សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប

ប្រសិនបើបុគ្គលនោះមានបំណងដោយពាក្យថា៖ «សូមកុំធ្វើឱ្យពួកយើងមានអារម្មណ៍សុខក្សេមក្សាន្តពីការគ្រោងទុករបស់ទ្រង់ឡើយ»—មានន័យថា៖ សូមកុំធ្វើឱ្យពួកយើងមានអារម្មណ៍ស្ងប់ចិត្តឬធ្វេសប្រហែសពីវាឡើយផ្ទុយទៅវិញសូមធ្វើឱ្យពួកយើងមានការកោតខ្លាចវាពីព្រោះអ្នកមានជំនឿពិតតែងតែកោតខ្លាចទណ្ឌកម្មរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ និងខ្លាចទ្រង់ដាក់ទោសលើអំពើបាបរបស់ខ្លួនចំណែកអ្នកគ្មានជំនឿ (កាហ្វៀរ) មិនកោតខ្លាចអល់ឡោះឡើយដូច្នេះគេក៏មិនខ្លាចទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់ដែរហើយទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់គឺការដាក់ទោសលើអំពើបាបពីច្រកដែលគេមិនដឹងខ្លួន។ ហើយពាក្យរបស់គេដែលថា៖ «សូមប្រទានសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្តដល់ពួកយើងពីការគ្រោងទុករបស់ទ្រង់»—គឺសំដៅលើបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ {ពួកគេទាំងនោះហើយដែលទទួលបានសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្ត} ដើម្បីឱ្យទ្រង់ប្រទានដល់គេនូវសុវត្ថិភាពពីការរងទណ្ឌកម្មទោះបីជាពួកគេនៅតែកោតខ្លាចទណ្ឌកម្មនោះក៏ដោយដូច្នេះអត្ថន័យពិតនៃពាក្យថា «សូមប្រទានសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្តដល់ពួកយើងពីការគ្រោងទុករបស់ទ្រង់» គឺ៖ សូមប្រទានផលបុណ្យដល់ខ្ញុំលើអំពើល្អរបស់ខ្ញុំនិងសូមកុំដាក់ទណ្ឌកម្មខ្ញុំលើអំពើបាបរបស់អ្នកដទៃឡើយ {ដូច្នេះគេនឹងមិនភ័យខ្លាចការអយុត្តិធម៌ឬការបាត់បង់ផលបុណ្យឡើយ}។ ចំណែកអត្ថន័យដ៏ខុសឆ្គងនោះគឺ៖ បុគ្គលនោះមានបំណងថា៖ ឱអល់ឡោះសូមធ្វើឱ្យពួកយើងមានអារម្មណ៍សុខក្សេមក្សាន្តពីទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់ពោលគឺ៖ កុំឱ្យពួកយើងខ្លាចទ្រង់ឡើយឬមានបំណងថា៖ សូមកុំប្រទានសុវត្ថិភាពពីទណ្ឌកម្មដល់ពួកយើងឡើយដែលនេះជាកំហុសដ៏ធ្ងន់ធ្ងរពីព្រោះវាមានន័យថា៖ សូមធ្វើឱ្យពួកយើងស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលទ្រង់ដាក់ទណ្ឌកម្មឬស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលមិនខ្លាចទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់ {តើពួកគេមានអារម្មណ៍សុខក្សេមក្សាន្តពីការគ្រោងទុករបស់អល់ឡោះឬ? គ្មាននរណាម្នាក់មានអារម្មណ៍សុខក្សេមក្សាន្តពីការគ្រោងទុករបស់អល់ឡោះឡើយលើកលែងតែពួកដែលខាតបង់ប៉ុណ្ណោះ}។ ផ្នែក៖ ប្រសាសន៍របស់លោកស្រីអាយស៊ីះ ﵂ ដែលថា៖ «រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ មិនធ្លាប់ឈរសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ពេញមួយយប់ទល់ភ្លឺឡើយហើយលោកក៏មិនធ្លាប់បួសពេញមួយខែទាល់តែសោះលើកលែងតែខែរ៉ាម៉ាដានប៉ុណ្ណោះ»។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវពីលោកស្រីផងដែរថា៖ «លោកធ្លាប់បួសខែសះបានស្ទើរតែទាំងអស់ពោលគឺលោកបួសវាស្ទើរតែពេញមួយខែតែម្តង...»

...លើកលែងតែបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះផ្ទុយទៅវិញលោកបួសវាស្ទើរតែទាំងអស់»។ ហើយវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវពីលោកស្រីថា៖ «នៅពេលដែលដប់យប់ចុងក្រោយបានមកដល់លោកបានរឹតខ្សែក្រវាត់យ៉ាងណែនរស់ឡើងវិញនូវរាត្រីនិងដាស់ក្រុមគ្រួសាររបស់លោក»។ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានផ្សះផ្សាការរាយការណ៍ទាំងនេះថាអ្នកដែលបានសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ភាគច្រើននៃរាត្រីគឺគេអាចនិយាយបានថាបានរស់ឡើងវិញនូវរាត្រីនោះហើយឬក៏លោកស្រីបានបដិសេធការឈរសឡាតដោយឥតឈប់ឈរពេញមួយយប់ទល់ភ្លឺប៉ុន្តែលោកស្រីបានបញ្ជាក់អំពីការរស់ឡើងវិញនូវរាត្រីដែលរួមបញ្ចូលទាំងការសឡាតការអានគួរអានការរំលឹកហ្ស៊ីគៀរការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងការគោរពប្រតិបត្តិដទៃទៀត។ ចំណែកយប់សេសនានា (អាល់អ៊ាវតារ)៖ តើគេរាប់ដោយផ្អែកលើរាត្រីដែលបានកន្លងផុតទៅឬផ្អែកលើរាត្រីដែលនៅសល់? យប់ទី ២១, ២៣, ២៥, ២៧ និង ២៩ គឺរាប់ដោយផ្អែកលើរាត្រីដែលបានកន្លងផុតទៅ។ ប៉ុន្តែបើផ្អែកលើរាត្រីដែលនៅសល់គឺ៖ "នៅពេលនៅសល់ប្រាំបួនយប់នៅពេលនៅសល់ប្រាំពីរបួនយប់..."។ ប្រសិនបើខែនោះមាន ២៩ ថ្ងៃនោះពាក្យថា "នៅសល់ ៩ យប់" គឺធ្លាក់លើរាត្រីទី ២១ ដែលជាយប់សេសទាំងការរាប់ទៅមុខនិងការរាប់ត្រឡប់ក្រោយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើខែនោះមាន ៣០ ថ្ងៃពេញនោះយប់សេសដែលនៅសល់នឹងធ្លាក់លើរាត្រីគូនៃការរាប់ពីដើមមកដូចដែលលោកអាប៊ូសាយីដអាល់ឃូឌរី ﵁ និងអ្នកដទៃទៀតបានបកស្រាយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបរាត្រីអាល់ក័ទរ (Laylat អាល់-Qadr) តែងតែកើតឡើងនៅពេលដែលកន្លងផុតទៅ ៧ យប់ឬនៅពេលនៅសល់ ៧ យប់—ដែលត្រូវនឹងរាត្រីទី ២៤ ដែលមានការរាយការណ៍ថា...

...ត្រូវបានរាយការណ៍ថាគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានត្រូវបានបញ្ចុះនៅក្នុងរាត្រីនោះ។ ការស្រាវជ្រាវដ៏ត្រឹមត្រូវនោះគឺ៖ រាត្រីអាល់ក័ទរ (Laylat អាល់-Qadr) គឺស្ថិតនៅក្នុងចំណោមដប់រាត្រីចុងក្រោយនៅលើរាត្រីសេសនានាដោយផ្អែកលើការរាប់ទាំងពីររបៀប (ទាំងរាប់ថ្ងៃកន្លងផុតនិងរាប់ថ្ងៃនៅសល់)។ ចំណែករាត្រីទីដប់ប្រាំពីរបួននៃខែរ៉ាម៉ាដានគឺពិតជាយប់មុនថ្ងៃសង្គ្រាមបាឌើរ (Badr) ដោយឥតសង្ស័យដែលជា {ថ្ងៃបែងចែកខុសត្រូវជាថ្ងៃដែលកងទ័ពទាំងពីរបានជួបប្រយុទ្ធគ្នា} ប៉ុន្តែមិនមានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដែលអាចទុកចិត្តបានណាមួយបញ្ជាក់ថាវាជារាត្រីអាល់ក័ទរឡើយទោះបីជាសហាវ៉ាត់ខ្លះធ្លាប់មានទស្សន៖បែបនេះក៏ដោយដូចដែលលោកអ៊ីព្នូម៉ាសអ៊ូដ ﵁ ធ្លាប់មានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលឈរសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ពេលយប់ពេញមួយឆ្នាំគេនឹងជួបប្រទះវា» ហើយអ្នកខ្លះទៀតបានកំណត់យប់ជាក់លាក់ណាមួយក្នុងចំណោមដប់យប់។ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុតនោះគឺ៖ រាត្រីអាល់ក័ទរគឺផ្លាស់ប្តូរទីតាំងក្នុងចំណោមដប់យប់ចុងក្រោយពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំដូចដែលលោកអាល់ប៊ូខារីបានរាយការណ៍ថា៖ «ចូរពួកអ្នកស្វែងរករាត្រីអាល់ក័ទរនៅក្នុងដប់យប់ចុងក្រោយនៃខែរ៉ាម៉ាដាន»។ ចំណែកហាឌីសទាំងឡាយដែលត្រូវបានរាយការណ៍ស្តីពីរាត្រីដំបូងនៃខែមូហައްរ៉មរាត្រីនៃថ្ងៃអាស៊ូរ៉ាត់និងរាត្រីដំបូង...

[ចំណងជើងជំពូក៖ វិធីសាស្ត្ររបស់អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អាhmad លើហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ខ្សោយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៤៥]

...រាត្រីដំបូងនៃខែរ៉ច៉ាប់រាត្រីថ្ងៃសុក្រដំបូងនៃខែរ៉ច៉ាប់រាត្រីទី ២៧ នៃខែរ៉ច៉ាប់រាត្រីបុណ្យអេដទាំងពីរនិងសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)អាល់ហ្វីយ៉ះនៅយប់ពាក់កណ្តាលខែសះបាន៖ ទាំងអស់នេះសុទ្ធតែជារឿងប្រឌិតភូតកុហកហើយគ្មានអ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) ណាម្នាក់ធ្លាប់បញ្ជាឱ្យកំណត់រាត្រីទាំងនេះដើម្បីសឡាតយប់ទាល់តែសោះ។ ចំណែកពាក្យសម្តីរបស់លោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អាhmad ដែលថា៖ «នៅពេលដែលហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ស្តីពីការលើកទឹកចិត្ត (តារ់ហ្គីប) និងការព្រមាន (តារ់ហ៊ីប) មកដល់យើងបន្ធូរបន្ថយលើខ្សែចម្លង (អ៊ីស្នាដ)»—លោកមានបំណងតែមួយគត់គឺ៖ នៅពេលដែលកិច្ចការនោះត្រូវបានកំណត់ជាច្បាប់អនុញ្ញាតឬជាការហាមឃាត់ដោយភស្តុតាងដើមដ៏រឹងមាំរួចទៅហើយហើយបន្ទាប់មកមានហាឌីសមួយមកលើកទឹកចិត្តលើទង្វើស្របច្បាប់នោះឬព្រមានលើទង្វើហាមឃាត់នោះដោយយើងមិនដឹងថាវាជាការកុហកពីព្រោះផលបុណ្យឬទណ្ឌកម្មនោះអាចជាការពិតហើយទោះបីជាមិនដូចនោះក៏ដោយក៏ប្រាកដជាមានផលបុណ្យឬទណ្ឌកម្មខ្លះដែរ។ ប៉ុន្តែការយកហាឌីសមកផ្សាយទាំងដឹងថាវាជាហាឌីសប្រឌិតកុហក—សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ការពារ—គឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតជាដាច់ខាតលើកលែងតែមានការបញ្ជាក់ពីភាពប្រឌិតរបស់វាប៉ុណ្ណោះហើយគេក៏មិនអាចយកវាធ្វើជាមូលដ្ឋានលើការលើកទឹកចិត្តឬរឿងអ្វីផ្សេងបានឡើយ។ ដូចគ្នានេះដែរគេមិនអាចយកហាឌីសខ្សោយដែលមិនច្បាស់លាស់មកបង្កើតច្បាប់សាសនា (ហ៊ូកុម) ឡើយ—ដូចជាការកំណត់ថាជាស៊ុនណះជាម៉ាក្រូហ្វឬជាផលបុណ្យពិសេស—ឬការកំណត់ទង្វើគោរពប្រតិបត្តិជាក់លាក់នៅពេលវេលាជាក់លាក់ណាមួយនោះឡើយ។ ពោលគឺត្រូវតែមានភស្តុតាងដ៏ត្រឹមត្រូវរឹងមាំដើម្បីបង្កើតច្បាប់សាសនាបើមិនដូច្នោះទេវានឹងក្លាយជាការនិយាយអះអាងជំនួសអល់ឡោះដោយគ្មានចំណេះដឹង។ ហើយវាពិតជាគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលណាស់ដែលអ្នកដើរតាមលោកអ៊ីម៉ាមអាhmad មួយក្រុមបានផ្តល់អាទិភាពដល់រាត្រីថ្ងៃសុក្រលើសរាត្រីអាល់ក័ទរហើយយល់ឃើញថាការរស់ឡើងវិញនូវរាត្រីថ្ងៃសុក្រគឺប្រសើរជាងការរស់ឡើងវិញនូវរាត្រីអាល់ក័ទរ! ខណ៖ដែលវាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវនៅក្នុងសៀវភៅស្វះហ៊ីះថាព្យាការី ﷺ បានហាមឃាត់មិនឱ្យកំណត់រាត្រីថ្ងៃសុក្រដាច់ដោយឡែកដើម្បីសឡាតយប់ឡើយរីឯរាត្រីអាល់ក័ទរវិញត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ជាឯកច្ឆន្ទ (មុតាវ៉ាទីរ) ថាអល់ឡោះបានបង្គាប់ឱ្យក្រោកសឡាតក្នុងរាត្រីនោះហើយព្យាការី ﷺ បានជំរុញលើកទឹកចិត្តឱ្យក្រោកសឡាតក្នុងរាត្រីនោះហើយវាមិនមានរាត្រីណាស្មើនឹងវាឡើយក្នុងចំណោមរាត្រីទាំងអស់នៃឆ្នាំ។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការច្រានចោលសក្ខីកម្មរបស់អ្នកដែលបោះបង់សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)វីតិរជាប្រចាំ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៤៩]

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ដ៏ប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីសឡាតកាតព្វកិច្ច - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៤៩]

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)សងស៊ុនណះហ្វាហ្សើរមុនពេលថ្ងៃរះ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៤៩]

បុគ្គលណាដែលតាំងចិត្តបោះបង់ចោលការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)វីតិរជាប្រចាំ៖ សក្ខីកម្មរបស់គេនៅក្នុងតុលាការត្រូវតែច្រានចោល។ ហើយការសឡាតដ៏ប្រសើរបំផុតបន្ទាប់ពីសឡាតកាតព្វកិច្ច (ហ្វើរឌូ)៖ គឺការឈរសឡាតពេលយប់ (កើយ៉ាមុលឡែល) ហើយអ្វីដែលត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់បំផុតគឺសឡាតវីតិរនិងពី៉កអាត់នៃហ្វាហ្សើរ។ ការសឡាតសងស៊ុនណះនៃហ្វាហ្សើរមុនពេលថ្ងៃរះ (ភ្លាមៗក្រោយសឡាតហ្វាហ្សើរ)៖ គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតតាមទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីររបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ដូចគ្នានេះដែរការសឡាតសងស៊ុនណះរ៉កទីពះ—ដូចជាស៊ុនណះនៃហ្សុហុរបន្ទាប់ពីសឡាតអាសើរ—គឺមានទស្សន៖ពីរដែលជាការរាយការណ៍ពីរពីលោកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)អាhmad ហើយទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតគឺការអនុញ្ញាត។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងការរំលឹកហ្ស៊ីគៀរបន្ទាប់ពីសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៥១]

ជំពូកស្តីពីការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងការរំលឹកហ្ស៊ីគៀរ៖ ការដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) និងម៉ាអ៍មូមបន្លឺសំឡេងអានអាយ៉ាត់អាល់គូរស៊ី (Ayat អាល់-Kursi) ឮៗរួមគ្នាបន្ទាប់ពីសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) គឺជាការគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ្វ) ដោយឥតសង្ស័យ។ មានហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)មួយត្រូវបានរាយការណ៍ស្តីពីការអានវាប៉ុន្តែវាជាហាឌីសខ្សោយខ្លាំងណាស់។ ដូចគ្នានេះដែរការដែលអ៊ីម៉ាមនិងម៉ាអ៍មូមអានស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះឮៗជាប្រចាំឬចុងបញ្ចប់នៃស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះឬដើមស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាឌីដឬចុងស៊ូរ៉ាត់អាល់ហាស់រឬការដែលអ៊ីម៉ាមនិងម៉ាអ៍មូមនាំគ្នាជួបជុំសឡាតពី៉កអាត់ជាប្រចាំភ្លាមៗក្រោយសឡាតកាតព្វកិច្ចនិងរឿងស្រដៀងគ្នានេះសុទ្ធសឹងតែជាការច្នៃប្រឌិត (ប៊ីឌីអាហ៍) ដោយឥតសង្ស័យ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ៊ីម៉ាមឬម៉ាអ៍មូមអានអាយ៉ាត់អាល់គូរស៊ីដោយខ្សឹបក្នុងចិត្តនោះគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយពីព្រោះវាជាអំពើល្អដូចករណីដែលគេមានកិច្ចវត្តប្រតិបត្តិផ្ទាល់ខ្លួន (វៀរដ៍) ក្នុងការអានការបួងសួងឬការរំលឹកហ្ស៊ីគៀរបន្ទាប់ពីសឡាតគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ ហើយអ្វីដែលស្របច្បាប់សាសនាគឺអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅស្វះហ៊ីះ៖ «ឡាអ៊ីឡាហាអ៊ីលឡាល់ឡោះវ៉ះដាហូឡាសារីកាឡាស, ឡាហុលមុលកូវ៉ាឡាហុលហាំឌូ, វ៉ាហូវ៉ាអាឡាគុលលីសៃអ៊ីនក្វាឌៀរ» និងពាក្យស្រដៀងគ្នានេះ។ ហើយក៏ត្រូវបានបញ្ជាក់ផងដែរថា៖ «ត្រូវស៊ូប៊ូហាន៉ាល់ឡោះ, អាល់ហាំឌូឡីលឡាហ៍, និងអល់ឡាហូអាកបាចំនួន ៣៣ ដងរៀងៗខ្លួន»។ ហើយក៏មានការរាយការណ៍ថា៖ «ដប់ៗដង», ការរាយការណ៍ថា៖ «ដប់មួយៗដង», ការរាយការណ៍ថា៖ «សាមសិបបីៗដងហើយបិទបញ្ចប់គ្រប់មួយរយដោយពាក្យតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)ពេញលេញ», និងការរាយការណ៍ថា៖ «ពោលពាក្យទាំងបួនឃ្លានេះចំនួន ២៥ ដងរៀងៗខ្លួន»។ ទាំងនេះគឺជាទម្រង់ចំនួន ៦ យ៉ាងដែលត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងត្រឹមត្រូវពីព្យាការី ﷺ។ ចំណែកការបួងសួងឌុអា៖ ត្រូវបានរាយការណ៍ថាលោកបានបង្គាប់លោកមូអាហ្ស ﵁ ឱ្យពោលនៅចុងបញ្ចប់ (ឌូប៊ូរ) នៃរាល់ការសឡាតថា៖ «អល់ឡាហុម្ម៉ាអាអ៊ីននីអាឡាហ្ស៊ីករីកា, វ៉ាស៊ុករីកា, វ៉ាហុសនីអ៊ីបាដាទីកា» (ឱអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) សូមជួយខ្ញុំក្នុងការរំលឹកដល់ទ្រង់ការអរគុណទ្រង់និងការគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់ឱ្យបានល្អប្រពៃ)។ ប៉ុន្តែពាក្យថា "ឌូប៊ូរ" អាចមានន័យថា៖ ផ្នែកចុងក្រោយនៃការសឡាតមុនពេលសាឡាមឬអាចមានន័យថា៖ ពេលវេលាបន្ទាប់ពីការសឡាតត្រូវបានបញ្ចប់ឬទាំងពីររួមគ្នា។ ចំណែកការដែលម៉ាអ៍មូមនិងអ៊ីម៉ាមលើកដៃបួងសួងឌុអារួមគ្នាបន្ទាប់ពីសឡាតកាតព្វកិច្ច៖ រឿងនេះគឺពិតជារឿងដែលព្យាការី ﷺ មិនធ្លាប់ធ្វើទាល់តែសោះបន្ទាប់ពីសឡាតកាតព្វកិច្ច។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយមានទស្សន៖បីយ៉ាង៖ អ្នកខ្លះយល់ថាគួរឱ្យធ្វើបន្ទាប់ពីហ្វាហ្សើរនិងអាសើរដូចជាទស្សន៖របស់សិស្សលោកម៉ាលិកលោកអាhmad និងលោកអាប៊ូហាណីហ្វះ។ អ្នកខ្លះយល់ថាគួរឱ្យធ្វើបន្ទាប់ពីសឡាតទាំងអស់ដោយបានបញ្ជាក់ថា៖ "អ៊ីម៉ាមមិនត្រូវបន្លឺសំឡេងឮឡើយលើកលែងតែក្នុងបំណងបង្រៀន" ដូចជាទស្សន៖របស់សិស្សលោកឆាភិអ៊ី។ ប៉ុន្តែពួកគេគ្មានភស្តុតាងណាមួយពីស៊ុនណះឡើយសម្រាប់ការធ្វើឌុអាសមូហភាពក្រោយសឡាតបែបនេះ។ ផ្ទុយទៅវិញភស្តុតាងដ៏រឹងមាំគឺការបួងសួងឌុអាមុនពេលបញ្ចប់ការសឡាត (មុនសាឡាម) ពីព្រោះខណ៖នោះគេកំពុងស្ថិតក្នុងការសន្ទនាដ៏ជិតស្និទ្ធជាមួយអល់ឡោះរហូតដល់អ្នកប្រាជ្ញខ្លះចាត់ទុកថាជាកាតព្វកិច្ច។ បណ្តាអ៊ីម៉ាមធំៗមិនដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យធ្វើឌុអាសមូហភាពក្រោយសឡាតឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើធ្វើម្តងម្កាលដោយសារមានហេតុការណ៍ចៃដន្យ (ដូចជាការសុំទឹកភ្លៀង) គឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ ការបួងសួងឌុអាមុនពេលចេញពីសឡាតគឺសមស្របបំផុតខុសពីក្រោយពេលចេញពីសឡាតដែលអ្វីដែលសមស្របនោះគឺការរំលឹកហ្ស៊ីគៀរនិងការសរសើរតម្កើង។ ចំណែកការលើកដៃបួងសួងឌុអាទូទៅ៖ មានហាឌីសត្រឹមត្រូវជាច្រើនបញ្ជាក់ពីរឿងនេះ។ រីឯការយកដៃទាំងពីរបបោសមុខវិញ៖ មានហាឌីសពីរដែលមិនអាចយកជាភស្តុតាងបានឡើយ។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ហ្ស៊ីគៀរនិងការអានគួរអានក្រោយចប់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៥៤]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការកំណត់និយមន័យនៃក្រុមគ្រួសារមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ និងការសឡាវ៉ាត់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៥៤]

វាមិនត្រូវបានលើកទឹកចិត្តឱ្យអានស៊ូរ៉ាត់អាល់អ៊ីខ្លាសចំនួនបីដងបន្ទាប់ពីការអានចប់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាន (ខាត់ម៉៍) ឡើយផ្ទុយទៅវិញត្រូវអានតាមលំដាប់លំដោយដូចដែលមានក្នុងគម្ពីរគួរអានខុសពីការអានវាដាច់ដោយឡែក។ ហើយអ្នកណាដែលលើកទឹកចិត្តឱ្យអានស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះនិងចុងស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះនៅពេលនោះគឺមានកំហុសឆ្គងដោយការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញទោះបីជាសិស្សរបស់លោកអាhmad និងអ្នកដទៃទៀតបានលើកឡើងយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ផ្នែក៖ ពាក្យថា "អាល់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ)" (ក្រុមគ្រួសាររបស់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ) គឺមានទស្សន៖ពីរ៖ ទីមួយ៖ ពួកគេគឺជាក្រុមគ្រួសារ (Ahl អាល់-Bayt) របស់លោកដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យទទួលទានសប្បុរសធម៌ (សូដាកក់/ហ្សាខាត់) ឡើយ។ នេះគឺជាការបញ្ជាក់ផ្ទាល់របស់លោកអាhmad និងលោកឆាភិអ៊ីហើយវាជាទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុត។ ដោយផ្អែកលើចំណុចនេះ៖ ចំពោះការហាមឃាត់ទានលើភរិយារបស់លោកនិងការដែលពួកនាងស្ថិតក្នុងចំណោមក្រុមគ្រួសាររបស់លោកមានការរាយការណ៍ពីរដែលទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតគឺពួកនាងស្ថិតក្នុងចំណោមក្រុមគ្រួសាររបស់លោកប៉ុន្តែមិនរាប់បញ្ចូលអ្នកបម្រើដែលត្រូវបានដោះលែងរបស់ពួកនាងឡើយ (ដូចជានាងបារីរ៉ោះ) ខុសពីអ្នកបម្រើដោះលែងរបស់បុរសៗនៃត្រកូលបានូហាជីម។ ដូច្នេះក្រុមគ្រួសាររបស់លោកគឺត្រកូលបានូហាជីម៖ កូនចៅរបស់អាប៊ូត្វាលីប, អាល់អាប់បាស, និងអាល់ហារីសអ៊ីព្នូអាប់ឌុលមុត្វាលីបដែលជាពូៗរបស់ព្យាការីដូច្នេះកូនចៅរបស់អ្នកទាំងបីនេះគឺជាក្រុមគ្រួសាររបស់លោកហើយក៏រាប់បញ្ចូលកូនចៅរបស់អាប៊ូឡាហាប់ផងដែរតាមទស្សន៖ភាគច្រើនហើយពូៗរបស់លោកគ្មានពូជពង្សក្រៅពីអ្នកទាំងបួននេះឡើយ។ ហើយបុគ្គលដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងចំណោមក្រុមគ្រួសាររបស់លោកគឺ៖ អាលី, ហ្វាទីម៉ះ, ហាសាន់, និងហ៊ូសេនដែលលោកបានគ្របអាវធំលើពួកគេនិងបានបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ជាពិសេសសម្រាប់ពួកគេ។ ចំណែកត្រកូលបានូមុត្វាលីប៖ តើពួកគេស្ថិតក្នុងចំណោមក្រុមគ្រួសារដែលត្រូវបានហាមទានឬទេ? មានការរាយការណ៍ពីរ។ ទីពីរ៖ អាល់មូហាំម៉ាត់ (ﷺ) សំដៅលើសហគមន៍ (អ៊ុម្ម៉ាត់) របស់លោកទាំងមូលឬអ្នកកោតខ្លាចក្នុងចំណោមសហគមន៍របស់លោកដូចដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពីលោកម៉ាលិកនិងសិស្សលោកអាhmad មួយក្រុម។ ផ្នែកភាសាវិទ្យាឫសដើមនៃពាក្យ "Aal" គឺ 'awal' ដោយស្រ៖ waw បានប្តូរទៅជា alif។ អ្នកណាដែលថាឫសដើមរបស់វាគឺ "ahl" គឺមានការភាន់ច្រឡំហើយពីព្រោះ "ahl" អាចប្រើចំពោះវត្ថុគ្មានជីវិតបានចំណែក "aal" គឺប្រើចំពោះតែឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ដែលមានអ្នកដើរតាមប៉ុណ្ណោះ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ភាគច្រើនប្រើពាក្យ៖ «ដូចដែលទ្រង់បានប្រទានពរជ័យដល់ក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីម» (Aal Ibrahim) និងខ្លះទៀតប្រើពាក្យ៖ «ដល់អ៊ីប្រាហ៊ីម» ពីព្រោះលោកគឺជាឫសគល់នៃពរជ័យហើយក្រុមគ្រួសាររបស់លោកដើរតាមក្រោយលោក។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយមួយចំនួនបានព្យាយាមបូកបញ្ចូលពាក្យពេចន៍ហាឌីសផ្សេងៗគ្នាចូលគ្នាតែមួយ—ដូចជាការបូកពាក្យ "ហ្ស៊ុលម៉ាន់កាពីយ៉រ៉នកាស៊ីយ៉រ៉ន" (zulman kabiran kathiran)—ដែលនេះជាវិធីសាស្ត្រច្នៃប្រឌិតថ្មីនិងខុសឆ្គងខាងហេតុផលពីព្រោះគ្មានអ្នកប្រាជ្ញមូស្លីមណាម្នាក់លើកទឹកចិត្តឱ្យអ្នកអានគួរអានបូកបញ្ចូលក្បួនអានផ្សេងៗគ្នាក្នុងការអានតែមួយនោះឡើយ។ ប្រសិនបើគេចោទសួរថា៖ ពាក្យដែលថា «ដូចដែលទ្រង់បានប្រទានពរជ័យដល់ក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីម» បង្ហាញថាអ៊ីប្រាហ៊ីមប្រសើរជាងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ពីព្រោះវត្ថុដែលយកទៅប្រៀបធៀបតែងតែទាបជាងវត្ថុគោល! ចម្លើយគឺ៖ ទីមួយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ផ្ទាល់គឺស្ថិតនៅក្នុងចំណោមក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីមតាមទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតពីព្រោះលោកជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិបំផុតក្នុងចំណោមបណ្តាព្យាការីទាំងអស់ក្នុងការស្ថិតនៅក្នុងនោះដូច្នេះលោកបានចូលរួមជាទូទៅហើយបន្ទាប់មកយើងត្រូវបានបញ្ជាឱ្យសឡាវ៉ាត់លើមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងគ្រួសាររបស់លោកជាពិសេសដូច្នេះមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ទទួលបានចំណែកដ៏ធំធេងបំផុតនៃពរជ័យនោះដែលបង្ហាញពីឧត្តមភាពរបស់លោកលើសបណ្តាព្យាការីទាំងអស់។ ទីពីរ៖ ក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីមមានបណ្តាព្យាការីជាច្រើនអង្គចំណែកក្រុមគ្រួសារមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)គ្មានព្យាការីណាម្នាក់ក្រោយលោកឡើយដូច្នេះនៅពេលដែលយើងសុំពរជ័យស្មើនឹងបណ្តាព្យាការីទាំងអស់នៃគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីមចំណែកលើសទាំងអស់ធ្លាក់មកលើមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)តែមួយអង្គគត់ដែលធ្វើឱ្យលោកទទួលបានឧត្តមភាពដែលគ្មាននរណាមាន។ ទីបី៖ ការយល់ឃើញថាវត្ថុប្រៀបធៀបត្រូវតែទាបជាងវត្ថុគោលជានិច្ចនោះគឺជាការយល់ខុស។ ទីបួន៖ ការប្រៀបធៀបអាចសំដៅលើតែការសឡាវ៉ាត់ដល់ក្រុមគ្រួសារប៉ុណ្ណោះប៉ុន្តែទស្សន៖នេះខ្សោយ។

[ចំណងជើងជំពូក៖ អត្ថន័យនៃពាក្យ "វ៉ាឡាយ៉ាន់ហ្វាអ៊ូហ្សាល់ចាដឌីមីនកាល់ចាដ" - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៥៦]

...ដែលត្រូវបានលើកឡើងថាមកពីលោកឆាភិអ៊ីប៉ុន្តែវាជាការពន្យល់ដ៏ខ្សោយដូចការពន្យល់មុនដែរពីព្រោះកិរិយាស័ព្ទដែលគ្រប់គ្រងពាក្យផ្សំគឺជាកិរិយាស័ព្ទដែលគ្រប់គ្រងពាក្យដើមនិងគ្រប់គ្រងឧបករណ៍ប្រៀបធៀបហើយការកាត់ពាក្យចោលក្នុងវេយ្យាករណ៍អាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់។ ប្រសាសន៍របស់លោក ﷺ ដែលថា៖ «ទ្រព្យសម្បត្តិនិងឋាន៖មិនអាចផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់ម្ចាស់របស់វាចំពោះមុខទ្រង់បានឡើយ» (វ៉ាឡាយ៉ាន់ហ្វាអ៊ូហ្សាល់ចាដឌីមីនកាល់ចាដ)—មានន័យថា៖ ទ្រព្យសម្បត្តិលាភសក្ការ៖ អំណាចនិងភាពរុងរឿងក្នុងលោកិយមិនអាចជួយសង្គ្រោះម្ចាស់ទ្រព្យពីទណ្ឌកម្មរបស់ទ្រង់បានឡើយហើយក៏មិនអាចផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់គេចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានដែរផ្ទុយទៅវិញមានតែជំនឿនិងការកោតខ្លាច (តាក្វា) ប៉ុណ្ណោះដែលអាចផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់គេបាន។ ហើយមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ គឺជាអ្នកនាំសារ (រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)) ដ៏ប្រសើរបំផុតដោយការឯកភាពគ្នារបស់ជនមូស្លីមទាំងអស់។ ប៉ុន្តែមានការជជែកដេញដោលគ្នាថា៖ តើលោកប្រសើរជាងបណ្តាអ្នកនាំសារទាំងអស់រួមបញ្ចូលគ្នាឬទេ? អ្នកប្រាជ្ញមួយក្រុមបានកាត់សេចក្តីយ៉ាងដាច់អហង្ការថាលោកប្រសើរជាងបណ្តាអ្នកនាំសារទាំងអស់រួមបញ្ចូលគ្នាដូចដែលសហាវ៉ាត់ដ៏ឆ្នើមរបស់លោកគឺលោកអាប៊ូបាក់រអាល់ស៊ីដឌីក ﵁ ត្រូវបានថ្លឹងទម្ងន់ជាមួយនឹងសហគមន៍ទាំងមូលហើយលោកមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាង។ ដោយផ្អែកលើចំណុចនេះ៖ ក្រុមគ្រួសារមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)ដែលមានរូបលោក ﷺ នៅក្នុងនោះគឺប្រសើរជាងក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីមដែលមិនរាប់បញ្ចូលមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ទោះបីជានៅក្នុងនោះមានព្យាការីជាច្រើនអង្គក៏ដោយ...

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការបន្ទាបសំឡេងក្នុងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) និងការហាមឃាត់ការបន្លឺសំឡេងពេលខុតពះថ្ងៃសុក្រ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៥៩]

[ចំណងជើងជំពូក៖ ភាពប្រសើរនៃពាក្យពេចន៍ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពិតប្រាកដសម្រាប់សឡាវ៉ាត់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៥៩]

...ហើយប្រសិនបើយើងនិយាយថាលោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ស្ថិតនៅក្នុងចំណោមក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីមនោះក្រុមគ្រួសារអ៊ីប្រាហ៊ីមនឹងរួមមានទាំងមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) និងបណ្តាព្យាការីដទៃទៀតខណ៖ដែលក្រុមគ្រួសារមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)មានតែមូហាំម៉ាត់ (ﷺ)តែមួយអង្គគត់ដោយគ្មានព្យាការីណាម្នាក់ជាមួយលោកដូច្នេះក្រុមដែលប្រមូលផ្តុំទាំងរូបលោកនិងបណ្តាព្យាការីដទៃទៀតគឺប្រសើរជាង។ ហើយជនមូស្លីមទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាថាការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) និងការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ដោយបន្ទាបសំឡេងគឺប្រសើរបំផុត។ ផ្ទុយទៅវិញការស្រែកបន្លឺសំឡេងឮៗគឺជាការច្នៃប្រឌិត (ប៊ីឌីអាហ៍) ហើយការបន្លឺសំឡេងឌុអាឬការស្រែកពាក្យសព្ទសាធុការ (តារ៉ាឌឌី) នៅចំពោះមុខអ្នកថ្លែងខុតពះ (ឃោសក) នៅថ្ងៃសុក្រគឺជាការគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ្វ) ឬជាការហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)) ដោយការឯកភាពគ្នា។ អ្នកប្រាជ្ញខ្លះនិយាយថាត្រូវសឡាវ៉ាត់ខ្សឹបៗក្នុងចិត្តហើយអ្នកខ្លះទៀតថាត្រូវនៅស្ងៀមស្ងាត់ទាំងស្រុង។ ហើយការសឡាវ៉ាត់លើព្យាការី ﷺ ដោយប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពិតប្រាកដគឺប្រសើរជាងគ្រប់ពាក្យពេចន៍ដែលមនុស្សច្នៃឡើងហើយមិនត្រូវបន្ថែមពាក្យអ្វីលើសពីនេះឡើយដូចករណីពាក្យអាហ្សាននិងពាក្យតាសាស់ហ៊ូដដែរដូចដែលអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ទាំងបួននិងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានបញ្ជាក់។ ចំណែកការសឡាវ៉ាត់នៅក្នុងសឡាត៖ គឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វើរឌូ) ក្នុងតាសាស់ហ៊ូដចុងក្រោយយោងតាមការរាយការណ៍ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតពីលោកអាhmad និងទស្សន៖របស់លោកឆាភិអ៊ីប៉ុន្តែវាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនៅក្រៅសឡាតឡើយ។ រីឯការរាយការណ៍មួយទៀត៖ វាមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងសឡាតឡើយដែលនេះជាទស្សន៖របស់លោកម៉ាលិកនិងលោកអាប៊ូហាណីហ្វះ។ បន្ទាប់មកមានអ្នកប្រាជ្ញខ្លះយល់ថា៖ វាជាកាតព្វកិច្ចម្តងក្នុងមួយជីវិតហើយអ្នកខ្លះទៀតយល់ថា៖ វាជាកាតព្វកិច្ចនៅក្នុងរាល់ការជួបជុំដែលមានការលើកឡើងឈ្មោះរបស់ព្យាការី ﷺ។

[ចំណងជើងជំពូក៖ ការទស្សន៍ទាយប្រផ្នូលតាមរយ៖គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាន - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៦២]