បញ្ហាច្បាប់រៀបរាប់ដោយអាប់ឌុលឡោះ អ៊ីប៊ីន អាហ៍ម៉ាត់

ចំណាយក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (ហ្វីសាប៊ីលីលឡោះហ៍)៖ គឺត្រូវផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនអ្នកតស៊ូការពារសាសនាដើម្បីឱ្យគាត់ទិញសម្ភារសឹកនិងចេញទៅសមរភូមិទោះបីជាមានចំនួនច្រើនក៏ដោយ។ អ្នកធ្វើដំណើរខ្វះខាត (អ៊ីប៊ិនសាប៊ីល)៖ គឺត្រូវផ្តល់ហ្សាខាត់ឱ្យគាត់រហូតដល់គាត់អាចវិលត្រឡប់ទៅដល់ទ្រព្យសម្បត្តិនិងក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ទោះបីជាច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ហើយមិនត្រូវយកហ្សាខាត់ពីស្រុកមួយទៅចែកនៅស្រុកមួយទៀតឡើយយោងតាមហាឌីޘរបស់មុអាទ ibn Jabal។ ៥៤៨ - អ៊ីប៊ីនអាប់បាសធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរអ្នករំដោះទាសករពីប្រាក់ហ្សាខាត់របស់អ្នកចុះ។ ជំពូកស្តីពីអ្នកដែលត្រូវទទួលហ្សាខាត់ពីសាច់ញាតិនិងអ្នកដទៃ ៥៤៩ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថាតើម្ចាស់ទ្រព្យគប្បីត្រូវចែកហ្សាខាត់ដោយផ្ទាល់ដៃឬប្រគល់ឱ្យអ្នកដទៃចែកជំនួស? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើអ្នកតំណាងជាមនុស្សគួរឱ្យទុកចិត្តគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ ៥៥០ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីការផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនសាច់ញាតិដែលរស់នៅក្នុងទីក្រុងជាមួយគ្នា៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ម្ចាស់ទ្រព្យត្រូវតែមានចេតនាស្មោះត្រង់ចំពោះអល់ឡោះមិនត្រូវយកហ្សាខាត់មកការពារខ្លួនពីការរិះគន់ (ម៉ាដាំម៉ះហ៍) ឬយកចិត្តសាច់ញាតិឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើសាច់ញាតិនិងអ្នកក្រៅមានភាពក្រីក្រស្មើគ្នានោះសាច់ញាតិមានសិទ្ធិអាទិភាពជាងគេបំផុតក្នុងការទទួលហ្សាខាត់។

ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់មិនត្រូវយកមកការពារខ្លួនពីការរិះគន់ ៥៥១ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានប្រាក់ហ្សាខាត់ ៥០០ ឌៀរហាំឬច្រើនជាងនេះតើគាត់អាចផ្តល់ឱ្យបងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ឬកូនៗរបស់បងប្អូនប្រុសរបស់គាត់ដែលនៅក្មេងៗបានដែរឬទេ? ឪពុករបស់ខ្ញុំបានសរសេរពន្យល់ខ្ញុំថា៖ មិនត្រូវយកហ្សាខាត់មកការពារខ្លួនពីការរិះគន់ឡើយ! ការរិះគន់គឺការដែលគាត់ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់ពួកគេឬដោយសារពួកគេបម្រើការងារឱ្យគាត់រួចគាត់យកហ្សាខាត់មកសងគុណដែលទង្វើនេះមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយហើយហ្សាខាត់នោះមិនគ្រប់គ្រាន់ជាដាច់ខាត។ ហ្សាខាត់គឺជាសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)លើទ្រព្យសម្បត្តិដូច្នេះបើមានភាពក្រីក្រស្មើគ្នាសាច់ញាតិមានអាទិភាពជាងគេដរាបណាមិនមែនជាការការពារខ្លួនពីការរិះគន់។ ប៉ុន្តែដាច់ខាតមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យផ្តល់ហ្សាខាត់ជូន៖ កូនបង្កើតចៅបង្កើតឪពុកម្តាយនិងជីដូនជីតាឡើយ! ពីព្រោះបុគ្គលទាំងនេះស្ថិតក្រោមកាតព្វកិច្ចចិញ្ចឹមបីបាច់ពីទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន។ ចំណែកសាច់ញាតិក្រៅពីនេះ (ដូចជាបងប្អូនបង្កើតមីងមាក្មួយ) គឺអាចផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនបានប្រសិនបើពួកគេពិតជាក្រីក្រ។ ៥៥២-៥៥៣ - មិនត្រូវផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនឪពុកម្តាយឬកូនចៅឡើយទោះបីជាពួកគេក្រីក្រយ៉ាងណាក៏ដោយគឺត្រូវផ្គត់ផ្គង់ពួកគេពីទ្រព្យសម្បត្តិធម្មតាដែលមិនមែនជាហ្សាខាត់។

ជំពូកស្តីពីកម្រិតទឹកប្រាក់ហ្សាខាត់ដែលត្រូវផ្តល់ជូនសាច់ញាតិ (ចំណងជើងជំពូកស្តីពីកម្រិតបរិមាណទ្រព្យហ្សាខាត់អតិបរមាដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រគល់ជូនបុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងចំណោមសាច់ញាតិដែលក្រីក្រ)។

កម្រិតទឹកប្រាក់ហ្សាខាត់ដែលត្រូវផ្តល់ជូនសាច់ញាតិ ៥៥៤ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថា៖ តើបុរសម្នាក់អាចផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនសាច់ញាតិរបស់គាត់ចំនួនប៉ុន្មាន? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ហាសិប (៥០) ឌៀរហាំលើកលែងតែប្រសិនបើគាត់ផ្តល់ឱ្យដើម្បីជួយសងបំណុលរបស់គេ។ ហើយមិនត្រូវយកហ្សាខាត់ពីស្រុកមួយទៅស្រុកមួយទៀតឡើយទោះបីជាសាច់ញាតិក៏ដោយ។ ៥៥៥ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីសាច់ញាតិម្នាក់ដែលសុំប្រាក់ហ្សាខាត់ដើម្បីទិញអ្នកបម្រើ៖ គាត់បានឆ្លើយថា៖ មិនត្រូវផ្តល់ឱ្យលើសពី ៥០ ឌៀរហាំឡើយលើកលែងតែសាច់ញាតិនោះមានបំណុលដែលត្រូវសង។ ជំពូកស្តីពីការផ្ទេរហ្សាខាត់ពីស្រុកមួយទៅស្រុកមួយទៀត ៥៥៦-៥៥៧ - ឪពុករបស់ខ្ញុំត្រូវបានគេសួរអំពីការយកហ្សាខាត់ចេញពីតំបន់មួយទៅចែកនៅតំបន់មួយទៀត៖ គាត់បានឆ្លើយយ៉ាងដាច់អហង្ការថា៖ មិនត្រូវយកហ្សាខាត់ចេញពីស្រុកមួយទៅស្រុកមួយទៀតឡើយ! ហ្សាខាត់ត្រូវតែបែងចែកនៅក្នុងស្រុកដែលទ្រព្យសម្បត្តិនោះស្ថិតនៅ។ ខ្ញុំបានសួរថា៖ ចុះប្រសិនបើគាត់មានសាច់ញាតិក្រីក្រនៅស្រុកផ្សេង? គាត់បានឆ្លើយថា៖ មុអាទ ibn Jabal ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថាមិនត្រូវយកហ្សាខាត់ចេញពីតំបន់មួយទៅតំបន់មួយទៀតឡើយ (ត្រូវប្រមូលពីអ្នកមានក្នុងតំបន់នោះនិងចែកជូនអ្នកក្រក្នុងតំបន់នោះ)។

ជំពូកស្តីពីការយកប្រាក់ហ្សាខាត់ទៅសាងសង់វិហារឬជីកអណ្តូង ៥៥៨ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីប្រាក់ហ្សាខាត់តើអាចយកទៅសាងសង់វិហារឥស្លាមឬទិញសំពត់កាហ្វាន់រុំសពបានដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ មិនអាចយកទៅប្រើប្រាស់បានឡើយ! ខ្ញុំបានសួរទៀតថា៖ ចុះយកទៅជីកអណ្តូងទឹក? គាត់បានឆ្លើយថា៖ មិនអាចផ្តល់ឱ្យបានឡើយ! ៥៥៩ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថាតើគេអាចយកហ្សាខាត់ទៅជួសជុលបន្ទាយការពារព្រំដែនឬជីកអណ្តូងទឹកឬទិញសម្លៀកបំពាក់ចែកអ្នកក្រីក្របានដែរឬទេ? ឪពុករបស់ខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្វីដែលខ្ញុំពេញចិត្តគឺម្ចាស់ហ្សាខាត់ត្រូវតែប្រគល់ប្រាក់ហ្សាខាត់កាតព្វកិច្ចជូនបុគ្គល ៨ ជំពូកដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាក់ក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូរអានតែប៉ុណ្ណោះ។ ៥៦០ - អ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិធនធានដែលបានចេញទៅតស៊ូក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ហ្វីសាប៊ីលីលឡោះហ៍)៖ គាត់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យទទួលទាននិងប្រើប្រាស់ប្រាក់ហ្សាខាត់បានពីព្រោះគាត់កំពុងបំពេញភារកិច្ចក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ។ ៥៦១ - ការផ្តល់ហ្សាខាត់ដើម្បីជួយអ្នកក្រីក្រទៅធ្វើហាជជី៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថាអាចផ្តល់ឱ្យបានពីព្រោះហាជជីគឺជាផ្នែកមួយនៃមាគ៌ារបស់អល់ឡោះដូចដែល Ibn 'អ៊ូម៉ារបានបញ្ជាក់។

ជំពូកស្តីពីការទិញសម្លៀកបំពាក់ឬម្សៅមីចែកអ្នកក្រីក្រពីប្រាក់ហ្សាខាត់ (ចំណងជើងជំពូកស្តីពីបញ្ញត្តិនៃការទិញទំនិញអាហារឬសម្លៀកបំពាក់ជំនួសឱ្យប្រាក់សុទ្ធក្នុងការទូទាត់ពន្ធហ្សាខាត់)។

ជំពូកស្តីពីការប្រគល់ហ្សាខាត់ទៅរដ្ឋអំណាចឬម្ចាស់ទ្រព្យបែងចែកដោយខ្លួនឯង (ចំណងជើងជំពូកស្តីពីការប្រគល់ប្រាក់ហ្សាខាត់ទៅឱ្យអាជ្ញាធររដ្ឋអំណាចឬការដែលម្ចាស់ទ្រព្យចែករំលែកដោយផ្ទាល់ដៃទៅកាន់ជនក្រីក្រ)។

ការទិញសម្លៀកបំពាក់ឬម្សៅមីពីប្រាក់ហ្សាខាត់ ៥៦២ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលជាប់កាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់ហើយគាត់បានយកប្រាក់ហ្សាខាត់នោះទៅទិញសម្លៀកបំពាក់ឬម្សៅមីយកទៅចែកអ្នកក្រីក្រ។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តឡើយគឺគាត់ត្រូវតែប្រគល់ប្រាក់សុទ្ធ (ឌៀរហាំ) ទៅកាន់ពួកគេដូចកាតព្វកិច្ចដែលបានចែង។ ការប្រគល់ហ្សាខាត់ទៅរដ្ឋអំណាចឬចែកដោយខ្លួនឯង ៥៦៣-៥៦៤ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីការប្រគល់ហ្សាខាត់ទៅរដ្ឋអំណាចឬចែកដោយខ្លួនឯង? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ម្ចាស់ទ្រព្យបែងចែកដោយខ្លួនឯងគឺជាការប្រសើរ។ Ibn 'អ៊ូម៉ារធ្លាប់បានបង្គាប់ថាកុំប្រគល់ហ្សាខាត់ទៅមេដឹកនាំដែលបោះបង់ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ឡើយ។ ជំពូកស្តីពីការបញ្ចេញហ្សាខាត់មុនកាលកំណត់ ៥៦៥ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថាតើគេអាចបញ្ចេញទានហ្សាខាត់ជាមុនហើយកត់ត្រាទុករហូតដល់គម្រប់មួយឆ្នាំទើបគិតទូទាត់ជាហ្សាខាត់បានដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការបញ្ចេញហ្សាខាត់មុនកាលកំណត់ (តាក់ជីល) ប្រសិនបើគាត់រកឃើញកន្លែងសមស្របដែលត្រូវការជំនួយបន្ទាន់ពីព្រោះព្យាការី ﷺ ធ្លាប់បានទទួលយកហ្សាខាត់ជាមុនពីលោកពូអាល់-'Abbas។

ជំពូកស្តីពីអ្នកដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យទទួលហ្សាខាត់ ៥៦៦ - ឪពុករបស់ខ្ញុំបានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនត្រូវផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនអ្នកដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិ ៥០ ឌៀរហាំឬស្មើនឹងតម្លៃមាសនោះឡើយលើកលែងតែប្រសិនបើគាត់មានបំណុលនោះត្រូវជួយសងបំណុលរបស់គាត់ទាំងអស់។ ហើយប្រសិនបើគាត់មានបន្ទុកគ្រួសារច្រើនអាចផ្តល់ជូនអ្នកនៅក្នុងបន្ទុកម្នាក់ៗចំនួន ៥០ ឌៀរហាំ។ ៥៦៨ - បុរសអ្នកមានម្នាក់ដែលមានប្អូនស្រីរៀបការជាមួយប្តីអ្នកមាន៖ គាត់មិនអាចផ្តល់ហ្សាខាត់ជូនប្អូនស្រីរបស់គាត់បានឡើយលើកលែងតែប្តីរបស់នាងធ្វើបាបនិងមិនព្រមផ្គត់ផ្គង់នាង។ ហើយប្រសិនបើនាងមានគ្រឿងអលង្ការតម្លៃ ៥០ ឌៀរហាំគឺមិនត្រូវផ្តល់ហ្សាខាត់ឱ្យនាងឡើយ។ ៥៦៩ - បុរសម្នាក់ដែលមានប្រាក់ ៥០០ ឌៀរហាំប៉ុន្តែគាត់ជំពាក់បំណុលគេ ១០០០ ឌៀរហាំ៖ ដរាបណាគាត់នៅកាន់កាប់ប្រាក់ ៥០០ ឌៀរហាំគាត់មិនត្រូវទទួលហ្សាខាត់ឡើយប៉ុន្តែនៅពេលគាត់យកប្រាក់នោះទៅសងបំណុលគេអស់ហើយគាត់អាចទទួលហ្សាខាត់បាន។ ៥៧០-៥៧១ - កម្រិតទ្រព្យដែលហាមឃាត់ការទទួលហ្សាខាត់៖ គឺការមានប្រាក់ ៥០ ឌៀរហាំឬតម្លៃមាសស្មើគ្នានេះយោងតាមហាឌីޘរបស់ Sa'd ibn Abi Waqqas, Ibn Mas'ud និង 'អាលី ﵁។ ៥៧២ - ការរើសផលដំណាំធ្លាក់តាមដីក្នុងរដូវប្រមូលផល៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នាទោះបីជាគាត់មាន ៥០ ឌៀរហាំក៏ដោយពីព្រោះវាមិនមែនជាទានហ្សាខាត់ឡើយ។

៥៧៣ - ការសុំទានរបស់របរបន្តិចបន្តួចដូចជាក្រដាសមួយសន្លឹកឬខ្សែស្បែកជើងមិនចាត់ទុកជាការសុំទានដែលត្រូវហាមឃាត់ឡើយ។ ៥៧៤ - អ្នកដែលមានកាយសម្បទារឹងមាំល្អប៉ុន្តែរកការងារធ្វើមិនបានគឺអាចទទួលទានសប្បុរសធម៌បាន។ ៥៧៥ - ហាឌីޘរបស់ Sa'd ibn Abi Waqqas និង Ibn Mas'ud ថា «ទានមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតសម្រាប់អ្នកដែលមាន ៥០ ឌៀរហាំឬស្មើនឹងតម្លៃមាសនោះឡើយ»។ ជំពូកស្តីពីប្រាក់ហ្សាខាត់ដែលបានញែកចេញរួចហើយបាត់បង់ ៥៧៦ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានប្រាក់ ២០០ ឌៀរហាំហើយគាត់បានដកប្រាក់ហ្សាខាត់ ៥ ឌៀរហាំចេញទុកដាច់ដោយឡែកប៉ុន្តែប្រាក់ ៥ ឌៀរហាំនោះបានបាត់បង់មុននឹងប្រគល់ដល់ដៃអ្នកក្រីក្រតើគាត់ត្រូវទូទាត់ហ្សាខាត់នោះឡើងវិញដែរឬទេ? ឪពុករបស់ខ្ញុំបានឆ្លើយថា៖ គាត់ត្រូវតែបញ្ចេញប្រាក់ហ្សាខាត់នោះឡើងវិញជាដាច់ខាតស្របតាមទស្សន៖របស់ Sufyan អាល់-Thawri ពីព្រោះប្រាក់ហ្សាខាត់នោះមិនទាន់បានធ្លាក់ដល់កម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកក្រីក្រដែលជាម្ចាស់សិទ្ធិស្របច្បាប់នៅឡើយទេ។

ជំពូកស្តីពីស្ត្រីដែលមានប្រាក់មហើរ (ថ្លៃបណ្ណាការ) ជំពាក់លើប្ដីរបស់នាងតើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាដែរឬទេ?

ស្ត្រីដែលមានប្រាក់មហើរជំពាក់លើប្ដីតើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាដែរឬទេ? ៥៧៧ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីប្រាក់មហើររបស់ស្ត្រីដែលជំពាក់លើប្ដីអស់រយ៖ពេលជាច្រើនឆ្នាំតើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាដែរឬទេ? ហើយនៅពេលដែលនាងទទួលបានវាតើនាងត្រូវចេញហ្សាខាត់សម្រាប់ឆ្នាំកន្លងផុតទៅដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ នាងត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវានៅពេលដែលនាងទទួលបានសម្រាប់បណ្តាឆ្នាំដែលកន្លងផុតទៅរហូតទាល់តែទ្រព្យនោះនៅសល់តិចជាង ២០០ ឌៀរហាំ។ ប្រសិនបើវាថយចុះតិចជាង ២០០ ឌៀរហាំ (ទាបជាងកម្រិតនីសប) នាងមិនបាច់ចេញហ្សាខាត់លើវាឡើយ។ ៥៧៨ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីស្ត្រីម្នាក់ដែលមានថ្លៃបណ្ណាការ (សូដាក/មហើរ) ជំពាក់លើប្ដីរបស់នាងដែលនាងអាចទារយកនៅពេលណាក៏បានតាមចិត្តតើនាងត្រូវមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ បាទគឺត្រូវចេញហ្សាខាត់នៅពេលដែលនាងទទួលបានវាសម្រាប់បណ្តាឆ្នាំដែលបានកន្លងផុតទៅ។ ៥៧៩ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានបំណុលជំពាក់លើមនុស្សមួយក្រុមតើគាត់ត្រូវចេញហ្សាខាត់ជារៀងរាល់ឆ្នាំឬចេញនៅពេលដែលគាត់ទារបានមកវិញ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ នៅពេលដែលគាត់ទារបានមកវិញគឺគាត់ត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវា។ ហើយស្ត្រីក៏ដូចគ្នាដែរនាងត្រូវចេញហ្សាខាត់លើទ្រព្យដែលប្ដីជំពាក់នាងជាថ្លៃមហើរនៅពេលដែលនាងទទួលបានវាគឺត្រូវចេញហ្សាខាត់សម្រាប់ឆ្នាំដែលបានកន្លងផុតទៅ។ ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់លើបំណុលនៅពេលដែលកូនបំណុលជាមនុស្សគួរឱ្យទុកចិត្តឬអ្នកដទៃ ៥៨០ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានទ្រព្យ (បំណុល) ជំពាក់លើមនុស្សគួរឱ្យទុកចិត្តតើការដែលគាត់ចេញហ្សាខាត់លើវារៀងរាល់ឆ្នាំឬការដែលគាត់រង់ចាំទាល់តែទារបានមកវិញទើបគិតគូរគណនាចំនួនឆ្នាំកន្លងមកហើយទើបចេញហ្សាខាត់តើបែបណាល្អជាងចំពោះលោកឪពុក? គាត់បានឆ្លើយថា៖ គាត់ត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវានៅពេលដែលគាត់ទទួលបានមកវិញសម្រាប់បណ្តាឆ្នាំដែលកន្លងផុតទៅ។ មានការរាយការណ៍ពី 'អាលី ﵁ ថា៖ ប្រសិនបើកូនបំណុលជាមនុស្សទៀងត្រង់ម្ចាស់បំណុលត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវានៅពេលដែលទទួលបានមកវិញ។ ៥៨១ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានបំណុលជំពាក់លើបុគ្គលក្ស័យធន (គ្មានលទ្ធភាពសងអ្វីទាំងអស់) ឬជំពាក់លើអ្នកដែលបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិតដោយមិនដឹងដំណឹងទ្រព្យសម្បត្តិរួចក្រោយពីច្រើនឆ្នាំមកទ្រព្យនោះស្រាប់តែទទួលបានមកវិញតើត្រូវគិតហ្សាខាត់តែមួយឆ្នាំឬគិតហ្សាខាត់សម្រាប់បណ្តាឆ្នាំទាំងអស់ដែលបានកន្លងផុតទៅ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ដូចគ្នានេះដែរគាត់ត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវានៅពេលដែលគាត់យកបានឬទទួលបានមកវិញសម្រាប់ឆ្នាំទាំងអស់។ ៥៨២ - ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ អាល់-Shafi'i ធ្លាប់មានទស្សន៖ថាគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើបំណុលឡើយ។ ៥៨៣ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានបំណុលជំពាក់លើបុគ្គលម្នាក់ដែលបដិសេធមិនព្រមសងប៉ុន្តែក្រោយមកបុគ្គលនោះបានសងមកវិញខ្លះ។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ ចំពោះខ្ញុំគឺពេញចិត្តឱ្យគាត់ចេញហ្សាខាត់លើចំនួនដែលទទួលបាននោះ។ ៥៨៤ - ពី 'អាលី ﵁ អំពីបំណុលដែលមិនច្បាស់លាស់ថានឹងបានមកវិញឬអត់ (អាល់-Dayn អាល់-Zanun)៖ ប្រសិនបើកូនបំណុលមានភាពស្មោះត្រង់ម្ចាស់បំណុលត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវានៅពេលដែលទទួលបានវា។ ៥៨៥ - ពី 'អាលី ﵁ អំពីបុរសម្នាក់ដែលមានបំណុលជំពាក់លើគេ៖ គាត់ត្រូវចេញហ្សាខាត់លើវាប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បារម្ភថានឹងមិនបានមកវិញចូរឱ្យគាត់រង់ចាំសិនហើយនៅពេលដែលទារបានមកវិញចូរគាត់ចេញហ្សាខាត់សម្រាប់បណ្តាឆ្នាំដែលកន្លងផុតទៅ។ ៥៨៦ - Ibn 'អ៊ូម៉ារយល់ឃើញថាគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើបំណុលឡើយរហូតទាល់តែម្ចាស់ទ្រព្យទទួលបានវាមកវិញ។ ៥៨៧ - ពី 'អាយស្ហះ ﵂ ក៏ដូចគ្នានឹងការលើកឡើងនោះដែរ។

ជំពូកស្តីពីបុរសដែលមានបំណុលគេជំពាក់ខ្លួនផងនិងខ្លួនជំពាក់បំណុលគេផងតើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើគាត់ដែរឬទេ?

៥៨៨ - 'អាយស្ហះ ﵂ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើបំណុលឡើយរហូតទាល់តែទទួលបានវាមកវិញក្នុងដៃ។ បុរសដែលមានបំណុលគេជំពាក់ខ្លួនផងនិងខ្លួនជំពាក់បំណុលគេផងតើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើគាត់ដែរឬទេ? ៥៨៩ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថា៖ តើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើបុរសម្នាក់ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិដែលគាត់មាននៅក្នុងដៃដែរឬទេប្រសិនបើគាត់មានបំណុលជំពាក់គេច្រើនជាងចំនួនទ្រព្យសម្បត្តិដែលគាត់មាននោះ? ឪពុករបស់ខ្ញុំបានឆ្លើយថា៖ នៅពេលដែលកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់មកដល់លើគាត់គាត់ត្រូវពិនិត្យមើលបំណុលដែលគាត់ជំពាក់គេរួចកាត់កងបំណុលនោះចេញសិនបន្ទាប់មកទើបគាត់ចេញហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិដែលនៅសេសសល់ (បើនៅសល់គ្រប់កម្រិតនីសប)។ ៥៩០ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីបុរសម្នាក់ដែលមានទ្រព្យ ១,០០០ ឌីណារប៉ុន្តែគាត់ក៏ជំពាក់បំណុលគេ ១,០០០ ឌីណារដែរ។ គាត់បានឆ្លើយថា៖ គាត់គ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់អ្វីទាំងអស់ (ពីព្រោះទ្រព្យត្រូវបានកាត់កងនឹងបំណុលអស់)។ ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រា ៥៩១ - ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រាគឺត្រូវមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់។ Ibn 'អ៊ូម៉ារធ្លាប់បានចេញហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រា។ ៥៩២ - ឪពុករបស់ខ្ញុំត្រូវបានគេសួរម្តងទៀតអំពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រាតើត្រូវចេញហ្សាខាត់ដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ បាទគឺត្រូវចេញហ្សាខាត់។ 'អ៊ូម៉ារ ﵁ ធ្លាប់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើពាណិជ្ជកម្មរកស៊ីដោយប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រាចុះដើម្បីកុំឱ្យការចេញហ្សាខាត់ (សូដាកក់) ស៊ីដាច់ទ្រព្យនោះអស់។ ៥៩៣ - អាល់-Qasim បានរៀបរាប់ថា៖ 'អាយស្ហះ ﵂ ធ្លាប់បានចេញហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់យើងកាលពីយើងនៅជាក្មេងកំព្រាក្នុងការបីបាច់ថែរក្សារបស់លោកស្រីហើយលោកស្រីថែមទាំងបានយកទ្រព្យនោះទៅធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមផ្លូវសមុទ្រទៀតផង។ ៥៩៤ - 'អាលី ﵁ បានលក់ដីឱ្យពួកយើងក្នុងតម្លៃ ៨០,០០០ ហើយនៅពេលដែលលោកប្រគល់ប្រាក់ឱ្យពួកយើងឃើញថាប្រាក់នោះមានការថយចុះ។ លោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំធ្លាប់បានចេញហ្សាខាត់លើវា។ ចាបៀរ ibn 'Abdillah បានមានប្រសាសន៍អំពីអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យក្មេងកំព្រាថា៖ គាត់ត្រូវតែចេញហ្សាខាត់លើទ្រព្យនោះ។ ៥៩៥ - 'អ៊ូម៉ារ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់អាល់-Hakam ibn Abi អាល់-'As ថា៖ ខ្ញុំកំពុងកាន់កាប់ទ្រព្យរបស់ក្មេងកំព្រាដែលការចេញហ្សាខាត់ស្ទើរតែស៊ីដាច់អស់ទៅហើយ (ដូច្នេះត្រូវយកទៅបង្វិលរកស៊ី)។ ៥៩៦ - 'អាលី ﵁ បានលក់ដីរបស់ពួកយើងក្នុងតម្លៃ ៣០,០០០ ហើយនៅពេលប្រគល់ប្រាក់មកឱ្យយើងឃើញថាថយចុះដោយលោកបានពន្យល់ថា៖ ខ្ញុំបានចេញហ្សាខាត់លើវា។

ជំពូកស្តីពីកម្រិតកំណត់ (នីសប) ដែលត្រូវមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើមាស

៥៩៧ - Ibn 'អ៊ូម៉ារធ្លាប់បានបំពេញកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្មេងកំព្រា។ លោកជាអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យក្មេងកំព្រាដោយផ្នែកខ្លះត្រូវបានគេខ្ចីនិងផ្នែកខ្លះទៀតត្រូវបានដាក់ទុនរកស៊ី (មុឌ័ររ៉ូបះហ៍) ហើយទ្រព្យទាំងអស់នោះសុទ្ធតែលោកបានចេញហ្សាខាត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ កម្រិតកំណត់ (នីសប) ដែលត្រូវមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើមាស ៥៩៨ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថា៖ តើមាសចំនួន ១៩ ឌីណារមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់ដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ប្រសិនបើវាមានចំនួន ២០ ឌីណារខ្វះតែមួយភាគបីនៃឌីណារគឺគាត់ត្រូវតែចេញហ្សាខាត់លើវា។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំបន្តថា៖ ចុះប្រសិនបើវាខ្វះកន្លះឌីណារ (១៩.៥ ឌីណារ)? គាត់បានឆ្លើយថា៖ គាត់មិនត្រូវចេញហ្សាខាត់ឡើយរហូតទាល់តែវាលើសពីកន្លះឌីណារ (ពោលគឺលើសពី ១៩.៥ ឌីណារឡើងទៅដោយគិតប្រហាក់ប្រហែលនឹង ២០ ឌីណារ)។ ៥៩៩ - 'អាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ លើមាសចំនួន ៤០ ឌីណារត្រូវចេញហ្សាខាត់ ១ ឌីណារហើយបើតូចជាងនេះគឺគិតតាមសមាមាត្រ។ ហើយនៅពេលដែលមាសគ្រប់ចំនួន ២០ ឌីណារ (កម្រិតនីសប) គឺត្រូវចេញហ្សាខាត់កន្លះឌីណារ (២.៥%)។ ជំពូកស្តីពីកម្រិតកំណត់ (នីសប) ដែលត្រូវមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើប្រាក់ស (វ៉ារ៉ូក) ៦០០ - 'អាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលទ្រព្យសម្បត្តិគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំ (ហាវល់) នោះលើរាល់ប្រាក់ស ២០០ ឌៀរហាំត្រូវចេញហ្សាខាត់ ៥ ឌៀរហាំ (២.៥%) ហើយប្រសិនបើលើសពីនេះគឺត្រូវគណនាតាមសមាមាត្រ។ ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំប្រកាន់យកតាមទស្សន៖នេះ។

៦០១ - Ibn 'អ៊ូម៉ារបានមានប្រសាសន៍ថា៖ លើរាល់ប្រាក់ស ២០០ ឌៀរហាំត្រូវចេញហ្សាខាត់ ៥ ឌៀរហាំ។ អ្នកដែលយល់ឃើញថាទ្រព្យដែលលើសពី ២០០ ឌៀរហាំត្រូវគិតគណនាតាមសមាមាត្រ ៦០២ - ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់មានប្រាក់ ២១០ ឌៀរហាំហើយប្រាក់នោះស្ថិតនៅរហូតដល់កន្លងផុតមួយឆ្នាំទៀតគាត់ត្រូវចេញហ្សាខាត់សម្រាប់ឆ្នាំទីមួយចំនួន ៥ ឌៀរហាំនិង ១/៤ ឌៀរហាំ (៥.២៥ ឌៀរហាំ) ហើយសម្រាប់ឆ្នាំទីពីរគាត់ត្រូវចេញ ៥ ឌៀរហាំរីឯចំណែកដែលនៅសល់គឺគិតតាមសមាមាត្រ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់មានប្រាក់ ២០៥ ឌៀរហាំហើយគាត់មិនបានចេញហ្សាខាត់រហូតដល់កន្លងផុតពីរឆ្នាំនោះក្នុងឆ្នាំទីមួយគាត់ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចចេញ ៥ ឌៀរហាំលើប្រាក់ ២០០ ឌៀរហាំឯ ៥ ឌៀរហាំទៀតជាចំណែកលើស។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលដក ៥ ឌៀរហាំចេញធ្វើឱ្យប្រាក់សរុបថយចុះតិចជាង ២០០ ឌៀរហាំដូច្នេះនៅឆ្នាំទីពីរគាត់គ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់ទៀតឡើយពីព្រោះប្រាក់នោះមិនគ្រប់កម្រិតនីសប ២០០ ឌៀរហាំ។ ៦០៣ - ចាបៀរ ibn អាល់-Hadhdha' បានសួរ Ibn 'អ៊ូម៉ារថាតើមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើទាសករដែរឬទេ? Ibn 'អ៊ូម៉ារបានឆ្លើយថា៖ បាទប្រសិនបើទាសករនោះជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម (ដែលមានទ្រព្យ) នោះលើរាល់ ២០០ ឌៀរហាំត្រូវចេញ ៥ ឌៀរហាំហើយអ្វីដែលលើសពីនេះត្រូវគិតតាមសមាមាត្រ។ Waki' បានពោលថា៖ ពួកយើងក៏មានទស្សន៖បែបនេះដែរ។ ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ ពួកយើងក៏មានទស្សន៖បែបនេះដែរ។ ៦០៤ - 'អាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្វីដែលលើសពីកម្រិតនីសបគឺត្រូវគណនាតាមសមាមាត្រ។

ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិដែលទើបទទួលបានថ្មី (អាល់ម៉ាល់អាល់មុស្តាហ្វាដ)

ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិដែលទើបទទួលបានថ្មី (អាល់ម៉ាល់អាល់មុស្តាហ្វាដ) ៦០៥ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំថា៖ តើទ្រព្យសម្បត្តិដែលទើបទទួលបានថ្មីត្រូវមានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់ដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ទេគឺមិនទាន់ត្រូវចេញហ្សាខាត់ឡើយរហូតទាល់តែទ្រព្យនោះគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំ (ហាវល់)។ គាត់បានបន្តថា៖ ទ្រព្យដែលទើបទទួលបានថ្មីគឺបានមកពីអំណោយការផ្តល់ជូនការបរិច្ចាគនិងអ្វីៗស្រដៀងគ្នានេះ។ រីឯប្រាក់ចំណេញដែលកើតចេញពីទ្រព្យដើមឬចេញពីទុនដើមនោះមិនរាប់ថាជាទ្រព្យទើបទទួលបានថ្មីដាច់ដោយឡែកឡើយ (វាត្រូវគិតខួបឆ្នាំរួមជាមួយនឹងទ្រព្យដើម)។ ខ្ញុំបានសួរឪពុកខ្ញុំថា៖ ចុះនៅពេលដែលគម្រប់មួយឆ្នាំហើយគាត់បានចេញហ្សាខាត់លើវាតើគាត់ត្រូវបូកបញ្ចូលវាជាមួយទ្រព្យសម្បត្តិដទៃទៀតរបស់គាត់នៅពេលក្រោយដែរឬទេ? គាត់បានឆ្លើយថា៖ បាទ។ ៦០៦ - ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិណាមួយឡើយរហូតទាល់តែគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំពេញ (ហាវល់)។ ៦០៧ - 'អាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកណាដែលទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិថ្មីគឺគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាឡើយរហូតទាល់តែទ្រព្យនោះគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំ។ ៦០៨ - អ៊ីប៊ីនអាប់បាស ﵁ បានមានទស្សន៖ចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិទើបទទួលបានថ្មីថាត្រូវចេញហ្សាខាត់ភ្លាមៗនៅពេលដែលទទួលបានវា។ រីឯ Ibn 'អ៊ូម៉ារ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រហូតទាល់តែគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំពេញទើបត្រូវចេញហ្សាខាត់។ ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់លើទំនិញពាណិជ្ជកម្ម (អាល់អ៊ុរូដ) ៦០៩ - ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ ទំនិញដែលគេទិញមកគឺគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាឡើយរហូតទាល់តែគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំពេញ។ នៅពេលដែលគម្រប់មួយឆ្នាំត្រូវវាយតម្លៃតម្លៃទីផ្សាររបស់វាហើយចេញហ្សាខាត់លើវា។ ហើយរាល់ប្រាក់ចំណេញឬការកើនឡើងដែលកើតចេញពីទំនិញនោះគឺត្រូវចេញហ្សាខាត់រួមជាមួយវាដែរពីព្រោះ 'អ៊ូម៉ារ ﵁ ធ្លាប់បានបញ្ជាទៅកាន់អ្នកលក់បំពង់ព្រួញនិងស្បែកថា៖ ចូរវាយតម្លៃទំនិញរបស់អ្នកហើយចេញហ្សាខាត់ចុះ។ ដូច្នេះការកើនឡើងត្រូវគិតរួមជាមួយទុនដើម។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើជាទ្រព្យសម្បត្តិទោលដែលគ្មានការកើនឡើងគឺមិនត្រូវចេញហ្សាខាត់ឡើយរហូតទាល់តែគម្រប់មួយឆ្នាំ។ ៦១០ - ខ្ញុំបានឮឪពុករបស់ខ្ញុំមានប្រសាសន៍ថា៖ រាល់ទំនិញនិងសម្ភារប្រើប្រាស់ទាំងអស់គឺគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើវាឡើយលើកលែងតែទំនិញដែលមានបំណងសម្រាប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្មរកស៊ីប៉ុណ្ណោះទើបត្រូវចេញហ្សាខាត់នៅពេលគម្រប់ខួបមួយឆ្នាំដោយយោងតាមហាឌីޘរបស់ Abu 'Amr ibn Himash។ ៦១១ - 'អ៊ូម៉ារ ﵁ ធ្លាប់បានប្រាប់ទៅកាន់ឪពុករបស់ Abu 'Amr ibn Himash ដែលជាអ្នកលក់ស្បែកនិងបំពង់ព្រួញថា៖ ចូរចេញហ្សាខាត់លើទ្រព្យរបស់អ្នកចុះ។ គាត់បានតបថា៖ វាគ្រាន់តែជាស្បែកនិងបំពង់ព្រួញប៉ុណ្ណោះ។ 'អ៊ូម៉ារបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរអ្នកវាយតម្លៃវាទៅជាទឹកប្រាក់ហើយចេញហ្សាខាត់លើវាចុះ។ ៦១២ - Ibn 'អ៊ូម៉ារ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាខាត់លើសម្ភារនិងទំនិញឡើយលើកលែងតែទំនិញនោះត្រូវបានបម្រុងទុកសម្រាប់ធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ ៦១៣ - ខ្ញុំបានសួរឪពុករបស់ខ្ញុំអំពីទាសករម្នាក់ដែលជាកម្មសិទ្ធិរួមរវាងបុរសពីរនាក់តើពួកគេត្រូវចេញហ្សាខាត់ជំនួសទាសករនោះយ៉ាងដូចម្តេច? គាត់បានឆ្លើយថា៖ ម្នាក់ៗត្រូវចេញចំណែកពាក់កណ្តាលគឺកន្លះស្វា' (ស្មើនឹងហ្សាខាត់ហ្វីត្រ)។ ហើយប្រសិនបើទាសករនោះជាទំនិញសម្រាប់លក់ដូរពាណិជ្ជកម្មនោះត្រូវវាយតម្លៃតម្លៃខ្លួនរបស់គាត់ហើយម្នាក់ៗត្រូវចេញហ្សាខាត់តាមចំណែកភាគហ៊ុននៃតម្លៃនោះ។

ជំពូកស្តីពីហ្សាខាត់លើគ្រឿងអលង្ការ (មាសនិងប្រាក់)