សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប
សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 1,459 ជំពូក។"
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការបួងសួងកូនូតនៅពេលមានអាសន្ន - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨២]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل
ផ្នែក៖ ការបួងសួងកូនូត (Qunut) ត្រូវបានចែងឱ្យអនុវត្តនៅពេលមានអាសន្នអន្តរាយជាសាធារណ៖ (កូនូតអាល់ណាវ៉ាហ្ស៊ីល) នៅក្នុងរាល់ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ទាំងប្រាំពេលដោយត្រូវបានសង្កត់ធ្ងន់បំផុតនៅក្នុងសឡាតហ្វាហ្សើរនិងម៉ាហ្ហ្រិប។ ហើយអាសន្នអន្តរាយ (អាល់ណាហ្ស៊ីឡះ) គឺសំដៅជាពិសេសលើគ្រោះមហន្តរាយដែលបង្កឡើងដោយសត្រូវ៖ ដូចជាការដែលព្យាការី ﷺ បួងសួងសុំជ័យជម្នះនិងការសង្គ្រោះដល់ជនទន់ខ្សោយដែលស្ថិតក្រោមការគៀបសង្កត់របស់សត្រូវឬការបួងសួងរបស់លោកប្រឆាំងនឹងពួកកុលសម្ព័ន្ធក្បត់ដែលបានសម្លាប់បណ្តាសហាវ៉ាត់អ្នកទន្ទេញគួរអាននៅឯអណ្តូងម៉ាអ៊ូណះ។ ចំណែកការបួងសួងកូនូតដើម្បីសុំលាភសក្ការ៖ ឬទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួន (អៀស្តៀរហ្សាគ)៖ គឺមិនដែលមានការរាយការណ៍ពីអ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) ណាម្នាក់ឡើយហើយខ្ញុំក៏មិនធ្លាប់ដឹងថាមានអ្នកប្រាជ្ញណាម្នាក់លើកឡើងរឿងនេះដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
القنوت مشروع عند النازلة
[ចំណងជើងជំពូក៖ ការកំណត់សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)កណ្តាលថាជាសឡាតអាសើរ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨៤]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
والصلاة الوسطى
ហើយ "ការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)កណ្តាល" (អាល់សឡាតុលវូស្ត្វា) គឺពិតជាសឡាតអាសើរដោយឥតសង្ស័យសម្រាប់អ្នកដែលស្គាល់ច្បាស់នូវបណ្តាហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ត្រឹមត្រូវ។ ចំណែកពាក្យថា "កូនូត" (Qunut)៖ គឺមានន័យថាការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការគោរពប្រតិបត្តិដោយស្មោះត្រង់ដូចបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដែលថា៖ {តើអ្នកដែលគោរពប្រតិបត្តិដោយស្មោះត្រង់នៅពេលយប់ដោយស៊ូជូដនិងឈរ...}។ ដូច្នេះគេមិនអាចបកស្រាយកម្រិតវាត្រឹមតែការឈរអូសបន្លាយពេលដើម្បីបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ប៉ុណ្ណោះទេពីព្រោះអល់ឡោះបានបញ្ជាថា៖ {ហើយចូរពួកអ្នកក្រោកឈរចំពោះអល់ឡោះដោយភាពស្មោះត្រង់ (កានីទីន)} ដែលបទបញ្ជានេះជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប)។ ខណ៖ដែលការឈរធ្វើឌុអាកូនូតដែលគេកំពុងខ្វែងគំនិតគ្នានេះគឺមិនមែនជាកាតព្វកិច្ចឡើយដោយការឯកភាពគ្នាហើយអ្នកដែលឈរអានគួរអានក៏ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកកានីត (អ្នកស្មោះត្រង់) ដែរ។ ហើយនៅពេលដែលអាយ៉ាត់នេះបានបញ្ចុះមកយើងត្រូវបានបញ្ជាឱ្យនៅស្ងៀមស្ងាត់ដូច្នេះគេដឹងច្បាស់ថាភាពស្ងៀមស្ងាត់គឺជាផ្នែកមួយនៃភាពពេញលេញនៃកូនូតដែលត្រូវបានបញ្ជាដែលជាកាតព្វកិច្ចក្នុងគ្រប់ផ្នែកនៃការឈរ។ ចំណែកហាឌីសដែលថា៖ «លោក ﷺ នៅតែបន្តធ្វើកូនូតក្នុងសឡាតហ្វាហ្សើររហូតដល់លោកទទួលមរណភាព»—ទោះបីជាលោកអាល់ហាគីមបានចាត់ទុកថាត្រឹមត្រូវក៏ដោយក៏លោកអាល់ហាគីមតែងតែចាត់ទុកហាឌីសប្រឌិតថាត្រឹមត្រូវនិងមានភាពធូររលុងខ្លាំងដូច្នេះគេមិនអាចយកហាឌីសបែបនេះមកធ្វើជាភស្តុតាងបានឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
والقنوت
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ទំនាក់ទំនងមិនអាចផ្តាច់បានរវាងបេះដូងនិងទង្វើខាងក្រៅ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨៦]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل
ហើយហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ត្រឹមត្រូវចែងច្បាស់ថា៖ «រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ មិនធ្លាប់ធ្វើកូនូតបន្ទាប់ពីរូគូអ៍ឡើយលើកលែងតែរយ៖ពេលមួយខែប៉ុណ្ណោះ» ដូច្នេះវាបញ្ជាក់ច្បាស់ថាលោកមិនបានធ្វើកូនូតក្រោយរូគូអ៍ក្រៅពីមួយខែនោះឡើយដែលធ្វើឱ្យការបកស្រាយផ្ទុយពីរឿងនេះត្រូវទុកជាមោឃ៖។ ចំណែកកូនូតមុនរូគូអ៍៖ អាចសំដៅលើការឈរឱ្យបានយូរមុនរូគូអ៍មិនថាមានឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ) ឬអត់នោះឡើយដូច្នេះពាក្យនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការបួងសួងកូនូតដាច់ដោយឡែកនោះទេ។ ហើយទស្សន៖ត្រឹមត្រូវគឺ៖ លោកធ្លាប់បានធ្វើកូនូតដោយសារមានហេតុការណ៍អាសន្នអន្តរាយហើយបន្ទាប់មកលោកបានបញ្ឈប់វាដូចដែលហាឌីសបានបញ្ជាក់និងដូចដែលបណ្តាខាលីហ្វះទាំងបួនបានអនុវត្ត។ នៅពេលដែលកងទ័ពគ្រិស្តបរទេសបានចូលមកឈ្លានពានលោកអ៊ូម៉ើរ ﵁ បានបួងសួងកូនូតប្រឆាំងនឹងពួកគេថា៖ «ឱអល់ឡោះសូមដាក់ទណ្ឌកម្មលើពួកគ្មានជំនឿនៃពួក اهل الكتاب...»។ មនុស្សមួយចំនួនបានយកពាក្យនេះធ្វើជាស៊ុនណះរ៉កទីពះជាប្រចាំក្នុងកូនូតខែរ៉ាម៉ាដានដែលនេះជាការយល់ខុសផ្ទុយទៅវិញលោកអ៊ូម៉ើរបានបួងសួងទៅតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់ជនមូស្លីមដូចដែលរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ ធ្លាប់បួងសួងទៅតាមកាល៖ទេស៖នៃអាសន្ននីមួយៗ។ ប្រសិនបើលោកធ្លាប់ធ្វើវាជាប្រចាំមែននោះជនមូស្លីមទាំងអស់ច្បាស់ជារាយការណ៍តៗគ្នាពីរឿងនេះមិនខាន។ ផ្នែក៖ នៅពេលដែលជំនឿនៅក្នុងបេះដូងត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងពិតប្រាកដវានឹងជះឥទ្ធិពលលើសកម្មភាពខាងក្រៅជាកាតព្វកិច្ចដោយមិនអាចផ្តាច់ចេញពីគ្នាបានឡើយ។ បំណងចិត្តដ៏មុតមាំគួបផ្សំនឹងសមត្ថភាពពេញលេញគឺតម្រូវឱ្យទង្វើនោះកើតឡើងជាដាច់ខាត។ ប្រសិនបើសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ត្រូវបានចាក់គ្រឹះយ៉ាងរឹងមាំក្នុងបេះដូងវានឹងតម្រូវឱ្យស្រឡាញ់អ្នកដែលអល់ឡោះស្រឡាញ់និងប្រឆាំងអ្នកដែលជាសត្រូវរបស់ទ្រង់៖ {អ្នកនឹងមិនឃើញក្រុមមនុស្សណាដែលមានជំនឿលើអល់ឡោះនិងថ្ងៃបរលោកមានសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះអ្នកដែលប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះនិងរ៉សូលរបស់ទ្រង់ឡើយ}។ ទំនាក់ទំនងនេះគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលមិនអាចខ្វះបាន។ ហើយបុគ្គលណាដែលយល់ច្បាស់អំពីចំណងដែលមិនអាចផ្តាច់បានរវាងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅនោះមន្ទិលសង្ស័យជាច្រើននឹងត្រូវរលាយបាត់ពីគេ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
إذا تحقق ما في القلب
ចំពោះប្រសាសន៍របស់លោកនៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់លោកអាប៊ូបាក់រ ﵁៖ «ចូរអ្នកពោលថា៖ ឱអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ខ្ញុំពិតជាបានបំពានលើខ្លួនឯងដោយការបំពានយ៉ាងច្រើនហើយគ្មាននរណាម្នាក់អាចអភ័យទោសលើបាបកម្មទាំងឡាយបានឡើយក្រៅពីទ្រង់ដូច្នេះសូមទ្រង់អភ័យទោសដល់ខ្ញុំនូវការអភ័យទោសពីទ្រង់និងសូមមេត្តាដល់ខ្ញុំពិតប្រាកដណាស់ទ្រង់ជាព្រះដ៏ពោរពេញដោយការអភ័យទោសនិងមេត្តាករុណាបំផុត»។ លោកអាល់ហាកីមអាល់ទីរមីហ្ស៊ីបានពន្យល់ថា៖ «នេះគឺជាខ្ញុំបម្រើម្នាក់ដែលបានសារភាពកំហុសនៃការបំពានហើយបានរត់មករកអល់ឡោះដោយក្តីទ័លច្រកដោយរកមិនឃើញអ្នកបិទបាំងបាបកម្មរបស់ខ្លួនក្រៅពីទ្រង់ឡើយហើយបានសុំការអភ័យទោស "ពីទ្រង់" (មីនអ៊ីនឌីក)—ពីព្រោះទោះបីជាអ្វីៗទាំងអស់មកពីទ្រង់ក៏ដោយក៏គាត់ចង់បាននូវសេចក្តីមេត្តាពិសេសដែលមិនត្រូវបានផ្តល់ដល់មនុស្សទូទៅពីព្រោះអល់ឡោះមានមេត្តាធម៌ទូទៅដែលគ្របដណ្តប់លើសត្វលោកទាំងអស់មានមេត្តាធម៌ពិសេសសម្រាប់អ្នកមានជំនឿសម្រាប់អ្នកកោតខ្លាចសម្រាប់បណ្តាអាវលីយ៉ានិងសម្រាប់បណ្តាព្យាការី»។ ហើយត្រូវដឹងថាការបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ដែលមានការសារភាពកំហុសនៃការបំពានលើខ្លួនឯងមិនមែនជាលក្ខណ៖ពិសេសរបស់ត្រឹមតែបណ្តាស៊ីដឌីកប៉ុណ្ណោះទេផ្ទុយទៅវិញវាគឺជាការបួងសួងរបស់បណ្តាព្យាការីដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម៖ ព្យាការីអាដាំនិងលោកស្រីហាវ៉ាបានពោលថា៖ {ឱម្ចាស់របស់យើងយើងបានបំពានលើខ្លួនយើង} ព្យាការីមូសាបានពោលថា៖ {ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំខ្ញុំបានបំពានលើខ្លួនខ្ញុំ} ព្យាការីអ៊ីប្រាហ៊ីមបានពោលថា៖ {ឱម្ចាស់របស់ខ្ញុំសូមអភ័យទោសដល់ខ្ញុំនិងឪពុកម្តាយខ្ញុំ} ព្យាការីយូនូសបានស្រែកថា៖ {គ្មានព្រះឯណាដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ក្រៅពីទ្រង់ឡើយទ្រង់បរិសុទ្ធស្អាតពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលបំពាន} ហើយព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ ផ្ទាល់បានបួងសួងថា៖ «ខ្ញុំបានបំពានលើខ្លួនខ្ញុំហើយខ្ញុំសូមសារភាពបាបកម្មរបស់ខ្ញុំដូច្នេះសូមអភ័យទោសដល់ខ្ញុំ» និង៖ «ឱអល់ឡោះសូមអភ័យទោសដល់បាបកម្មរបស់ខ្ញុំទាំងអស់ទាំងតូចទាំងធំទាំងចំហទាំងកំបាំងនិងទាំងដើមទាំងចុង»។ ចំណុចនេះគឺជាការបដិសេធយ៉ាងដាច់អហង្ការលើក្រុមអ្នកច្នៃប្រឌិតខុសឆ្គងដែលបានបកស្រាយបំភ្លៃអាយ៉ាត់៖ {ដើម្បីឱ្យអល់ឡោះអភ័យទោសដល់អ្នកនូវអ្វីដែលកន្លងផុតនៃបាបកម្មរបស់អ្នកនិងអ្វីដែលនៅសល់} ដោយអះអាងថា "អ្វីដែលកន្លងផុត" គឺបាបកម្មរបស់ព្យាការីអាដាំហើយ "អ្វីដែលនៅសល់" គឺបាបកម្មរបស់សហគមន៍លោក! ការបកស្រាយនេះគឺជាការភូតកុហកនិងបំភ្លៃពាក្យរបស់អល់ឡោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ តើគេអាចយកបាបកម្មដ៏អាក្រក់របស់ពួកផិតក្បត់ពួកចោរលួចនិងពួកប្រមឹកមកទម្លាក់លើព្យាការីដ៏បរិសុទ្ធ ﷺ យ៉ាងដូចម្តេចកើត?! ខណ៖ដែលអល់ឡោះបានបញ្ជាក់ថា៖ {ហើយគ្មានអ្នកផ្ទុកបាបកម្មណាម្នាក់ត្រូវផ្ទុកបាបកម្មជំនួសអ្នកដទៃឡើយ}។ ឫសគល់នៃជំនឿខុសឆ្គងនេះគឺកើតចេញពីពួកជ្រុលនិយមដែលដំបូងបង្អស់គឺពួកហ្វារីឌះ (Shia Rafidah) នៅពេលដែលពួកគេបានប្រឌិតជំនឿថាលោកអាលីនិងអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ទាំង ១២ របស់ពួកគេគឺគ្មានកំហុសទាល់តែសោះ (អ៊ីស្មោះ) សូម្បីតែកំហុសអចេតនាដូច្នេះនៅពេលដែលពួកគេលើកតម្កើងអាលីឱ្យរួចផុតពីបាបកម្មដែលត្រូវសុំទោសពួកគេក៏ត្រូវបានបង្ខំឱ្យទាញជំនឿនេះទៅលើបណ្តាព្យាការីដែរហើយបន្ទាប់មកពួកស៊ូហ្វីជ្រុលនិយមក៏បានយកជំនឿនេះមកអនុវត្តលើលោកសេក្ខរបស់ពួកគេដូចគ្នា។ រឿងទាំងអស់នេះគឺជាសាខានៃជំនឿខុសឆ្គងរបស់ពួកគ្រិស្តដែលបានលើកតម្កើងព្យាការីអ៊ីសា (យេស៊ូ) ជ្រុលរហូតដល់ចាត់ទុកជាព្រះ។ ព្យាការី ﷺ បានព្រមានថា៖ «កុំលើកតម្កើងខ្ញុំហួសហេតុដូចដែលពួកគ្រិស្តបានលើកតម្កើងកូនប្រុសម៉ារយ៉ាំឡើយប៉ុន្តែចូរពួកអ្នកពោលថា៖ ខ្ញុំបម្រើរបស់អល់ឡោះនិងជាអ្នកនាំសាររបស់ទ្រង់»។ បណ្តាអ្នកជំនាន់មុន (សាលាហ្វ) និងអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាថា៖ គ្មាននរណាម្នាក់ក្រៅពីបណ្តាព្យាការីដែលមានភាពស្អាតស្អំគ្មានកំហុស (អ៊ីស្មោះ) នោះឡើយមិនថាជាស៊ីដឌីកឬមិនមែននោះទេ។ មនុស្សគ្រប់រូបពាក្យសម្តីរបស់គេអាចយកបាននិងអាចបដិសេធបានលើកលែងតែរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ តែមួយគត់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
قوله في حديث أبي بكر
[ចំណងជើងជំពូក៖ ធម្មជាតិនៃមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវនិងការបួងសួងប្រចាំថ្ងៃ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៨៩]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فالصراط المستقيم
...ហេតុដូច្នេះហើយទើបអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាឱ្យបណ្តាខ្ញុំបម្រើដែលមានជំនឿបួងសួងសុំឱ្យទ្រង់ណែនាំពួកគេទៅកាន់មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវទាំងយប់ទាំងថ្ងៃចំនួនដប់ប្រាំពីរដងនៅក្នុងការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)កាតព្វកិច្ចតែមួយមុខ។ វាគឺជាមាគ៌ារបស់អ្នកដែលអល់ឡោះបានប្រទានពរជ័យ៖ បណ្តាព្យាការី, បណ្តាអ្នកស្មោះត្រង់ (ស៊ីដឌីក), បណ្តាអ្នកពលី (ស្យូហាដា), និងបណ្តាអ្នកកុសល (ស្វាលីហ៊ីន)។ មាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ (អាល់ស៊ឺរ៉ាតល់មូស្តាគីម) គឺការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះនិងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ ﷺ វាជាសាសនាឥស្លាមដ៏ពេញលេញវាជាការដើរតាមគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានវាជាការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវស៊ុនណះនិងចាម៉ាអាហ៍វាជាផ្លូវនៃការគោរពប្រតិបត្តិដ៏ពិតប្រាកដវាជាផ្លូវនៃក្តីកោតខ្លាចនិងក្តីសង្ឃឹម។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបព្យាការី ﷺ តែងតែមានប្រសាសន៍នៅក្នុងការថ្លែងខុតពះរបស់លោក (Khutbat អាល់-Hajah) ថា៖ «រាល់ការសរសើរតម្កើងជារបស់អល់ឡោះយើងសុំជំនួយពីទ្រង់និងសុំការអភ័យទោសពីទ្រង់» ដោយសារលោកដឹងច្បាស់ថាមនុស្សមិនអាចធ្វើអំពើល្អឬបញ្ចៀសអំពើអាក្រក់បានឡើយលើកលែងតែដោយសារជំនួយពីអល់ឡោះហើយភាពទន់ខ្សោយរបស់មនុស្សទាមទារនូវការសុំអភ័យទោសជាប្រចាំ។ នៅក្នុងសៀវភៅស្វះហ៊ីះបានចែងថា៖ «កំពូលនៃការសុំអភ័យទោស (Sayyid អាល់-Istighfar) គឺខ្ញុំបម្រើត្រូវពោលថា៖ ឱអល់ឡោះទ្រង់គឺជាម្ចាស់របស់ខ្ញុំគ្មានព្រះឯណាដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ក្រៅពីទ្រង់ឡើយទ្រង់បានបង្កើតខ្ញុំមកហើយខ្ញុំជាខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ហើយខ្ញុំប្រកាន់ខ្ជាប់នូវកិច្ចសន្យារបស់ទ្រង់តាមលទ្ធភាពដែលខ្ញុំអាចធ្វើបាន។ ខ្ញុំសូមជ្រកកោននឹងទ្រង់ពីអំពើអាក្រក់ដែលខ្ញុំបានសាងខ្ញុំសូមទទួលស្គាល់ចំពោះទ្រង់នូវគុណូបការ៖របស់ទ្រង់លើរូបខ្ញុំហើយខ្ញុំសូមសារភាពចំពោះទ្រង់នូវបាបកម្មរបស់ខ្ញុំដូច្នេះសូមទ្រង់អភ័យទោសដល់ខ្ញុំពីព្រោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចអភ័យទោសលើបាបកម្មទាំងឡាយបានឡើយក្រៅពីទ្រង់»។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានភ្ជាប់ចំណុចសំខាន់ៗទាំងបីនេះជាមួយគ្នាជាប្រចាំ៖ ១) ការដឹងគុណ (ស៊ូកួរ) ចំពោះគុណូបការ៖កន្លងមករបស់ទ្រង់ ២) ការសុំអភ័យទោស (អ៊ីស្ទិគហ្វារ) ចំពោះកំហុសឆ្គងកន្លងមករបស់ខ្លួន ៣) ការសុំជំនួយ (អ៊ីស្ទិអាណាះ) ចំពោះកិច្ចការទៅថ្ងៃអនាគត។ បុគ្គលណាដែលខ្វះខាតលើចំណុចណាមួយគឺគេបានបំពានលើខ្លួនឯងហើយ។ នៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើម្នាក់អនុវត្តនូវអ្វីដែលគេបានដឹងអល់ឡោះនឹងប្រទានចំណេះដឹងលើអ្វីដែលគេមិនទាន់ដឹងដល់គេប៉ុន្តែប្រសិនបើគេបោះបង់ការអនុវត្តលើចំណេះដឹងរបស់ខ្លួនបេះដូងរបស់គេនឹងត្រូវងងឹតស្លុបនិងជាប់ស្នឹមខ្មៅដូចដែលមានចែងក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ត្រឹមត្រូវថា៖ «នៅពេលដែលខ្ញុំបម្រើម្នាក់ប្រព្រឹត្តបាបកម្មស្នាមអុជខ្មៅមួយនឹងត្រូវដៅលើបេះដូងរបស់គេ...»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وفي الصحيح
[ចំណងជើងជំពូក៖ ប្រភេទទាំងបីនៃអំពើរបស់មនុស្ស - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៩២]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فإن أجناس الأعمال ثلاثة
[ចំណងជើងជំពូក៖ ការដោះស្រាយមន្ទិលលើពាក្យបួងសួងរបស់អាប៊ូបាក់រ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៩២]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
إذا عرف ذلك؛
គោលការណ៍ទាំងនេះបានបញ្ជាក់ច្បាស់នូវប្រភេទនៃការបំពានរបស់ខ្ញុំបម្រើលើខ្លួនឯងទៅតាមកម្រិតនៃបុគ្គលម្នាក់ៗ។ ពីព្រោះគ្មានពេលព្រឹកព្រលឹមណាមួយដែលចូលមកដល់ឡើយលើកលែងតែអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មានសិទ្ធិលើខ្ញុំបម្រើនោះសម្រាប់ទ្រង់ផ្ទាល់និងសម្រាប់សត្វលោករបស់ទ្រង់ដែលគេត្រូវតែបំពេញមានដែនកំណត់ដែលគេត្រូវតែការពារនិងមានការហាមឃាត់ដែលគេត្រូវតែជៀសវាង។ ប្រភេទនៃអំពើរបស់មនុស្សមានបីយ៉ាង៖ ១) អំពើដែលត្រូវបានបង្គាប់៖ ដែលផ្នែកកាតព្វកិច្ចគឺហ្វើរឌូ (កាតព្វកិច្ចចម្បង)។ ២) អំពើដែលត្រូវបានហាមឃាត់៖ គឺជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (បាបកម្ម)។ ៣) អំពើដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត (មុបាះ)៖ ដែលមានដែនកំណត់របស់វាការរំលងដែនកំណត់គឺជាការរំលងព្រំដែនរបស់អល់ឡោះ។ លើសពីនេះទៅទៀតការធ្វើហួសកម្រិតលើកាតព្វកិច្ចឬស៊ុនណះមួយចំនួនក៏ជាការរំលងព្រំដែនដែរដែលនោះហៅថាការខ្ជះខ្ជាយ (អ៊ីស្រាហ្វ) ដូចបន្ទូលដែលថា៖ {ឱម្ចាស់របស់យើងសូមអភ័យទោសដល់បាបកម្មរបស់យើងនិងការខ្ជះខ្ជាយហួសហេតុក្នុងកិច្ចការរបស់យើង}។ នៅពេលដែលគេបានយល់ចំណុចនេះចំពោះអ្នកដែលចោទសួរថា៖ "តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃពាក្យរបស់លោកអាប៊ូបាក់រអាល់ស៊ីដឌីកដែលថា៖ 'ខ្ញុំបានបំពានលើខ្លួនឯងដោយការបំពានយ៉ាងច្រើន' ខណ៖ដែលការបួងសួងចំពោះមុខអល់ឡោះមិនមានការនិយាយបំផ្លើសហើយលោកអាល់ស៊ីដឌីកជាមេដឹកនាំកំពូលនៃអ្នកជំនាន់មុន?"—ហាក់ដូចជាមានមន្ទិលសង្ស័យកើតឡើងថាឋាន៖របស់អាល់ស៊ីដឌីកគឺខ្ពង់ខ្ពស់ហួសពីការមានបាបកម្មដែលជាការបំពានច្រើនដោយស្មានថាវាទាស់នឹងឋាន៖ស៊ីដឌីករបស់លោក។ មន្ទិលសង្ស័យនេះត្រូវបានដោះស្រាយពីរចំណុច៖ ទីមួយ៖ បុគ្គលជាស៊ីដឌីក—សូម្បីតែបណ្តាព្យាការី—គឺសម្រេចបាននូវភាពល្អឥតខ្ចោះឋាន៖ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់និងកិត្តិយសពេញលេញនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃជីវិតមិនមែននៅដំណាក់កាលដំបូងឡើយ! លោកសម្រេចបានឋាន៖នោះតាមរយ៖ការអនុវត្តអំពើល្អដែលអល់ឡោះបានបង្គាប់ដែលអំពើដ៏ប្រសើរបំផុតនោះគឺការតައព៉ាត់កែខ្លួនយ៉ាងស្មោះត្រង់។ អ្វីៗដែលធ្លាប់កើតមានឡើងមុនការតައព៉ាត់គឺមិនបានកាត់បន្ថយឋាន៖របស់គេឡើយហើយគ្មានមនុស្សណាម្នាក់អាចខ្វះការតައព៉ាត់បានឡើយដូចដែលមានចែងក្នុងស្វះហ៊ីះថា៖ «ឱមនុស្សលោកចូរពួកអ្នកតައព៉ាត់កែខ្លួនចំពោះអល់ឡោះចុះពីព្រោះខ្ញុំពិតជាតައព៉ាត់ចំពោះអល់ឡោះលើសពី ៧០ ដងក្នុងមួយថ្ងៃ...»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
أحدهما
អ្វីៗដែលកើតឡើងចំពោះអ្នកមានជំនឿដូចជាការយល់ដឹងខាងផ្លូវចិត្តការបើកបង្ហាញ (មូកាសាហ្វះ) ឬការបំផុសគំនិតគឺស្ថិតក្នុងប្រភេទស្រដៀងគ្នានឹងការគិតពិចារណានិងការយល់ឃើញដូច្នេះវាត្រូវតែយកមកថ្លឹងថ្លែងជាមួយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានស៊ុនណះនិងការឯកភាពគ្នាជាដាច់ខាត។ គ្មានលោកសេក្ខឬស៊ីដឌីកណាម្នាក់ដែលមានភាពស្អាតស្អំគ្មានកំហុស (អ៊ីស្មោះ) ឡើយ។ អ្នកណាដែលអះអាងថាខ្លួនឯងឬលោកសេក្ខរបស់ខ្លួនមិនបាច់ពឹងផ្អែកលើសាររបស់ព្យាការីដោយសារមានការបើកបង្ហាញផ្ទាល់ខ្លួនឬភាពស្អាតស្អំគ្មានកំហុសនោះគេគឺជាមនុស្សដែលវង្វេងបំផុតក្នុងចំណោមមនុស្សលោក! ហើយអ្នកណាដែលយកប្រវត្តិរឿងរ៉ាវរបស់ព្យាការីឃីឌើរ (អាល់-Khidr) មកធ្វើជាសំអាងដើម្បីចាកចេញពីច្បាប់សាសនានោះគេគឺជាមនុស្សដែលល្ងង់ខ្លៅបំផុត។ ពីព្រោះព្យាការីមូសាមិនត្រូវបានបញ្ជូនមកកាន់ឃីឌើរឡើយហើយឃីឌើរក៏គ្មានកាតព្វកិច្ចត្រូវដើរតាមច្បាប់របស់មូសាដែរផ្ទុយទៅវិញឃីឌើរបានប្រាប់មូសាថា៖ «ខ្ញុំមានចំណេះដឹងពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដែលទ្រង់បានបង្រៀនខ្ញុំដោយអ្នកមិនដឹងហើយអ្នកមានចំណេះដឹងដែលទ្រង់បានបង្រៀនអ្នកដោយខ្ញុំមិនដឹង»។ ចំណែកព្យាការីមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ គឺជាអ្នកនាំសារទៅកាន់មនុស្សលោកនិងជិនទាំងអស់ដូច្នេះអ្នកណាមិនដើរតាមលោកគឺជាអ្នកកាហ្វៀរដែលវង្វេងផ្លូវ។ លើសពីនេះទៅទៀតអ្វីដែលឃីឌើរបានធ្វើគឺមិនបានផ្ទុយពីច្បាប់សាសនាឡើយនៅពេលដែលមូលហេតុពិតប្រាកដត្រូវបានបង្ហាញ។ ចំណែកពាក្យថា៖ «សូមអភ័យទោសដល់ខ្ញុំនូវការអភ័យទោសពីទ្រង់» (ម៉ាហ្គហ្វីរ៉តានមីនអ៊ីនឌីក)៖ មានន័យថា៖ សូមប្រទានការអភ័យទោសពិសេសដែលទ្រង់ផ្តល់ឱ្យដោយសេចក្តីសប្បុរសដ៏លើសលប់របស់ទ្រង់ដោយមិនចាំបាច់មានហេតុផលជាទម្លាប់របស់មនុស្សដែលនាំឱ្យរួចបាប (ដូចជាការធ្វើហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) ឬជីហាដ) ឡើយប៉ុន្តែជាការអភ័យទោសដែលទ្រង់ផ្តល់ឱ្យជាពិសេសដោយមិនបាច់មានអំពើមកទាមទារ។ គេដឹងស្រាប់ហើយថាអល់ឡោះអាចនឹងអភ័យទោសតាមរយ៖ការតައព៉ាត់តាមរយ៖អំពើល្អតាមរយ៖ទុក្ខលំបាកនិងតាមរយ៖ការបួងសួងសុំដោយផ្ទាល់របស់ខ្ញុំបម្រើ។ ដូច្នេះពាក្យថា "ពីទ្រង់" គឺមានន័យថា៖ ការអភ័យទោសដែលទ្រង់ផ្តល់ឱ្យដោយផ្ទាល់ដោយមិនចាំបាច់ឱ្យខ្ញុំត្រូវការអង្វរករពីសត្វលោកណាម្នាក់ឡើយដូចពាក្យរបស់លោកស្រីម៉ារយ៉ាំដែលថា៖ {វាគឺមកពីអល់ឡោះ} ពីព្រោះលាភសក្ការ៖របស់នាងបានមកដល់ដោយមិនបាច់មានការខិតខំប្រឹងប្រែងជាទម្លាប់របស់មនុស្សឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فما يلقى لأهل
[ចំណងជើងជំពូក៖ ការតައព៉ាត់និងការសុំអភ័យទោសចំពោះការខកខានទង្វើប្រសើរជាង - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៩៦]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
والتوبة والاستغفار
[ចំណងជើងជំពូក៖ ការឆ្លើយតបអាហ្សានខណ៖ពេលកំពុងសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ស្ម័គ្រចិត្ត - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៩៦]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن سمع المؤذن وهو في صلاة التطوع؛
លោកអ៊ូម៉ើរអ៊ីព្នូអាល់ខាត់ត្វាប ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរអ្នកបកស្រាយពាក្យសម្តីរបស់បងប្អូនអ្នកក្នុងន័យល្អបំផុតដរាបណាគ្មានភស្តុតាងច្បាស់លាស់ដែលយកឈ្នះលើអ្នក»។ ហើយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដឹងច្បាស់បំផុត។ ការតައព៉ាត់និងការសុំអភ័យទោសពេលខ្លះអាចកើតឡើងដោយសារការខកខានមិនបានធ្វើទង្វើដែលប្រសើរជាង (ការធ្លាក់ចុះពីកម្រិតកំពូលមកកម្រិតទាបជាង) ចំណែកការស្តីបន្ទោសនិងទណ្ឌកម្មគឺកើតឡើងចំពោះតែអំពើបាបពិតប្រាកដប៉ុណ្ណោះ។ ហើយអ្នកណាដែលបានឮសំឡេងអ្នកអាហ្សានខណ៖ពេលដែលខ្លួនកំពុងសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ស្ម័គ្រចិត្ត (សឡាតតាទ័វវុអ៍)៖ គេត្រូវតែបន្តសឡាតឱ្យចប់ហើយមិនត្រូវឆ្លើយតបតាមពាក្យអាហ្សានក្នុងពេលសឡាតឡើយតាមទស្សន៖អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនដូចករណីដែលគេឮអ្នកដទៃអានអាយ៉ាត់ស៊ូជូដគឺគេមិនត្រូវស៊ូជូដនៅក្នុងសឡាតឡើយតាមទស្សន៖ភាគច្រើន។ ចំណែកពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដែលនិយាយថា៖ «គ្មានអ្វីក្រៅពីអល់ឡោះឡើយគ្មានអ្វីមានវត្តមាននៅទីនោះក្រៅពីអល់ឡោះឡើយ» (Laysa illa អល់ឡោះ / Ma thamma illa អល់ឡោះ)៖ គឺជាពាក្យមិនច្បាស់លាស់ដែលអាចមានន័យត្រឹមត្រូវផងនិងន័យខុសឆ្គងផង។ ប្រសិនបើអ្នកនិយាយមានបំណងថា៖ គ្មានអ្នកបង្កើតក្រៅពីអល់ឡោះគ្មានម្ចាស់ក្រៅពីអល់ឡោះគ្មានអ្នកឆ្លើយតបការទ័លច្រកនិងផ្តល់លាភសក្ការ៖ដល់ខ្ញុំបម្រើក្រៅពីអល់ឡោះនោះអត្ថន័យទាំងអស់នេះគឺត្រឹមត្រូវនិងជាតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)ដ៏បរិសុទ្ធ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេមានបំណងដូចពាក្យរបស់ពួកជ្រុលនិយម (Ahl អាល់-Ittihad) ដែលអះអាងថាគ្មានវត្ថុណាមានវត្តមានក្រៅពីអល់ឡោះដោយចាត់ទុកថាវត្តមានរបស់សត្វលោកគឺជាវត្តមានរបស់ព្រះហើយសត្វលោកជាព្រះហើយព្រះជាសត្វលោកនោះគេគឺជាអ្នកកាហ្វៀរដែលវង្វេងផ្លូវនិងត្រូវតែតម្រូវឱ្យតައព៉ាត់កែខ្លួនជាបន្ទាន់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وقول القائل
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការវិភាគជំនឿលើការដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ហាមឃាត់ការបំពានលើព្រះកាយទ្រង់ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ២៩៨]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل
ផ្នែក៖ លោកអាប៊ូហ្សារ ﵁ បានរាយការណ៍អំពីព្យាការី ﷺ ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ដោយស្រង់ពីម្ចាស់របស់លោក ﷻ ថា៖ «ឱខ្ញុំបម្រើទាំងឡាយរបស់យើងពិតប្រាកដណាស់យើងបានហាមឃាត់ការបំពាន (អយុត្តិធម៌) លើខ្លួនយើងហើយយើងបានធ្វើឱ្យវាជាការហាមឃាត់នៅក្នុងចំណោមពួកអ្នកដូច្នេះចូរពួកអ្នកកុំបំពានគ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ...» រហូតដល់ចប់ហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)។ ព្រះបន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់យើងបានហាមឃាត់ការបំពានលើខ្លួនយើង» បានរួមបញ្ចូលនូវបញ្ហាជំនឿដ៏ធំធេងចំនួនពីរ៖ ទីមួយ៖ ចំពោះការបំពាន (អយុត្តិធម៌) ដែលទ្រង់បានហាមឃាត់និងបដិសេធចេញពីព្រះកាយទ្រង់ដូចជាបន្ទូលដែលថា៖ {ហើយយើងមិនបានបំពានលើពួកគេឡើយ}, {ហើយម្ចាស់របស់អ្នកមិនបំពានលើនរណាម្នាក់ឡើយ}, {ហើយម្ចាស់របស់អ្នកមិនមែនជាអ្នកបំពានលើខ្ញុំបម្រើឡើយ}, {ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនបំពានសូម្បីតែទម្ងន់ធូលីមួយគ្រាប់}, {ដូច្នេះគេនឹងមិនភ័យខ្លាចការបំពានឬការកាត់បន្ថយផលបុណ្យឡើយ}។ មនុស្សម្នាបានខ្វែងគំនិតគ្នារហូតបែកចេញជាពីរជ្រុលនិយមនិងផ្លូវកណ្តាលដ៏ត្រឹមត្រូវ៖ ពួកដែលបដិសេធវាសនា (កាដារីយ៉ះនិងមួអ៍តាហ្ស៊ីឡះ) ដែលអះអាងថាអល់ឡោះមិនបានបង្កើតទង្វើរបស់មនុស្សបានប្រៀបធៀបការបំពានរបស់អល់ឡោះទៅនឹងការបំពានរបស់មនុស្សលោកដោយអះអាងថាប្រសិនបើអល់ឡោះបញ្ជាមនុស្សម្នាក់តែមិនបានជួយគេឱ្យដល់ទីបំផុតនោះទ្រង់គឺជាអ្នកបំពាន! ផ្ទុយទៅវិញពួកទស្សនវិជ្ជាជំនឿម្ខាងទៀត (ចះមីយ៉ះនិងអាស្យអារីយ៉ះ) បានអះអាងថាការបំពានគឺមិនអាចមានវត្តមានចំពោះអល់ឡោះបានទាល់តែសោះដោយពួកគេកំណត់និយមន័យថាការបំពានគឺជាការចាត់ចែងលើកម្មសិទ្ធិរបស់អ្នកដទៃដូច្នេះដោយសារអ្វីៗជារបស់អល់ឡោះអ្វីដែលទ្រង់ធ្វើគឺសុទ្ធតែយុត្តិធម៌ទាំងអស់ដែលធ្វើឱ្យការបំពានក្លាយជារឿងមិនសមហេតុផលដូចជាការបង្កើតព្រះមួយទៀត។ ប៉ុន្តែសេចក្តីពិតដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់អាហ៍លូស៊ុនណះគឺ៖ ការបំពានគឺជាអ្វីដែលអល់ឡោះ ﷻ មានសមត្ថភាពអាចធ្វើបានប៉ុន្តែទ្រង់បានហាមឃាត់វាលើព្រះកាយទ្រង់ដោយសារសេចក្តីយុត្តិធម៌គតិបណ្ឌិតនិងភាពល្អឥតខ្ចោះរបស់ទ្រង់! ហេតុនេះហើយទើបទ្រង់សមនឹងទទួលបានការសរសើរតម្កើងចំពោះការបោះបង់ការបំពានខណ៖ដែលទ្រង់មានសមត្ថភាពពេញលេញក្នុងការធ្វើវា។ បន្ទូលដែលថា៖ {ដូច្នេះគេនឹងមិនភ័យខ្លាចការបំពានឬការកាត់បន្ថយផលបុណ្យឡើយ} មានន័យថា៖ គេមិនខ្លាចការដែលបាបកម្មរបស់អ្នកដទៃត្រូវយកមកទម្លាក់លើរូបគេ (ការបំពាន) ហើយក៏មិនខ្លាចការកាត់បន្ថយផលបុណ្យល្អរបស់គេដែរ (ការកាត់បន្ថយ)។ ដូច្នេះអល់ឡោះមិនដែលដាក់ទណ្ឌកម្មលើនរណាម្នាក់ឡើយលើកលែងតែដោយសារបាបកម្មរបស់គេផ្ទាល់ហើយទ្រង់មិនដែលកាត់បន្ថយផលបុណ្យរបស់អ្នកធ្វើល្អណាម្នាក់ឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
روى أبو ذر عن النبي ﷺ
[ចំណងជើងផ្នែក៖ គោលជំនឿស៊ុនណះលើវាសនានិងភាពយុត្តិធម៌របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ៣០០]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فصل
ផ្នែក៖ វាត្រូវបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នូវអ្វីដែលយើងបានលើកឡើងថាមាគ៌ាកណ្តាលដ៏ត្រឹមត្រូវនោះគឺ៖ ការបំពានដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានហាមឃាត់លើព្រះកាយទ្រង់គឺដូចជាការបោះបង់ចោលផលបុណ្យរបស់អ្នកធ្វើល្អដោយមិនផ្តល់ការតបស្នងការដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកគ្មានទោសចំពោះបាបកម្មដែលគេមិនបានសាងការដាក់ទណ្ឌកម្មមនុស្សម្នាក់លើបាបកម្មរបស់អ្នកដទៃឬការកាត់ក្តីរវាងមនុស្សលោកដោយគ្មានយុត្តិធម៌។ អល់ឡោះមានសមត្ថភាពពេញលេញលើរឿងទាំងអស់នោះប៉ុន្តែទ្រង់បានបោះបង់វាចោលដោយសារតែភាពយុត្តិធម៌និងភាពត្រឹមត្រូវរបស់ទ្រង់។ បន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ដូច្នេះចូរពួកអ្នកកុំបំពានគ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ» បានរួមបញ្ចូលនូវសាសនាទាំងមូល៖ រាល់ការហាមឃាត់ទាំងអស់គឺត្រឡប់ទៅរកការបំពានហើយរាល់បទបញ្ជាទាំងអស់គឺត្រឡប់ទៅរកយុត្តិធម៌។ ប្រភេទទាំងបួននៃមាគ៌ាដឹកនាំ (ហ៊ីដាយ៉ះ)៖ ១) ការចង្អុលបង្ហាញផ្លូវទៅកាន់ផលប្រយោជន៍លោកិយសម្រាប់សត្វលោកទាំងអស់។ ២) ការចង្អុលបង្ហាញផ្លូវតាមរយ៖ការអំពាវនាវនិងការបញ្ជាក់ច្បាស់របស់បណ្តាព្យាការី។ ៣) ការប្រទានមាគ៌ាដឹកនាំដែលជាសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់អល់ឡោះដោយការដាក់ជំនឿចូលទៅក្នុងបេះដូង៖ {អ្នកណាដែលអល់ឡោះចង្អុលបង្ហាញផ្លូវគេគឺជាអ្នកដែលទទួលបានមាគ៌ាដ៏ត្រឹមត្រូវ}។ ៤) ការចង្អុលបង្ហាញផ្លូវទៅកាន់ឋានសួគ៌ក្នុងបរលោក។ បន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ពួកអ្នកទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែឃ្លានលើកលែងតែអ្នកដែលយើងផ្តល់អាហារឱ្យពួកអ្នកទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែអាក្រាតលើកលែងតែអ្នកដែលយើងផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ឱ្យដូច្នេះចូរពួកអ្នកសុំអាហារពីយើងយើងនឹងផ្តល់អាហារឱ្យពួកអ្នកចូរពួកអ្នកសុំសម្លៀកបំពាក់ពីយើងយើងនឹងផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ឱ្យពួកអ្នក»។ ចំណុចនេះបានបង្កើតនូវគោលការណ៍ដ៏ធំធេងពីរ៖ ទីមួយ៖ កាតព្វកិច្ចនៃការផ្ញើការទុកចិត្តលើអល់ឡោះ (តាវ៉ាក់កុល) លើលាភសក្ការ៖ និងសម្លៀកបំពាក់។ ទីពីរ៖ ការអនុវត្តតាមមធ្យោបាយនិងហេតុផល (អាស្វាប) ដែលអល់ឡោះបានបង្គាប់៖ ការអះអាងថាទុកចិត្តលើអល់ឡោះដោយបោះបង់មធ្យោបាយគឺជាភាពល្ងង់ខ្លៅបាបកម្មនិងភាពឆោតល្ងង់រីឯការពឹងផ្អែកលើមធ្យោបាយតែមួយមុខដោយគ្មានការទុកចិត្តលើអល់ឡោះគឺជាការបង្កើតដៃគូ (ស៊ីរើក)។ បន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ «ឱខ្ញុំបម្រើទាំងឡាយរបស់យើងប្រសិនបើអ្នកដំបូងរបស់ពួកអ្នកនិងអ្នកចុងក្រោយរបស់ពួកអ្នកទាំងជិននិងមនុស្សនាំគ្នាឈរនៅលើវាលតែមួយហើយសុំពីយើងហើយយើងបានផ្តល់ឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗនូវសំណូមពររបស់គេនោះវានឹងមិនធ្វើឱ្យថយចុះនូវអ្វីដែលមាននៅឯយើងឡើយលើកលែងតែដូចម្ជុលមួយដែលជ្រលក់ចូលទៅក្នុងមហាសមុទ្រ»។ ចំណុចនេះបង្ហាញពីភាពមានបានដ៏មហិមាគ្មានដែនកំណត់របស់អល់ឡោះ ﷻ៖ ទោះបីជាសត្វលោកទាំងអស់តាំងពីដើមដល់ចប់សុំនូវអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយហើយត្រូវបានប្រទានឱ្យទាំងអស់ក៏វាមិនបានធ្វើឱ្យថយចុះនូវរាជាណាចក្ររបស់ទ្រង់បន្តិចណាឡើយ។ ហើយហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)នេះត្រូវបានបិទបញ្ចប់ដោយបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់វាគ្រាន់តែជាទង្វើរបស់ពួកអ្នកប៉ុណ្ណោះដែលយើងកត់ត្រាទុកសម្រាប់ពួកអ្នកបន្ទាប់មកយើងផ្តល់ការតបស្នងយ៉ាងពេញលេញដល់ពួកអ្នកដូច្នេះអ្នកណាដែលឃើញអំពើល្អចូរឱ្យគេសរសើរតម្កើងអល់ឡោះហើយអ្នកណាដែលឃើញផ្ទុយពីនោះចូរកុំបន្ទោសនរណាម្នាក់ក្រៅពីខ្លួនឯងឡើយ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
فتبين بما قدمنا