ក្បួនកីឡាជិះសេះ និងការហ្វឹកហ្វឺនក្នុងឥស្លាម
ក្បួនកីឡាជិះសេះ និងការហ្វឹកហ្វឺនក្នុងឥស្លាម
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 167 ជំពូក។"
ចំណោមនោះមានអ្នកដែលរំអិលវាលើសន្លាក់មេដៃរបស់គេ។ និងមានអ្នកដែលរំអិលវាលើម្រាមចង្អុលរបស់គេ ដោយផ្អៀងមេដៃចេញពីព្រួញ។ និងមានអ្នកដែលលើកមេដៃរបស់គេ ហើយដាក់ម្រាមចង្អុលនៅក្រោមវា ហេតុនេះទើបវាក្លាយទៅជាដូចជាអ្នកចងលេខដប់បី រួចហើយព្រួញក៏រំអិលលើក្រចកមេដៃរបស់វា។ និងមានអ្នកដែលរំអិលវាលើចុងម្រាមដៃទាំងពីរ គឺម្រាមចង្អុល និងមេដៃ ហេតុនេះទើបវាក្លាយទៅជាដូចជាអ្នកចងលេខសាមសិប។ ដូច្នេះ អ្នកណាដែលរំអិលវាលើសន្លាក់មេដៃ នោះវាគឺជាកំហុសមួយចំពោះអ្នកជំនាញ ព្រោះវាមិនផុតពីការដែលស្លាបព្រួញនឹងវាយត្រូវវានៅទីនោះហើយធ្វើឱ្យរងរបួសនោះឡើយ ហើយពេលខ្លះព្រួញក៏វាយត្រូវវារហូតដល់ខូចម្រាមដៃរបស់គេ។ រីឯអ្នកដែលរំអិលវាលើម្រាមចង្អុលរបស់គេវិញ គឺវាប្រសើរជាងបន្តិចបើធៀបនឹងអ្នកទីមួយ ប៉ុន្តែទាំងពីរនេះគឺជាគោលគំនិតរបស់ពួកអ្នកដែលមានកម្រិតស្មើគ្នាក្នុងការកាន់ធ្នូរបស់ខ្លួន ហើយវាមិនល្អទាំងពីរនោះឡើយ។ រីឯអ្នកដែលរំអិលវាលើគល់ក្រចកនៃម្រាមដៃទាំងពីររបស់ខ្លួន គឺមេដៃ និងម្រាមចង្អុល ដូចជាអ្នកចងលេខសាមសិប នោះវាគឺជាគោលគំនិតកណ្តាល ហើយវាគឺជាគោលគំនិតដែលគួរឱ្យសរសើរបំផុត។ រីឯអ្នកដែលផ្អាកមេដៃរបស់ខ្លួន រួចរំអិលវាលើចុងក្រចកដូចជាអ្នកចងលេខដប់បី នោះវាគឺជាគោលគំនិតរបស់ពួកអ្នកបំផ្លែង ហើយវាគឺជាការអាក្រក់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះអ្នកកាន់វាធ្វើការបំផ្លែងការកាន់របស់ខ្លួនយ៉ាងខ្លាំង ហើយផ្អាកមេដៃរបស់ខ្លួន ប្រសិនបើគេផ្អៀងធ្នូរបស់ខ្លួនបន្តិច នោះព្រួញក៏ធ្លាក់ពីលើក្រចករបស់គេ ហើយវាគឺជារឿងអាក្រក់ក្នុងសង្គ្រាម ដែលស្ទើរតែមិនអាចត្រឹមត្រូវសម្រាប់គេក្នុងការបាញ់ដោយសារតែភាពលឿននៃការធ្លាក់ព្រួញរបស់គេ។ ការលើកឡើងអំពី [មូលហេតុ] នៃការហោះឡើងខ្ពស់នៃព្រួញទៅក្នុងអាកាស និងការធ្លាក់ចុះរបស់វា ព្រមទាំងភាពត្រឹមត្រូវចំគោលរបស់វា บรรดาអ្នកប្រាជ្ញក្នុងចំណោមពួកអ្នកបាញ់ធ្នូបានមានទស្សនៈខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្នុងរឿងនេះ ហើយយើងនឹងលើកយកនូវពាក្យសម្តីរបស់ពួកគេ និងអ្វីដែលមាននៅក្នុងនោះ រួចហើយយើងនឹងពន្យល់អំពីភាពត្រឹមត្រូវក្នុងចំណោមនោះ។ ដូច្នេះ ក្រុមមួយបាននិយាយថា ផ្លូវរបស់ព្រួញនៅពេលដែលវាចេញពីទ្រូងធ្នូ គឺវាត្រូវកាត់អ្វីដែលនៅចន្លោះវានិងគោលដៅក្នុងបន្ទាត់ស្របគ្នា ដោយគ្មានការឡើងខ្ពស់ និងគ្មានការធ្លាក់ចុះ ផ្ទុយទៅវិញគឺស្របគ្នាទៅនឹងទីតាំងដែលវាបានចេញមក។ ដូច្នេះ នៅពេលដែលយើងបានឃើញវាផ្ទុយពីនោះក្នុងការឡើងខ្ពស់ និងការធ្លាក់ចុះរបស់វា យើងក៏បានស្វែងរកមូលហេតុនៃរឿងនោះ រួចយើងក៏បានឃើញវាកើតចេញពីមួយក្នុងចំណោមបី គឺ είτε (មិនមកពី) ធ្នូ និងកំហុសរបស់វា είτε (មិនមកពី) ព្រួញ និង είτε (មិនមកពី) អ្នកបាញ់។ ដូច្នេះ គឺមិនអាចគ្មានកំហុសលាក់កំបាំងមួយក្នុងចំណោមរបស់ទាំងបីនេះបានឡើយ។ ហើយក្រុមមួយផ្សេងទៀតបានច្រានចោលពាក្យសម្តីនេះ ហើយបាននិយាយថា យើងមិនដែលបានឃើញអ្នកបាញ់ណាម្នាក់ឡើយ ហើយក៏គ្មានការបញ្ជូនតមកយើងដែរថា គេបានបាញ់ដោយព្រួញមួយ រួចវាបានកាត់ចម្ងាយក្នុងបន្ទាត់ស្របគ្នាដោយស្របនឹងទីតាំងចេញរបស់វា ដោយមិនឡើងលើ និងមិនចុះក្រោម ខណៈដែលផែនដីមិនដែលខ្វះអ្នកបាញ់ដែលគ្មានកំហុសក្នុងការបាញ់របស់គេ ធ្នូរបស់គេ ឬព្រួញរបស់គេនោះទេ ក្នុងកម្រិតមួយដែលពួកអ្នកបាញ់ធ្នូឯកភាពគ្នាលើភាពត្រឹមត្រូវនៃរបស់ទាំងបីដែលបានរៀបរាប់ និងសុវត្ថិភាពរបស់វាពីរាល់កំហុសទាំងពួង។ ហើយអ្នកដទៃទៀតបាននិយាយថា មូលហេតុនៃការឡើងខ្ពស់ និងការធ្លាក់ចុះ គឺមកពីទិដ្ឋភាពនៃភាពខុសគ្នានៃទម្រង់សង់របស់ធ្នូ ព្រោះវាប្រសិនបើផ្នែកខាងលើនៃធ្នូមានប្រៀបខ្លាំងជាង នោះព្រួញក៏ឡើងខ្ពស់នៅដើមចម្ងាយរបស់វា ហើយប្រសិនបើផ្នែកខាងក្រោមមានប្រៀបខ្លាំងជាង នោះវាក៏ឡើងខ្ពស់នៅចុងចម្ងាយរបស់វា។ ហើយអ្នកដទៃទៀតក្នុងចំណោមពួកគេបានជំទាស់នឹងពួកគេ ហើយបាននិយាយថា រឿងនេះគឺមិនត្រឹមត្រូវទេ ព្រោះយើងឃើញធ្នូដែលមានផ្នែកទាំងពីរមានតុល្យភាពនិងមានការផ្គុំឡើងយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ស្ថិតក្នុងដៃរបស់បុរសដែលមានជំនាញក្នុងការបាញ់ តែព្រួញបែរជាឡើងខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ពីវា ហើយពេលខ្លះវាឡើងខ្ពស់ជាងការឡើងរបស់អ្នកដែលមានកម្រិតទាបជាងគេទៅទៀត។ ហើយក្រុមមួយផ្សេងទៀតបាននិយាយថា ការឡើងខ្ពស់នៃព្រួញមិនមែនមកពីធ្នូ មិនមែនមកពីអ្នកបាញ់ និងមិនមែនមកពីព្រួញខ្លួនឯងនោះឡើយ ប៉ុន្តែវាមកពីបញ្ហាខាងក្រៅ គឺខ្យល់ [ដែលទ្រទ្រង់វា ហើយនោះគឺព្រួញ] នៅពេលដែលវាខ្លាំង [ធ្ងន់ និងធ្នូរឹងមាំ វាកាត់ខ្យល់ ហើយ] វាឆ្លងកាត់ដោយត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែប្រសិនបើវាស្រាល ខ្យល់ក៏ទ្រវាឡើងធ្វើឱ្យវាឡើងខ្ពស់។ គេបាននិយាយថា ភស្តុតាងលើរឿងនោះ គឺវត្ថុដែលផ្គុំឡើងនៅពេលដែលវាធ្ងន់ វាស្រុតចុះក្នុងទឹក ហើយប្រសិនបើវាស្រាល វាអណ្តែតឡើងលើ ខណៈដែលខ្យល់សម្រាប់ព្រួញគឺប្រៀបដូចជាទឹកសម្រាប់វត្ថុដែលផ្គុំឡើងអ៊ីចឹងដែរ។ អ្នកដទៃទៀតបានច្រានចោលពាក្យសម្តីនេះ ហើយបាននិយាយថា យើងឃើញព្រួញដែលត្រឹមត្រូវពីធ្នូរឹងមាំក្នុងថ្ងៃដែលខ្យល់ស្ងប់ គឺវាត្រូវតែមានការឡើងខ្ពស់ពីការស្របគ្នានឹងទីតាំងចេញរបស់វា ហើយភស្តុតាងលើរឿងនោះ គឺការបោះខ្សែមួយផ្ដេកនៅចំពាក់កណ្តាល [នៃ] ផែនដី ដោយស្មើគ្នានឹងទីតាំងចេញនៃព្រួញ [រួចហើយគេបាញ់ដោយព្រួញដែលត្រឹមត្រូវចេញពីធ្នូរឹងមាំ នោះវាត្រូវតែធ្វើឱ្យព្រួញឡើងខ្ពស់] ពីវា។ ហើយអ្នកដទៃទៀតក្នុងចំណោមពួកគេបាននិយាយថា អ្វីដែលត្រឹមត្រូវចំពោះយើង ហើយដែលយើងបានរកឃើញពីមូលហេតុនៃការឡើងខ្ពស់នៃព្រួញ និងការធ្លាក់ចុះរបស់វា គឺការធ្វើដំណើររបស់ព្រួញគឺមិនអាចសម្រេចបានឡើយលើកលែងតែមានរបស់បីយ៉ាង ទីមួយគឺរាងកាយរបស់អ្នកបាញ់និងកម្លាំងរបស់គាត់ ទីពីរគឺធ្នូរបស់គាត់ និងទីបីគឺព្រួញរបស់គាត់ ហើយរាល់របស់នីមួយៗគឺជាមួយភាគបីនៃមូលហេតុ។ ភស្តុតាងលើរឿងនេះ គឺអ្នកយកធ្នូរឹងមាំមួយដែលត្រូវបានដាក់ខ្សត់រួច ដែលអ្នកមិនអាចបាញ់វាបាន ដូច្នេះអ្នកក៏ដាក់ព្រួញលើវា រួចអ្នកក៏ទាញវា ធ្វើឱ្យខ្សែងាកតាមអ្នកបន្តិចដោយមិនចាំបាច់បត់ធ្នូឡើយ រួចហើយអ្នកក៏លែងវា ដូច្នេះព្រួញក៏ហิរឆ្លងកាត់ជាច្រើនហត្ថ ខណៈដែលអ្នកបានដឹងហើយថា ធ្នូមិនបានធ្វើអ្វីសោះចំពោះព្រួញនោះឡើយ ព្រោះវាមិនបានស្តាប់បង្គាប់អ្នកទេ ហើយព្រួញគ្រាន់តែចេញពីខ្សែដោយសារការរលាស់របស់អ្នកបាញ់និងកម្លាំងរបស់គាត់ មិនមែនដោយសារធ្នូនោះឡើយ។ រីឯចំណែក [ដែលមកពីធ្នូវិញ ភស្តុតាងលើការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះវា គឺអ្នកឃើញព្រួញនៅចុងផ្នែកទីមួយ] គឺមានការឡើងខ្ពស់រហូតដល់ដើមផ្នែកទីបី ហេតុនេះទើបវាចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ ហើយរឿងនោះគឺមកពីព្រួញខ្លួនឯង ព្រោះធម្មជាតិរបស់វា -[ដូចដែលអ្នកបានដឹងស្រាប់ហើយ]- គឺការធ្លាក់ចុះ ហើយការឡើងខ្ពស់របស់វានៅពេលដំបូងគឺដោយសារកម្លាំងដែលអ្នកបាញ់បានផ្តល់ឱ្យវា។ ចូរអ្នកពិចារណារឿងនេះប្រៀបធៀបនឹងថ្មមួយដែលអ្នកបោះវាឡើងលើ ដូច្នេះវានៅតែបន្តឡើងលើដរាបណាកម្លាំងរបស់អ្នកបាញ់នៅតែទ្រទ្រង់វា លុះត្រាតែវាអស់កម្លាំងដែលបានទ្រទ្រង់វាក្នុងការឡើងលើ ពេលនោះចលនារបស់វាក៏ក្លាយជាការធ្លាក់ចុះ ហើយវាគឺជាចលនាធម្មជាតិ [សម្រាប់វា]។ ហើយក្រុមមួយផ្សេងទៀតបាននិយាយថា ផ្ទុយទៅវិញ មូលហេតុដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងរឿងនោះ គឺអ្នកបាញ់នៅពេលដែលដាក់ព្រួញនៅក្នុងការបែងចែកស្មើគ្នា មិនឡើងលើ និងមិនចុះក្រោម គឺការចងគឺនៅក្រោម។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ذكر سبب ارتفاع السهم في الجو ونزوله وسداده
ផ្នែកទីៈ ស្តីពីការលើកតម្កើងកម្លាំង និងភាពក្លាហាន ព្រមទាំងការប្រមាថភាពទន់ខ្សោយ និងភាពកំសាក អល់ឡោះ តាអាឡា បានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរអ្នកទាំងឡាយរៀបចំកម្លាំង និងសេះសឹកតាមដែលអាចធ្វើទៅបានសម្រាប់ប្រឆាំងនឹងពួកគេ﴾ (អាល់-អន់ផាល៖ ៦០)។ ហើយទ្រង់បានបន្ទូលអំពីពួកអ្នកមានជំនឿថា៖ ﴿មានចិត្តរឹងប៉ឹងចំពោះពួកប្រឆាំង និងមានចិត្តមេត្តាករុណាចំពោះគ្នានឹងគ្នា﴾ (អាល់-ហ្វាត់ហ៍៖ ២៩)។ ហើយទ្រង់បានបន្ទូលអំពីពួកគេថា៖ ﴿ឱនលំទោនចំពោះពួកអ្នកមានជំនឿ មានអំណាចលើពួកប្រឆាំង﴾ (អាល់-ម៉ាអ៊ីដាហ៍៖ ៥៤)។ ហើយអល់ឡោះ តាអាឡា បានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពួកເຈើកុំខ្សោយក្នុងការតាមប្រមាញ់ពួកវាឱ្យសោះ﴾ (អ័ន-នីសាអ៊ី៖ ១០៤) មានន័យថា៖ កុំទន់ខ្សោយឱ្យសោះ។ ហើយទ្រង់បានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពួកເຈើកុំទន់ខ្សោយ ហើយក៏កុំស្រងាកចិត្តអី ព្រោះពួកអ្នកគឺជាអ្នកដែលមានភាពខ្ពង់ខ្ពស់ ប្រសិនបើពួកអ្នកជាអ្នកមានជំនឿពិតប្រាកដ﴾ (អាល់-អ៊ិមរ៉ន៖ ១៣៩)។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរ៉េស៊ីហ៍សាយន៏ (ប៊ូខារី និងមុស្លីម) ពីព្យាការី សុខសប្បាយ និងសេចក្តីសុខសាន្តកើតមានលើท่าน បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកមានជំនឿខ្លាំងពូកែគឺប្រសើរជាង និងជាទីស្រឡាញ់ជាងចំពោះអល់ឡោះ ជាងអ្នកមានជំនឿខ្សោយ ហើយក្នុង (ម្នាក់ៗ) សុទ្ធតែមានភាពល្អរៀងៗខ្លួន។ ចូរខិតខំប្រឹងប្រែងលើអ្វីដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នក ហើយចូរពឹងផ្អែកលើអល់ឡោះចុះ ហើយកុំទន់ខ្សោយឱ្យសោះ»។ ហើយព្យាការី សុខសប្បាយ និងសេចក្តីសុខសាន្តកើតមានលើលោក តែងតែសូមការជ្រកកោន (ចំពោះអល់ឡោះ) ឱ្យរួចផុតពីភាពកំសាក។ ហើយភាពកំសាកគឺជាចរិតលក្ខណៈដ៏អាក្រក់នៅចំពោះមនុស្សលោកទាំងអស់ ហើយពួកអ្នកកំសាកគឺជាអ្នកដែលមានការគិតអាក្រក់ចំពោះអល់ឡោះ ចំណែកឯពួកអ្នកក្លាហាន និងសប្បុរសគឺជាអ្នកដែលមានការគិតល្អចំពោះអល់ឡោះ ដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់បានពោលនៅក្នុងពាក្យផ្តាំផ្ញើរបស់គាត់ថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាតោងជាប់នឹងពួកអ្នកសប្បុរស និងក្លាហាន ដ្បិតពួកគេគឺជាអ្នកដែលមានការគិតល្អចំពោះអល់ឡោះ ហើយភាពក្លាហានគឺជាខែលការពារមនុស្សម្នាក់ពីគ្រោះចង្រៃ និងភាពកំសាកគឺជាការជួយជ្រោមជ្រែងពីសំណាក់គាត់ដល់សត្រូវរបស់ខ្លួនប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯង ដូច្នេះវាគឺជាកងទ័ព និងជាអាវុធដែលគាត់ប្រគល់ឱ្យសត្រូវរបស់ខ្លួនដើម្បីយកមកច្បាំងជាមួយគាត់»។ ហើយជនជាតិអារ៉ាប់ធ្លាប់បានពោលថា៖ ភាពក្លាហានគឺជាការការពារ និងភាពកំសាកគឺជាការនាំទៅរកសេចក្តីស្លាប់។ ហើយអល់ឡោះ ជាម្ចាស់ដ៏មហាឧត្តុង្គឧត្តម បានធ្វើឱ្យការចង់បានរបស់ពួកកំសាកខុសពីការពិត ក្នុងការដែលពួកវាគិតថាភាពកំសាករបស់ពួកគេនឹងជួយសង្គ្រោះពួកគេឱ្យរួចផុតពីការស្លាប់ និងមរណភាព ដោយទ្រង់បានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរប្រាប់ចុះថា៖ ការរត់គេចខ្លួននឹងមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ពួកអ្នកឡើយ ប្រសិនបើពួកអ្នករត់ចេញពីសេចក្តីស្លាប់ ឬការត្រូវគេសម្លាប់﴾ (អាល់-អហ្សាប៖ ១៦)។ ហើយពិតជាពិរោះណាស់ចំពោះអ្នកដែលបានពោល [គឺ កតរ៊ី ប៊ីន អាល់-ហ្វុចាអះ អាល់-សារី]៖ (ខ្ញុំនិយាយទៅកាន់វាខណៈដែលវាភ័យស្លន់ស្លោ ... ពីពួកទាហានក្លាហានថា៖ ឱឯងអើយ កុំខ្លាចអី!) (ព្រោះថា ប្រសិនបើឯងសុំពន្យារជីវិតត្រឹមមួយថ្ងៃ ... តាមកាលកំណត់ដែលបានកំណត់ឱ្យឯង គឺវានឹងមិនស្តាប់តាមឯងឡើយ) (ដូច្នេះ ចូរអត់ធ្មត់ក្នុងទីកន្លែងស្លាប់ចុះ ចូរអត់ធ្មត់ ... ព្រោះថាការទទួលបានភាពអមតៈ គឺជារឿងដែលមិនអាចទៅរួចឡើយ) (ហើយសម្លៀកបំពាក់នៃជីវិត មិនមែនជាសម្លៀកបំពាក់នៃកិត្តិយសនោះទេ ... ដែលត្រូវគេបត់បែនចេញពីអ្នកកំសាកនិងកំសាកខ្លាចរអា) (មាគ៌ានៃសេចក្តីស្លាប់គឺជាគោលដៅនៃមនុស្សរស់គ្រប់រូប ... ហើយអ្នកអំពាវនាវរបស់វាគឺជាអ្នកអំពាវនាវសម្រាប់ជននៅលើផែនដី) (ហើយអ្នកណាដែលមិនស្លាប់ដោយសារត្រូវគេសម្លាប់ ក៏នឹងត្រូវគេប្រមាថ និងចាស់ជរា ... ហើយមរណភាពនឹងនាំគេទៅរកការដាច់ខាត) (ហើយគ្មានអ្វីល្អសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ឡើយក្នុងជីវិត ... នៅពេលដែលគេត្រូវបានរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណោមរបស់របរឥតតម្លៃ) ហើយចូរអ្នកពិចារណារឿងនេះ [ក្នុងសមរភូមិសង្គ្រាម] តាមរយៈការដែលថា អ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់ពេលកំពុងរត់គេច គឺមានចំនួនច្រើនជាងអ្នកដែលត្រូវគេសម្លាប់ពេលកំពុងប្រយុទ្ធទៅមុខ។ ហើយនៅក្នុងពាក្យផ្តាំផ្ញើរបស់ អាប៊ូបាការ អាស់-ស្ដីក ដល់ ប៊ីន អាល់-វ៉ាលីដ៖ «ចូរស្រឡាញ់សេចក្តីស្លាប់ចុះ ដើម្បីឱ្យជីវិតត្រូវបានបែងចែកដល់អ្នក»។ ហើយ ខាលីដ ប៊ីន អាល់-វ៉ាលីដ បានពោលថា៖ «ខ្ញុំបានចូលរួមក្នុងសមរភូមិបែបនេះ និងបែបនេះក្នុងសម័យអវិជ្ជា និងសម័យឥស្លាម ហើយនៅលើដងខ្លួនរបស់ខ្ញុំគ្មានកន្លែងណាដែលមិនមានស្នាមរបួសដោយលំពែង ឬស្នាមកាប់ដោយដាវនោះឡើយ ហើយឥឡូវនេះខ្ញុំកំពុងស្លាប់នៅលើគ្រែរបស់ខ្ញុំ ដូច្នេះសូមឱ្យភ្នែករបស់ពួកកំសាកកុំបានគេងឱ្យសោះ»។ ហើយគ្មានការសង្ស័យឡើយចំពោះអ្នកមានបញ្ញាគ្រប់រូបថា ការប្រឈមមុខនឹងសេចក្តីស្លាប់នៅពេលដែលវាគ្មិនមកដល់អ្នក គឺប្រសើរជាងការងាកខ្នងหนีវា [ហើយអល់ឡោះដឹងច្បាស់បំផុត ហើយរឿងនេះត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយ ហាសសាន ប៊ីន ថាបិត ដោយពោលថា]៖ (ហើយពួកយើងមិនមែនបែរខ្នងរត់រហូតដាច់រលាត់ស្បែកជើងឡើយ ... ប៉ុន្តែឈាមរបស់យើងហូរតក់ៗនៅលើចុងជើងរបស់យើង) [ហើយអ្នកផ្សេងទៀតបានពោល [ដោយបញ្ជាក់អត្ថន័យនេះ]៖] (ដោយហាមឃាត់មិនឱ្យគូទសេះរបស់យើងទទួលរងការចាក់ពីក្រោយ ... និងដោយធ្វើឱ្យទ្រូងនិងបំពង់ករបស់វាជោកជាំដោយឈាម) (ជាការហាមឃាត់មិនឱ្យលំពែងរបស់យើងចាក់អ្នករត់គេច ... និងដោយបាក់បែកនូវចុងលំពែងនៅក្នុងទ្រូងរបស់ពួកគេ) ហើយពួកគេធ្លាប់មានមោទនភាពចំពោះការស្លាប់ដោយមិនមែននៅលើគ្រែ។ ហើយនៅពេលដែលដំណឹងនៃការស្លាប់របស់ប្អូនប្រុសរបស់គាត់ គឺ មុស្អាប់ បានទៅដល់ អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន អាល់-ហ្សូបែរ គាត់បានពោលថា៖ «ប្រសិនបើគាត់ត្រូវគេសម្លាប់ គឺប្អូនប្រុសរបស់គាត់ ឪពុករបស់គាត់ និងពូរបស់គាត់ក៏ធ្លាប់ត្រូវបានគេសម្លាប់ដែរ។ ពិតប្រាកដណាស់ ពួកយើង [សូមស្បថនឹងអល់ឡោះ] គឺមិនស្លាប់ដោយសារជំងឺធម្មតានោះឡើយ [ប៉ុន្តែ] ការស្លាប់របស់យើងគឺដោយសារលំពែង និងក្រោមម្លប់ដាវ [បន្ទាប់មកគាត់បានសូត្រពាក្យរបស់កវីម្នាក់ថា៖]» (ហើយពិតប្រាកដណាស់ ពួកយើងគឺព្រលឹងរបស់យើងចាត់ទុកសេចក្តីស្លាប់ថាឆ្ងាញ់ពិសា ... ហើយព្រលឹងដទៃទៀតទុកវាចោលព្រោះវាមានរសជាតិល្វីងដែលពួកគេមិនអាចទទួលយកបាន) [ហើយក្នុងករណីបែបនេះ អាស-សាម៉ូវ៉ាល់ ប៊ីន កាទិយ៉ា បានពោល ខណៈដែលគាត់ស្ថិតនៅក្នុងកវីនិពន្ធបែបអង់អាចថា៖] (ហើយគ្មានមេដឹកនាំណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកយើងស្លាប់នៅលើគ្រែរបស់គាត់ឡើយ ... ហើយក៏មិនបាត់បង់ជីវិតដោយឥតប្រយោជន៍នៅកន្លែងណាម្នាក់ដែលគាត់ត្រូវបានគេសម្លាប់ដែរ) (ព្រលឹងរបស់យើងហូរធ្លាក់លើមុខដាវ ... ហើយវាមិនហូរលើអ្វីផ្សេងក្រៅពីមុខដាវនោះឡើយ) (ហើយពិតប្រាកដណាស់ ពួកយើងគឺជាក្រុមមនុស្សដែលមិនយល់ថាការស្លាប់ជាការប្រមាថឡើយ ... នៅពេលដែលកូនចៅរបស់ អាមៀ និង សាឌុល បានឃើញវា) (នៅពេលដែលដាវរបស់យើងខ្លី ការតភ្ជាប់របស់វា ... គឺជំហានរបស់យើងទៅកាន់សត្រូវរបស់យើងដើម្បីឱ្យវាវែងឡើង) ហើយ មុហ្គាំម៉ាត់ ប៊ីន អាប់ឌុលឡោះ ប៊ីន តាហៀរ [ប៊ីន អាល់-ហ៊ូសៃន អាល់-ខុហ្សាយី] បានពោលថា៖ (ខ្ញុំមិនមែនសម្រាប់ផ្កាកុលាប ឬសម្រាប់ស្រា ... ហើយក៏មិនមែនជាមនុស្សរញ៉េរញ៉ៃចំពោះអ្នកជិតខាងដែរ) (ដូច្នេះ ប្រសិនបើឥឡូវនេះអ្នកចង់ឱ្យខ្ញុំមានទីកន្លែង ... គឺនៅចន្លោះដាវ និងលំពែង) (អ្នកនឹងឃើញក្មេងប្រុសម្នាក់ស្ថិតក្រោមម្លប់លំពែង ... ដកហូតព្រលឹងដោយព្រលឹង) ហើយប្រសិនបើនៅក្នុងភាពក្លាហានគ្មានអ្វីផ្សេងទៀតក្រៅពីការពិតដែលថា មនុស្សក្លាហានការពារកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងឈ្មោះរបស់ខ្លួនពីការធ្វើបាបរបស់មនុស្ស និងរារាំងពួកគេមិនឱ្យហ៊ានធ្វើបត្រលើគាត់នោះ វាពិតជាគ្រប់គ្រាន់ណាស់ទៅហើយក្នុងនាមជាកិត្តិយស និងគុណធម៌ ដូចដែល អាំរប៊ីន បារ៉ាក៉ា បានពោល [ហើយគាត់គឺជាមនុស្សដ៏អង់អាចម្នាក់ដែលល្បីល្បាញខាងភាពក្លាហាន និងភាពរឹងប៉ឹង]៖ (ពួកឯងកុហកហើយ សូមស្បថនឹងម្ចាស់កាក់កាពើ ពួកឯងនឹងមិនយកវាបានឡើយ ... ដោយការបង្ខំ ដរាបណាមុខដាវនៅមានដងរបស់វា) (នៅពេលដែលអ្នកប្រមូលផ្តុំបេះដូងដ៏វៃឆ្លាត និងដាវដ៏ស្រួច ... និងច្រមុះដ៏ក្រអឺតក្រទម នោះអំពើអយុត្តិធម៌នឹងគេចវេសពីអ្នក) ហើយ ថារ៉ាប់ ប៊ីន ស៊ីរ៉ា [ដែលជាចោរប្លន់ដ៏ល្បីល្បាញ និងមានឈ្មោះថា ថាប់ប៊ីត] បានពោលថា៖ (កម្រត្អូញត្អែរណាស់ចំពោះបញ្ហាធ្ងន់ធ្ងរដែលកើតមានចំពោះគាត់ ... ជាអ្នកមានចិត្តស្រឡាញ់ខ្លាំង មានទិសដៅ និងមាគ៌ាផ្សេងៗគ្នា) (គាត់ដេកនៅទីរហោស្ថាន និងក្រោកឡើងនៅកន្លែងបែបនោះ ... ដោយគ្មានគ្នា និងដោយជិះខ្នងនៃគ្រោះថ្នាក់ដ៏គួរឱ្យខ្លាចដោយគ្មានកាំបិត) (ហើយគាត់វ៉ាដាច់គណៈប្រតិភូខ្យល់ពីទិសដៅដែលវាទៅដល់ ... ដោយការរត់យ៉ាងលឿនពីភាពខ្លាំងនៃការតាមទាន់) (នៅពេលដែលការងងុយគេងចាប់ផ្តើមប៉ះភ្នែករបស់គាត់ គឺវាមិនដែលខានឡើយ ... ដែលមានអ្នកយាមឱ្យគាត់ពីបេះដូងដ៏វាងវៃ និងអង់អាច) (នៅពេលដែលគាត់អង្រួនវាក្នុងឆ្អឹងរបស់គូប្រកួត គឺធ្មេញនៃមាត់របស់សេចក្តីស្លាប់ដែលកំពុងសើចបានញញឹមឡើង) ហើយ អាប៊ូ សាអ៊ីដ អាល់-ម៉ាខ្សូមី បានពោល ហើយគាត់គឺជាមនុស្សក្លាហាន [ដែលត្រូវបានគេពិពណ៌នាថាដូច្នេះ]៖ (ហើយតើពួកកូនចៅរបស់ អល់-អាយ៉ា រំពឹងអ្វីពីបុរសម្នាក់ ... ដែលមានភ្នែកលាបដោយក្រហមនៅពេលយប់ និងគ្របដណ្តប់ដោយភាពស្ងៀមស្ងាត់) (គាត់មិនផឹកទឹកឡើយ លើកលែងតែពីអណ្តូងឈាម ... ហើយក៏គ្មានអ្នកជិតខាងណាម្នាក់ដេកដោយភ័យខ្លាចដែរ)
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل في مدح القوة والشجاعة وذم العجز والجبن
ជំពូក អាំរ ប៊ីន ម៉ាអិដ យូក្រិប បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ភាពរន្ធត់ស្លន់ស្លោមានបីយ៉ាង៖ ទីមួយ៖ អ្នកណាដែលការស្លន់ស្លោរបស់គេស្ថិតនៅត្រង់ជើងរបស់ខ្លួន នោះគឺជាមនុស្សដែលជើងរបស់គេលែងទ្រទ្រង់គេទៀតហើយ។ ទីពីរ៖ អ្នកណាដែលការស្លន់ស្លោរបស់គេស្ថិតនៅត្រង់ក្បាលរបស់ខ្លួន នោះគឺជាមនុស្សដែលរត់ចោលឪពុកម្តាយរបស់ខ្លួន។ ទីបី៖ អ្នកណាដែលការស្លន់ស្លោរបស់គេស្ថិតនៅត្រង់បេះដូងរបស់ខ្លួន នោះគឺជាមនុស្សដែលមិនហ៊ានប្រយុទ្ធឡើយ។ ចំណែកឯភាពកំសាក និងភាពក្លាហាន គឺជាធម្មជាតិ និងសីលធម៌។ មនុស្សកំសាកតែងតែរត់ចោលប្រពន្ធរបស់ខ្លួន ចំណែកឯមនុស្សក្លាហានតែងតែប្រយុទ្ធដើម្បីការពារអ្នកដែលខ្លួនមិនស្គាល់ ដូចដែលកវីបានពោលថា៖ (ជនកំសាកក្នុងចំណោមពួកយើង រត់ដើម្បីសង្គ្រោះជីវិតខ្លួនឯង... ចំណែកជនក្លាហានក្នុងចំណោមពួកយើង ការពារអ្នកដែលមិនមែនជាញាតិសន្តាន)។ មនុស្សក្លាហានគឺជាក់ផ្ទុយនឹងមនុស្សកំណាញ់ ព្រោះថាមនុស្សកំណាញ់ស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួន ចំណែកឯមនុស្សក្លាហានហ៊ានពលិកម្មជីវិតខ្លួនឯង ដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញម្នាក់បានពោលថា៖ (តើមានគម្លាតប៉ុណ្ណាដែររវាងជនទាំងឡាយ ដែលការចំណាយរបស់ពួកគេគឺគ្រាន់តែជាទ្រព្យសម្បត្តិ... និងជនទាំងឡាយដែលចំណាយជីវិតរបស់ខ្លួន)។ ហើយកវីម្នាក់ទៀតបានពោលថា៖ (អ្នកហ៊ានពលិកម្មជីវិត នៅពេលដែលជនចិត្តសប្បុរសស្ទាក់ស្ទើរនឹងវា... ហើយការលះបង់ជីវិតគឺជាគោលដៅខ្ពស់បំផុតនៃសេចក្តីសប្បុរស)។ ប៉ុន្តែរឿងនេះមិនមែនកើតមានឡើងដូចគ្នាចំពោះមនុស្សគ្រប់រូបនោះឡើយ ព្រោះមនុស្សត្រូវបានបែងចែកជាបួនថ្នាក់៖ ទីមួយ៖ មនុស្សដែលមានចិត្តសប្បុរស និងក្លាហាន គឺហ៊ានចំណាយទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ និងជីវិតរបស់ខ្លួន។ ទីពីរ៖ មនុស្សកំណាញ់ និងកំសាក។ ទីបី៖ មនុស្សសប្បុរសប៉ុន្តែជាមនុស្សកំសាក គឺហ៊ានចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិ ប៉ុន្តែស្ទាក់ស្ទើរនឹងជីវិតរបស់ខ្លួន។ ទីបួន៖ មនុស្សក្លាហានប៉ុន្តែជាមនុស្សកំណាញ់ ព្រោះរូបគេត្រូវបានបំពាក់បំប៉នដោយគុណធម៌នៃភាពក្លាហាន ប៉ុន្តែត្រូវបានដកហូតនូវគុណធម៌នៃសេចក្តីសប្បុរស។ ជាការពិតណាស់ សីលធម៌គឺជាអំណោយទានដែលអល់ឡោះទ្រង់ប្រទានវាដល់អ្នកណាដែលព្រះអង្គទ្រង់សព្វព្រះទ័យ និងទ្រង់បង្កើតធម្មជាតិរបស់មនុស្សទៅតាមអ្វីដែលព្រះអង្គទ្រង់ប្រាថ្នាក្នុងចំណោមសីលធម៌ទាំងនោះ ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោក អះស៊ាច់ ប៊ីន កៃស (Ashaj Abdul Qais) ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ នៅក្នុងខ្លួនរបស់អ្នកមានចរិតលក្ខណៈពីរយ៉ាងដែលអល់ឡោះទ្រង់ស្រឡាញ់ គឺភាពអត់ធ្មត់ និងភាពម៉ត់ចត់ស្ងប់ស្ងាត់»។ គាត់បានទូលសួរថា៖ «តើវាជាចរិតលក្ខណៈដែលខ្ញុំបានព្យាយាមបង្កើតឡើង ឬក៏ជាធម្មជាតិដែលទ្រង់បានបង្កើតមកក្នុងខ្លួនខ្ញុំ?»។ ព្រះអង្គបានតបថា៖ «ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាធម្មជាតិដែលត្រូវបានបង្កើតមកក្នុងខ្លួនអ្នក»។ ពេលនោះគាត់ក៏បានពោលថា៖ «ការសរសើរថ្វាយចំពោះអល់ឡោះ...»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل
សូមអរគុណចំពោះការទុកចិត្ត។ ខាងក្រោមនេះគឺជាអត្ថបទបកប្រែជាភាសាខ្មែរ៖ សូមสรรសើនដល់អល់ឡោះ ដែលបាននាំខ្ញុំឱ្យប្រព្រឹត្តទៅតាមអ្វីដែលទ្រង់ស្រឡាញ់។ ហើយពីទីនេះ វាបង្ហាញឱ្យឃើញថា គ្មានការទាក់ទងគ្នាដាច់ខាតរវាងភាពក្លាហាន និងភាពទូលាយចិត្ត (សប្បុរស) ដូចដែលមនុស្សមួយចំនួនបានគិតនោះឡើយ ទោះបីជាសីលធម៌ដ៏ល្អប្រពៃភាគច្រើនតែងតែដើរទន្ទឹមគ្នា និងរួមដំណើរជាមួយគ្នាក៏ដោយ ក៏ដូចគ្នាដែរចំពោះសីលធម៌អាក្រក់។ ជំពូក [ភាពខុសគ្នារវាងភាពក្លាហាន និងកម្លាំងកាយ] មនុស្សជាច្រើនมักច្រឡំគ្នារវាងភាពក្លាហាន និងកម្លាំងកាយ ខណៈដែលពីរនេះខុសគ្នាស្រឡះ។ តាមពិតទៅ ភាពក្លាហាន គឺភាពនឹងនរនៃចិត្តនៅពេលជួបគ្រោះមហន្តរាយ ទោះបីជាកម្លាំងដៃខ្សោយក៏ដោយ។ ท่าน أبو بكر الصديق (អ៊ុបូបាក្ររ៍ អ៉ីសស៊ុឌីក) រ៉ូឌិយัลឡោះហ្វុអန်ហ៊ូ គឺជាមនុស្សដែលមានភាពក្លាហានបំផុតក្នុងចំណោមប្រជាជាតិទាំងមូល បន្ទាប់ពីរ៉សូល របស់អល់ឡោះ សឡោះឡោះហ៊ូអะลัยฮิវ៉ាសัลลัม ខណៈដែលท่าน عمر (អូម៉ា) និងបុគ្គលដទៃទៀតមានកម្លាំងកាយខ្លាំងជាងលោក។ ប៉ុន្តែ លោកបានលេចធ្លោជាងពួកសេហាពី (សหายរបស់ព្យាការី) ទាំងមូល ដោយសារតែភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅក្នុងគ្រប់ស្ថានការណ៍ទាំងអស់ ក្នុងចំណោមស្ថានការណ៍ដែលធ្វើឱ្យភ្នំទាំងឡាយត្រូវញាក់ញ័រ។ ខណៈនោះ លោកគឺជាអ្នកដែលមានចិត្តនឹងនរ និងស្ងប់ស្ងាត់ ដែលពួកសេហាពីដ៏ក្លាហាន និងវីរបុរសទាំងឡាយតែងតែមករកទីពឹងជ្រកកោននឹងលោក ដើម្បីឱ្យលោកជួយធ្វើឱ្យពួកគេមានចិត្តនឹងនរ និងក្លាហាន។ ប្រសិនបើគ្មានអ្វីផ្សេងទៀតសម្រាប់លោកទេ លើកលែងតែភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅថ្ងៃ និងយប់ក្នុងរូងភ្នំ (ཐོរ) និងភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅថ្ងៃសមរភូមិបាទើរ (بَدْر) ខណៈដែលលោកនិយាយទៅកាន់ន៉ប៊ី (ព្យាការី) សឡោះឡោះហ៊ូអะลัยฮิវ៉ាសัลลัม ថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះអើយ! លោកគ្រាន់តែត្រូវការបួងសួងដល់ម្ចាស់របស់លោកបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ព្រោះទ្រង់នឹងសម្រេចតាមសេចក្តីសន្យារបស់ទ្រង់ដល់លោកហើយ» និងភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅថ្ងៃសមរភូមិអ៊ុហ៊ុឌ (أُحُد) នៅពេលដែលស្ដេចမာរបានស្រែកប្រាប់មនុស្សមาลោកថា ម៉ុហាំម៉ាត់ ត្រូវបានគេសម្លាប់ហើយ និងមិនសល់នរណាម្នាក់នៅជាមួយរ៉សូល របស់អល់ឡោះ សឡោះឡោះហ៊ូអะลัยฮิវ៉ាសัลลัม លើកលែងតែមនុស្សមិនដល់ម្ភៃនាក់ប៉ុណ្ណោះនៅក្នុងសមរភូមិអ៊ុហ៊ុឌ ខណៈដែលលោកនៅតែមានចិត្តនឹងនរ និងស្ងប់ស្ងាត់ដដែល និងភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅថ្ងៃសមរភូមិខន់ដាក់ (خَنْدَق) នៅពេលដែលភ្នែកទាំងឡាយស្រឡាំងកាំង បេះដូងឡើងមកដល់បំពង់ក និងភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅថ្ងៃសន្ធិសញ្ញាហ៊ូដៃប៊ីយ៉ะฮ៍ (حُدَيْبِيَة) នៅពេលដែលសេនាប្រមុខនៃសាសនាឥស្លាមគឺท่าน عمر بن الخطاب (អូម៉ា ប៊ីន អាល់ខាត់ថាប់) មានការបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង រហូតដល់ថ្នាក់ท่าน الصديق (អ៉ីសស៊ុឌីក) ត្រូវជួយលួងលោម ធ្វើឱ្យស្ងប់ និងស្ងាត់ចិត្ត និងភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅថ្ងៃសមរភូមិហូន៉ែន (حُنَيْن) នៅពេលដែលមនុស្សម្នាបានរត់គេចខ្លួន ប៉ុន្តែលោកមិនបានរត់គេចឡើយ និងភាពនឹងនរនៃចិត្តរបស់លោកនៅពេលកើតមានមហន្តរាយ ដែលធ្វើឱ្យពិភពលោកទាំងមូលញាក់ញ័រ ស្ទើរតែធ្វើឱ្យភ្នំទាំងឡាយរលំរលាយ ធ្វើឱ្យជើងរបស់ពួកវីរបុរសញ័រញាក់ ធ្វើឱ្យបេះដូងរបស់ពួកអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមប្រែប្រួលរwtដូចរលកសមុទ្រពេលមានខ្យល់ព្យុះបោកបក់ខ្លាំង និងពេលដែលស្ដេចမာរបានស្រែកយ៉ាងខ្លាំងបំផុតនៅគ្រប់ទិសទីនៃផែនដី ធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាចាកចេញពីសាសនារបស់អល់ឡោះជាក្រុមៗ ហើយសត្រូវរបស់អល់ឡោះបានបង្កធូលីខ្មាំងសង្គ្រាមនៅគ្រប់ទិសទីនៃផែនដី និងពេលដែលការចុះមកនៃគម្ពីរវ៉ាហ៊ី (الوَحْي) ពីលើមេឃត្រូវកាត់ផ្តាច់ ហើយប្រសិនបើគ្មានការការពារពីអល់ឡោះទេ គឺស្ទើរតែធ្វើឱ្យតារាជា Accumulated នៃការតម្រង់ទិសត្រូវរលត់បាត់បង់ ហើយពួកសេហាពីមានការតក់ស្លុតក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេ—តើធ្វើដូចម្តេចបើមិនតក់ស្លុត? ព្រោះពួកគេបានបាត់បង់រ៉សូលរបស់ពួកគេដែលនៅចំពោះមុខពួកគេ និងជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគេ ស្មារតីបានវង្វេងស្មារតី ភាពងងឹតសូន្យបានគ្របដណ្តប់លើមេឃជុំវិញ ការបោកប្រាស់បានងើបក្បាលឡើង និងពួកអ្នកបោកប្រាស់បានលូកកបន្តោងកឡើង ភាពអយុត្តិធម៌បានងើបក្បាលឡើងខ្ពស់ដែលធ្លាប់តែដាក់នៅក្រោមជើងរបស់រ៉សូល សឡោះឡោះហ៊ូអะลัยฮิវ៉ាសัลลัม ហើយពួកមូស្លីមបានឮពីពួកសត្រូវរបស់អល់ឡោះនូវអ្វីដែលមិនធ្លាប់ត្រូវបានគេឮរវាងពួកគេក្នុងជីវិតរបស់លោកឡើយ ហើយសត្រូវរបស់អល់ឡោះមានមហិច្ឆតាចង់ឱ្យមនុស្សម្នាត្រឡប់ទៅគោរពបូជារូបព្រះវិញ និងចង់បង្វែរមុខរបស់ពួកគេចេញពីប៊ីទុលហារ៉ាម (Kabah) និងចង់បិទបាំងបេះដូងរបស់ពួកគេពីជំនឿសាសនា (အ៉ីማန်) និងគម្ពីរគម្ពីរគួរអាន ហើយអំពាវនាវពួកគេឱ្យត្រឡប់ទៅរកស្ថានភាពដើមរបស់ពួកគេវិញ គឺការកាន់សាសនាជ្វីហ្វ ព្រះពុទ្ធសាសនា/ម៉ាហ្សដា (តេមុស) ការតាំងភាគី (ស៊ឺរីក) និងការគោរពឈើឆ្កាង។ នោះហើយជាពេលដែលท่าน الصديق (អ៉ីសស៊ុឌីក) រ៉ូឌិយัลឡោះហ្វុអန်ហ៊ូ បានបែនដៃបែនជើងដោយគ្មានភាពកំសាកឡើយ លោកបានបាញ់ដាវប្តេជ្ញាចិត្តរបស់លោកចេញពីស្រោម ដែលជាដាវទីពីររបស់ ဇូឡ្វាឃើរ (ذُو الفَقَار) និងបានជិះសេះនៃសេចក្តីប្តេជ្ញាចិត្តរបស់លោកដែលមិនធ្លាប់ជំពប់ជើងសោះក្នុងថ្ងៃប្រណាំង ហើយលោកបានបោះជំហានទៅមុខដឹកនាំកងទ័ពឥស្លាមដោយក្លាយជាអ្នកជិះសេះដ៏ប៉ិនប្រសប់បំផុត ដែលកង្វល់តែមួយគត់របស់លោកគឺការតាមទាន់ (ជ័យជម្នះ) ហើយលោកបានពោលថា៖ «សូមស្បថនឹងអល់ឡោះ! ខ្ញុំពិតជានឹងធ្វើជីហាដប្រឆាំងនឹងពួកសត្រូវរបស់ឥស្លាមឱ្យអស់ពីលទ្ធភាពរបស់ខ្ញុំ ហើយខ្ញុំនឹងធ្វើសង្គ្រាមយ៉ាងពិតប្រាកដជាមួយពួកគេ រហូតទាល់តែខ្ញុំត្រូវកាត់ក្បាលចោល ឬនៅម្នាក់ឯងដាច់ដោយឡែក ហើយខ្ញុំពិតជានឹងនាំពួកគេចូលទៅក្នុងទ្វារដែលពួកគេបានចេញមកវិញ ហើយខ្ញុំពិតជានឹងនាំពួកគេត្រឡប់ទៅរកសេចក្តីពិតដែលពួកគេបានងាកចេញពីវាវិញ»។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបអល់ឡោះបានធ្វើឱ្យចិត្តនោះមានភាពនឹងនរ ដែលប្រសិនបើវាត្រូវបានជញ្ជីងធៀបនឹងបេះដូងរបស់ប្រជាជាតិទាំងមូល វាប្រាកដជាលើសទម្ងន់ពួកគេទៅទៀត។ អល់ឡោះបានប្រើប្រាស់ចិត្តនោះដើម្បីផ្តល់កិត្តិយសដល់កងទ័ពឥស្លាម និងដើម្បីធ្វើឱ្យពួកមូណាហ្វិកហ៍ (ពួកពុតត្បុត) ពួកមូរតាត់ (ពួកសាសន៍ក្បត់) ពួកអህ្លុលគីតាប់ (អ្នកគម្ពីរ) និងពួកគោរពរូបព្រះត្រូវធ្លាក់ក្នុងភាពអັບឱន រហូតទាល់តែបង្គោលគ្រឹះនៃសាសនាបានត្រង់ឡើងវិញបន្ទាប់ពីមានភាពវៀចវេរ ហើយប្រជាជាតិអ៊ុម៉ាត់ហានីហ្វ៊ីយ៉ะฮ៍ (សាសនាតាវហ៊ីដរបស់អុបទាំអ៊ីប្រាហ៊ីម) បានដំណើរការទៅតាមគន្លង និងគោលមាគ៌ារបស់ខ្លួន ហើយបក្សពួករបស់ស្ដេចမာរបានបរាជ័យខណៈដែលពួកគេគឺជាពួកខាតបង់ ហើយអ្នកបំពូងសម្លេងអនៃជំនឿ (អាហ្សង់) បានបន្លឺឡើងនៅចំពោះមុខមនុស្សម្នាទាំងអស់ ដោយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ ⟨فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ⟩ [المائدة: 56] (ប្រាកដណាស់ គឺបក្សពួករបស់អល់ឡោះហើយជាអ្នកទទួលបានជ័យជម្នះ) [អាស់ម៉ៃដៈ ៥៦]។ ទោះបីជាយ៉ាងនេះក្តី ក៏កងទ័ពនៃសេចក្តីប្តេជ្ញាចិត្តរបស់លោកមិនបានខ្សោយទាល់តែសោះ វាមិនបានចុះចាញ់ ហើយក៏មិនបានទន់ខ្សោយដែរ ប៉ុន្តែកងទ័ពទាំងនោះនៅតែបន្តទទួលបានការជួយទ្រទ្រង់ និងទទួលជ័យជម្នះជានិច្ច ហើយសេចក្តីប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ពួកសត្រូវរបស់លោកមិនដែលបានរីករាយនឹងជ័យជំនះក្នុងសមរភូមិណាមួយឡើយ ប៉ុន្តែពួកគេតែងតែជួបប្រទះនូវភាពបរាជ័យ និងបាក់មុខជានិច្ច។ នោះហើយគឺ—សូមស្បថនឹងអល់ឡោះ—ភាពក្លាហានដែលពួកទាហានសេះនៃប្រជាជាតិផ្សេងៗត្រូវក្រាបអោនក្បាលចុះ និងជាបំណងប្រាថ្នាដ៏អស្ចារ្យដែលបំណងប្រាថ្នាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ផ្សេងទៀតត្រូវតacតូចនៅចំពោះមុខវា។ ហើយវាជាសិទ្ធិដ៏ត្រឹមត្រូវសម្រាប់មិត្តសម្លាញ់របស់ប្រជាជាតិ (အ៉ីសស៊ុឌីក) ក្នុងការទទួលបានចំណែកដ៏ច្រើនបំផុតពីផលលាភដ៏មហិមានេះ។ តើធ្វើដូចម្តេចបើមិនទទួលបាន? ខណៈដែលលោកបានទទួលជោគជ័យពីមរតកនៃភាពជាព្យាការីដោយភាពលះបង់ និងការប្រកាន់ខ្ជាប់យ៉ាងពេញលេញ។ ខណៈដែលបុគ្គលដែលបន្សល់ទុកនូវមរតកនោះ—សូមអល់ឡោះប្រទានពរ និងសេចក្តីសុខសាន្តដល់លោក—គឺជាមនុស្សដែលក្លាហានបំផុត ដូច្នេះហើយអ្នកស្នងមរតក និងជាខាលីហ្វា (មេដឹកនាំ) បន្ទាប់ពីលោក គឺជាមនុស្សដែលក្លាហានបំផុតក្នុងចំណោមប្រជាជាតិទាំងមូលដោយការប្រៀបធៀប។ ហើយវាគ្រប់គ្រាន់ហើយដែលท่าน عمر بن الخطاب (អូម៉ា ប៊ីន អាល់ខាត់ថាប់) គឺជាព្រួញមួយក្នុងចំណោមព្រួញរបស់លោកท่าน ခါလិដ ប៊ីន វ៉ាលីដ គឺជាអាវុធមួយក្នុងចំណោមអាវុធរបស់លោក ហើយពួកមូហាជីរ (ជនភៀសខ្លួន) និងពួកអង់ស៊ើរ (អ្នកជួយឧបត្ថម្ភ) គឺជាពួកបរិព្វជ្ជៈ និងជាកម្លាំងខ្នងបង្អែករបស់លោក ហើយគ្មាននរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេឡើយ លើកលែងតែពួកគេបានសារភាពថា ពួកគេទទួលបានកម្លាំងថាមពលពីភាពនឹងនរ និងភាពក្លាហានរបស់លោក។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل الفرق بين الشجاعة والقوة
ជំពូកស្តីពីកម្រិតនៃភាពអង់អាចក្លាហាន និងជនអង់អាចក្លាហាន កម្រិតទីមួយ៖ អាល់-ហុម៉ាម (الهمام) ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះនេះអាស្រ័យលើភាពអង់អាច និងបំណងប្រាថ្នាដ៏មុតស្រួចរបស់គាត់ ហើយវាស្ថិតក្នុងទម្រង់វេយ្យាករណ៍ «ហ្វាអាល់» (فعال) ដូចជាពាក្យ «ស៊ុចចាអ៍» (شجاع) ជាដើម។ កម្រិតទីពីរ៖ អាល់-មិកដាម (المقدام) ត្រូវបានគេដាក់ឈ្មោះនេះចេញពីពាក្យថា អាល់-អ៊ីកដាម (الإقدام) ដែលប្រឆាំងនឹងភាពរុញរា ហើយវាស្ថិតក្នុងទម្រង់សម្រាប់បង្ហាញពីភាពហួសហេតុ (មូបាលីហ្គោះ) ដូចជាពាក្យ «មិចត្វាអ៍» (معطاء) និង «មិនហារ» (منحار) ដែលមានន័យថាអ្នកឱ្យច្រើន និងអ្នកកាប់សម្លាប់សត្វច្រើន។ ទម្រង់នេះគឺដូចគ្នាទាំងបុរស និងស្ត្រី ដូចជាពាក្យថា ស្ត្រី «មិអ៊ីតារ» (معطار) ដែលប្រើប្រាស់ទឹកអប់ច្រើន និង «មិដ្ដារ» (مذكار) ដែលផ្តល់កំណើតដល់កូនប្រុស។ កម្រិតទីបី៖ អាល់-បាសិល (الباسل) វាគឺជាឈ្មោះភើក្គី (ហ្វាអ៊ីល) មកពីកិរិយាសព្ទ បាសាឡា-យបស៊ូល (بسل يبسل) ដូចជាពាក្យ សារ៉ាហ្វា-យុស្រុហ្វ (شرف يشرف) ដែរ។ ពាក្យ អាល់-បាសាឡាហ្វ (البسالة) មានន័យថា ភាពអង់អាចក្លាហាន និងភាពខ្លាំងក្លា ចំណែកឯពាក្យផ្ទុយរបស់វាគឺ ហ្វាស្សិល-យហ្វាស្សិល-ហ្វាស្សាឡាហ្វ (فشل يفشل فشالة) ដែលមានទម្រង់ និងប្រភពដូចគ្នា មានន័យថាភាពកំសាក។ កម្រិតទីបួន៖ អាល់-បាតុល (البطل) ពហុវចនៈរបស់វាគឺ អាល់-អាប់តាល (أبطال) ហើយចំពោះការដាក់ឈ្មោះនេះមានពីរមតិ៖ ទីមួយ៖ ព្រោះថាគាត់ធ្វើឱ្យសកម្មភាពរបស់គូប្រកួតក្លាយជាមោឃៈ ដូច្នេះភាពក្លាហានរបស់ជនអង់អាចធ្វើឱ្យវាបាត់បង់តម្លៃ ហេតុនេះពាក្យថា បាតុល (بطل) មានន័យថាជាកម្មបទ (មហ្វ៊ុល) ក្នុងអត្ថន័យ ព្រោះថាកិរិយាសព្ទនេះមិនមែនជាកិរិយាសព្ទអន្តរកិរិយា (មិនត្រូវការកម្មបទ) ទេ។ ទីពីរ៖ គឺវាមានន័យថាជាប្រធានបទ (ហ្វាអ៊ីល) ទាំងទម្រង់ និងអត្ថន័យ ព្រោះថាគាត់គឺជាអ្នកដែលធ្វើឱ្យភាពក្លាហានរបស់អ្នកដទៃក្លាយជាមោឃៈ ហើយចាត់ទុកវាដូចជាគ្មានតម្លៃទាល់តែសោះ ដូច្នេះពាក្យថា បាតុល (بطل) មានន័យថា អ្នកបំផ្លាញចោល (មុបតិល - مبطل)។ ហើយក៏អាចអនុញ្ញាតឱ្យប្រើពាក្យថា បាតុល (بطل) ក្នុងន័យថាជាអ្នកត្រូវបានគេបំផ្លាញ ក្នុងទម្រង់ដូចជាពាក្យ មុករ៉ម (مكرم) ពោលគឺអ្នកដែលត្រូវបានគេធ្វើឱ្យអន្តរាយដោយសារតែភាពក្លាហានរបស់គាត់ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាAvoid មិនហ៊ានចូលជិត ទើបពួកគេបោះបង់សកម្មភាពរបស់ខ្លួនដោយសារតែការចុះចាញ់ និងការមិនហ៊ានធ្វើសង្គ្រាមប្រយុទ្ធជាមួយគាត់។ កម្រិតទីប្រាំ៖ អាល់-សនឌីដ (الصنديد) ដោយអានអក្សរ «សាត» (ص) ប្រកបនឹងស្រៈអ៊ិ ជាទូទៅសាធារណជនតែងតែអានខុសដោយនិយាយថា...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل في مراتب الشجاعة والشجعان
(សនទីដ) គឺអានដោយបើកស្រៈ (ហ្វាត់ហា) នៅលើអក្សរដាដ ហើយគ្មានទម្រង់ពាក្យបែប (ហ្វាអីល) ដែលបើកស្រៈនៅលើអក្សរហ្វា នៅក្នុងភាសារបស់ពួកគេឡើយ គឺវាមានទម្រង់បាក់ស្រៈ (កាស្រាត់) វិញ នៅក្នុងនាមនាមដូចជាពាក្យ (កន់ទីល) និង (ហុលទីត) និងនៅក្នុងគុណនាមដូចជាពាក្យ (ស៊ុមលីល)។ ចំណែកឯពាក្យ (អល់-សនទីដ) គឺសំដៅលើបុគ្គលដែលគ្មានអ្វីអាចទប់ទល់នឹងរូបគេបានឡើយ។ ជំពូក [កិច្ចការទាំងឡាយដែលកើតចេញពីភាពក្លាហាន] ដោយសារតែភាពក្លាហានគឺជាសីលធម៌ដ៏ប្រពៃមួយក្នុងចំណោមសីលធម៌ទាំងឡាយនៃព្រលឹង ទើបវាបណ្តាលឱ្យមានកិច្ចការបួនយ៉ាងកើតឡើង ដែលជាសក្ខីភាព និងជាផលផ្លែរបស់វា គឺ៖ ការបោះជំហានទៅមុខក្នុងទីកន្លែងដែលត្រូវបោះជំហានទៅមុខ, ការដកថយក្នុងទីកន្លែងដែលត្រូវដកថយ, ការរឹងប៉ឹងនឹងនរក្នុងទីកន្លែងដែលត្រូវរឹងប៉ឹង, និងការចាកចេញក្នុងទីកន្លែងដែលត្រូវចាកចេញ។ ផ្ទុយពីនេះទៅវិញ គឺជាអ្វីដែលបំផ្លាញភាពក្លាហាន ដែលវាអាចជាភាពកំសាក, ការប្រថុយប្រថានដោយខ្វះការពិចារណា, ឬភាពស្រាលតោកនិងតក់ក្រហាយ។ នៅពេលដែលបុគ្គលណាម្នាក់មានទាំងការពិចារណាដ៏សុក្រឹត និងភាពក្លាហាន នោះរូបគេគឺជាបុគ្គលដែលស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការដឹកនាំកងទ័ព និងគ្រប់គ្រងកិច្ចការសង្គ្រាម។ មនុស្សមានបីប្រភេទ៖ បុគ្គលពេញលក្ខណៈ, ពាក់កណ្តាលបុគ្គល, និងគ្មានតម្លៃអ្វីសោះ។ រីឯបុគ្គលពេញលក្ខណៈ គឺអ្នកដែលរួមផ្សំឡើងនូវការយល់ឃើញដ៏ត្រឹមត្រូវ និងភាពក្លាហាន។ នេះហើយគឺជាបុគ្គលដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដូចដែល អស់ម៉ាត់ ប៊ីន អាល់-ហ៊ូសៃន [អាល់-មុតតៈនាពី] បានពោលថា៖ (ការពិចារណាគឺមុនភាពក្លាហានរបស់អ្នកក្លាហាន ... វាគឺជាលំដាប់ទីមួយចំណែកឯភាពក្លាហានគឺជាលំដាប់ទីពីរ)
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل الأمور المترتبة على الشجاعة
(នៅពេលដែលគុណសម្បត្តិទាំងពីរបានជួបជុំគ្នាក្នុងបុគ្គលណាម្នាក់... នោះបុគ្គលនោះនឹងឈានដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតក្នុងគ្រប់បែបយ៉ាង)។ ចំណែកឯពាក់កណ្តាលបុរស [គឺ] ជាអ្នកដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិមួយក្នុងចំណោមលក្ខណៈសម្បត្តិទាំងពីរដោយគ្មានលក្ខណៈសម្បត្តិទីពីរ។ រីឯអ្នកដែលគ្មានតម្លៃអ្វីសោះ [គឺ] ជាអ្នកដែលគ្មានទាំងលក្ខណៈសម្បត្តិទាំងពីរនោះឡើយ។ សេចក្តីបញ្ចប់ យើងសូមបញ្ចប់សៀវភៅនេះដោយអាយ៉ាត់មួយពីគម្ពីររបស់អល់ឡោះ តាអាឡា ដែលទ្រង់បានរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់អក្សរក្នុងអាយ៉ាត់នោះយ៉ាងល្អប្រពៃបំផុត នោះគឺបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ តាអាឡា ដែលមានសេចក្តីថា៖ ﴿អើយบรรดาអ្នកដែលមានជំនឿ! នៅពេលដែលពួកអ្នកជួបប្រទះនឹងកងទ័ពមួយ (របស់ពួកអកុសល) ចូរពួកអ្នករឹងប៉ឹងចុះ ហើយចូររម្លឹកដល់អល់ឡោះឱ្យបានច្រើន ដើម្បីឱ្យពួកអ្នកទទួលបានជោគជ័យ។ ហើយចូរគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ចុះ ហើយកុំឈ្លោះប្រកែកគ្នាឱ្យសោះ បើមិនដូច្នោះទេ ពួកអ្នកនឹងធ្លាក់ទឹកចិត្ត ហើយកម្លាំងរបស់ពួកអ្នកនឹងរលាយបាត់ទៅ។ ហើយចូរអត់ធ្មត់ចុះ ព្រោះថាអល់ឡោះគង់នៅជាមួយអ្នកដែលអត់ធ្មត់ទាំងឡាយ﴾ [អាល់-អន់ហ្វាល៖ ៤៥]។ នៅក្នុងអាយ៉ាត់នេះ ទ្រង់បានបញ្ជាដល់ពួកអ្នកតស៊ូក្នុងមាគ៌ាអល់ឡោះ (មូជ៉ាហ៊ីឌីន) នូវរឿងប្រាំយ៉ាង ដែលមិនធ្លាប់ជួបជុំគ្នាក្នុងកងទ័ពណាមួយឡើយ លើកលែងតែពួកគេទទួលបានជ័យជំនះ ទោះបីជាពួកគេមានចំនួនតិចតួច ហើយសត្រូវរបស់ពួកគេមានចំនួនច្រើនក៏ដោយ៖ ទីមួយ៖ ភាពរឹងប៉ឹង។ ទីពីរ៖ ការរម្លឹកដល់អល់ឡោះ ម្ចាស់តម្កើងមហាប្រសើរ ឱ្យបានច្រើន។ ទីបី៖ ការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់ និងរ៉សូលរបស់ទ្រង់។ ទីបួន៖ ភាពឯកភាពគ្នានៃពាក្យសម្តី និងការមិនឈ្លោះប្រកែកគ្នា ដែលបង្កឱ្យមានភាពទន់ខ្សោយ និងបាក់ទឹកចិត្ត។ ភាពឈ្លោះប្រកែកគ្នានេះគឺជាកងទ័ពមួយដែលធ្វើឱ្យពួកអ្នកឈ្លោះគ្នាបំផ្លាញកម្លាំងខ្លួនឯង និងធ្វើឱ្យសត្រូវមានប្រៀបលើពួកគេ។ ព្រោះថា ពេលដែលពួកគេជួបជុំគ្នា ពួកគេប្រៀបដូចជាបាច់ព្រួញ ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចបាក់វាបានឡើយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលគេបំបែកវាចេញពីគ្នា ហើយសល់ពួកគេម្នាក់ៗនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នា គេក៏អាចបាក់វាបានយ៉ាងងាយ។ ទីប្រាំ៖ មូលដ្ឋានគ្រឹះ សសរស្តម្ភ និងស្នូលនៃរឿងទាំងអស់នោះ គឺភាពអត់ធ្មត់។ ដូច្នេះ រឿងទាំងប្រាំនេះគឺជាគ្រឹះដែលរោងជ័យជំនះត្រូវសាងសង់ឡើង។ នៅពេលដែលរឿងទាំងនោះ ឬរឿងណាមួយក្នុងចំណោមនោះបាត់បង់ ជ័យជំនះក៏នឹងថយចុះទៅតាមអ្វីដែលបានខ្វះខាតនោះដែរ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលវាមកជួបជុំគ្នា វានឹងជួយកសាងកម្លាំងឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយបង្កើតបានជាឥទ្ធិពលដ៏ខ្លាំងក្លាក្នុងជ័យជំនះ។ ពេលដែលលក្ខណៈទាំងនេះបានជួបជុំគ្នាក្នុងចំណោមពួកសាហ្កាបា (កូនសិស្សរបស់ព្យាការី) គឺគ្មានប្រជាជាតិណាមួយអាចទប់ទល់នឹងពួកគេបានឡើយ ដោយពួកគេបានพิបាយលោក និងធ្វើឱ្យមនុស្សលោកព្រមទាំងទឹកដីស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកគេ។ ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលវាត្រូវបានបែកបាក់គ្នាទៅវិញក្នុងចំណោមអ្នកដែលមកក្រោយពួកគេ ហើយភាពទន់ខ្សោយបានកើតឡើង ស្ថានភាពក៏បានធ្លាក់ចុះដល់សភាពដូចដែលយើងបានឃើញស្រាប់។ គ្មានអំណាច និងកម្លាំងណាមួយក្រៅពីអល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងមហាអស្ចារ្យនោះឡើយ។ អល់ឡោះគឺជាទីពឹងដែលគេត្រូវសុំជំនួយ លើទ្រង់ហើយដែលយើងត្រូវពឹងផ្អែក ហើយទ្រង់គឺជាទីពឹងដ៏គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកយើង និងជាអ្នកចាត់ចែងកិច្ចការដ៏ល្អបំផុត។ នេះគឺជាទីបញ្ចប់នៃអ្វីដែលសៀវភៅនេះបានចងក្រងឡើង។ ការសរសើរថ្វាយចំពោះអល់ឡោះ ជាម្ចាស់នៃសាកលលោកទាំងមូល។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
خاتمة