ភស្តុតាងឆ្លើយតបអ្នកក្រុងម៉ាឌីណះ

ជំពូក៖ អ្នកគ្រប់គ្រងបំពានបម្រាមលក់ជំពាក់និងការបរិច្ចាគផលចំណេញមិនស្របច្បាប់។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ ខាលីដអ៊ីប៊នអាប់ឌុលឡោះបានប្រាប់យើងពីអាល់មូហ្គីរ៉ោះអាល់ដាប់ប៊ីពីអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់ណាខ៖អីអំពីបុរសម្នាក់ដែលប្រគល់ប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះហើយបានហាមឃាត់ការលក់ជំពាក់ស្រាប់តែអ្នកគ្រប់គ្រងនៅតែលក់ជំពាក់៖ អ៊ីប្រាហ៊ីមបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "ប្រសិនបើម្ចាស់ទុនចង់គាត់ទាមទារឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងធានាការខូចខាតហើយឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងយកផលចំណេញរបស់ខ្លួនទៅបរិច្ចាគជាទាន"។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដូចគ្នានេះដែរយើងវិនិច្ឆ័យថា៖ នៅពេលដែលអ្នកគ្រប់គ្រងបំពានអ្វីដែលគេបានបង្គាប់ឬអ្វីដែលគេបានហាមឃាត់នោះគាត់ត្រូវតែធានាការខូចខាតដើមទុនហើយទោះបីជាផលចំណេញកើតឡើងដោយសារការធានារបស់គាត់ក៏ដោយក៏យើងពេញចិត្តឱ្យគាត់យកចំណែកផលចំណេញរបស់គាត់ទៅបរិច្ចាគជាទានសប្បុរសធម៌ដោយមិនត្រូវយកមកបរិភោគឡើយពីព្រោះវាបានមកពីអំពើបំពានបម្រាម។

ជំពូក៖ អ្នកគ្រប់គ្រងមូដ្វារ៉ាបះរួមដំណេកជាមួយទាសីហើយអះអាងពីគភ៌។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកគ្រប់គ្រងទិញទាសីម្នាក់ដោយប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះរួចរួមដំណេកជាមួយនាងហើយនាងមានគភ៌ហើយគាត់អះអាងថាកូននោះជាកូនរបស់គាត់ខណ៖ដែលប្រាក់ទុនកំពុងខ្វះខាត៖ គេត្រូវពិនិត្យមើលតម្លៃទាសីនៅថ្ងៃដែលនាងមានគភ៌៖ ប្រសិនបើនៅក្នុងប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះមានផលចំណេញលើសពីដើមទុននោះនាងក្លាយជាអ៊ុម្មុវ៉ាឡាត់ (Umm Walad - មាតានៃកូនរបស់គាត់ដែលមិនអាចលក់ដូរបាន) ហើយអ្នកគ្រប់គ្រងត្រូវពិន័យសងដើមទុនឱ្យម្ចាស់ទុនវិញពេញលេញព្រមទាំងចំណែកផលចំណេញ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគ្មានផលចំណេញលើសពីដើមទុននៅថ្ងៃដែលនាងមានគភ៌ទេនោះនាងមិនក្លាយជាអ៊ុម្មុវ៉ាឡាត់ឡើយគឺនាងត្រូវយកទៅលក់ដើម្បីឱ្យម្ចាស់ទុនទូទាត់ដើមទុនរបស់គាត់វិញហើយទង្វើរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងមិនមានសុពលភាពឡើយ។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើគាត់មានទ្រព្យគេយកតម្លៃទាសីចេញពីទ្រព្យរបស់គាត់ប៉ុន្តែបើគាត់គ្មានទ្រព្យគេយកទាសីនោះទៅលក់ដើម្បីទូទាត់ដើមទុន។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ពាក្យសម្ដីរបស់អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះនេះគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់ស៊ីសង្វាក់គ្នាឡើយ៖ ប្រសិនបើស្ថានភាពសេរីភាព (អ៊ុម្មុវ៉ាឡាត់) កើតមានលើនាងគឺនាងមិនអាចលក់បានដាច់ខាតទោះជាគាត់មានឬក្រហើយប្រសិនបើគ្មានស្ថានភាពសេរីភាពកើតលើនាងទេនាងត្រូវតែយកទៅលក់ទោះជាគាត់មានឬក្រដូចគ្នា!

ជំពូក៖ ឋាន៖គតិយុត្តិរបស់អ៊ុម្មុវ៉ាឡាត់នៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិមូដ្វារ៉ាបះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើការរំដោះសេរីភាពនិងឋាន៖ជាអ៊ុម្មុវ៉ាឡាត់បានកើតឡើងដោយសារការទទួលស្គាល់កូនក្នុងផ្ទៃរបស់នាងឬក៏នាងនៅតែជាទាសីធម្មតាដដែល? ចាំបាច់ត្រូវតែជ្រើសយកការណ៍ពិតណាមួយក្នុងចំណោមរឿងទាំងពីរនេះ។ ប្រសិនបើស្ថានភាពជាអ៊ុម្មុវ៉ាឡាត់បានកើតឡើងនោះនាងមិនត្រូវយកទៅលក់ដាច់ខាតទោះជាគាត់ជាអ្នកមានទ្រព្យឬជាជនទុគ៌តក៏ដោយហើយប្រសិនបើនាងនៅតែជាទាសីដដែលនោះនាងត្រូវតែយកទៅលក់ដើម្បីទូទាត់បំណុលទោះជាគាត់ជាអ្នកមានទ្រព្យឬជាជនទុគ៌តដូចគ្នា។

ជំពូក៖ ការប្រគល់ទុនមូដ្វារ៉ាបះដោយឱ្យអនុវត្តតាមការវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់និងការបន្ថែមប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួន។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលប្រគល់ប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះហើយបានប្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រងថា៖ "ចូរអនុវត្តតាមការវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកចុះ" ស្រាប់តែអ្នកគ្រប់គ្រងបានទិញទំនិញដោយបន្ថែមប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់ចូល៖ អ្នកគ្រប់គ្រងគឺជាដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករជាមួយម្ចាស់ទុនក្នុងផលចំណេញនិងការខាតបង់តាមសមាមាត្រពិតប្រាកដនៃប្រាក់ដែលគាត់បានបន្ថែមពីខ្លួនគាត់។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ម្ចាស់ទុនមានជម្រើស៖ បើចង់គាត់យកទំនិញទាំងអស់ហើយសងប្រាក់ដែលអ្នកគ្រប់គ្រងបានបន្ថែមហើយបើគាត់មិនព្រមទេពួកគេទើបក្លាយជាដៃគូភាគហ៊ុន។

ជំពូក៖ កម្មសិទ្ធិរួមតាមសមាមាត្រក្នុងការទិញចម្រុះនិងការបដិសេធជម្រើសរបស់អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើម្ចាស់ទុនអាចមានសិទ្ធិជ្រើសរើសយកទំនិញទាំងអស់យ៉ាងដូចម្តេចកើត? តើអ្នកគ្រប់គ្រងមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យទិញមួយចំណែក (ពាក់កណ្តាលឬមួយភាគបី) នៃទំនិញដោយប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះទេឬអី? កាលណាការណ៍នេះអនុញ្ញាតដោយឥតសង្ស័យហើយគាត់បានទិញទំនិញដោយផ្គុំប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះនិងប្រាក់ផ្ទាល់ខ្លួននោះគាត់មិនបានបំពានអ្វីទាល់តែសោះ! គាត់គ្រាន់តែទិញចំណែកមួយសម្រាប់មូដ្វារ៉ាបះនិងចំណែកមួយទៀតសម្រាប់ខ្លួនគាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះផលចំណេញនិងការខាតបង់ត្រូវបែងចែកតាមសមាមាត្រនៃទុនរបស់ពួកគេដោយគ្មានការធានាខូចខាតឡើយហើយម្ចាស់ទុនគ្មានសិទ្ធិរឹបអូសយកចំណែករបស់អ្នកគ្រប់គ្រងឡើយ។

ជំពូក៖ ការប្រគល់ទុនមូដ្វារ៉ាបះបន្តទៅឱ្យតតិយជនដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលប្រគល់ប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះដោយមិនបានអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងអនុវត្តតាមការវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់ឬប្រគល់បន្តឡើយស្រាប់តែអ្នកគ្រប់គ្រងបានយកប្រាក់នោះទៅប្រគល់បន្តឱ្យបុរសម្នាក់ទៀតធ្វើមូដ្វារ៉ាបះ៖ នោះអ្នកគ្រប់គ្រងទីមួយត្រូវធានាការខូចខាតដើមទុនជូនម្ចាស់ទុនទោះជាចំណេញឬខាតក៏ដោយ។ ប្រសិនបើមានផលចំណេញនោះផលចំណេញត្រូវបែងចែករវាងអ្នកគ្រប់គ្រងទីមួយនិងអ្នកគ្រប់គ្រងទីពីរតាមលក្ខខណ្ឌរបស់ពួកគេប៉ុន្តែអ្នកគ្រប់គ្រងទីមួយត្រូវតែយកចំណែកផលចំណេញរបស់ខ្លួនទៅបរិច្ចាគជាទានពីព្រោះគាត់បានធានាដោយសារតែអំពើបំពានចំណែកម្ចាស់ទុនមិនទទួលបានផលចំណេញឡើយពីព្រោះគាត់ទទួលបានការធានាដើមទុនរួចហើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើមានចំណេញម្ចាស់ទុនទទួលបានចំណែកផលចំណេញតាមកិច្ចសន្យាហើយអ្នកធ្វើការទទួលបានចំណែករបស់ខ្លួនពីចំណែកដែលនៅសល់! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើអ្នកគ្រប់គ្រងទីមួយត្រូវធានាដើមទុនជូនម្ចាស់ទុនផងហើយម្ចាស់ទុននៅតែទទួលបានផលចំណេញទៀតយ៉ាងដូចម្តេចកើត? កាលណាការធានាដើមទុនត្រូវធ្លាក់លើកូនបំណុលសម្រាប់ម្ចាស់ទុននោះសិទ្ធិលើផលចំណេញរបស់ម្ចាស់ទុនត្រូវមោឃភាពហើយ! រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានហាមឃាត់ការយកផលចំណេញដោយគ្មានការធានាការខូចខាត (រីបហុម៉ាឡាំយ៉ាត់ម៉ាន់)។

ជំពូក៖ ថ្លៃឈ្នួលដឹកជញ្ជូននិងបំណុលដឹកជញ្ជូនក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលទទួលប្រាក់មូដ្វារ៉ាបះបានទិញទំនិញដោយប្រាក់ទាំងអស់រួចដឹកជញ្ជូនទៅកាន់ទីក្រុងពាណិជ្ជកម្មមួយប៉ុន្តែទំនិញនោះលក់មិនដាច់ហើយដោយខ្លាចខាតបង់គាត់ក៏បានជួលគេដឹកជញ្ជូនបន្តទៅកាន់ទីក្រុងមួយទៀតដោយជំពាក់ថ្លៃឈ្នួលហើយទំនិញនោះលក់ខាតបង់រហូតដល់ថ្លៃឈ្នួលដឹកជញ្ជូនបានលេបត្របាក់ដើមទុនទាំងអស់៖ អ្នកគ្រប់គ្រងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត (មូថាតាវវិអ៍) ក្នុងការបង្កើតបំណុលថ្លៃឈ្នួលដឹកជញ្ជូននេះគាត់គ្មានសិទ្ធិទារពីម្ចាស់ទុនឬទារពីថ្លៃទំនិញឡើយពីព្រោះគាត់បានបង្កើតបំណុលដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ទុន។ ប្រសិនបើគាត់បានទុកប្រាក់ដើមទុនមួយចំណែកសម្រាប់បង់ថ្លៃឈ្នួលដឹកជញ្ជូននោះទើបជាការអនុញ្ញាតប៉ុន្តែការដែលគាត់ទិញទំនិញអស់ពីដើមទុនរួចបង្កើតបំណុលដឹកជញ្ជូនគឺគាត់បានបង្កើតបំណុលលើខ្លួនគាត់ផ្ទាល់។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើតម្លៃលក់ទំនិញគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បង់ថ្លៃឈ្នួលគេបង់ចេញពីវាហើយបើនៅសល់បំណុលឈ្នួលគឺធ្លាក់លើអ្នកគ្រប់គ្រងហើយម្ចាស់ទុនមិនត្រូវជាប់ពាក់ព័ន្ធឡើយ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ម្ចាស់ទុនគ្រាន់តែបង្គាប់ឱ្យគាត់ជួញដូរដោយដើមទុនរបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះគាត់មិនបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតបំណុលឡើយ។ នៅពេលដែលអ្នកគ្រប់គ្រងប្រើប្រាស់ដើមទុនអស់ហើយទៅបង្កើតបំណុលដឹកជញ្ជូនគឺគាត់បង្កើតបំណុលលើខ្លួនគាត់ផ្ទាល់។ ប្រសិនបើគាត់ចង់ដឹកជញ្ជូនទំនិញគាត់គួរតែលក់ទំនិញមួយចំណែករួចយកប្រាក់នោះទៅបង់ថ្លៃឈ្នួលដឹកជញ្ជូនដោយមិនត្រូវបង្កើតបំណុលនោះឡើយ។

...គាត់មិនត្រូវបានម្ចាស់ដើមទុនបង្គាប់ឱ្យបង្កើតបំណុលនោះឡើយ។ ជំពូក៖ វិវាទរវាងម្ចាស់ទុននិងអ្នកប្រកបអាជីវកម្មលើចំណែកផលចំណេញ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានប្រគល់ប្រាក់ទៅឱ្យបុរសម្នាក់ទៀតក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយគាត់បានជួញដូររហូតទទួលបានផលចំណេញរួចអ្នកគ្រប់គ្រងពលកម្ម (អាមីល) បានពោលថា៖ «ខ្ញុំបានធ្វើកិច្ចការជាមួយលោកដោយលក្ខខណ្ឌថាខ្ញុំទទួលបានពីរភាគបី» ចំណែកម្ចាស់ទុនបានពោលថា៖ «ខ្ញុំបានផ្ដល់កិច្ចសន្យាគីរ៉ាដដល់អ្នកដោយលក្ខខណ្ឌថាអ្នកទទួលបានពាក់កណ្តាល»៖ ការសម្រេចដែលត្រូវយកជាផ្លូវការគឺសម្តីរបស់ម្ចាស់ទុនអមដោយការស្បថពីព្រោះដើមទុនគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ហើយផលចំណេញក៏ជាផលចំណេញកើតចេញពីទ្រព្យរបស់គាត់ដូច្នេះសម្តីរបស់គាត់មានទម្ងន់ត្រឹមត្រូវជាង។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ការសម្រេចដែលត្រូវយកជាផ្លូវការគឺសម្តីរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងពលកម្មអមដោយការស្បថប្រសិនបើអ្វីដែលគាត់អះអាងនោះស្រដៀងគ្នានឹងកិច្ចសន្យាគីរ៉ាដទូទៅរបស់មនុស្សដែលមានឋាន៖ដូចគាត់និងស្របតាមទំនៀមទម្លាប់ដែលមនុស្សទូទៅអនុវត្ត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់អះអាងនូវរឿងខុសប្រក្រតីដែលមនុស្សទូទៅមិនធ្លាប់អនុវត្តលើកិច្ចសន្យានិងលក្ខខណ្ឌរបស់ពួកគេនោះគេមិនត្រូវជឿគាត់ឡើយហើយត្រូវបង្វែរទៅរកអត្រាផលចំណេញសមរម្យតាមទំនៀមទម្លាប់របស់បុគ្គលដែលមានលក្ខណ៖ប្រហាក់ប្រហែលនឹងគាត់ (គីរ៉ាឌុលមីសល់)។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើសម្តីរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងពលកម្មអាចយកជាផ្លូវការលើផលចំណេញនៃដើមទុនយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលគាត់បានទទួលស្គាល់ដោយខ្លួនឯងថា...

...វាជាផលចំណេញកើតចេញពីទ្រព្យរបស់អ្នកដទៃនោះ? ចូរពិចារណាមើល៍៖ ប្រសិនបើម្ចាស់ទុនពោលថា៖ «ខ្ញុំមិនបានប្រគល់វាជាកិច្ចសន្យាគីរ៉ាដឡើយគឺខ្ញុំគ្រាន់តែប្រគល់វាជាប៊ីដ្វាអាហ៍ (ទំនិញផ្ញើជួញដូរដោយមិនគិតកម្រៃ) ហើយមិនបានដាក់លក្ខខណ្ឌផ្ដល់ផលចំណេញអ្វីដល់គេឡើយ» រីឯភាគីម្ខាងទៀតពោលថា៖ «គាត់បានប្រគល់វាឱ្យខ្ញុំជាកិច្ចសន្យាគីរ៉ាដដោយកំណត់ពីរភាគបីសម្រាប់ខ្ញុំ» តើគេអាចជឿសម្តីរបស់អ្នកធ្វើការនោះកើតទេខណ៖ដែលគាត់បានសារភាពរួចហើយថាដើមទុនជាទ្រព្យរបស់ម្ចាស់ទុនហើយផលចំណេញក៏ជាផលចំណេញនៃទ្រព្យរបស់គាត់នោះ? គេមិនអាចជឿសម្តីរបស់គាត់ចំពោះការអះអាងបែបនេះឡើយ! ចូរពិចារណាមើល៍ទៀត៖ ចុះបើម្ចាស់ទុននិយាយថា៖ «អ្នកគ្រាន់តែជាកម្មករស៊ីឈ្នួលគ្រប់គ្រងប្រាក់ដោយកម្រៃឈ្នួល ១០ ឌៀរហាំក្នុងមួយខែ» រីឯអ្នកធ្វើការនិយាយថា៖ «ប្រាក់ទាំងអស់នៅជាមួយខ្ញុំជាកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយលោកបានសន្យាឱ្យផលចំណេញពីរភាគបីមកខ្ញុំ» តើគេអាចជឿសម្តីគាត់លើរឿងនោះបានទេ? រឿងនេះមិនគួរបង្កជាការស្រពេចស្រពិលដល់អ្នករាល់គ្នាឡើយដ្បិតទ្រព្យដើមនិងផលចំណេញជារបស់ម្ចាស់ទុនហើយការសម្រេចជាផ្លូវការគឺសម្តីរបស់ម្ចាស់ទុនអមដោយការស្បថចំពោះអ្វីដែលគាត់បានកំណត់ឱ្យអ្នកធ្វើការចំណែកភារកិច្ចបង្ហាញភស្តុតាងច្បាស់លាស់គឺធ្លាក់លើអ្នកធ្វើការ! ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ប្រគល់ប្រាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយអ្នកគ្រប់គ្រងទិញទំនិញរួចទើបដឹងថាប្រាក់ត្រូវបានគេលួច។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានប្រគល់ប្រាក់ទៅឱ្យបុរសម្នាក់ទៀតក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយគាត់បានទិញទំនិញរួចរាល់លុះពេលគាត់ទៅទូទាត់ប្រាក់ជូនអ្នកលក់គាត់ស្រាប់តែដឹងថាប្រាក់នោះត្រូវបានគេលួចបន្ទាប់ពីការទិញរួច៖ អ្នកគ្រប់គ្រងមូដ្វារ៉ាបះត្រូវត្រឡប់ទៅជួបម្ចាស់ដើមទុនវិញដើម្បីសុំប្រាក់មួយចំនួនស្មើគ្នានោះយកទៅទូទាត់ឱ្យអ្នកលក់ហើយទទួលយកទំនិញហើយទំនិញនោះនៅតែស្ថិតក្រោមកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះដដែល។ ប្រសិនបើមានផលចំណេញកើតឡើងនៅពេលបែងចែកនោះដើមទុនរបស់ម្ចាស់ទុនត្រូវបានគិតបញ្ចូលទាំងប្រាក់ដែលត្រូវគេលួចនិងប្រាក់ដែលបានផ្ដល់បន្ថែមលើកទីពីររួមបញ្ចូលគ្នាហើយគ្មានភាគីណាម្នាក់ទទួលបានចំណែកផលចំណេញឡើយរហូតទាល់តែម្ចាស់ទុនទទួលបានដើមទុនទាំងពីរកញ្ចប់នោះត្រឡប់មកវិញពេញលេញសិន។ លុះត្រាតែម្ចាស់ទុនទទួលបានដើមទុនទាំងពីរពេញលេញទើបប្រាក់ដែលនៅសល់ត្រូវបានចាត់ទុកជាផលចំណេញបែងចែករវាងពួកគេទាំងពីរតាមលក្ខខណ្ឌដើមនៃកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះពីព្រោះគ្មានផលចំណេញក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះឡើយរហូតទាល់តែម្ចាស់ទុនទទួលបានដើមទុនរបស់ខ្លួនពេញលេញ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ អ្នកទិញជាអ្នកទទួលខុសត្រូវបង់ថ្លៃទំនិញជូនអ្នកលក់។ រួចគេត្រូវប្រាប់ម្ចាស់ទុនថា៖ «ប្រសិនបើអ្នកចង់អ្នកអាចប្រគល់ប្រាក់ថ្លៃទំនិញឱ្យអ្នកធ្វើការហើយទំនិញនោះក្លាយជាគីរ៉ាដរវាងអ្នកទាំងពីរដូចប្រាក់មួយរយដំបូងដែរហើយបើអ្នកមិនចង់ទេអ្នកអាចរួចផុតពីទំនិញនោះ»។ ប្រសិនបើម្ចាស់ទុនប្រគល់ប្រាក់ថ្លៃទំនិញឱ្យអ្នកធ្វើការនោះវាក្លាយជាគីរ៉ាដតាមលក្ខខណ្ឌដើមហើយប្រសិនបើគាត់បដិសេធនោះទំនិញនោះធ្លាក់ជារបស់អ្នកធ្វើការតែម្នាក់ឯងហើយគាត់ត្រូវទទួលខុសត្រូវបង់ថ្លៃទំនិញនោះ! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើទំនិញនោះអាចធ្លាក់ជារបស់អ្នកធ្វើការតែម្នាក់ឯងយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលនៅថ្ងៃដែលគាត់ទិញគឺគាត់ទិញឱ្យម្ចាស់ទុនដោយប្រាក់របស់ម្ចាស់ទុនក្នុងលក្ខខណ្ឌគីរ៉ាដនោះ? ម្ចាស់ទុនជាអ្នកបង្គាប់ឱ្យទិញដូច្នេះគាត់មានកាតព្វកិច្ចដោះទាល់លើអ្វីដែលគាត់បានបង្គាប់។ អ្នកគ្រប់គ្រងពុំបានប្រព្រឹត្តការរំលោភទំនុកចិត្តណាមួយដែលតម្រូវឱ្យគាត់ត្រូវចេញប្រាក់ទូទាត់ពីហោប៉ៅខ្លួនឯងឡើយគឺគាត់ទិញឱ្យម្ចាស់ទុន។ ហេតុនេះម្ចាស់ទុនត្រូវតែទូទាត់ថ្លៃទំនិញហើយកិច្ចសន្យានៅតែជាមូដ្វារ៉ាបះដដែលដោយគ្រាន់តែដើមទុនសរុបគឺប្រាក់ទាំងពីរបញ្ចូលគ្នា។ តើអ្នកគ្រប់គ្រងបានធ្វើលើសពីបញ្ជាឬទេ? ទេ! តើធ្លាប់មាននរណាម្នាក់បង្គាប់ឱ្យទិញរបស់អ្វីមួយហើយនៅពេលអ្នកទទួលបញ្ជាបានទិញត្រឹមត្រូវតាមបញ្ជាតើរបស់នោះមិនក្លាយជារបស់អ្នកបង្គាប់ទេឬ?

រឿងនេះមិនគួរបង្កជាការភាន់ច្រឡំដល់អ្នករាល់គ្នាឡើយ! ចូរពិចារណាមើល៍បុរសម្នាក់ដែលបានប្រគល់ប្រាក់ ១០០ ឌៀរហាំឱ្យតំណាងរបស់ខ្លួនហើយបង្គាប់ឱ្យទិញស្រីបម្រើម្នាក់ជាក់លាក់។ គាត់បានទិញនាងរួចហើយស្រាប់តែបាត់បង់ប្រាក់នោះមុនពេលប្រគល់ជូនអ្នកលក់៖ តើអ្នកបង្គាប់អាចបដិសេធមិនអនុវត្តហើយទម្លាក់ការខាតបង់តិចឬច្រើនលើតំណាងដែលគ្មានតម្រូវការផ្ទាល់ខ្លួនលើស្រីបម្រើនោះកើតទេ? នេះជារឿងច្បាស់ក្រឡែតដែលមិនត្រូវមើលរំលងឡើយ៖ គ្មានបន្ទុកបំណុលណាមួយធ្លាក់លើតំណាងឡើយប៉ុន្តែតំណាងត្រូវទៅយកប្រាក់ថ្លៃទិញពីអ្នកបង្គាប់យកទៅទូទាត់ឱ្យអ្នកលក់ទទួលយកស្រីបម្រើហើយប្រគល់នាងជូនទៅអ្នកបង្គាប់។ ជំពូក៖ សម្ភារ៖កំប៉ិកកំប៉ុកដែលនៅសេសសល់ក្រោយការរំលាយកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីដៃគូមូដ្វារ៉ាបះទាំងពីររូបដែលបានទូទាត់គណនីនិងរំលាយកិច្ចសន្យាប៉ុន្តែនៅសល់ក្នុងដៃរបស់អ្នកគ្រប់គ្រងនូវប្រដាប់ប្រដាប្រើប្រាស់ការងារដូចជាថង់ទឹកចាស់ក្រណាត់ចាស់ឬរបស់របរប្រហាក់ប្រហែលនោះ៖ របស់ទាំងអស់នោះមិនថាជារបស់កំប៉ិកកំប៉ុកឬមិនកំប៉ិកកំប៉ុកឡើយសុទ្ធតែជាទ្រព្យសម្បត្តិនៃកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះមិនអាចទុករបស់ណាមួយឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងដោយឥតគិតថ្លៃឡើយ...

...គ្មានអ្វីអាចទុកឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងបានឡើយ។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើជារបស់កំប៉ិកកំប៉ុកដែលគ្មានតម្លៃសំខាន់ទេនោះវាជារបស់អ្នកធ្វើការ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានភាពខុសគ្នារវាងរបស់កំប៉ិកកំប៉ុកនិងរបស់មិនកំប៉ិកកំប៉ុកឡើយ។ ប្រសិនបើអ្នកធ្វើការមានសិទ្ធិលើរបស់កំប៉ិកកំប៉ុកគាត់ក៏គប្បីមានសិទ្ធិលើរបស់មិនកំប៉ិកកំប៉ុកដែរហើយប្រសិនបើគាត់គ្មានសិទ្ធិលើរបស់មិនកំប៉ិកកំប៉ុកទេនោះទាំងរបស់កំប៉ិកកំប៉ុកនិងមិនកំប៉ិកកំប៉ុកមានឋាន៖ស្មើគ្នាក្នុងទិដ្ឋភាពច្បាប់! សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់មូស្លីមម្នាក់មិនត្រូវរលាយបាត់បង់ឡើយទោះជារបស់នោះកំប៉ិកកំប៉ុកយ៉ាងណាក៏ដោយកាលណាគាត់មានតម្រូវការលើវាគឺត្រូវតែសងត្រឡប់ទៅវិញទាំងអស់ទាំងតិចទាំងច្រើន។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានកាត់ក្តីលើរឿងនេះដោយអនុវត្តតាមការមើលរំលងដោយមិនចង់ពិនិត្យលើរបស់តិចតួចតែបែរជាពិនិត្យលើរបស់ច្រើន។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងសេចក្តីពិតនិងយុត្តិធម៌គ្មានភាពខុសគ្នារវាងតិចនិងច្រើនឡើយហើយជួនកាលរបស់តិចតួចមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងចំពោះម្ចាស់របស់វាដែលកំពុងខ្វះខាតច្រើនជាងរបស់របរដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅក្នុងដៃរបស់អ្នកដទៃដែលគ្មានសេចក្តីត្រូវការលើវាទៅទៀត! ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ប្រគល់ប្រាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយអ្នកគ្រប់គ្រងទិញទំនិញម្ចាស់ទុនបង្គាប់ឱ្យលក់រីឯអ្នកគ្រប់គ្រងបដិសេធ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានប្រគល់ប្រាក់ឱ្យបុរសម្នាក់ក្នុងកិច្ចសន្យាមូដ្វារ៉ាបះហើយគាត់បានទិញទំនិញដោយប្រាក់នោះរួចម្ចាស់ដើមទុនបង្គាប់ថា «ចូរលក់វាទៅ» តែអ្នកគ្រប់គ្រងតបវិញថា «ខ្ញុំមិនទាន់ឃើញឱកាសចំណេញក្នុងការលក់នៅឡើយទេ» ហើយពួកគេបានកើតវិវាទលើរឿងនេះ៖ អ្នកគ្រប់គ្រងត្រូវតែបង្ខំឱ្យលក់ទំនិញនោះទោះបីជាគាត់មើលឃើញឱកាសលក់ឬមិនឃើញក៏ដោយពីព្រោះម្ចាស់ដើមទុនមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការដកយកប្រាក់របស់ខ្លួនមកវិញហើយមិនទុកឱ្យទ្រព្យគាំងជាប់ឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ គេមិនត្រូវសម្រេចតាមការចង់បានរបស់ភាគីទាំងពីរឡើយប៉ុន្តែយើងត្រូវសាកសួរអ្នកជំនាញនិងអ្នកមានបទពិសោធន៍លើទំនិញនោះប្រសិនបើពួកគេយល់ឃើញថាជាឱកាសលក់នោះត្រូវបង្ខំឱ្យលក់ទំនិញនោះហើយបើពួកគេយល់ឃើញថាគួរទុកសិននោះត្រូវរក្សាទុកទំនិញនោះសិន។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចុះតើអាចរក្សាទុកទំនិញនោះយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលម្ចាស់ទុនមានបំណងដកយកប្រាក់របស់គាត់មកវិញនោះ? ចូរពិចារណាមើល៍ប្រសិនបើអ្នកជំនាញមើលមិនឃើញឱកាសលក់អស់រយ៖ពេល ១០ ឆ្នាំឬ ២០ ឆ្នាំតើត្រូវទុកឱ្យទ្រព្យគាំងជាប់រហូតទាល់តែឃើញឱកាសលក់ដូច្នោះឬនៅពេលដែលម្ចាស់ទុនទាមទារចង់លក់នោះ? នេះគឺជាទីបញ្ចប់នៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)មូដ្វារ៉ាបះ (Kitab អាល់-Mudarabah) ហើយការសរសើរទាំងឡាយជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូល។

ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់។ ផ្នែកផ្ដើមនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហាប់ស៍ (Kitab អាល់-Habs - មូលនិធិទ្រព្យវ៉ាហ្កាហ្វនិងការបង្កើតទ្រព្យសប្បុរសធម៌អចិន្ត្រៃយ៍)។

ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់។ ផ្នែកផ្ដើមនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហាប់ស៍ (Kitab អាល់-Habs - មូលនិធិទ្រព្យវ៉ាហ្កាហ្វ)។ ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ពោលថា៖ «ផ្ទះរបស់ខ្ញុំជាហាប់ស៍សម្រាប់ជនរូបនោះ»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ពោលថា «ផ្ទះរបស់ខ្ញុំជាហាប់ស៍ (ទ្រព្យវ៉ាហ្កាហ្វ) សម្រាប់ជនរូបនោះនិងកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់គេមិនអាចលក់ហើយក៏មិនអាចយកជាមរតកបានឡើយ» នោះកិច្ចសន្យានេះគឺមោឃ៖ (បាទីល)។ បុគ្គលដែលបានធ្វើហាប់ស៍មានសិទ្ធិដកហូតមកវិញក្នុងពេលគាត់មានជីវិតហើយប្រសិនបើគាត់ទទួលមរណភាពផ្ទះនោះត្រូវធ្លាក់ជាមរតកសម្រាប់ទាយាទរបស់គាត់ចំណែកហាប់ស៍នោះត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ការណ៍នេះគឺអនុញ្ញាតស្របច្បាប់។ ប្រសិនបើកូនចៅទាំងអស់ដែលត្រូវបានកំណត់ឱ្យទទួលផលនោះផុតពូជអស់នោះផ្ទះនេះត្រូវវិលត្រឡប់ទៅរកញាតិជិតបំផុតរបស់បុគ្គលដែលបានធ្វើហាប់ស៍នោះដោយរក្សាស្ថានភាពជាហាប់ស៍ដដែលមិនអាចលក់មិនអាចជូនជាអំណោយនិងមិនអាចយកជាមរតកបានឡើយ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើហាប់ស៍នោះមានសុពលភាពសម្រាប់អ្នកទទួលយ៉ាងដូចម្តេចកើត? ប្រសិនបើពួកគេបានក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើវានោះទាយាទរបស់ពួកគេរមែងមានសិទ្ធិខ្ពស់បំផុតលើវាជាងអ្នកដទៃ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពួកគេមិនបានក្លាយជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិតើពួកគេអាចទៅលុបបំបាត់សិទ្ធិមរតករបស់ទាយាទម្ចាស់ដើមយ៉ាងដូចម្តេចកើតដោយគ្មានកម្មសិទ្ធិផ្ទេរមកពួកគេនោះ? លើសពីនេះតើវាអាចក្លាយជាហាប់ស៍សម្រាប់អ្នកដទៃដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានកំណត់ឈ្មោះពីដំបូងយ៉ាងដូចម្តេចនៅពេលដែលអ្នកទទួលផលដើមផុតពូជទៅនោះ? ប្រសិនបើម្ចាស់ដើមគ្រាន់តែផ្ដល់សិទ្ធិស្នាក់នៅ (ផលប្រយោជន៍) ដល់ពួកគេនោះនៅពេលពួកគេផុតពូជទៅកម្មសិទ្ធិគប្បីវិលត្រឡប់ជាមរតកជូនទាយាទរបស់ម្ចាស់ដើមវិញមិនមែនបន្តជាហាប់ស៍សម្រាប់អ្នកដទៃឡើយ! ចូរពិចារណាមើល៍៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ពោលថា «ផ្ទះរបស់ខ្ញុំនេះជាហាប់ស៍» ដោយមិនបានបញ្ជាក់ឈ្មោះបុគ្គលណាម្នាក់ដែលត្រូវទទួលតើការណ៍នោះមានសុពលភាពទេ? ពួកគេឆ្លើយថា «ទេផ្ទះនោះជាមរតកសម្រាប់ទាយាទរបស់គាត់»។ គេត្រូវតបទៅពួកគេវិញថា៖ ហេតុដូច្នេះហើយនៅពេលដែលគាត់ធ្វើហាប់ស៍សម្រាប់បុគ្គលជាក់លាក់ម្នាក់ហើយបុគ្គលនោះបានកាន់កាប់វាដោយអ្នករាល់គ្នាគ្រាន់តែចាត់ទុកវាជាហាប់ស៍លើគាត់ដោយមិនបានផ្ទេរកម្មសិទ្ធិលើតួផ្ទះនោះហើយលុះពេលបុគ្គលនោះស្លាប់ទៅផ្ទះនោះគប្បីត្រូវប្រគល់ត្រឡប់ជាមរតកវិញពីព្រោះវាត្រូវបានធ្វើហាប់ស៍សម្រាប់បុគ្គលជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះហើយនៅពេលបុគ្គលនោះស្លាប់វាប្រៀបដូចជាការធ្វើហាប់ស៍ដោយមិនបានបញ្ជាក់ឈ្មោះបុគ្គលជាក់លាក់ដូច្នោះដែរដូច្នេះវាត្រូវតែវិលត្រឡប់ជាមរតកសម្រាប់ទាយាទរបស់ម្ចាស់ដើម!

ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ផ្ដល់ផ្ទះរបស់ខ្លួនជាហាប់ស៍ដល់កូនពៅនិងកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់គេ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានធ្វើហាប់ស៍ផ្ទះរបស់ខ្លួនសម្រាប់កូនពៅនិងកូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់គេដោយមិនអាចលក់ឬជូនជាអំណោយឡើយហើយគាត់បានធ្វើការណ៍នេះក្នុងអំឡុងពេលមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរជិតស្លាប់ (មរ៉ាឌុលមៅត៍) ហើយទាយាទដទៃទៀតពុំបានយល់ព្រមលើរឿងនេះឡើយ៖ ហាប់ស៍នេះគឺមោឃ៖ (បាទីល) ហើយផ្ទះនោះត្រូវធ្លាក់ជាមរតកបែងចែករវាងទាយាទទាំងអស់របស់សព។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ផ្ទះនោះត្រូវក្លាយជាហាប់ស៍សម្រាប់ទាយាទទាំងអស់របស់គាត់ក្នុងកម្រិតមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិសរុបតាមសមាមាត្រនៃចំណែកមរតករបស់ពួកគេ! ប្រសិនបើទាយាទណាម្នាក់ស្លាប់មុនកូនពៅ (ដែលជាអ្នកត្រូវបានកំណត់ឱ្យទទួលហាប់ស៍) នោះទាយាទរបស់ជននោះត្រូវចូលកាន់តំណែងជំនួសតាមចំណែកមរតករបស់គេ។ លុះដល់ពេលដែលកូនៗរបស់កូនពៅនោះផុតពូជអស់នោះវានៅតែជាហាប់ស៍សម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយរបស់កូនពៅនោះជាពិសេសដោយមិនរាប់បញ្ចូលទាយាទឯទៀតនៃកូនៗដទៃរបស់ម្ចាស់ដើមឡើយ! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចុះតើផ្ទះនោះអាចក្លាយជាហាប់ស៍សម្រាប់ទាយាទទាំងអស់គ្នាក្នុងកម្រិតមួយភាគបីយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលម្ចាស់ដើមបានធ្វើហាប់ស៍សម្រាប់តែកូនប្រុសម្នាក់ប៉ុណ្ណោះនោះ? ចូរប្រាប់ខ្ញុំមើល៍៖ នៅពេលដែលគាត់ធ្វើហាប់ស៍សម្រាប់កូនប្រុសម្នាក់នោះនិងកូនចៅរបស់គេតើហាប់ស៍នោះមានសុពលភាពសម្រាប់គេទេ? ប្រសិនបើមានសុពលភាពសម្រាប់គេគ្មាននរណាម្នាក់អាចចូលរួមចំណែកជាមួយគេបានឡើយហើយប្រសិនបើគ្មានសុពលភាពទេនោះហាប់ស៍សម្រាប់គេត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖! ដូច្នេះវាគប្បីត្រូវវិលត្រឡប់ទៅជាស្ថានភាពដូចហាប់ស៍ដែលម្ចាស់មិនបានបញ្ជាក់ឈ្មោះអ្នកទទួលដូច្នោះដែរ—ពីព្រោះកាលណាអ្នកដែលត្រូវបានបញ្ជាក់ឈ្មោះត្រូវមោឃភាពនោះវាប្រៀបដូចជាគ្មានឈ្មោះអ្នកទទួលដូច្នោះឯង។ អ្នករាល់គ្នាខ្លួនឯងបានយល់ស្របថាប្រសិនបើម្ចាស់ហាប់ស៍មិនបានបញ្ជាក់ឈ្មោះអ្នកទទួលរហូតដល់គាត់ស្លាប់នោះហាប់ស៍ត្រូវមោឃ៖។ ប៉ុន្តែនៅទីនេះនៅពេលដែលអ្នកទទួលត្រូវបានមោឃភាពអ្នករាល់គ្នាបែរជាយកវាទៅចែកឱ្យទាយាទទាំងអស់តាមចំណែកមរតកទៅវិញ—ដែលនេះមានន័យថាអ្នករាល់គ្នាបានប្រែក្លាយហាប់ស៍ឱ្យទៅជាមរតក! ហេតុដូច្នេះហើយត្រូវតែលុបចោលហាប់ស៍នេះហើយបង្វែរទ្រព្យសម្បត្តិទៅជាមរតកតាមស្ថានភាពដើមវិញ!

ជំពូក៖ ការផ្ដល់ហាប់ស៍ដល់កូនចៅជំនាន់ចៅដែលមិនទាន់ចាប់កំណើតនៅថ្ងៃធ្វើហាប់ស៍។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានធ្វើហាប់ស៍នៅពេលជិតស្លាប់សម្រាប់កូនចៅជំនាន់ចៅរបស់ខ្លួនខណ៖ដែលកូនរបស់គាត់ពុំទាន់មានកូនសោះនៅថ្ងៃនោះ៖ ការណ៍នេះគឺមោឃ៖ (បាទីល) ពីព្រោះបណ្ដាំមរតក (វ៉ាស៊ីយ៉ះហ៍) មិនអាចធ្វើឡើងសម្រាប់បុគ្គលដែលមិនទាន់ត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងមិនទាន់មានវត្តមានលើលោកឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ គេត្រូវរក្សាទុកបណ្ដាំនោះចេញពីកម្រិតមួយភាគបីនៃទ្រព្យហើយរង់ចាំមើលថាតើចៅនឹងចាប់កំណើតឬទេប្រសិនបើកូនរបស់គាត់បង្កើតបានចៅនោះវានឹងក្លាយជាហាប់ស៍សម្រាប់កូនចៅជំនាន់ចៅតាមអ្វីដែលម្ចាស់បានកំណត់។ ហើយប្រសិនបើអស់សង្ឃឹមថាកូនរបស់គាត់នឹងមានកូនហើយនោះបណ្ដាំនេះត្រូវវិលត្រឡប់ទៅរកអ្នកធ្វើហាប់ស៍វិញឬទៅកាន់ទាយាទរបស់គាត់ប្រសិនបើគាត់បានស្លាប់ទៅ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកធ្វើហាប់ស៍មានបំណងដកហូតមកវិញក្នុងពេលគាត់មានជីវិតមុនពេលចៅចាប់កំណើតគាត់មានសិទ្ធិធ្វើបាន! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើហាប់ស៍អាចមានសុពលភាពលើបុគ្គលដែលមិនទាន់ចាប់កំណើតយ៉ាងដូចម្តេចកើត? កិច្ចសន្យាហាប់ស៍—ប្រសិនបើមានសុពលភាព—គឺមានសុពលភាពបានលុះត្រាតែក្នុងចំណោមអ្នកទទួលមានមនុស្សរស់នៅច្បាស់លាស់ដែលអាចកាន់កាប់ទ្រព្យនោះសម្រាប់ខ្លួនឯងនិងដៃគូរបស់គេ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមូលដ្ឋាននៃហាប់ស៍ធ្លាក់លើបុគ្គលដែលមិនអាចកាន់កាប់និងមិនទាន់ចាប់កំណើតសោះតើការណ៍នេះអាចអនុញ្ញាតយ៉ាងដូចម្តេចកើត? តើអ្នករាល់គ្នាអនុញ្ញាតវាដោយសារតែវាជាបណ្ដាំមរតកជិតស្លាប់ឬ? ចុះតើអ្នករាល់គ្នានឹងថាយ៉ាងណាចំពោះបុរសម្នាក់ដែលបានធ្វើបណ្ដាំប្រគល់កម្មសិទ្ធិផ្ទះទាំងស្រុងដល់ចៅៗរបស់គាត់ខណ៖ដែលកូនរបស់គាត់មិនទាន់មានកូនសោះ៖ តើបណ្ដាំនោះត្រូវពន្យារង់ចាំរហូតទាល់តែចៅចាប់កំណើតទើបប្រគល់ឱ្យគេឬមួយក៏បណ្ដាំនោះត្រូវមោឃ៖ ហើយធ្លាក់ជាមរតក? ប្រសិនបើការពន្យារង់ចាំនេះ...

...ដើម្បីរង់ចាំមើលថាតើចៅនឹងកើតមកឬមិនកើតមកនោះជារឿងមួយដែលគ្មានអ្នកប្រាជ្ញច្បាប់ណាម្នាក់ធ្លាប់បានបញ្ជូនបន្តឡើយថាបណ្ដាំមរតកមានសុពលភាពសម្រាប់មនុស្សដែលមិនទាន់ចាប់កំណើតនោះ! ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាពោលថាហាប់ស៍មិនដូចបណ្ដាំមរតកទេចុះតើហាប់ស៍មានសុពលភាពសម្រាប់មនុស្សដែលមិនទាន់ត្រូវបានបង្កើតមិនទាន់មានវត្តមាននិងគ្មាននរណាដឹងថានឹងកើតមកឬមិនកើតមកដោយរបៀបណាកាលណាគ្មានមនុស្សរស់នៅណាម្នាក់នៅជាមួយពួកគេដែលអាចទទួលសុពលភាពបាននោះ? ជំពូក៖ បុរសដែលគ្មានកូនសោះធ្វើហាប់ស៍ផ្ទះរបស់ខ្លួនសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ចៅ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលគ្មានកូនសោះបានធ្វើហាប់ស៍ផ្ទះរបស់ខ្លួនសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ចៅនាពេលអនាគត៖ ការណ៍នេះគឺមោឃ៖ (បាទីល) មិនថាពេលក្រោយមកគាត់មានកូនឬគ្មានកូនក៏ដោយហើយទោះបីជាកូនរបស់គាត់បង្កើតបានចៅក៏ដោយក៏ហាប់ស៍នេះនៅតែមោឃ៖ដដែល។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយអំពីបុរសដែលគ្មានកូនហើយបានធ្វើហាប់ស៍ផ្ទះរបស់ខ្លួនសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ចៅថា៖ គាត់មានសិទ្ធិដកហូតហាប់ស៍របស់គាត់មកវិញមុនពេលកូនចាប់កំណើតប៉ុន្តែនៅពេលកូនចាប់កំណើតហើយគាត់គ្មានសិទ្ធិដកហូតមកវិញឡើយហើយវាត្រូវស្ថិតនៅតាមការកំណត់របស់គាត់! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើគាត់អាចមានសិទ្ធិដកហូតមកវិញដរាបណាគាត់មិនទាន់មានកូនហើយបែរជាបាត់បង់សិទ្ធិដកហូតនៅពេលកូនចាប់កំណើតយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលគាត់មិនដែលបានធ្វើហាប់ស៍សម្រាប់កូនផ្ទាល់របស់គាត់ឡើយគឺគាត់ធ្វើសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ចៅនោះ? នៅពេលដែលចៅមិនទាន់ទាំងកើតផងតើការចាប់កំណើតរបស់កូនផ្ទាល់អាចមានឥទ្ធិពលអ្វីកាលណាកូននោះមិនមែនជាអ្នកទទួលផលតាំងពីដំបូងផងនោះ?!

ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ធ្វើហាប់ស៍ផ្ទះរបស់ខ្លួនសម្រាប់កូនៗ និងកូនចៅជំនាន់ចៅរបស់ខ្លួន។

ជំពូក៖ បុរសម្នាក់ផ្ដល់សេវាកម្មទាសករជាហាប់ស៍ដល់បុគ្គលម្នាក់រហូតដល់កាលកំណត់និងអាសើរស្ដីពីភាពមោឃ៖នៃហាប់ស៍គ្រួសារ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានធ្វើហាប់ស៍ទាសកររបស់ខ្លួនដល់បុរសម្នាក់រហូតដល់កាលកំណត់ហើយបានប្រគល់ទាសករនោះទៅឱ្យគេព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ទាសករ (ប្រាក់ចំណូលរកបាន) រួចក្រោយមកម្ចាស់ដើមក៏មានបំណងដកហូតទ្រព្យនោះមកវិញឬទាសករនោះបានរកប្រាក់ចំណូលបន្ថែមក្នុងអំឡុងពេលហាប់ស៍ហើយម្ចាស់មានបំណងដកហូតប្រាក់នោះមកវិញ៖ ម្ចាស់ដើមនៃទាសករមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការយកទាសករនិងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ទាសករនោះត្រឡប់មកវិញហើយហាប់ស៍ក្នុងករណីនេះគឺមោឃ៖ (បាទីល)។ អាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ ពុំបានអនុញ្ញាតឱ្យមានការធ្វើហាប់ស៍ (ការបង្កើតមូលនិធិវ៉ាហ្កាហ្វ) តាមទម្រង់ណាមួយឡើយលើកលែងតែក្នុងករណីតែមួយគត់៖ គឺក្នុងបណ្ដាំមរតកជិតស្លាប់ (វ៉ាស៊ីយ៉ះហ៍) ដោយបុគ្គលម្នាក់ធ្វើបណ្ដាំផ្ដល់សេវាកម្មពលកម្មរបស់ទាសករឬផ្ដល់សិទ្ធិស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះឬជិះសត្វជំនិះឬផលដំណាំពីដីស្រែចម្ការដល់បុគ្គលជាក់លាក់ណាម្នាក់ឬផ្ដល់ផលដំណាំដល់ជនក្រីក្រនិងជនកម្សត់ទុរគតប៉ុណ្ណោះដែលលោកបានអនុញ្ញាតក្នុងកម្រិតមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិសរុប។ ប៉ុន្តែក្រៅពីនោះលោកចាត់ទុកថាជាមោឃ៖ទាំងអស់! ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ការធ្វើហាប់ស៍ទាសករព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេគឺអនុញ្ញាតស្របច្បាប់សម្រាប់អ្នកទទួលផលហើយម្ចាស់ដើមគ្មានសិទ្ធិដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិនោះមកវិញឡើយដរាបណាទាសករនោះនៅរស់។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកទទួលផលទទួលបានតែសេវាកម្មពលកម្មប៉ុណ្ណោះមិនមែនជាម្ចាស់លើរូបកាយទាសករឡើយហើយប្រសិនបើទាសករនោះស្លាប់ដោយបន្សល់ទុកទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកទទួលផលសេវាកម្មគ្មានសិទ្ធិលើទ្រព្យនោះឡើយគឺទ្រព្យនោះត្រូវធ្លាក់ទៅម្ចាស់ដើមដែលបានធ្វើហាប់ស៍។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើម្ចាស់ដើមមិនអាចដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិនៃទាសកររបស់ខ្លួនយ៉ាងដូចម្តេចកើតខណ៖ដែលគាត់គ្រាន់តែផ្ដល់សេវាកម្មពលកម្មដល់អ្នកទទួលហើយអ្នកទទួលមិនមែនជាម្ចាស់លើរូបកាយនិងមិនមែនជាម្ចាស់លើទ្រព្យរបស់ទាសករនោះ? ពួកគេតបថា «ពីព្រោះទាសករត្រូវការទ្រព្យនោះដើម្បីចិញ្ចឹមកម្លាំងខ្លួនឯង»។ គេសួរពួកគេថា «ចុះតើទាសករជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យដើម្បីចិញ្ចឹមកម្លាំងខ្លួនឯងឬ?» ពួកគេតបថា «បាទ»។ គេសួរពួកគេបន្តថា «ចូរពិចារណាមើល៍ប្រសិនបើទ្រព្យរបស់ទាសករមានច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ដែលគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថាគ្រាន់តែមួយចំណែកតូចគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតគាត់ហើយគាត់មិនត្រូវការទ្រព្យទាំងអស់នោះទេតើគួរឃាត់ទុកប្រាក់មួយពាន់ឌៀរហាំដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិតគាត់ត្រឹមមួយឆ្នាំឬយ៉ាងណា? គេមិនត្រូវរារាំងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ទាសករពីម្ចាស់ដើមឡើយទោះបីជាហាប់ស៍នោះមានសុពលភាពក៏ដោយដ្បិតហាប់ស៍មានសុពលភាពត្រឹមតែសេវាកម្មពលកម្មប៉ុណ្ណោះមិនមែនលើរូបកាយនិងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ទាសករឡើយ!» មានអាសើរ (athar) ជាច្រើនត្រូវបានរាយការណ៍ស្របតាមអ្វីដែលអាប៊ូហាណីហ្វះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ហើយយើងមិនដែលដឹងថាអ្នករាល់គ្នាមានអាសើរណាមួយគាំទ្រទស្សន៖របស់អ្នកឡើយ។ ពួកគេឆ្លើយថា «មានអាសើររាយការណ៍ពីអាលី, អ៊ុមើរ, អ៊ីប៊្នុអ៊ុមើរនិងហ្សៃដ៍អ៊ីប៊្នុសាប៊ីត ﵃ ថាពួកគេបានធ្វើហាប់ស៍លើដីធ្លីរបស់ពួកគេ»។ គេតបទៅពួកគេវិញថា៖ «ការធ្វើហាប់ស៍របស់ឥស្សរជនទាំងនោះគឺជាការបរិច្ចាគទានអចិន្ត្រៃយ៍ (សូដាហ្កោះហ៍) សុទ្ធសាធសម្រាប់ជនក្រីក្រនិងជនកម្សត់ទុរគតដោយពួកគេបានបរិច្ចាគផលដំណាំក្នុងពេលពួកគេនៅមានជីវិតនិងក្រោយពេលពួកគេទទួលមរណភាព។ ការណ៍នេះចំពោះពួកយើងក៏អនុញ្ញាតស្របច្បាប់ដូចគ្នា៖ ជនណាដែលបានកំណត់ផលដំណាំនៃដីធ្លីរបស់ខ្លួនជាទានក្នុងពេលនៅរស់និងក្រោយពេលស្លាប់សម្រាប់ជនក្រីក្រនិងជនកម្សត់ទុរគតយើងអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើបានក្រោយពេលគាត់ស្លាប់ដូចដែលអ្នកដទៃអនុញ្ញាតដែរ។ ប៉ុន្តែចំពោះការធ្វើហាប់ស៍សម្រាប់តែកូនៗ និងកូនចៅជំនាន់ចៅ (វ៉ាហ្កាហ្វគ្រួសារ) និងសម្រាប់បុគ្គលដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យទទួលបណ្ដាំមរតក—ចូរអ្នករាល់គ្នានាំយកមកនូវហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)តែមួយមកមើល៍ដែលបញ្ជាក់ថាមានសហការីណាម្នាក់របស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ធ្លាប់បានធ្វើឱ្យដីធ្លីផ្ទះសម្បែងឬទាសកររបស់ខ្លួនជាហាប់ស៍ផ្ដាច់មុខសម្រាប់តែកូនៗ និងកូនចៅជំនាន់ចៅរបស់គេនោះ!» មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ពីមីសអើរអ៊ីប៊្នុគីដាមពីអាប៊ូអោនមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊្នុឧបៃឌីលឡោះអាល់សាក្វាហ្វីពីស៊ុរ៉ៃហ៍ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ធ្លាប់បានលក់ទ្រព្យហាប់ស៍ (ទ្រព្យវ៉ាហ្កាហ្វដែលខូចខាត)»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ យ៉ាកូបអ៊ីប៊្នុអ៊ីប្រាហ៊ីមបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងដោយពោលថា៖ អាត្វាអ៊ីប៊្នុអាល់សާއިបបានរៀបរាប់ប្រាប់យើងថា៖ យើងបានសួរលោកស៊ុរ៉ៃហ៍ ﵁ អំពីបុរសម្នាក់ដែលបានធ្វើផ្ទះរបស់ខ្លួនជាហាប់ស៍បន្តបន្ទាប់ពីកូនម្នាក់ទៅកូនម្នាក់ទៀតលោកបានតបថា៖ «ខ្ញុំគ្រាន់តែកាត់ក្តីប៉ុណ្ណោះខ្ញុំមិនមែនជាអ្នកចេញហ្វាត់វ៉ា (សេចក្តីសម្រេចច្បាប់) ឡើយ»។ នៅពេលដែលសំណួរត្រូវបានសួរឡើងវិញលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានហាប់ស៍ណាមួយអាចរារាំងចំណែកកាតព្វកិច្ចមរតកដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានកំណត់ឡើយ (ឡាហាប់សាអាន់ហ្វារ៉ាអ៊ីឌីលឡោះ)!» មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នករាយការណ៍ដ៏គួរឱ្យទុកចិត្តបានប្រាប់ខ្ញុំថា៖ អ៊ីប៊្នុឡាហ៊ីអាហ៍បានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំដោយពោលថា៖ បងប្រុសរបស់ខ្ញុំគឺអ៊ីសាអ៊ីប៊្នុឡាហ៊ីអាហ៍បានរៀបរាប់ប្រាប់ខ្ញុំដោយពោលថា៖ ខ្ញុំបានឮអ៊ីក្រីម៉ះពោលថា៖ ខ្ញុំបានឮអ៊ីប៊្នុអាប្បាស ﵄ មានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះស៊ូរ៉ាត់អាន់នីសាហើយបានបញ្ចុះច្បាប់មរតកកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងនោះរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានហាប់ស៍នៅក្នុងសាសនាឥស្លាមឡើយ (ឡាហាប់សាហ្វីល-ឥស្លាម)!» មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហ៊ូសៃមអ៊ីប៊្នុបាសៀរបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ មុត្វ័ររ៉ហ្វអ៊ីប៊្នុថ្វារីហ្វបានរាយការណ៍ពីអាល់កាស៊ីមអ៊ីប៊្នុអាប់ឌីរ៉ោះហ៊ីមអ៊ីប៊្នុអាប់ឌីលឡោះអ៊ីប៊្នុម៉ាស្សអ៊ូដបាននិយាយថា៖ អាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊្នុម៉ាស្សអ៊ូដ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានហាប់ស៍លើមាគ៌ារបស់អល់ឡោះឡើយលើកលែងតែសេះចម្បាំងឬអាវុធយុទ្ធភណ្ឌ»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ ហ៊ូសៃមបានរាយការណ៍ពីអ៊ីស្មាអែលអ៊ីប៊្នុអាប៊ីខាលីដពីអាល់ស៊ុអ៍ប៊ីដូចគ្នានេះដែរ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ពីហ៊ូសៃមពីអាល់មុហ្គីរ៉ោះពីអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់ណាខាយីដូចគ្នានេះដែរ។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ ស៊ុហ្វយ៉ានអ៊ីប៊្នុអ៊ុយៃណះបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីអាត្វាអ៊ីប៊្នុអាល់សާއިបបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានសួរស៊ុរ៉ៃហ៍ថា៖ «ឱអាប៊ូអ៊ុម៉ៃយ៉ះសូមផ្ដល់ការវិនិច្ឆ័យច្បាប់ដល់ខ្ញុំផង!» លោកបានតបថា៖ «ឱក្មួយប្រុសអើយខ្ញុំជាចៅក្រមមិនមែនជាអ្នកចេញហ្វាត់វ៉ាឡើយ»។ ខ្ញុំបានពោលថា៖ «អល់ឡោះជាសាក្សីខ្ញុំមិនមានបំណងប្តឹងផ្តល់អ្វីទេគឺមានបុរសម្នាក់ក្នុងភូមិរបស់យើងបានធ្វើផ្ទះរបស់គាត់ជាហាប់ស៍»។ អាត្វាបាននិយាយថា៖ ខ្ញុំបានឮលោកខណ៖ដែលលោកដើរចូលទៅខាងក្នុងដោយលោកបានប្រាប់បុរសម្នាក់ដែលនាំគូក្តីចូលមកថា៖ «ចូរប្រាប់បុរសនោះទៅថា៖ ពិតប្រាកដណាស់គ្មានហាប់ស៍ណាមួយអាចរារាំងចំណែកកាតព្វកិច្ចមរតកដែលអល់ឡោះបានកំណត់ឡើយ!» មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ សាឡាមអ៊ីប៊្នុស៊ូឡៃមអាល់ហាណាហ្វីបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីអាល់មុហ្គីរ៉ោះពីអ៊ីប្រាហ៊ីមបាននិយាយថា៖ គេធ្លាប់ពោលថា៖ «រាល់ហាប់ស៍ទាំងអស់ត្រូវផ្អែកលើចំណែកមរតករបស់អល់ឡោះលើកលែងតែសេះនិងអាវុធនៅលើមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ»។ នេះជាគោលការណ៍ដែលបណ្ដាអ្នកប្រាជ្ញច្បាប់និងអ្នកចេះដឹងនៅស្រុករបស់យើងប្រកាន់ខ្ជាប់ហើយអ្នកប្រាជ្ញច្បាប់បានរាយការណ៍បញ្ជូនបន្តគ្រប់ខ្សែស្រឡាយទាំងអស់។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ហាប់ស៍ដែលអនុញ្ញាតស្របច្បាប់ចំពោះពួកយើងគឺមានតែហាប់ស៍ណាដែលគោលដៅចុងក្រោយរបស់វាធ្លាក់ទៅលើជនក្រីក្រជនកម្សត់ទុរគតនិងអ្នកដំណើរដែលដាច់ស្បៀងប៉ុណ្ណោះហើយមិនវិលត្រឡប់ទៅជាមរតកជាដាច់ខាត។ នេះទើបជាការអនុញ្ញាតស្របច្បាប់ពីព្រោះវាជាទានសប្បុរសធម៌សុទ្ធសាធដូចជាទានសប្បុរសធម៌របស់លោកអ៊ុមើរ, អាលី, អ៊ីប៊្នុអ៊ុមើរនិងហ្សៃដ៍អ៊ីប៊្នុសាប៊ីត ﵃។

ក្នុងនាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មហាសប្បុរសមហាអាណិតស្រឡាញ់។ ផ្នែកផ្ដើមនៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស៊ុហ្វអះហ៍ (Kitab អាល់-Shuf'ah - បុព្វសិទ្ធិទិញអចលនទ្រព្យជាប់គ្នាជាអាទិភាព)។

រីឯអ្វីដែលត្រូវបានធ្វើហាប់ស៍លើកូនៗ ឬកូនចៅជំនាន់ចៅដែលគោលដៅចុងក្រោយរបស់វាមិនវិលត្រឡប់ទៅជាទានសប្បុរសធម៌សម្រាប់ជនក្រីក្រទេនោះវាជាមោឃ៖។ នេះគឺជាទីបញ្ចប់នៃគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហាប់ស៍ (Kitab អាល់-Habs) ហើយសូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្តដល់លោកម្ចាស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនិងសហការីរបស់លោកទាំងអស់។ ផ្នែកផ្ដើមនៃគម្ពីរស៊ុហ្វអះហ៍ (Kitab អាល់-Shuf'ah - បុព្វសិទ្ធិទិញអចលនទ្រព្យជាប់គ្នាជាអាទិភាព)។ ជំពូក៖ អ្នកដែលមានសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ុហ្វអះហ៍) ខ្ពស់បំផុតនិងវិសាលភាពរបស់វា។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានថ្លែងថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករនៅក្នុងផ្ទះមានសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ុហ្វអះហ៍) ខ្ពស់បំផុតជាងអ្នកដទៃទាំងអស់។ ប្រសិនបើគាត់បោះបង់សិទ្ធិនេះឬមិនមានដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករក្នុងផ្ទះទេនោះអ្នករួមផ្លូវដើរចេញចូលមានសិទ្ធិទិញមុនខ្ពស់បំផុតបន្ទាប់ពីដៃគូក្នុងផ្ទះ។ ប្រសិនបើគាត់បោះបង់ឬមិនមានអ្នករួមផ្លូវដើរទេនោះអ្នកជិតខាងដែលមានរបងផ្ទះជាប់គ្នាមានសិទ្ធិទិញមុនខ្ពស់បំផុតជាងអ្នកដទៃ។ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍ថា៖ សិទ្ធិទិញមុន (ស៊ុហ្វអះហ៍) អាចកើតមានបានតែលើអចលនទ្រព្យប៉ុណ្ណោះគឺដីធ្លីផ្ទះសម្បែងឬសំណង់អគារហើយគ្មានសិទ្ធិទិញមុនលើសត្វពាហន៖ ឬវត្ថុផ្សេងៗឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ សិទ្ធិទិញមុនមានតែលើទ្រព្យដែលមិនទាន់បានបែងចែកព្រំប្រទល់ប៉ុណ្ណោះលុះត្រាតែព្រំប្រទល់ត្រូវបានបោះបង្គោលនិងផ្លូវត្រូវបានបែងចែកដាច់ពីគ្នាទើបគ្មានសិទ្ធិទិញមុនទៀតឡើយ។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានរាយការណ៍នូវនិទានបទ (រីវ៉ាយ៉ាត់) តែមួយគត់សម្រាប់អ្វីដែលពួកគេអះអាងខណ៖ដែលអ្នកស្រុកអ៊ីរ៉ាក់បានរាយការណ៍នូវនិទានបទយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ មិនបានកាត់ក្តីផ្ដល់សិទ្ធិទិញមុនដល់អ្នកជិតខាងឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកអ៊ីរ៉ាក់បាននិយាយថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានកាត់ក្តីផ្ដល់សិទ្ធិទិញមុនដល់អ្នកជិតខាង! តើសម្តីមួយណាដែលសមគួរបំផុតក្នុងការទទួលយកនិងផ្ដល់សាក្សី៖ តើអ្នកដែលធ្វើសាក្សីថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មិនបានកាត់ក្តីបែបនេះ (ការបដិសេធអវត្តមាន) ឬអ្នកដែលធ្វើសាក្សីបញ្ជាក់ថារ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ពិតជាបានកាត់ក្តីបែបនេះ (ការបញ្ជាក់អត្ថិភាព)? គ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញឡើយថាអ្នកដែលធ្វើសាក្សីបញ្ជាក់ពីហេតុការណ៍ដែលបានកើតឡើងរមែងត្រូវបានទទួលយកជាអាទិភាពជាងអ្នកដែលគ្រាន់តែអះអាងថាហេតុការណ៍នោះមិនបានកើតឡើង! ហើយក្នុងចំណោមអាសើររបស់អ្នកស្រុកអ៊ីរ៉ាក់៖ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ អាប៊ូហាណីហ្វះបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីអាប់ឌុលការីមពីអាល់មីស្វារអ៊ីប៊្នុម៉ាខ្រម៉ះពីអាប៊ូរ៉ាហ្វៀក៍បាននិយាយថា៖ សាអ័ដបានផ្ដល់ផ្ទះមួយខ្នងរបស់គាត់ឱ្យទៅអាប៊ូរ៉ាហ្វៀក៍ដោយពោលថា៖ «ចូរអ្នកយកវាចុះពីព្រោះមានគេឱ្យតម្លៃថ្លៃជាងអ្វីដែលអ្នកផ្ដល់ឱ្យខ្ញុំទៅទៀតប៉ុន្តែអ្នកមានសិទ្ធិលើវាខ្ពស់បំផុតពីព្រោះខ្ញុំបានឮរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ ‹អ្នកជិតខាងមានសិទ្ធិទិញមុន (ស៊ុហ្វអះហ៍) ខ្ពស់បំផុត!›»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ អាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊្នុអាប់ឌីរ៉ោះហ៊ីមអ៊ីប៊្នុយ៉ាក់ឡាអ៊ីប៊្នុកាក់បអាល់សាក្វាហ្វីបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីអាំរ៉ូអ៊ីប៊្នុអាល់សារីដពីឪពុករបស់គាត់គឺអាល់សារីដអ៊ីប៊្នុស៊ូវ៉ៃដ៍បាននិយាយថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកជិតខាងមានសិទ្ធិទិញមុនខ្ពស់បំផុតលើបុព្វសិទ្ធិរបស់ខ្លួន!»។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ ស៊ុហ្វយ៉ានអ៊ីប៊្នុអ៊ុយៃណះបានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីអាំរ៉ូអ៊ីប៊្នុឌីណារពីអាប៊ូបាក្រអ៊ីប៊្នុហាហ្វស៍ពីស៊ុរ៉ៃហ៍បាននិយាយថា៖ លោកអ៊ុមើរអ៊ីប៊្នុអាល់ខាត់ថ្វອບ ﵁ បានផ្ញើសារលិខិតមកខ្ញុំថា «ចូរកាត់ក្តីផ្ដល់សិទ្ធិទិញមុនដល់អ្នកជិតខាងដែលមានរបងផ្ទះជាប់គ្នា» ហើយស៊ុរ៉ៃហ៍ធ្លាប់បានកាត់ក្តីផ្ដល់សិទ្ធិទិញមុនដល់បុរសម្នាក់នៅគូហ្វះប្រឆាំងនឹងបុរសម្នាក់នៅស្រុកសាម។ មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានរាយការណ៍ថា៖ ខាលីដអ៊ីប៊្នុអាប់ឌីលឡោះបានរាយការណ៍ពីអាប់ឌុលម៉ាលីកអ៊ីប៊្នុអាប៊ីស៊ូឡៃម៉ានពីអាត្វាអ៊ីប៊្នុអាប៊ីរ៉warming ពីចាបៀរអ៊ីប៊្នុអាប់ឌីលឡោះ ﵄ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកជិតខាងមានសិទ្ធិខ្ពស់បំផុតលើការទិញមុនរបស់គាត់គេត្រូវរង់ចាំគាត់សិនទោះបីជាគាត់អវត្តមានក៏ដោយប្រសិនបើផ្លូវដើរចេញចូលរបស់ពួកគេរួមគ្នាតែមួយ!»។ អាប៊ូហាណីហ្វះបានមានប្រសាសន៍អំពីបុគ្គលដែលទិញចំណែករួមគ្នាក្នុងដីធ្លីដោយបង់ប្រាក់ពន្យារពេលហើយដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករចង់ទិញយកដោយសិទ្ធិទិញមុន៖ ប្រសិនបើគាត់បង់សាច់ប្រាក់សុទ្ធភ្លាមៗ គាត់មានសិទ្ធិយកដោយសិទ្ធិទិញមុនប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ទាមទារបង់ពន្យារពេលដូចគេដែរហើយអ្នកលក់និងអ្នកទិញមិនព្រមផ្ទេរបំណុលមកលើគាត់ទេនោះគេត្រូវប្រាប់គាត់ថា «ចូរអ្នករង់ចាំរហូតដល់កាលកំណត់សិនលុះដល់កាលកំណត់ចូរបង់ប្រាក់ហើយទើបអនុវត្តសិទ្ធិទិញមុនចុះ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើអ្នកទាមទារសិទ្ធិទិញមុនជាអ្នកមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភនិងគួរឱ្យទុកចិត្តគាត់មានសិទ្ធិទិញមុនតាមតម្លៃនោះដោយពន្យារពេលដល់កាលកំណត់នោះប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់ជាមនុស្សមិនគួរឱ្យទុកចិត្តគេមិនផ្ដល់សិទ្ធិឱ្យគាត់ឡើយលុះត្រាតែគាត់នាំយកអ្នកធានាដែលមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភនិងគួរឱ្យទុកចិត្តដូចអ្នកទិញដើមមកធានា! មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើអាចបង្ខំអ្នកលក់និងអ្នកទិញឱ្យផ្ទេរបំណុលរបស់ពួកគេទៅលើបុគ្គលដែលពួកគេមិនពេញចិត្តយ៉ាងដូចម្តេចកើតទោះបីជាបុគ្គលនោះជាអ្នកមានទ្រព្យក៏ដោយ? តើអ្នករាល់គ្នាមិនដឹងទេឬថាមនុស្សម្នាក់អាចជាអ្នកមានទ្រព្យនៅថ្ងៃនេះប៉ុន្តែមុនពេលកាលកំណត់មកដល់គាត់អាចនឹងក្ស័យធននិងបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់? អ្នកលក់មិនដែលបានយល់ព្រមឱ្យបំណុលរបស់ខ្លួនធ្លាក់លើបុគ្គលនោះឡើយគឺគាត់យល់ព្រមតែជាមួយអ្នកទិញដើមប៉ុណ្ណោះ។ នេះគឺជាភាពអយុត្តិធម៌ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាបង្ខំគាត់ឱ្យទទួលបំណុលពីអ្នកដែលគាត់មិនពេញចិត្ត! ពួកគេលើកហេតុផលថា «ពីព្រោះគាត់ជាអ្នកមានទ្រព្យដូចអ្នកដែលបានទិញពីគាត់ដែរ»។ គេត្រូវតបទៅពួកគេវិញថា៖ ជួនកាលថ្ងៃនេះគាត់ជាអ្នកមានទ្រព្យដូចអ្នកទិញដើមមែនប៉ុន្តែថ្ងៃស្អែកគាត់អាចនឹងមិនដូចមុនទៀតឡើយ! អ្នកលក់មិនបានយល់ព្រមឱ្យបំណុលរបស់ខ្លួនពន្យារពេលលើបុគ្គលណាផ្សេងក្រៅពីអ្នកទិញដើមឡើយចុះតើអាចបង្ខំគាត់ឱ្យទទួលយកអ្នកដទៃយ៉ាងដូចម្តេចកើត?