៊ីមអ៊ីប៊នមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នថ្វាល់ហះពីឪពុករបស់លោកថាគាត់បាននាំកូនប្រុសទៅជួបព្យាការី ﷺ ព្យាការី ﷺ ក៏បានដាក់ឈ្មោះក្មេងនោះថាមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ហើយមានបន្ទូលថា៖ "ក្មេងនេះឈ្មោះអាប៊ូស៊ូឡៃម៉ានយើងមិនផ្គុំព្រះនាមនិងនាមកិត្តិយសរបស់យើងឱ្យគេឡើយ"។

ជំពូក៖ វិធានស្តីពីការប្រើប្រាស់ទាសករបន្សាបកាមនិងអាយុបិទបាំងកាយ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងការប្រើប្រាស់ទាសករបន្សាបកាម (ស្មៀនកំជៀវ - khusyan) ឡើយហើយក៏គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងការដែលពួកគេចេញចូលជួបស្ត្រីដរាបណាពួកគេមិនទាន់ដល់វ័យពេញការនិងពេញវ័យ។ លុះកាលណាពួកគេឈានដល់វ័យពេញវ័យគឺមិនគប្បីឱ្យពួកគេចេញចូលជួបស្ត្រីសេរីខណ៖ដែលពួកគេបើកក្បាលនោះឡើយ។ ការពេញវ័យតាមទស្សន៖របស់យើងចំពោះទាសករបន្សាបកាមគឺនៅពេលដែលគាត់មានអាយុដប់ប្រាំឆ្នាំពេញលេញដ្បិតគាត់មិនមានការយល់សប្តិបញ្ចេញទឹកកាមដើម្បីពេញវ័យមុននេះឡើយលុះកាលណាគ្រប់អាយុដប់ប្រាំឆ្នាំគាត់មិនត្រូវចេញចូលជួបស្ត្រីដែលបើកក្បាលឡើយ។ ហើយការប្រើប្រាស់ម្នាក់ឬច្រើននាក់គឺមានវិធានដូចគ្នាក្នុងរឿងនេះ។ ម៉ាលីកអ៊ីប៊នអាណាស់ពីដំបូងបានស្អប់ខ្ពើមការប្រើប្រាស់ទាសករបន្សាបកាមដោយនិយាយថា៖ "ប្រសិនបើយើងមិនប្រើប្រាស់ពួកគេពួកគេក៏មិនត្រូវគេបន្សាបកាមដែរ" បន្ទាប់មកលោកបានដកពាក្យសម្ដីនេះវិញដោយនិយាយថា៖ "គ្មានទោសពៃរ៍ក្នុងការប្រើប្រាស់ទាសករបន្សាបកាមម្នាក់ឡើយប៉ុន្តែច្រើនជាងនេះគឺគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម"។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើលោកស្អប់ខ្ពើមការប្រើប្រាស់ច្រើនជាងម្នាក់ដោយសារតែគេបន្សាបកាមពួកគេដោយសារតែយើងប្រើប្រាស់នោះចុះប្រសិនបើជនមូស្លីមគ្រប់រូបប្រើប្រាស់ទាសករបន្សាបកាមម្នាក់ៗ តើសភាពការណ៍ដែលលោកម៉ាលីកស្អប់ខ្ពើមនោះនៅតែកើតមានដដែលទេឬអីដ្បិតចំនួនប្រជាមូស្លីមមានច្រើនលើសលុបជាងពួកពហុអាទិទេពទៅទៀត!

ជំពូក៖ ការកែច្នៃស្រាឱ្យទៅជាទឹកខ្មេះនិងភាពហាឡាល់នៃទឹកខ្មេះស្រា។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយប្រសិនបើជនមូស្លីមម្នាក់មានស្រាហើយគាត់បានចាក់ទឹកចូលឬដាក់អំបិលចូលរហូតទាល់តែវាប្រែជាទឹកខ្មេះនោះទឹកខ្មេះនោះអាចយកទៅបរិភោគឬលក់ដូរបាន។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ការណ៍នេះមិនអនុញ្ញាតឡើយទាំងការលក់និងការបរិភោគសុទ្ធតែមិនអនុញ្ញាត! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើមានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងរឿងនេះ? តើស្បែកសត្វងាប់មិនត្រូវបានគេសម្លាប់ (សិតស្បែក) នៅពេលដែលជារបស់ជនមូស្លីមហើយការប្រើប្រាស់វាបានក្លាយជាហាឡាល់ (ស្របច្បាប់) ទេឬអីខណ៖ដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានហាមឃាត់សត្វងាប់ដូចដែលទ្រង់បានហាមឃាត់ស្រាដែរនោះ? ចូរពិចារណាមើល៖ ប្រសិនបើស្រានោះជារបស់ជនគ្រិស្តហើយគាត់បានកែច្នៃវាឱ្យក្លាយជាទឹកខ្មេះតើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញថាមានទោសពៃរ៍ទេដែលជនមូស្លីមទិញវាយកមកបរិភោគ? ពួកគេសួរថា៖ "ប្រសិនបើយើងឆ្លើយថាគ្មានទោសពៃរ៍តើអ្នកនឹងថាយ៉ាងណា?" គេបានតបទៅពួកគេវិញថា៖ ជនមូស្លីមគ្រាន់តែមានបំណងនៅពេលដែលស្រានោះជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ខុសច្បាប់) ចំពោះគាត់ក្នុងការកែច្នៃវាឱ្យចាកចេញពីអំពើហារ៉ាមចូលទៅកាន់អំពើហាឡាល់តែប៉ុណ្ណោះ! វាហាក់ដូចជាអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញថាស្រាជាហាឡាល់សម្រាប់ពួកគ្មានជំនឿខណ៖ដែលស្រាជាហារ៉ាមសម្រាប់ទាំងជនមូស្លីមនិងជនគ្មានជំនឿដូចគ្នា។ ប្រសិនបើពួកគេនិយាយថា៖ "ជនមូស្លីមគ្មានកម្មសិទ្ធិលើស្រាទេដូច្នេះគាត់គ្មានសិទ្ធិកែច្នៃវាឡើយ" គេត្រូវតបថា៖ ចុះបើជនមូស្លីមម្នាក់មានទឹកទំពាំងបាយជូរហើយវាឡើងមេក្លាយជាស្រាតើនរណាជាម្ចាស់ស្រានោះ? ប្រសិនបើអ្នកអះអាងថាគ្មានម្ចាស់នោះគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីដែលជនមូស្លីមយករបស់គ្មានម្ចាស់មកកែច្នៃឱ្យក្លាយជាហាឡាល់ឡើយដូចជាការយកស្បែកសត្វងាប់ដែលគេបោះបង់ចោលមកសិតឱ្យក្លាយជាហាឡាល់ដូច្នោះដែរ! ដំណឹងបានមកដល់យើងថាអាលីអ៊ីប៊នអាប៊ីថ្វាលីប ﵁ ធ្លាប់បានជ្រលក់អាហារជាមួយទឹកខ្មេះស្រាហើយអ៊ីប៊នអាប باسک ក៏ធ្លាប់ធ្វើដូច្នោះដែរហើយអាប៊ូអាល់ដារដាបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងទឹកខ្មេះស្រាឡើយ"។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ ខាលីដអ៊ីប៊នអាប់ឌុលឡោះបានប្រាប់យើងពីអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នអាប៊ីស៊ូឡៃម៉ានពីអាត្វាអ៊ីប៊នអាប៊ីរ៉ាបះអំពីបុរសម្នាក់ដែលបានទទួលមរតកជាស្រាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ចូរចាក់វាចោលទៅ"។ គេបានសួរថា៖ "ចុះបើគាត់ចាក់ទឹកចូលរហូតដល់វាប្រែជាទឹកខ្មេះ?" លោកឆ្លើយថា៖ "ប្រសិនបើវាប្រែជាទឹកខ្មេះនោះគ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយបើគាត់ចង់គាត់អាចលក់វាបាន"។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នល់មូបារ៉ក់បានប្រាប់យើងពីសាអ៊ិទអ៊ីប៊នអាប់ឌុលអាហ្ស៊ីសអាល់តាណូខ៊ីពីអាត្វ៊ីយ៉ះអ៊ីប៊នកៃស៍អាល់គីឡាប៊ីពីអាប៊ូអាល់ដារដាអំពីទឹកខ្មេះដែលគេធ្វើពីស្រាដោយហាលថ្ងៃដាក់អំបិលនិងត្រីលោកអាប៊ូអាល់ដារដាបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អំបិលកម្ដៅថ្ងៃនិងត្រីបានផ្លាស់ប្តូរជាតិស្រារបស់វាហើយ"។ ដូច្នេះការផ្លាស់ប្តូរនេះគឺស្របច្បាប់ពេញលេញ។

ជំពូក៖ ការបញ្ចប់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ការ៉ាហ៊ីយ៉ះនិងការបើកគម្ពីរមូដ្វារ៉ាបះ (កិច្ចសន្យាចូលទុនរកស៊ី)។ ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់។ ទីនេះជាទីបញ្ចប់នៃគម្ពីរស្ដីពីការស្អប់ខ្ពើមនិងការយល់ឃើញសមស្រប (កិតាបុលការ៉ាហ៊ីយ៉ះវ៉ាលអ៊ីស្ទីហ៍សាន) ហើយចាប់ផ្ដើមគម្ពីរមូដ្វារ៉ាបះ (កិច្ចសន្យាចូលទុនរកស៊ីចែកផលចំណេញ)។ មូដ្វារ៉ាបះ (Mudarabah) គឺជាកិច្ចសន្យាដ៏សំខាន់មួយក្នុងនីតិសាស្ត្រអ៊ីស្លាមដែលម្ចាស់ទុន (រ៉ាប់បុលម៉ាល់) ផ្តល់ដើមទុនហើយដៃគូគ្រប់គ្រង (មូដ្វារ៉ិប) ផ្តល់កម្លាំងពលកម្មនិងជំនាញក្នុងការជួញដូរដោយប្រាក់ចំណេញត្រូវបែងចែកតាមភាគរយដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាហើយការខាតបង់ដើមទុនត្រូវធ្លាក់លើម្ចាស់ទុនតែម្នាក់គត់លើកលែងតែមានការធ្វេសប្រហែសឬបំពានពីអ្នកគ្រប់គ្រង។

ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់។ ជំពូក៖ កិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះដោយទំនិញប្រើប្រាស់ក្រៅពីសាច់ប្រាក់។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនគប្បីបង្កើតកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះ (mudarabah) ដោយទំនិញប្រើប្រាស់ឡើយកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះអាចធ្វើឡើងបានតែដោយប្រាក់ឌៀរហាំនិងឌីណារ (រូបិយវត្ថុជាសាច់ប្រាក់) តែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រសិនបើជនម្នាក់ទទួលយកទំនិញប្រើប្រាស់មកធ្វើមូដ្វារ៉ាបះដោយមិនបានដឹងពីច្បាប់នេះហើយបានជួញដូររហូតមានចំណេញឬខាតបង់៖ នោះលទ្ធផលទាំងអស់ជារបស់ម្ចាស់ទំនិញហើយការខាតបង់ជាបន្ទុករបស់ម្ចាស់ទំនិញចំណែកអ្នកគ្រប់គ្រងពលកម្ម (អាមីល) ទទួលបានប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យតាមទីផ្សារ (អ៊ុចរ៉ាតុលមីសល់) សម្រាប់កម្លាំងពលកម្មរបស់គាត់រហូតដល់ថ្ងៃដែលពួកគេទូទាត់កិច្ចសន្យាហើយម្ចាស់ទុនទទួលយកទ្រព្យរបស់គាត់វិញ។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ មិនគប្បីឱ្យជនណាម្នាក់ធ្វើគីរ៉ាដ (មូដ្វារ៉ាបះ) ឡើយលើកលែងតែដោយកាក់មាសឬប្រាក់សុទ្ធដ្បិតគីរ៉ាដដោយទំនិញប្រើប្រាស់គឺមិនត្រឹមត្រូវ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើរឿងនេះបានកើតឡើងដោយភាពមិនដឹងគេត្រូវគិតប្រាក់ឈ្នួលពលកម្មសមរម្យសម្រាប់អ្នកធ្វើការក្នុងការលក់និងចាត់ចែងទំនិញហើយនៅពេលដែលទំនិញនោះប្រែជាសាច់ប្រាក់សុទ្ធនោះវាក៏ក្លាយជាគីរ៉ាដទៅវិញ! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ កិច្ចសន្យាតាំងពីដំបូងគឺខូចខាត (ហ្វាស៊ីដ) វាមិនមែនជាមូដ្វារ៉ាបះឬគីរ៉ាដឡើយគឺគាត់គ្រាន់តែជាកម្មករស៊ីឈ្នួលប៉ុណ្ណោះ។ ចុះតើគាត់អាចប្រែទៅជាដៃគូគីរ៉ាដយ៉ាងដូចម្តេចកើតដោយគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីរវាងគ្នានោះ? ប្រសិនបើគាត់ជាកម្មករស៊ីឈ្នួលគាត់មិនអាចប្រែពីប្រាក់ឈ្នួលទៅជាមូដ្វារ៉ាបះឡើយ។ លើសពីនេះតើអ្វីទៅជាដើមទុនដើម៖ តើជាទំនិញដើមឬជាសាច់ប្រាក់ដែលលក់បាន? ប្រសិនបើសាច់ប្រាក់ដែលលក់បានមានចំនួនតិចជាងតម្លៃទំនិញដើមតើអាចបែងចែកប្រាក់ចំណេញយ៉ាងដូចម្តេចកើតមុនពេលដែលម្ចាស់ទុនទទួលបានដើមទុនរបស់គាត់ពេញលេញនោះ? អ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទថាគ្មានការបែងចែកផលចំណេញក្នុងមូដ្វារ៉ាបះឡើយរហូតទាល់តែម្ចាស់ទុនទទួលបានដើមទុនរបស់គាត់ត្រឡប់មកវិញពេញលេញសិន!

ជំពូក៖ ការដាក់លក្ខខណ្ឌកំណត់ទំនិញជាក់លាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ជនណាដែលប្រគល់ប្រាក់ទៅឱ្យបុរសម្នាក់ធ្វើមូដ្វារ៉ាបះហើយបានដាក់លក្ខខណ្ឌលើគាត់ថា៖ "កុំទិញដោយប្រាក់របស់ខ្ញុំក្រៅតែអំពីទំនិញជាក់លាក់នេះឬនោះ" ទោះបីជាទំនិញនោះជារបស់ប្រើប្រាស់បានយូរឬមិនបានយូរក៏ដោយ៖ ការណ៍នោះគឺអនុញ្ញាតស្របច្បាប់និងមានសុពលភាពតាមអ្វីដែលពួកគេបានព្រមព្រៀងគ្នាហើយមិនគប្បីឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងទិញអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលគេបានបង្គាប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់ដាក់លក្ខខណ្ឌមិនឱ្យទិញក្រៅពីទំនិញជាក់លាក់មួយប្រសិនបើទំនិញនោះជារបស់គង់វង្សយូរ—ដូចជាសត្វពាហន៖ ឬក្រណាត់—ដោយនិយាយថា "កុំទិញក្រៅពីសត្វពាហន៖" ឬ "កុំទិញក្រៅពីក្រណាត់" នោះគឺអនុញ្ញាត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់និយាយថា "កុំទិញក្រៅពីទំនិញនេះ" ដែលជាទំនិញឆាប់ខូចឬជាទំនិញតាមរដូវកាលដែលប្រែប្រួលរវាងរដូវរងានិងរដូវក្តៅនោះគឺគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើមនិងមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកគ្រប់គ្រងមូដ្វារ៉ាបះមានឋាន៖ដូចជាតំណាងស្របច្បាប់ (វ៉ាគីល - wakil) អ៊ីចឹងបើគាត់ចង់គាត់ទទួលយកមូដ្វារ៉ាបះហើយបើមិនចង់គាត់អាចបដិសេធបានវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចបង្ខិតបង្ខំលើគាត់ឡើយ។ ប្រសិនបើគាត់រកឃើញទំនិញដែលបានបង្គាប់គាត់ទិញវាហើយជួញដូរចុះហើយប្រសិនបើគាត់រកមិនឃើញទេគាត់ត្រូវប្រគល់ប្រាក់ត្រឡប់ទៅម្ចាស់វិញ។ ប្រសិនបើគាត់ចង់រក្សាទុកប្រាក់រហូតដល់រកទំនិញនោះឃើញម្ចាស់ទុនមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការទារយកប្រាក់របស់ខ្លួនមកវិញ។ នៅពេលដែលការរក្សាទុកប្រាក់មិនមែនជាការបង្ខំនៅពេលខ្វះទំនិញនោះទេនោះការកំណត់ប្រភេទមិនអាចធ្វើឱ្យកិច្ចសន្យាខូចខាតបានឡើយ។

ជំពូក៖ ម្ចាស់ទុនទិញទំនិញពីមុខជំនួញមូដ្វារ៉ាបះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទោសពៃរ៍អ្វីឡើយក្នុងការដែលម្ចាស់ទុនទិញទំនិញខ្លះពីអ្នកគ្រប់គ្រងមូដ្វារ៉ាបះនូវទំនិញដែលគាត់បានទិញមកនោះដរាបណាការទិញនោះត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់និងគ្មានលក្ខខណ្ឌឃុបឃិតអ្វីឡើយ។ ហើយអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានមានប្រសាសន៍ដូចគ្នានេះដែរ។ ចំណែកអ្នកស្រាវជ្រាវមួយចំនួនក្នុងចំណោមសិស្សរបស់អាប៊ូហាណីហ្វះបានយល់ថាការណ៍នេះមិនអនុញ្ញាតពីព្រោះគាត់ទិញរបស់ដែលទិញដោយប្រាក់របស់គាត់ផ្ទាល់ប៉ុន្តែមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺដូចដែលអាប៊ូហាណីហ្វះនិងអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានបញ្ជាក់។

ជំពូក៖ ការប្តូរប្រាក់ទុនមូដ្វារ៉ាបះទៅជាកម្ចីដែលមានការធានា (សាឡាហ្វ)។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលប្រគល់ប្រាក់ធ្វើមូដ្វារ៉ាបះហើយអ្នកគ្រប់គ្រងបានប្រាប់គាត់ថាប្រាក់ទុនត្រូវបានប្រមូលផ្តុំជាសាច់ប្រាក់សុទ្ធរួចហើយហើយបានស្នើសុំឱ្យម្ចាស់ទុនឱ្យគាត់ខ្ចីប្រាក់នោះជាកម្ចី (សាឡាហ្វ) ហើយម្ចាស់ទុនក៏យល់ព្រម៖ ការណ៍នោះគឺអនុញ្ញាតស្របច្បាប់។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ មិនត្រឹមត្រូវឡើយក្នុងការឱ្យគាត់ខ្ចីរហូតទាល់តែម្ចាស់ទុនបានទទួលក្ដាប់ប្រាក់របស់គាត់ត្រឡប់មកវិញសិនរួចទើបឱ្យខ្ចីតាមការចង់បានឬរក្សាទុក! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើមានទោសពៃរ៍អ្វីក្នុងរឿងនេះ? នៅពេលដែលម្ចាស់ទុនឱ្យគាត់ខ្ចីនោះប្រាក់បានចាកចេញផុតពីកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយក្លាយជាបំណុលកម្ចីដែលមានការធានាលើអ្នកគ្រប់គ្រងដោយផលចំណេញក្រោយពីនោះជារបស់អ្នកគ្រប់គ្រងហើយការខាតបង់ជាបន្ទុករបស់គាត់។ តើមានរឿងអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាស្អប់ខ្ពើមក្នុងករណីនេះ? តើអ្នករាល់គ្នាមិនឃើញទេឬអីថាប្រសិនបើបុរសម្នាក់ផ្ញើប្រាក់ទុកជាវត្ថុផ្ញើ (វ៉ាឌីអាហ៍) ជាមួយបុរសម្នាក់រួចហើយសុំខ្ចីប្រាក់នោះតើមិនអនុញ្ញាតទេឬអីដោយមិនបាច់ប្រគល់ត្រឡប់ទៅវិញជាមុននោះ? ប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះនៅក្នុងដៃរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងមានលក្ខណ៖ដូចជាវត្ថុផ្ញើដូច្នោះដែរនៅពេលដែលម្ចាស់ឱ្យគាត់ខ្ចីនោះវាក្លាយជាបំណុលធានាលើគាត់ភ្លាមៗ។

ជំពូក៖ បំណុលក្នុងមូដ្វារ៉ាបះនិងការស្លាប់របស់អ្នកគ្រប់គ្រងមុនពេលទារបំណុល។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍អំពីអ្នកដែលទទួលប្រាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះបានទិញទំនិញរួចលក់ទំនិញនោះដោយជំពាក់យកចំណេញហើយអ្នកគ្រប់គ្រងនោះបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតមុនពេលទារប្រាក់បំណុលបាន៖ នៅពេលដែលរឿងនេះត្រូវបានលើកឡើងទៅកាន់ចៅក្រមចៅក្រមត្រូវចាត់តាំងអ្នកទទួលបន្ទុក (វ៉ាស៊ី) ដ៏គួរជាទីទុកចិត្តម្នាក់សម្រាប់អ្នកស្លាប់ដើម្បីទារបំណុលនោះរួចប្រគល់ដើមទុននិងចំណែកផលចំណេញទៅឱ្យម្ចាស់ទុននិងប្រគល់ចំណែកផលចំណេញទៅឱ្យពួកអ្នកស្នងមរតករបស់អ្នកស្លាប់។ ហើយប្រសិនបើអ្នកស្លាប់បានផ្តាំផ្ញើទៅបុគ្គលណាម្នាក់នោះបុគ្គលនោះជាអ្នកទារបំណុល។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើពួកអ្នកស្នងមរតកចង់ទារបំណុលពួកគេនៅតែទទួលបានផលចំណេញតាមលក្ខខណ្ឌរបស់ឪពុកគេប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេបដិសេធមិនព្រមទារហើយទុកឱ្យម្ចាស់ទុនទារដោយខ្លួនឯងនោះពួកគេមិនបានអ្វីឡើយហើយផលចំណេញទាំងអស់ត្រូវធ្លាក់ទៅលើម្ចាស់ទុនវិញ! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើចំណែកផលចំណេញរបស់ពួកគេអាចផ្ទេរទៅឱ្យម្ចាស់ទុនយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលវាជាសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ឪពុកពួកគេតាំងពីមុនពេលស្លាប់និងជាមរតកស្របច្បាប់របស់ពួកគេក្រោយពេលឪពុកស្លាប់នោះ? នេះជាសិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិដែលមិនអាចមោឃភាពបានឡើយទោះជាអ្នកដែលទារបំណុលជាម្ចាស់ទុនឬអ្នកដទៃក៏ដោយ! ផ្ទុយទៅវិញប្រសិនបើមានទំនាស់គេត្រូវចាត់តាំងអ្នកទទួលបន្ទុកឱ្យទារបំណុលដោយចំណាយចេញពីកេរមរតករបស់អ្នកស្លាប់ពីព្រោះប្រសិនបើគាត់នៅរស់គាត់ក៏ត្រូវបង្ខំឱ្យទារបំណុលនោះដែរ។

ជំពូក៖ ការលក់ទំនិញដោយជំពាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះនិងវិធាននៃការធានាខូចខាត។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ជនណាដែលទទួលប្រាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយបានលក់ទំនិញដោយជំពាក់កំណត់ពេលនោះការលក់របស់គាត់គឺមានសុពលភាពស្របច្បាប់ហើយគាត់មិនត្រូវធានាការខូចខាតឡើយលើកលែងតែម្ចាស់ទុនបានហាមឃាត់ការលក់ជំពាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ប្រសិនបើបានហាមឃាត់ហើយគាត់នៅតែលក់ជំពាក់នោះគាត់ត្រូវតែធានាការខូចខាត។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់លក់ជំពាក់នោះគាត់ត្រូវតែធានាការខូចខាតជាដាច់ខាត។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលប្រាក់ត្រូវបានប្រគល់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះដោយមិនបានបញ្ជាក់កម្រិតអ្វីឡើយនោះការជួញដូរដោយការជំពាក់តាមទំនៀមទម្លាប់ទីផ្សារគឺជាផ្នែកមួយនៃការជួញដូរជាធម្មតារបស់ពួកឈ្មួញ។ ប្រសិនបើម្ចាស់ទុនចង់ហាមឃាត់ការជំពាក់គាត់ត្រូវតែបញ្ជាក់ឱ្យបានច្បាស់លាស់។