អាក់សរ អាល់-មុខតាសារ៉ាត (សង្ខេបច្បាប់ហានបាលី)

- អ្នកណាដែលបាននិយាយពាក្យមួយទៅកាន់ភរិយារបស់ខ្លួន ហើយមានការសង្ស័យថា តើពាក្យនោះជាការលែងលះ (តាលាក់) ឬជាការប្រៀបធៀបភរិយាទៅនឹងខ្នងម្តាយ (ហ្ស៊ីហារ) នោះ គឺមិនមានកាតព្វកិច្ចអ្វីត្រូវអនុវត្តចំពោះរូបគេឡើយ។ ជំពូក - ប្រសិនបើបុរសសេរីបានលែងលះភរិយាដែលខ្លួនបានរួមរ័ក ឬបាននៅដាច់ដោយឡែកជាមួយនាង (ខាលវ៉ា) តិចជាងបីដង ឬប្រសិនបើទាសករបានលែងលះភរិយាមួយដង ដោយគ្មានការដោះដូរទ្រព្យសម្បត្តិ (ខុលអ៊៍) ក្នុងករណីទាំងពីរនេះ៖ នោះបុរសនោះ និងអាណាព្យាបាលរបស់អ្នកឆ្កួត មានសិទ្ធិយកភរិយាត្រឡប់មកវិញក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដាស់) ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ - ហើយត្រូវបានកំណត់ជាស៊ូណាន់ន់ (ការណែនាំ) ឱ្យមានសាក្សីចំពោះការយកត្រឡប់មកវិញនោះ។ - ហើយការយកត្រឡប់មកវិញនោះ កើតឡើងដោយការរួមរ័កជាមួយនាងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ - ហើយស្ត្រីដែលស្ថិតក្នុងស្ថានភាពលែងលះត្រឡប់បាន (រ៉ូជអ៊ិយ្យ៉ះ) នៅតែជាភរិយា ប៉ុន្តែមិនមានសិទ្ធិទទួលបានការបែងចែកពេលវេលា (ពីស្វាមី) ឡើយ។ - ហើយការយកត្រឡប់មកវិញនោះមានសុពលភាព បន្ទាប់ពីនាងបានស្អាតពីការមករដូវលើកទីបី មុនពេលនាងងូតទឹកសម្អាតខ្លួន (ហ្គូស្ល៍)។ - ហើយប្រសិនបើផុតរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដាស់) ពួកគេអាចត្រឡប់មកវិញបានដោយការចុះកិច្ចសន្យាអាពាហ៍ពិពាហ៍ថ្មី លើចំនួនដងនៃការលែងលះដែលនៅសល់។ - អ្នកណាដែលអះអាងថាបានផុតរយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ីដដាស់) ហើយវាអាចទៅរួចតាមពេលវេលា៖ នោះការអះអាងរបស់នាងត្រូវបានទទួលយក។ - ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានទទួលយកទេ ប្រសិនបើការអះអាងនោះគឺក្នុងរយៈពេលមួយខែដោយសារការមករដូវ លើកលែងតែមានភស្តុតាងបញ្ជាក់។ - ហើយប្រសិនបើបុរសសេរីបានលែងលះបីដង ឬទាសករបានលែងលះពីរដង៖ នោះនាងមិនអនុញ្ញាតឱ្យត្រឡប់ទៅរកស្វាមីដើមវិញឡើយ រហូតទាល់តែនាងបានរួមរ័កជាមួយស្វាមីថ្មីម្នាក់ទៀត។

- នៅក្នុងទ្វារមាស។ - ដោយការរៀបការដែលមានបំណងចង់រួមភេទ (១) និងត្រឹមត្រូវតាមលក្ខខណ្ឌសាសនា (២)។ - ដោយមានការងើបឡើងនៃអង្គជាតិ ហើយការបញ្ចូលក្បាលអង្គជាតិទៅក្នុងទ្វារមាសគឺគ្រប់គ្រាន់ហើយ ទោះបីជាមិនមានការបញ្ចេញទឹកកាមក៏ដោយ ឬទោះបីជាមិនទាន់ដល់អាយុដប់ឆ្នាំក៏ដោយ។ - មិនមែន (៣) ក្នុងអំឡុងពេលមករដូវ ឬក្រោយសម្រាលកូន ឬក្នុងសភាពអ៊ីហ្រាំ (សម្រាប់ធ្វើហជ្ជ ឬអ៊ុំរ៉ោះ) ឬក្នុងពេលถือសីលកាតព្វកិច្ច (សោម) ឬក្នុងសភាពធ្លាក់សាសនា (រីដដាស់) នោះទេ។ ជំពូក - ការធ្វើអ៊ីឡា (ការស្បថមិនរួមភេទជាមួយភរិយា) គឺហរ៉ាម (ជាអំពើបាប)។ - វាគឺជា៖ ការស្បថរបស់៖ - ប្តី។ - ដែលមានសតិសម្បជញ្ញៈ។ - ដែលមានលទ្ធភាពរួមភេទបាន។ - ដោយព្រះនាមអល់ឡោះ ឬដោយគុណលក្ខណៈណាមួយនៃគុណលក្ខណៈរបស់ទ្រង់។ - លើការបោះបង់ចោលការរួមភេទជាមួយភរិយារបស់ខ្លួន ដែលអាចរួមភេទបាន នៅក្នុងទ្វារមាស។

- ជារៀងរហូត ឬដោយដាច់ខាត ឬលើសពីបួនខែ។ - នៅពេលដែលរយៈពេលបួនខែបានកន្លងផុតទៅចាប់តាំងពីការស្បថរបស់គាត់ ហើយគាត់មិនបានរួមភេទជាមួយភរិយាក្នុងអំឡុងពេលនោះដោយគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវ៖ - គាត់ត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យរួមភេទ។ - ប្រសិនបើគាត់បដិសេធ គាត់ត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យលែងលះ។ - ប្រសិនបើគាត់នៅតែបដិសេធ នោះចៅក្រមនឹងធ្វើការលែងលះជំនួសគាត់។ - ហើយការរួមភេទរបស់គាត់តម្រូវឱ្យមានការបង់កាហ្វារ៉ាត (សំណង) នៃការស្បថ។ - អ្នកដែលបោះបង់ការរួមភេទដើម្បីបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ភរិយាដោយគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវ គឺមានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងអ្នកដែលធ្វើ «អ៊ីឡា» (ការស្បថមិនរួមភេទជាមួយភរិយា)។ ជំពូក - ការធ្វើ «ហ្ស៊ីហារ» (ការប្រៀបធៀបភរិយាទៅនឹងអ្នកដែលហាមឃាត់ក្នុងការរៀបការ) គឺជារឿងហាមឃាត់។ - វាគឺជាការដែលបុរសប្រៀបធៀបភរិយារបស់គាត់ ឬផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយរបស់នាង ទៅនឹងអ្នកដែលហាមឃាត់ក្នុងការរៀបការជាមួយគាត់ ឬផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយរបស់អ្នកនោះ ឬប្រៀបធៀបទៅនឹងបុរសម្នាក់ដោយដាច់ខាត។ - មិនរាប់បញ្ចូលការប្រៀបធៀបទៅនឹងសក់ ធ្មេញ ក្រចក ទឹកមាត់ និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នានេះឡើយ។ - ប្រសិនបើភរិយាពោលពាក្យនេះទៅកាន់ស្វាមីរបស់នាង នោះវាមិនមែនជា «ហ្ស៊ីហារ» ឡើយ។ - ហើយនាងត្រូវទទួលខុសត្រូវលើការបង់កាហ្វារ៉ាត ប្រសិនបើនាងព្រមព្រៀងឱ្យស្វាមីរួមភេទជាមួយនាង។ - ការធ្វើ «ហ្ស៊ីហារ» គឺមានសុពលភាពចំពោះតែអ្នកដែលមានសិទ្ធិធ្វើការលែងលះប៉ុណ្ណោះ។ - វាជាការហាមឃាត់សម្រាប់អ្នកទាំងពីរ (ស្វាមីភរិយា) ក្នុងការរួមភេទ ឬសកម្មភាពនាំទៅរកការរួមភេទ មុនពេលដែលស្វាមីបានបង់កាហ្វារ៉ាតរួចរាល់។ - កាហ្វារ៉ាតនោះគឺ៖ [១] ការរំដោះទាសករម្នាក់។ [២] ប្រសិនបើរកមិនបាន៖ ត្រូវកាន់សីល (សោម) រយៈពេលពីរខែជាប់ៗគ្នា។ [៣] ប្រសិនបើមិនអាចធ្វើទៅបាន៖ ត្រូវផ្តល់អាហារដល់ជនក្រីក្រចំនួនហុកសិបនាក់។ - អ្នកដែលត្រូវបង់កាហ្វារ៉ាត៖ - អ្នកមិនមែនមូស្លីម (កាហ្វិរ) ត្រូវបង់ជាទ្រព្យសម្បត្តិ។ - ទាសករ ត្រូវបង់ដោយការកាន់សីល។ - លក្ខខណ្ឌសម្រាប់ទាសករដែលត្រូវរំដោះក្នុងកាហ្វារ៉ាត ឬការសច្ចាប្រណិធានរំដោះទាសករដោយដាច់ខាត៖ [១] ត្រូវតែជាមូស្លីម។ [២] ត្រូវតែមានសុខភាពល្អ គ្មានពិការភាពដែលរារាំងដល់ការធ្វើការងារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ - ការបង់កាហ្វារ៉ាតមិនមានសុពលភាពឡើយ លើកលែងតែអ្វីដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង់ជាហ្វីតរ៉ោះ (ហ្សាកាត់អាហារ)។ - សម្រាប់ស្រូវសាលី (ឬអាហារមូលដ្ឋាន)៖ ត្រូវផ្តល់ឱ្យជនក្រីក្រម្នាក់ៗចំនួនមួយ «មុទ្ទ» (ប្រមាណ ៦០០-៧០០ ក្រាម) ហើយសម្រាប់អាហារប្រភេទផ្សេងទៀត៖ ត្រូវផ្តល់ឱ្យពីរ «មុទ្ទ»។

ជំពូក៖ ការធ្វើលីអាន (ការស្បថដាក់បណ្តាសាគ្នា) ការធ្វើលីអានគឺអាចអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបានរវាង៖ - ប្តីប្រពន្ធ។ - អ្នកដែលគ្រប់ការ (ពេញវ័យ)។ - អ្នកដែលមានសតិបញ្ញាគ្រប់គ្រាន់។ ដើម្បីលុបចោលនូវទោសហ័ត (ទោសដែលកំណត់ដោយអល់ឡោះ)។ - អ្នកណាដែលចោទប្រពន្ធរបស់ខ្លួនថាបានប្រព្រឹត្តខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) ដោយពាក្យសម្តី ហើយនាងបដិសេធមិនទទួលស្គាល់៖ នោះប្តីមានសិទ្ធិធ្វើលីអានជាមួយនាង។ - ដោយប្តីត្រូវនិយាយចំនួនបួនដងថា៖ «ខ្ញុំសូមធ្វើសាក្សីចំពោះអល់ឡោះថា ពិតប្រាកដណាស់ខ្ញុំជាអ្នកនិយាយពិត ចំពោះអ្វីដែលខ្ញុំបានចោទប្រកាន់នាងថាបានប្រព្រឹត្តខុសប្រវេណី» ហើយនៅលើកទីប្រាំត្រូវនិយាយថា៖ «ហើយសូមឱ្យបណ្តាសារបស់អល់ឡោះធ្លាក់មកលើរូបខ្ញុំ ប្រសិនបើខ្ញុំជាអ្នកនិយាយកុហក»។ - បន្ទាប់មក ភរិយាត្រូវនិយាយចំនួនបួនដងថា៖ «ខ្ញុំសូមធ្វើសាក្សីចំពោះអល់ឡោះថា ពិតប្រាកដណាស់គាត់ជាអ្នកនិយាយកុហក ចំពោះអ្វីដែលគាត់បានចោទប្រកាន់ខ្ញុំថាបានប្រព្រឹត្តខុសប្រវេណី» ហើយនៅលើកទីប្រាំត្រូវនិយាយថា៖ «ហើយសូមឱ្យកំហឹងរបស់អល់ឡោះធ្លាក់មកលើរូបខ្ញុំ ប្រសិនបើគាត់ជាអ្នកនិយាយពិត»។ នៅពេលដែលការធ្វើលីអាននេះបានបញ្ចប់៖ - ទោសហ័តត្រូវលុបចោល។ - ការលែងលះគ្នាជាស្ថាពរ (មិនអាចរៀបការជាមួយគ្នាវិញបានឡើយ) នឹងកើតឡើង។ - កូននឹងត្រូវបដិសេធមិនទទួលស្គាល់ ប្រសិនបើប្តីបដិសេធមិនទទួលស្គាល់កូននោះ។ - អ្នកណាដែលមានភរិយាសម្រាលកូន៖ - បន្ទាប់ពីរយៈពេលកន្លះឆ្នាំ ចាប់តាំងពីពេលដែលគាត់អាចរួមរ័កជាមួយនាងបាន។ - ឬក្នុងរយៈពេលតិចជាងបួនឆ្នាំ ចាប់តាំងពីពេលដែលគាត់បានលែងលះនាង។ ទោះបីជាកូននោះមានអាយុដប់ឆ្នាំក៏ដោយ៖ នោះកូននោះនឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាកូនរបស់គាត់តាមខ្សែស្រឡាយ។ - ហើយមិនត្រូវកាត់ក្តីថាជាកូនពេញវ័យនោះទេ ប្រសិនបើមានការសង្ស័យលើរឿងនេះ។ - អ្នកណាដែលបានលែងឱ្យមានសេរីភាព (អ៊ិតគី) ឬលក់នារីម្នាក់ដែលខ្លួនបានសារភាពថាធ្លាប់បានរួមរ័កជាមួយនាង ហើយនារីនោះសម្រាលកូនក្នុងរយៈពេលតិចជាងកន្លះឆ្នាំ៖ - កូននោះនឹងត្រូវចាត់ទុកថាជាកូនរបស់គាត់។ - ហើយការលក់នោះគឺជាមោឃៈ។

ជំពូកស្តីពីការកំណត់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) - មិនមានការកំណត់រយៈពេលរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) សម្រាប់ការបែកបាក់គ្នាក្នុងពេលនៅរស់ ប្រសិនបើមិនទាន់មានការរួមភេទ ឬការនៅដាច់ដោយឡែកជាមួយគ្នា (ខុលវ៉ះ)។ - លក្ខខណ្ឌនៃការរួមភេទ៖ - ស្ត្រីនោះស្ថិតក្នុងវ័យដែលអាចរួមភេទបាន។ - អាចមានលទ្ធភាពទទួលបានកូនពីបុរសនោះ។ - លក្ខខណ្ឌនៃការនៅដាច់ដោយឡែក (ខុលវ៉ះ)៖ - ស្ត្រីនោះព្រមព្រៀង។ - បុរសនោះដឹងពីវត្តមានរបស់នាង ទោះបីជាមានឧបសគ្គអ្វីមួយក៏ដោយ។ - ការកំណត់រយៈពេលរង់ចាំគឺចាំបាច់សម្រាប់ករណីស្លាប់ (ស្វាមី) ក្នុងគ្រប់ករណីទាំងអស់។ - ស្ត្រីដែលត្រូវរង់ចាំមាន ៦ ប្រភេទ៖ [១] ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ៖ រយៈពេលរង់ចាំរបស់នាងគឺរហូតដល់សម្រាលកូនរួច ទោះក្នុងករណីណាក៏ដោយ ដែលការសម្រាលនោះធ្វើឱ្យទាសីក្លាយជាមាតានៃកូន (អ៊ុំមុលវ៉ាល័យ)។ - លក្ខខណ្ឌ៖ កូននោះត្រូវតែជាកូនរបស់ស្វាមី។ - រយៈពេលតិចបំផុតនៃការមានផ្ទៃពោះ៖ ៦ ខែ, រយៈពេលធម្មតា៖ ៩ ខែ, រយៈពេលយូរបំផុត៖ ៤ ឆ្នាំ។ - អនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចេញទឹកកាម (រំលូត) មុនរយៈពេល ៤០ ថ្ងៃ ដោយប្រើថ្នាំដែលអនុញ្ញាត។ [២] ស្ត្រីដែលស្វាមីស្លាប់ដោយគ្មានផ្ទៃពោះ៖ - ស្ត្រីសេរី៖ រង់ចាំ ៤ ខែ និង ១០ យប់ (ស្មើនឹង ១០ ថ្ងៃ)។ - ទាសី៖ រង់ចាំពាក់កណ្តាលនៃរយៈពេលនេះ។ - ស្ត្រីដែលមានស្ថានភាពពាក់កណ្តាលសេរី៖ រង់ចាំតាមការគណនា។ - ស្ត្រីដែលត្រូវបានស្វាមីលែងលះក្នុងពេលឈឺធ្ងន់ជិតស្លាប់៖ ត្រូវរង់ចាំរយៈពេលយូរជាងរវាងការរង់ចាំដោយសារការស្លាប់ ឬការលែងលះ ប្រសិនបើនាងមានសិទ្ធិទទួលមរតក។ បើមិនដូច្នោះទេ គឺរង់ចាំតាមរយៈពេលនៃការលែងលះ។ [៣] ស្ត្រីដែលមានរដូវ ដែលបែកបាក់គ្នាក្នុងពេលនៅរស់៖ - ស្ត្រីសេរី និងស្ត្រីដែលមានស្ថានភាពពាក់កណ្តាលសេរី៖ រង់ចាំ ៣ ដងនៃរដូវ។ - ទាសី៖ រង់ចាំ ២ ដងនៃរដូវ។ [៤] ស្ត្រីដែលបែកបាក់គ្នាក្នុងពេលនៅរស់ ហើយមិនទាន់មានរដូវ ដោយសារនៅក្មេងពេក ឬអស់រដូវ៖ - ស្ត្រីសេរី៖ រង់ចាំ ៣ ខែ។ - ទាសី៖ រង់ចាំ ២ ខែ។ - ស្ត្រីដែលមានស្ថានភាពពាក់កណ្តាលសេរី៖ រង់ចាំតាមការគណនា។ [៥] ស្ត្រីដែលដាច់រដូវ៖ - ប្រសិនបើមិនដឹងមូលហេតុនៃការដាច់រដូវ៖ ត្រូវរង់ចាំរយៈពេលធម្មតានៃការមានផ្ទៃពោះ បន្ទាប់មកត្រូវរង់ចាំដូចស្ត្រីអស់រដូវ។ - ប្រសិនបើដឹងមូលហេតុ៖ ត្រូវរង់ចាំរហូតដល់រដូវត្រឡប់មកវិញទើបកំណត់តាមរដូវ ឬរង់ចាំរហូតដល់អស់រដូវទើបកំណត់តាមរយៈពេលស្ត្រីអស់រដូវ។ - រយៈពេលរង់ចាំរបស់ស្ត្រីដែលគ្រប់ការហើយតែមិនទាន់មានរដូវ និងស្ត្រីដែលមានឈាមរដូវមិនទៀងទាត់ (អ៊ីស្ទីហាតហ្សះ) ដែលទើបចាប់ផ្តើម ឬភ្លេចរដូវ៖ គឺដូចគ្នានឹងស្ត្រីអស់រដូវ។ [៦] ភរិយារបស់បុរសដែលបាត់ខ្លួន៖ ត្រូវរង់ចាំ (ទោះជាទាសីក៏ដោយ)៖ - ៤ ឆ្នាំ៖ ប្រសិនបើដំណឹងរបស់គាត់ដាច់សូន្យឈឹងក្នុងស្ថានភាពដែលទំនងជាស្លាប់។ - ៩០ ឆ្នាំគិតចាប់ពីថ្ងៃកើត៖ ប្រសិនបើស្ថានភាពរបស់គាត់ទំនងជានៅមានជីវិត។ - បន្ទាប់មកត្រូវរង់ចាំរយៈពេលនៃការស្លាប់។ - ប្រសិនបើស្វាមីដែលបាត់ខ្លួនបានលែងលះ ឬស្លាប់៖ រយៈពេលរង់ចាំចាប់ផ្តើមពីពេលបែកបាក់គ្នា។ - រយៈពេលរង់ចាំរបស់ស្ត្រីដែលត្រូវបានរួមភេទដោយការយល់ច្រឡំ ឬការសហាយស្មន់៖ ដូចគ្នានឹងស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះ។ - លើកលែងតែទាសីដែលមិនទាន់រៀបការ៖ ត្រូវរង់ចាំឱ្យអស់រដូវមួយដងដើម្បីបញ្ជាក់ថាគ្មានផ្ទៃពោះ។ - ប្រសិនបើស្ត្រីដែលកំពុងរង់ចាំ (អ៊ិដដះ) ត្រូវបានរួមភេទដោយការយល់ច្រឡំ ឬការសហាយស្មន់ ឬការរៀបការមិនត្រឹមត្រូវ៖ នាងត្រូវបំពេញរយៈពេលរង់ចាំដំបូងឱ្យចប់សិន (រយៈពេលដែលនាងនៅជាមួយបុរសទីពីរមិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលទេ) បន្ទាប់មកទើបចាប់ផ្តើមរង់ចាំសម្រាប់បុរសទីពីរ។ - ការកាន់ទុក្ខចំពោះអ្នកស្លាប់ដែលមិនមែនជាស្វាមី៖ ហាមឃាត់លើសពី ៣ ថ្ងៃ។ - ការកាន់ទុក្ខគឺចាំបាច់សម្រាប់ភរិយាដែលស្វាមីស្លាប់។ - អនុញ្ញាតសម្រាប់ស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះដាច់ (បាអិន)។ - ការកាន់ទុក្ខគឺ៖ ការចៀសវាងពីការតុបតែងខ្លួន ការប្រើទឹកអប់ និងរាល់អ្វីដែលទាក់ទាញឱ្យមានការរួមភេទ ឬធ្វើឱ្យអ្នកដទៃចង់សម្លឹងមើលនាង។ - ហាមឃាត់ការផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅដែលនាងត្រូវស្នាក់នៅ (ក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំ) ដោយគ្មានភាពចាំបាច់។ - អនុញ្ញាតឱ្យនាងចេញក្រៅដើម្បីបំពេញតម្រូវការចាំបាច់នៅពេលថ្ងៃ។ - អ្នកណាដែលទទួលបានកម្មសិទ្ធិលើទាសីដែលស្ថិតក្នុងវ័យអាចរួមភេទបាន៖ ហាមឃាត់មិនឱ្យរួមភេទ ឬធ្វើសកម្មភាពឈានទៅរកការរួមភេទ មុនពេលធ្វើការបញ្ជាក់ថាគ្មានផ្ទៃពោះ (អ៊ីស្តិបហ្រ្អ)៖ - ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ៖ ដោយការសម្រាល។ - ស្ត្រីដែលមានរដូវ៖ ដោយរដូវមួយដង។ - ស្ត្រីអស់រដូវ ឬក្មេង៖ ដោយរយៈពេលមួយខែ។

ជំពូក៖ ការហាមឃាត់ដោយសារការបំបៅដោះ (រ៉ដោះ) - អ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់ដោយសារខ្សែស្រឡាយ (សាច់ញាតិ) គឺត្រូវបានហាមឃាត់ផងដែរដោយសារការបំបៅដោះ។ - ការហាមឃាត់នេះអនុវត្តចំពោះទារកដែលបៅ និងកូនចៅរបស់គេចុះទៅក្រោមតែប៉ុណ្ណោះ។ - ការហាមឃាត់មិនកើតឡើងឡើយ លើកលែងតែ៖ - មានការបៅចំនួនប្រាំដងពេញលេញ។ - ស្ថិតក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំដំបូងនៃអាយុទារក។ - ការហាមឃាត់នេះត្រូវបានបញ្ជាក់៖ - តាមរយៈការដាក់ថ្នាំតាមច្រមុះ ឬការចាក់ថ្នាំចូលក្នុងមាត់។ - តាមរយៈទឹកដោះរបស់ស្ត្រីដែលស្លាប់ ឬស្ត្រីដែលត្រូវបានរួមភេទដោយការយល់ច្រឡំ (ស៊ុបហ៍)។ - តាមរយៈទឹកដោះដែលលាយជាមួយសារធាតុផ្សេង។ - ស្ត្រីគ្រប់រូបដែលកូនស្រីរបស់នាងត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់បុរសម្នាក់ (ដូចជា ម្តាយរបស់នាង, ជីដូនរបស់នាង, ឬកូនស្រីចុងរបស់នាង) ប្រសិនបើនាងបានបំបៅទារកស្រីម្នាក់ នោះទារកស្រីនោះនឹងក្លាយជាអ្នកដែលត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់បុរសនោះ។ - បុរសគ្រប់រូបដែលកូនស្រីរបស់គាត់ត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់ស្ត្រីម្នាក់ (ដូចជា បងប្អូនប្រុសរបស់គាត់, ឪពុករបស់គាត់, ឬកូនប្រុសចុងរបស់គាត់) ប្រសិនបើភរិយារបស់គាត់បានបំបៅទារកស្រីម្នាក់ដោយទឹកដោះរបស់គាត់ នោះទារកស្រីនោះនឹងក្លាយជាអ្នកដែលត្រូវបានហាមឃាត់សម្រាប់បុរសនោះ។ - អ្នកណាដែលនិយាយថា៖ «ភរិយារបស់ខ្ញុំ គឺជាបងប្អូនស្រីរបស់ខ្ញុំតាមរយៈការបំបៅដោះ» នោះអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់គាត់នឹងត្រូវមោឃៈ។ - មិនមានកាតព្វកិច្ចបង់ថ្លៃមហ៍រ (สินសូត្រ) ទេ ប្រសិនបើការនេះកើតឡើងមុនការរួមភេទ ហើយភរិយាបានយល់ព្រមតាមសម្តីរបស់គាត់។ - ត្រូវបង់ពាក់កណ្តាលនៃមហ៍រ ប្រសិនបើភរិយាបានបដិសេធសម្តីរបស់គាត់។ - ត្រូវបង់មហ៍រពេញលេញ ប្រសិនបើការនេះកើតឡើងក្រោយការរួមភេទ ក្នុងគ្រប់ករណីទាំងអស់។ - ប្រសិនបើភរិយាជាអ្នកនិយាយបែបនោះ ហើយស្វាមីបានបដិសេធ នោះនាងនៅតែជាភរិយារបស់គាត់តាមផ្លូវច្បាប់។ - អ្នកណាដែលមានការសង្ស័យអំពីការបំបៅដោះ ឬចំនួនដងនៃការបំបៅ ត្រូវតែប្រកាន់យកនូវអ្វីដែលប្រាកដ (ចំនួនតិចបំផុត)។ - ការបំបៅដោះត្រូវបានបញ្ជាក់៖ - តាមរយៈការផ្តល់ដំណឹងពីស្ត្រីដែលបំបៅដោះ ដែលជាមនុស្សគួរឱ្យទុកចិត្ត។ - តាមរយៈសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីម្នាក់ដែលយុត្តិធម៌ ក្នុងគ្រប់ករណីទាំងអស់។

ជំពូកស្តីពីការចំណាយ (ការផ្គត់ផ្គង់) - ប្តីមានកាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់ដល់ភរិយារបស់ខ្លួន រួមមាន៖ អាហារ ភេសជ្ជៈ សម្លៀកបំពាក់ និងលំនៅឋាន ដោយផ្អែកលើភាពសមរម្យ។ - ការកំណត់កម្រិតនៃការផ្គត់ផ្គង់៖ - ចំពោះភរិយាដែលមានជីវភាពធូរធារ និងប្តីដែលមានជីវភាពធូរធារ៖ នៅពេលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា ត្រូវផ្តល់ជូននូវប្រភេទនំប៉័ង និងម្ហូបអាហារដែលមានគុណភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងតំបន់តាមទម្លាប់របស់អ្នកមានទ្រព្យធន រួមទាំងសម្លៀកបំពាក់ និងសម្ភារៈសម្រាប់ដេកដែលស្រដៀងនឹងអ្វីដែលនាងធ្លាប់ប្រើប្រាស់។ - ចំពោះភរិយាដែលក្រីក្រ និងប្តីដែលក្រីក្រ៖ ត្រូវផ្តល់ជូននូវអ្វីដែលគ្រប់គ្រាន់តាមកម្រិតនំប៉័ង និងម្ហូបអាហារដែលមានគុណភាពទាបបំផុតក្នុងតំបន់ រួមទាំងសម្លៀកបំពាក់ និងសម្ភារៈសម្រាប់ដេក និងអង្គុយដែលស្រដៀងនឹងអ្វីដែលនាងធ្លាប់ប្រើប្រាស់។ - ចំពោះអ្នកដែលមានជីវភាពមធ្យមជាមួយអ្នកដែលមានជីវភាពមធ្យម ឬអ្នកមានជាមួយអ្នកក្រ (ឬផ្ទុយមកវិញ)៖ ត្រូវផ្តល់ជូននូវកម្រិតកណ្តាលរវាងកម្រិតទាំងពីរខាងលើ។ - មិនត្រូវផ្តល់ជាតម្លៃទឹកប្រាក់ (សាច់ប្រាក់) ឡើយ លើកលែងតែមានការព្រមព្រៀងពីភាគីទាំងពីរ។ - ប្តីមានកាតព្វកិច្ចទទួលខុសត្រូវលើការចំណាយសម្រាប់អនាម័យរបស់ភរិយា។ - មិនរាប់បញ្ចូលថ្លៃថ្នាំពេទ្យ ថ្លៃឈ្នួលគ្រូពេទ្យ និងថ្លៃទឹកអប់ឡើយ។ - កាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់នេះចាំបាច់សម្រាប់៖ ភរិយាដែលស្ថិតក្នុងរយៈពេលរ៉ាត់ជ៍អី (ការលែងលះដែលប្តីអាចដកពាក្យវិញបាន) និងភរិយាដែលលែងលះដាច់ស្រេច (បាអ៊ីន) ប៉ុន្តែមានផ្ទៃពោះ។ - មិនចាំបាច់សម្រាប់៖ ភរិយាដែលប្តីបានស្លាប់ទៅ។ - កាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់នឹងត្រូវរលត់ទៅ (មិនចាំបាច់ផ្តល់ឱ្យ) ប្រសិនបើភរិយា៖ - ត្រូវបានឃុំខ្លួន។ - ឬមានអាកប្បកិរិយាប្រឆាំងនឹងប្តី (ណាស៊ីហ្ស)។ - ឬកាន់សីល (ស៊ូអ៊ុំ) ដោយស្ម័គ្រចិត្ត (ណាហ្វិល) ឬសងបំណុលស៊ូអ៊ុំ (កាហ្វារ៉ាត) ឬសងស៊ូអ៊ុំរ៉ាម៉ាដាន ខណៈពេលដែលពេលវេលានៅមានច្រើន។ - ឬទៅធ្វើហជ្ជដោយស្ម័គ្រចិត្ត (ណាហ្វិល) ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីប្តី។ - ឬធ្វើដំណើរទៅបំពេញកិច្ចការផ្ទាល់ខ្លួនដោយមានការអនុញ្ញាតពីប្តី។ - ចំពោះសម្លៀកបំពាក់៖ ត្រូវផ្តល់ជូនមួយឆ្នាំម្តង នៅដើមឆ្នាំ។ - នៅពេលដែលប្តីមិនបានផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់៖ កាតព្វកិច្ចនោះនៅតែជាប់ក្នុងទំនួលខុសត្រូវរបស់ប្តីដដែល។ - ប្រសិនបើភរិយាបានចំណាយប្រាក់របស់ប្តីក្នុងអំឡុងពេលដែលប្តីអវត្តមាន ហើយក្រោយមកទើបដឹងថាប្តីបានស្លាប់ទៅ៖ អ្នកទទួលមរតករបស់ប្តីមានសិទ្ធិទាមទារប្រាក់នោះត្រឡប់មកវិញ។

- ប្រសិនបើនាងបានប្រគល់ខ្លួន (ដល់ស្វាមី) ឬអ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវលើនាងបានប្រគល់នាងឱ្យ ឬនាងផ្ទាល់ ឬអាណាព្យាបាលរបស់នាងបានយល់ព្រមប្រគល់នាងឱ្យ នោះស្វាមីចាំបាច់ត្រូវផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ (ណាហ្វាកោះ) ដល់នាង។ - ទោះបីជាស្វាមីនៅក្មេងក្តី មានជំងឺក្តី អសមត្ថភាពផ្លូវភេទ (អ៊ុននះ) ឬដាច់ប្រដាប់ភេទ (ជ័បបះ) ក្តី ក៏នៅតែចាំបាច់ត្រូវផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ដែរ។ - ភរិយាមានសិទ្ធិបដិសេធមិនរួមដំណេកមុនពេលរួមរ័ក ដើម្បីទាមទារយកថ្លៃមហ័រដែលដល់កំណត់បង់ ហើយនាងនៅតែមានសិទ្ធិទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់ដដែល។ - ហើយប្រសិនបើស្វាមី៖ - ខ្វះខាតលទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ ឬផ្តល់បានតែខ្លះ (មិនមែនសំដៅលើបំណុលដែលជាប់ជំពាក់នោះទេ)។ - ឬស្វាមីបាត់ខ្លួន ហើយមិនអាចខ្ចីប្រាក់មកផ្គត់ផ្គង់បាន ឬករណីស្រដៀងគ្នានេះ។ នោះភរិយាមានសិទ្ធិស្នើសុំការលែងលះតាមរយៈចៅក្រម (ហាកឹម)។ - ភរិយាអាចទាមទារសំណងវិញនូវអ្វីដែលនាងបានខ្ចីមកចំណាយសម្រាប់ខ្លួននាង ឬសម្រាប់កូនតូចរបស់នាងដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។ ជំពូក៖ ការផ្គត់ផ្គង់ដល់សាច់ញាតិ - ចាំបាច់ត្រូវផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ដោយសមរម្យដល់៖ - មាតាបិតា ទោះបីជាមានឋានៈខ្ពស់យ៉ាងណាក៏ដោយ និងកូនចៅ ទោះបីជាមានឋានៈទាបយ៉ាងណាក៏ដោយ ទោះបីជាមានអ្នកផ្សេងមកកាត់សិទ្ធិមរតកក៏ដោយ។ - និងដល់អ្នកដែលទទួលបានមរតកពីគាត់ មិនថាជាចំណែកដែលកំណត់ក្នុងគម្ពីរ (ហ្វារ៉ូឌ) ឬជាអ្នកទទួលមរតកដែលនៅសល់ (តាក់ស៊ីប) លើកលែងតែសាច់ញាតិដែលមិនមែនជាខ្សែស្រឡាយផ្ទាល់ (ដូចជាពូ មីង ក្មួយ...)។ - លក្ខខណ្ឌ៖ អ្នកដែលត្រូវទទួលបានការផ្គត់ផ្គង់នោះត្រូវតែក្រីក្រ និងមិនអាចរកចំណូលបាន។ - ការផ្គត់ផ្គង់នេះត្រូវធ្វើឡើងនៅពេលដែលគាត់មានទ្រព្យលើសពីតម្រូវការអាហារសម្រាប់ខ្លួនឯង ភរិយា និងអ្នកបម្រើរបស់គាត់ក្នុងរយៈពេលមួយថ្ងៃមួយយប់ (ដូចគ្នានឹងការកំណត់ហ្វិតរ៉ោះ)។ - មិនមែនយកចេញពីដើមទុន ថ្លៃលក់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬឧបករណ៍សម្រាប់ប្រកបរបរនោះទេ។ - កាតព្វកិច្ចផ្គត់ផ្គង់នឹងរលត់ទៅតាមពេលវេលា ប្រសិនបើ៖ [១] ចៅក្រមមិនបានកំណត់ឱ្យផ្តល់។ [២] ឬមិនបានខ្ចីប្រាក់ដោយមានការអនុញ្ញាតពីគាត់។ - ប្រសិនបើអ្នកដែលត្រូវផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់បដិសេធ នោះអ្នកដែលបានចំណាយជំនួសអាចទាមទារសំណងវិញបាន ប្រសិនបើគាត់មានចេតនាទាមទារវិញតាំងពីដំបូង។ - ការផ្គត់ផ្គង់ត្រូវបែងចែកទៅតាមចំណែកមរតករបស់ពួកគេ។ - ប្រសិនបើជាឪពុក គាត់ត្រូវទទួលខុសត្រូវតែម្នាក់ឯង។ - ចាំបាច់ត្រូវផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ដល់អ្នកបម្រើ (ទាសករ) ទោះបីជាពួកគេរត់ចោល ឬរឹងរូសក៏ដោយ។ - មិនត្រូវបង្ខំអ្នកបម្រើឱ្យធ្វើការងារដែលលំបាកខ្លាំងពេកនោះទេ ហើយត្រូវឱ្យពួកគេសម្រាកនៅពេលថ្ងៃត្រង់ ពេលយប់ និងពេលដល់ម៉ោងសឡាតហ្វារឌូ។ - ចាំបាច់ត្រូវផ្តល់ចំណី និងទឹកដល់សត្វចិញ្ចឹមរបស់គាត់។ - ប្រសិនបើគាត់គ្មានលទ្ធភាព នោះត្រូវបង្ខំឱ្យគាត់លក់សត្វនោះ ឬជួលឱ្យអ្នកដទៃ ឬសម្លាប់សត្វនោះ (ប្រសិនបើសត្វនោះអាចបរិភោគបាន)។ - ហាមឃាត់៖ - ការផ្ទុកទំនិញលើសត្វដែលធ្វើឱ្យវាលំបាកខ្លាំង។

- ការដាក់បណ្តាសាវា (សត្វ)។ - ការរឹតទឹកដោះសត្វដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់កូនរបស់វា។ - ការវាយលើផ្ទៃមុខ។ - ការដុតសម្គាល់ (សត្វ) នៅលើផ្ទៃមុខ។ ចំណែកការដុតសម្គាល់នៅកន្លែងផ្សេងទៀតគឺអាចអនុញ្ញាតបាន ប្រសិនបើមានគោលបំណងត្រឹមត្រូវ។ ជំពូក៖ ការទំនុកបម្រុង (អាល់-ហ៊ីដូណះ) - ការទំនុកបម្រុងគឺចាំបាច់ដើម្បីថែរក្សា៖ កុមារតូច, អ្នកវិកលចរិក, និងអ្នកដែលមានបញ្ញាស្មារតីខ្សោយ។ - អ្នកដែលមានសិទ្ធិអាទិភាពជាងគេក្នុងការទំនុកបម្រុងគឺ៖ [១] ម្តាយ។ [២] បន្ទាប់មកគឺម្តាយរបស់ម្តាយ (ជីដូន) ដោយរាប់ពីអ្នកដែលជិតស្និទ្ធជាង។ [៣] បន្ទាប់មកគឺឪពុក។ [៤] បន្ទាប់មកគឺម្តាយរបស់ឪពុក (ជីដូន) ដោយរាប់តាមលំដាប់ដូចគ្នា។ [៥] បន្ទាប់មកគឺជីតា។ [៦] បន្ទាប់មកគឺម្តាយរបស់ជីតា ដោយរាប់តាមលំដាប់ដូចគ្នា។ [៧] បន្ទាប់មកគឺបងស្រី ឬប្អូនស្រី (ដែលរួមទាំងឪពុកនិងម្តាយ), បន្ទាប់មកគឺអ្នកដែលរួមតែម្តាយ, បន្ទាប់មកគឺអ្នកដែលរួមតែឪពុក។ [៨] បន្ទាប់មកគឺមី (ប្អូនស្រី ឬបងស្រីរបស់ម្តាយ)។ [៩] បន្ទាប់មកគឺអា (ប្អូនស្រី ឬបងស្រីរបស់ឪពុក)។ [១០] បន្ទាប់មកគឺកូនស្រីរបស់បងប្រុស ឬប្អូនប្រុស និងកូនស្រីរបស់បងស្រី ឬប្អូនស្រី។ [១១] បន្ទាប់មកគឺកូនស្រីរបស់អា (បងប្រុស ឬប្អូនប្រុសរបស់ឪពុក) និងកូនស្រីរបស់អា (បងស្រី ឬប្អូនស្រីរបស់ឪពុក)។ [១២] បន្ទាប់មកគឺកូនស្រីរបស់បងប្រុស ឬប្អូនប្រុសរបស់ជីតា និងកូនស្រីរបស់បងស្រី ឬប្អូនស្រីរបស់ជីតា តាមលម្អិតដែលបានកំណត់។ [១៣] បន្ទាប់មកគឺសាច់ញាតិប្រុសផ្សេងទៀត (អាល់-អះសបះ) ដោយរាប់ពីអ្នកដែលជិតស្និទ្ធជាង។ - លក្ខខណ្ឌតម្រូវគឺត្រូវតែជាមហ្រាំ (សាច់ញាតិដែលមិនអាចរៀបការបាន) ចំពោះកុមារី។ [១៤] បន្ទាប់មកគឺសាច់ញាតិខាងម្តាយ (ហ្សាវូ រ៉ហ៊ីម)។ [១៥] បន្ទាប់មកគឺអាជ្ញាធរ (អ្នកដឹកនាំ)។ - សិទ្ធិទំនុកបម្រុងមិនត្រូវបានផ្តល់ឱ្យ៖ - អ្នកដែលស្ថិតក្នុងភាពជាទាសករ។ - អ្នកដែលមិនមែនជាមូស្លីម (កាហ្វិរ) លើកុមារមូស្លីម។ - អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំ (ហ្វាសិក)។ - ស្ត្រីដែលរៀបការជាមួយបុរសដទៃដែលមិនមែនជាសាច់ញាតិរបស់កុមារនោះ ចាប់តាំងពីពេលធ្វើកិច្ចសន្យារៀបការ។ - ប្រសិនបើឪពុក ឬម្តាយម្នាក់ចង់ផ្លាស់លំនៅទៅកាន់ទីក្រុងដែលមានសុវត្ថិភាព៖ - ហើយផ្លូវធ្វើដំណើរមានចម្ងាយស្មើនឹងចម្ងាយដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាត់បន្ថយសឡាត (មូសាផារ) ឬលើសពីនេះ ដើម្បីទៅរស់នៅទីនោះ៖ នោះឪពុកមានសិទ្ធិអាទិភាពជាង។ - ឬផ្លាស់ទៅជិតសាច់ញាតិដើម្បីរស់នៅ៖ នោះម្តាយមានសិទ្ធិអាទិភាពជាង។ - ប្រសិនបើមានតម្រូវការចាំបាច់ ទោះបីជាទីកន្លែងនោះឆ្ងាយ ឬមិនឆ្ងាយក៏ដោយ៖ នោះអ្នកដែលស្នាក់នៅទីនោះមានសិទ្ធិអាទិភាព។ - នៅពេលកុមារឈានដល់អាយុ ៧ ឆ្នាំ ហើយមានបញ្ញាស្មារតីគ្រប់គ្រាន់៖ គេត្រូវឱ្យជ្រើសរើសរវាងឪពុក ឬម្តាយ។ - កុមារដែលស្ថិតក្រោមការទំនុកបម្រុង មិនត្រូវទុកឱ្យនៅជាមួយអ្នកដែលមិនអាចថែរក្សា និងមិនអាចអប់រំគេបានឡើយ។ - កុមារីដែលមានអាយុ ៧ ឆ្នាំ ត្រូវស្ថិតនៅជាមួយឪពុក ឬអ្នកដែលជំនួសតំណែងឪពុក រហូតដល់ពេលរៀបការ។

គម្ពីរស្ដីពីបទឧក្រិដ្ឋ (កិតាប៊ុល ជិនាយ៉ាត) - ការសម្លាប់មានបីប្រភេទ៖ ការសម្លាប់ដោយចេតនា, ការសម្លាប់ដោយពាក់កណ្ដាលចេតនា, និងការសម្លាប់ដោយអចេតនា។ [១] ការសម្លាប់ដោយចេតនា៖ គឺជាករណីដែលត្រូវអនុវត្តទោសប្រហារជីវិត (កវាដ)។ វាគឺជាការដែលបុគ្គលម្នាក់មានបំណងសម្លាប់មនុស្សម្នាក់ដែលគេដឹងថាជាមនុស្សដែលមានសិទ្ធិការពារជីវិត ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍អ្វីមួយដែលតាមការប៉ាន់ស្មានភាគច្រើនអាចបណ្ដាលឱ្យស្លាប់បាន ដូចជាការប្រើអាវុធមុតស្រួចចាក់ទម្លុះរាងកាយ ឬការវាយដោយដុំថ្មធំៗជាដើម។ [២] ការសម្លាប់ដោយពាក់កណ្ដាលចេតនា៖ គឺជាការដែលបុគ្គលម្នាក់មានបំណងធ្វើបាប ប៉ុន្តែមិនមែនជាការធ្វើបាបដែលបណ្ដាលឱ្យស្លាប់ជាទូទៅនោះទេ ហើយក៏មិនបានប្រើឧបករណ៍មុតស្រួចចាក់ទម្លុះរាងកាយដែរ ដូចជាការវាយដោយរំពាត់ ឬដោយដំបងជាដើម។ [៣] ការសម្លាប់ដោយអចេតនា៖ គឺជាការដែលបុគ្គលម្នាក់ធ្វើសកម្មភាពដែលខ្លួនមានសិទ្ធិធ្វើ ដូចជាការបាញ់សត្វ ឬសកម្មភាពស្រដៀងគ្នានេះ ប៉ុន្តែគ្រាប់កាំភ្លើង ឬសកម្មភាពនោះបែរទៅត្រូវមនុស្សម្នាក់វិញ។ - ការសម្លាប់ដែលប្រព្រឹត្តដោយកុមារ ឬអ្នកដែលមិនគ្រប់លក្ខខណ្ឌស្មារតី (ឆ្កួត) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការសម្លាប់ដោយអចេតនា។ - មនុស្សច្រើននាក់អាចត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិតចំពោះការសម្លាប់មនុស្សតែម្នាក់។ ហើយប្រសិនបើមានការលើកលែងទោស (ពីក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះ) នោះត្រូវបង់សំណង (ឌីយ៉ាត) តែមួយប៉ុណ្ណោះ។ - ហើយបុគ្គលដែល៖ - បង្ខិតបង្ខំអ្នកដែលគ្រប់លក្ខខណ្ឌសាសនា (មូកាល់ឡាហ្វ) ឱ្យសម្លាប់មនុស្សម្នាក់ដែលបានកំណត់។ - ឬបង្ខិតបង្ខំឱ្យអ្នកដទៃទៅបង្ខិតបង្ខំអ្នកនោះឱ្យសម្លាប់។

ប្រសិនបើគាត់បានធ្វើវា (ការសម្លាប់) នោះក្នុងករណីទាំងពីរនេះ គឺត្រូវអនុវត្តការកាត់ទោសតាមច្បាប់ (អាល់-ក្វដ) ឬការបង់សំណង (ឌីយ៉ះ)។ ប្រសិនបើអ្នកបញ្ជាឱ្យធ្វើវា គឺជា៖ - អ្នកដែលមិនស្ថិតក្នុងកាតព្វកិច្ចសាសនា (មិនមែនជាមូកាល់ឡាហ្វ)។ - ឬអ្នកដែលមិនដឹងថាវាជាអំពើហាមឃាត់។ - ឬអាជ្ញាធរដែលបញ្ជាដោយអយុត្តិធម៌ ដល់អ្នកដែលមិនដឹងពីភាពអយុត្តិធម៌ក្នុងបញ្ជានោះ។ នោះការទទួលខុសត្រូវនឹងធ្លាក់ទៅលើអ្នកបញ្ជា។ ជំពូក៖ លក្ខខណ្ឌនៃការអនុវត្តការសងសឹក (អាល់-គីសាស) ការអនុវត្តការសងសឹក (អាល់-គីសាស) មានលក្ខខណ្ឌចំនួនបួន៖ ១. ឃាតករត្រូវតែជាអ្នកស្ថិតក្នុងកាតព្វកិច្ចសាសនា (មូកាល់ឡាហ្វ)។ ២. ជនរងគ្រោះត្រូវតែជាអ្នកដែលត្រូវបានការពារជីវិតតាមច្បាប់សាសនា។ ៣. ភាពស្មើគ្នារវាងជនរងគ្រោះ និងឃាតករ៖ - ក្នុងជំនឿសាសនា។ - និងក្នុងភាពជាអ្នកមានសេរីភាព (មិនមែនជាទាសករ)។ ៤. មិនមែនជាបុព្វការីជន (ឪពុកម្តាយ ឬជីដូនជីតា) របស់ឃាតករ។ (កំណត់សម្គាល់៖ នៅក្នុងសៀវភៅ «អាល់-អ៊ីកណាអ៍» និងការពន្យល់របស់វា (១៣/២៦៤) បានបន្ថែមលក្ខខណ្ឌទីប្រាំមួយទៀតគឺ៖ ការប្រព្រឹត្តបទល្មើសនោះត្រូវតែជាចេតនាទាំងស្រុង)។

- លក្ខខណ្ឌនៃការអនុវត្តការសងសឹក (កាសាស់) មានបីប្រការ៖ ១. អ្នកដែលត្រូវទទួលការសងសឹក គឺជាអ្នកដែលស្ថិតក្នុងកាតព្វកិច្ចទទួលខុសត្រូវ (មានស្មារតី និងពេញវ័យ)។ ២. ការព្រមព្រៀងគ្នារបស់អ្នកមានសិទ្ធិលើការអនុវត្តនោះ។ ៣. ការធានាថាការអនុវត្តនោះ នឹងមិនរាលដាលទៅលើអ្នកដែលមិនមែនជាជនល្មើសឡើយ។ - ត្រូវពន្យារពេលអនុវត្ត ប្រសិនបើកំពុងរង់ចាំវត្តមានអ្នកដែលអវត្តមាន, រង់ចាំការឈានដល់វ័យពេញវ័យ, ឬរង់ចាំការជាសះស្បើយពីការសន្លប់។ - ការអនុវត្តការសងសឹកត្រូវធ្វើឡើង៖ - ដោយមានវត្តមានរបស់ស៊ុលតង់ (អាជ្ញាធរ) ឬតំណាងរបស់លោក។ - ដោយប្រើឧបករណ៍ដែលមុតស្រួច។ - ចំពោះករណីសម្លាប់មនុស្ស៖ ត្រូវធ្វើឡើងដោយការកាត់ក្បាលដោយដាវ។ ជំពូក៖ ការសងសឹកក្នុងករណីចេតនា - ក្នុងករណីមានចេតនាធ្វើឃាត ត្រូវមានការសងសឹក (កាសាស់) ឬការបង់សំណង (ឌីយ៉ះ) ដោយទុកសិទ្ធិជ្រើសរើសជូនអ្នកមានសិទ្ធិ (គ្រួសារជនរងគ្រោះ)។ - ការលើកលែងទោសដោយមិនយកសំណង គឺជារឿងដែលប្រសើរជាង។ - នៅពេលដែល៖ - ជ្រើសរើសយកសំណង (ឌីយ៉ះ)។ - ឬលើកលែងទោសទាំងស្រុង។ - ឬជនល្មើសបានស្លាប់។ នោះសំណង (ឌីយ៉ះ) នឹងក្លាយជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវអនុវត្ត។ - អ្នកណាដែលបានតែងតាំងតំណាងឱ្យអនុវត្តការសងសឹក រួចហើយខ្លួនបានលើកលែងទោស ប៉ុន្តែតំណាងមិនបានដឹងរឿងនោះ ហើយក៏បានអនុវត្តការសងសឹកទៅ៖ នោះមិនមានកំហុសអ្វីដល់អ្នកទាំងពីរឡើយ។ - ប្រសិនបើទាសករមានសិទ្ធិទទួលបានការសងសឹក ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មពីបទចោទប្រកាន់មិនពិត (កាហ្សហ្វ)៖ នោះសិទ្ធិក្នុងការទាមទារ និងការលើកលែងទោស គឺស្ថិតនៅលើរូបគេផ្ទាល់។ - ប្រសិនបើគេស្លាប់ សិទ្ធិនោះនឹងធ្លាក់ទៅលើម្ចាស់របស់គេ។ - ការសងសឹកក្នុងករណីរបួសស្នាម (ក្រៅពីការសម្លាប់) គឺដូចគ្នាទៅនឹងការសងសឹកក្នុងករណីសម្លាប់ដែរ ហើយវាមានពីរប្រភេទ៖ ១. ប្រភេទទីមួយ៖ ការសងសឹកលើអវយវៈ។ - ត្រូវអនុវត្តលើភ្នែក, ច្រមុះ, ត្រចៀក, ធ្មេញ និងអ្វីៗដែលស្រដៀងគ្នា ដោយយកសងវិញនូវអ្វីដែលដូចគ្នា ដោយមានលក្ខខណ្ឌ៖ ១) ភាពស្មើគ្នា (ដូចគ្នា)។ ២) ការធានាថានឹងមិនមានភាពអយុត្តិធម៌ (ការហួសកម្រិត)។

៣) និងមានភាពស្មើគ្នាក្នុងសុពលភាព និងភាពពេញលេញ។ [២] ទីពីរ៖ ទាក់ទងនឹងរបួស។ - ដោយមានលក្ខខណ្ឌ៖ ថាវាត្រូវតែជ្រៅដល់ឆ្អឹង ដូចជាមុខរបួសដែលធ្វើឱ្យឃើញឆ្អឹង (មូដិហ៊ីហ៍) និងរបួសនៅដើមដៃ ឬកំភួនជើង និងអ្វីៗដែលស្រដៀងនឹងនេះ។ - ហើយការរាលដាលនៃបទល្មើស (ដែលបណ្តាលឱ្យស្លាប់ ឬរបួសបន្ថែម) ត្រូវតែមានការទទួលខុសត្រូវ (សំណង) លើកលែងតែការសងសឹក (ក្វដ)។ - ហើយមិនត្រូវធ្វើការសងសឹក (ក្វដ) ចំពោះអវយវៈ ឬរបួសឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវទាមទារសំណង (ឌីយ៉ះ) សម្រាប់វាទាំងពីរនោះដែរ រហូតទាល់តែវាជាសះស្បើយ។ ជំពូក - សំណង (ឌីយ៉ះ)៖ - ករណីចេតនា៖ គឺស្ថិតនៅលើអ្នកប្រព្រឹត្តផ្ទាល់។ - ករណីក្រៅពីចេតនា៖ គឺស្ថិតនៅលើក្រុមគ្រួសារខាងឪពុក (អាគីឡះ) របស់អ្នកប្រព្រឹត្ត។

- អ្នកណាដែលចាប់ឃុំឃាំងមនុស្សមានសេរីភាពដែលស្ថិតក្នុងកាតព្វកិច្ចសាសនា (មុកាល់ឡាហ្វ) ដោយចងចំណង ឬចាប់បង្ខំក្មេងតូចម្នាក់ ហើយក្រោយមកគេស្លាប់ដោយសារពស់ចឹក ឬរន្ទះបាញ់ នោះត្រូវបង់សំណង (ឌីយ៉ះ)។ - ប៉ុន្តែមិនត្រូវបង់សំណងឡើយ ប្រសិនបើគេស្លាប់ដោយសារជំងឺ ឬស្លាប់ភ្លាមៗដោយមិនដឹងមូលហេតុ។ - ប្រសិនបើស្វាមីអប់រំភរិយាដោយសារនាងមានអាកប្បកិរិយាប្រឆាំង (នុស៊ូស) ឬគ្រូបង្រៀនអប់រំសិស្ស ឬមេដឹកនាំអប់រំប្រជារាស្ត្ររបស់ខ្លួន ដោយមិនមានការហួសហេតុ នោះមិនមានការទទួលខុសត្រូវ (ដាម៉ាន់) ចំពោះការខូចខាតដែលកើតឡើងពីការអប់រំនោះឡើយ។ - អ្នកណាដែលបញ្ជាមនុស្សមានកាតព្វកិច្ចសាសនាឱ្យចុះក្នុងអណ្តូង ឬឡើងដើមឈើ ហើយគេស្លាប់ដោយសារហេតុនោះ គឺមិនមានការទទួលខុសត្រូវឡើយ។ - ប្រសិនបើស្រ្តីមានផ្ទៃពោះ ឬទារកក្នុងផ្ទៃស្លាប់ដោយសារក្លិនអាហារ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា នោះម្ចាស់អាហារត្រូវទទួលខុសត្រូវ ប្រសិនបើគេដឹងថាវាជាទម្លាប់ដែលបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់បែបនេះ។ ជំពូក៖ ស្តីពីសំណង (ឌីយ៉ះ) នៃមនុស្សមានសេរីភាពដែលជាមូស្លីម - សំណង (ឌីយ៉ះ) របស់មនុស្សមានសេរីភាពដែលជាមូស្លីមគឺ៖ អូដ្ឋ ១០០ ក្បាល ឬមាស ១០០០ មីស្កាល់ (Misqal) ឬប្រាក់ ១២០០០ ដៀមហាំ (Dirham) ឬគោ ២០០ ក្បាល ឬពពែ/ចៀម ២០០០ ក្បាល។ អ្នកដែលត្រូវបង់សំណងមានសិទ្ធិជ្រើសរើសយកមួយក្នុងចំណោមជម្រើសទាំងនេះ។ - សំណងដែលត្រូវបង់ជាអូដ្ឋក្នុងករណីឃាតកម្មដោយចេតនា និងករណីស្រដៀងនឹងចេតនា គឺ៖ មួយភាគបួនជាអូដ្ឋញីអាយុចូលឆ្នាំទីពីរ (ប៊ីនតុ មខ្វដ), មួយភាគបួនជាអូដ្ឋញីអាយុចូលឆ្នាំទីបី (ប៊ីនតុ លបូន), មួយភាគបួនជាអូដ្ឋញីអាយុចូលឆ្នាំទីបួន (ហ៊ីកកោះ), និងមួយភាគបួនជាអូដ្ឋញីអាយុចូលឆ្នាំទីប្រាំ (ជៈដៈអាហ៍)។ - ក្នុងករណីឃាតកម្មដោយអចេតនា សំណងត្រូវបែងចែកជា ៥ ផ្នែក៖ ៨០ ក្បាលជាប្រភេទដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ និង ២០ ក្បាលជាអូដ្ឋឈ្មោលអាយុចូលឆ្នាំទីពីរ (អ៊ីបនុ មខ្វដ)។ - សំណងជាគោ៖ ពាក់កណ្តាលជាគោពេញវ័យ និងពាក់កណ្តាលជាគោជំទង់។ - សំណងជាពពែ/ចៀម៖ ពាក់កណ្តាលជាពពែ/ចៀមពេញវ័យ និងពាក់កណ្តាលជាពពែ/ចៀមជំទង់។ - ការកំណត់សំណងគឺផ្អែកលើភាពពេញលេញនៃសត្វ មិនមែនផ្អែកលើតម្លៃទីផ្សារឡើយ។ - សំណងរបស់ស្រ្តីគឺពាក់កណ្តាលនៃសំណងរបស់បុរសដែលមានឋានៈដូចគ្នា។ - សំណងសម្រាប់របួសរបស់ស្រ្តីគឺស្មើនឹងបុរស ដរាបណារបួសនោះមិនលើសពីមួយភាគបីនៃសំណងពេញលេញរបស់នាង។ - សំណងរបស់ជនមានគម្ពីរ (កិតាប៊ីយ) ដែលមានសេរីភាព គឺពាក់កណ្តាលនៃសំណងរបស់មូស្លីម។ - សំណងរបស់ជនមជ្ឈូស (អ្នកគោរពភ្លើង) និងជនគោរពរូបព្រះ គឺ ៨០០ ដៀមហាំ។ - សំណងរបស់ទាសករ គឺតម្លៃរបស់គេ។ - សំណងសម្រាប់របួសរបស់ទាសករ៖ - ប្រសិនបើរបួសនោះមានកំណត់សំណងច្បាស់លាស់សម្រាប់មនុស្សមានសេរីភាព នោះសំណងរបស់ទាសករត្រូវគណនាដោយផ្អែកលើសមាមាត្រនៃតម្លៃរបស់គេ។ - ប្រសិនបើមិនមានកំណត់ទេ គឺគិតតាមចំនួនដែលតម្លៃរបស់គេបានថយចុះបន្ទាប់ពីរបួសនោះជាសះស្បើយ។ - សំណងសម្រាប់ទារកក្នុងផ្ទៃ (ដែលស្លាប់)៖ - ប្រសិនបើជាកូនរបស់មនុស្សមានសេរីភាព គឺត្រូវបង់ "អ៊ុលរ៉ោះ" (ទាសករម្នាក់) ដែលជាមរតកធ្លាក់ដល់អ្នកទទួលមរតករបស់ទារកនោះ ដោយតម្លៃរបស់វាស្មើនឹងមួយភាគដប់នៃសំណងរបស់ម្តាយ។

- ចំពោះទាសករ៖ ត្រូវសងមួយភាគដប់នៃតម្លៃរបស់គេ ហើយត្រូវវាយតម្លៃគេដូចជាមនុស្សសេរីម្នាក់ដែរ។ - ប្រសិនបើទាសករបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសដោយអចេតនា ឬដោយចេតនា ហើយម្ចាស់ត្រូវបានគេឱ្យជ្រើសរើសរវាងការបង់សំណង ឬការប្រគល់ទាសករនោះទៅឱ្យអ្នកទទួលរងគ្រោះ នោះម្ចាស់មានសិទ្ធិជ្រើសរើសរវាង៖ [១] ការលោះទាសករនោះដោយបង់សំណងនៃបទល្មើស។ [២] ឬប្រគល់ទាសករនោះទៅឱ្យអ្នកទទួលរងគ្រោះ។ ជំពូក៖ ស្តីពីការធ្វើឱ្យខូចខាតផ្នែករាងកាយមនុស្ស - អ្នកណាដែលធ្វើឱ្យខូចខាតផ្នែកណាមួយនៃរាងកាយមនុស្ស៖ - ប្រសិនបើជាផ្នែកដែលមានតែមួយ (ដូចជាច្រមុះ)៖ ត្រូវសងសំណងពេញមួយជីវិត (ឌីយ៉ះ)។ - ប្រសិនបើជាផ្នែកដែលមានពីរ ឬច្រើន៖ ក៏ត្រូវសងដូចគ្នាដែរ។ - ប្រសិនបើខូចខាតផ្នែកណាមួយនៃផ្នែកទាំងនោះ៖ ត្រូវសងតាមសមាមាត្រនៃផ្នែកដែលខូចនោះ។ - ចំពោះក្រចក៖ ត្រូវសងអូដ្ឋពីរ។ - ត្រូវសងសំណងពេញលេញចំពោះរាល់ការបាត់បង់សមត្ថភាពវិញ្ញាណដឹង។ - ដូចគ្នានេះដែរ៖ សមត្ថភាពនិយាយ, សមត្ថភាពសតិបញ្ញា, សមត្ថភាពបរិភោគ, សមត្ថភាពដើរ និងសមត្ថភាពរួមភេទ។ - អ្នកណាដែលរួមភេទជាមួយភរិយាដែលស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌអាចរួមភេទបាន ហើយបានធ្វើឱ្យដាច់រហែកចន្លោះរន្ធទឹកនោម និងរន្ធទឹកកាម ឬចន្លោះរន្ធទាំងពីរ (រន្ធនោម និងរន្ធលាមក)៖ នោះមិនមានសំណងឡើយ។ - ប្រសិនបើមិនមែនដូច្នោះទេ៖ ត្រូវសងសំណង (ឌីយ៉ះ) ប្រសិនបើទឹកនោមមិនអាចទប់បាន បើមិនដូច្នោះទេ ត្រូវសងសំណងពេញលេញ។ - ចំពោះ៖ - រាល់សក់ក្បាល, រោមចិញ្ចើម, រោមភ្នែក និងរោមពុកមាត់៖ ត្រូវសងសំណងពេញលេញ (ឌីយ៉ះ)។ - រោមចិញ្ចើមមួយចំហៀង៖ ត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃសំណង។ - រោមភ្នែកមួយចំហៀង៖ ត្រូវសងមួយភាគបួននៃសំណង។ - រោមពុកមាត់៖ ត្រូវកំណត់តាមការសម្រេចរបស់អាជ្ញាធរ។ - ប្រសិនបើសក់ដុះមកវិញ៖ នោះសំណងដែលបានកំណត់ត្រូវលុបចោល។ - ចំពោះភ្នែករបស់អ្នកដែលខ្វាក់មួយចំហៀង៖ ត្រូវសងសំណងពេញលេញ។ - ប្រសិនបើមនុស្សដែលមានភ្នែកធម្មតាបានធ្វើឱ្យខូចភ្នែកអ្នកដទៃ៖ ត្រូវទទួលទោសតាមច្បាប់ (កីសាស) ប្រសិនបើមានលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់ ហើយត្រូវសងពាក់កណ្តាលនៃសំណងបន្ថែមទៀត។ - ប្រសិនបើអ្នកដែលមានភ្នែកធម្មតា បានធ្វើឱ្យខូចភ្នែកអ្នកដទៃដោយចេតនា៖ ត្រូវសងសំណងពេញលេញ។ - អ្នកដែលដាច់អវយវៈ ក៏ត្រូវទទួលបានសំណងដូចអ្នកដទៃដែរ។ - ចំពោះរបួស៖ - របួសដែលធ្វើឱ្យឃើញឆ្អឹង (មូដិះ)៖ សងអូដ្ឋប្រាំ។ - របួសដែលធ្វើឱ្យបាក់ឆ្អឹង (ហាស្យីមះ)៖ សងអូដ្ឋដប់។ - របួសដែលធ្វើឱ្យឆ្អឹងផ្លាស់ទី (មុនកលះ)៖ សងអូដ្ឋដប់ប្រាំ។ - របួសដែលជ្រៅដល់ស្រោមខួរក្បាល (ម៉ាក់អ៊ូមះ)៖ សងមួយភាគបីនៃសំណងពេញលេញ (ឌីយ៉ះ) ដូចគ្នានឹងរបួសដែលជ្រៅដល់ពោះ (ចៃហ្វីះ) និងរបួសដែលប៉ះពាល់ដល់ខួរក្បាល (ដាមីហ្គះ)។ - ចំពោះរបួសកោសស្បែក (ហារីស្វះ) និងរបួសដែលធ្វើឱ្យហូរឈាម (បាហ្សីលះ)៖ (ត្រូវកំណត់តាមការសម្រេចរបស់អាជ្ញាធរ)។

របួសប្រភេទ បាឌីអះ (របួសដាច់ស្បែកដល់សាច់), មូទះឡាហ៊ីមះ (របួសដាច់សាច់ជ្រៅ), និង ស៊ីមហាក (របួសដល់ស្រទាប់ស្តើងលើឆ្អឹងក្បាល)៖ គឺត្រូវមានការកំណត់សំណង (ឌីយ៉ះ)។ ជំពូក - អ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវបង់សំណងជំនួសអ្នកប្រព្រឹត្ត (អាគីឡះ)៖ គឺសាច់ញាតិប្រុសៗខាងឪពុកទាំងតាមខ្សែស្រឡាយ និងតាមការដោះលែងទាសករ។ - ហើយមិនមានកាតព្វកិច្ចបង់សំណង (អាគីឡះ) លើ៖ - អ្នកក្រីក្រ។ - អ្នកដែលមិនទាន់ដល់កម្រិតត្រូវទទួលខុសត្រូវតាមច្បាប់ (មិនមែនជាមូកាល់ឡាហ្វ)។ - អ្នកដែលខុសសាសនាពីអ្នកប្រព្រឹត្ត។ - ហើយ (អាគីឡះ) មិនទទួលបន្ទុកលើ៖ - ការសម្លាប់ដោយចេតនា។ - ទាសករ។ - សំណងដែលកើតចេញពីការសម្រុះសម្រួល។ - សំណងដែលកើតចេញពីការសារភាព។ - សំណងដែលមានតម្លៃតិចជាងមួយភាគបីនៃឌីយ៉ះពេញលេញ។ - អ្នកណាដែលសម្លាប់ជីវិតមនុស្សដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យសម្លាប់ដោយអចេតនា ឬបានចូលរួមក្នុងសកម្មភាពនោះ៖ គឺត្រូវមានកាតព្វកិច្ចបង់កាហ្វារ៉ះ (សំណងលាងបាប)។ - ហើយវា (កាហ្វារ៉ះ)៖ គឺដូចទៅនឹងកាហ្វារ៉ះនៃការធ្វើហ្ស៊ីហារ (ការប្រៀបធៀបប្រពន្ធទៅនឹងខ្នងម្តាយ) លើកលែងតែវាមិនមានការផ្តល់អាហារនោះទេ។ - ហើយទាសករត្រូវបង់កាហ្វារ៉ះដោយការถือសីល (សោម)។ - កាសាម៉ះ (ការស្បថក្នុងករណីឃាតកម្ម)៖ គឺការស្បថដដែលៗក្នុងបណ្តឹងទាក់ទងនឹងការសម្លាប់មនុស្សដែលត្រូវបានការពារជីវិត។ - ហើយនៅពេលដែលលក្ខខណ្ឌរបស់វាគ្រប់គ្រាន់៖ - ត្រូវចាប់ផ្តើមដោយការស្បថរបស់សាច់ញាតិប្រុសៗខាងឪពុកដែលជាអ្នកទទួលមរតក។ - ពួកគេត្រូវស្បថចំនួនហាសិបដង ដោយម្នាក់ៗស្បថតាមសមាមាត្រនៃចំណែកមរតករបស់ខ្លួន ហើយត្រូវបង្គត់ចំនួនដែលនៅសេសសល់។ - ប្រសិនបើពួកគេបដិសេធមិនស្បថ ឬប្រសិនបើអ្នកទទួលមរតកទាំងអស់សុទ្ធតែជាស្ត្រី៖ នោះអ្នកដែលត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ត្រូវស្បថជំនួសវិញ ហើយគាត់នឹងរួចផុតពីការចោទប្រកាន់។

គម្ពីរស្ដីពីបទបញ្ញត្តិហូឌូដ (បទល្មើសដែលកំណត់ទោសដោយអល់ឡោះ) - ការអនុវត្តទោសហូឌូដ មិនតម្រូវឱ្យមានលើបុគ្គលណាឡើយ លើកលែងតែ៖ - បុគ្គលដែលស្ថិតក្នុងកាតព្វកិច្ចសាសនា (មូកាល់ឡាហ្វ)។ - បុគ្គលដែលស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់ឥស្លាម (មូល់តាហ្ស៊ីម)។ - បុគ្គលដែលដឹងថាទង្វើនោះជាអំពើហាមឃាត់។ - ហើយជាកាតព្វកិច្ចរបស់មេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម) ឬតំណាងរបស់គាត់ ក្នុងការអនុវត្តទោសទាំងនោះ។ - ការវាយទណ្ឌកម្មលើបុរស៖ - ត្រូវវាយក្នុងស្ថានភាពឈរ។ - ដោយប្រើរំពាត់ដែលមិនចាស់ពេក និងមិនថ្មីពេក។ - អ្នកត្រូវទោសត្រូវស្លៀកពាក់អាវមួយ ឬពីរជាន់។ - អ្នកវាយមិនត្រូវលើកដៃឱ្យឃើញក្លៀកឡើយ។ - ត្រូវវាយបំបែកកន្លែង (កុំវាយតែមួយកន្លែង)។ - ត្រូវជៀសវាងការវាយលើផ្ទៃមុខ ក្បាល ប្រដាប់ភេទ និងចំណុចស្លាប់។ - ស្ត្រីមានលក្ខខណ្ឌដូចបុរសដែរ ប៉ុន្តែ៖ - ត្រូវវាយក្នុងស្ថានភាពអង្គុយ។ - ត្រូវរឹតបន្តឹងសម្លៀកបំពាក់របស់នាង និងចាប់ដៃនាងឱ្យជាប់។ - មិនត្រូវជីករណ្តៅសម្រាប់អ្នកដែលត្រូវទទួលទោសគប់នឹងថ្មរហូតដល់ស្លាប់ឡើយ។ - អ្នកណាដែលស្លាប់ទៅទាំងដែលខ្លួនមានទោសហូឌូដ នោះទោសនោះនឹងរលត់ទៅវិញ។ - អ្នកដែលប្រព្រឹត្តខុសប្រវេណី (ហ្ស៊ីណា) ក្នុងស្ថានភាពមានប្តីឬប្រពន្ធត្រឹមត្រូវ (មូហ្សាន់) ត្រូវទទួលទោសគប់នឹងថ្មរហូតដល់ស្លាប់។ - ចំពោះអ្នកដែលមិនទាន់មានប្តីឬប្រពន្ធ (មិនមែនមូហ្សាន់)៖ ត្រូវវាយ ១០០ រំពាត់ និងត្រូវនិរទេសចេញពីស្រុកមួយឆ្នាំ។ - ចំពោះទាសករ៖ ត្រូវវាយ ៥០ រំពាត់ និងមិនត្រូវនិរទេសឡើយ។ - ចំពោះអ្នកដែលមានស្ថានភាពពាក់កណ្តាលទាសករ៖ ត្រូវទទួលទោសតាមសមាមាត្រនៃស្ថានភាពរបស់ខ្លួនទាំងពីរ។ - មូហ្សាន់ (អ្នកដែលត្រូវទទួលទោសធ្ងន់)៖ គឺបុគ្គលដែលធ្លាប់រួមភេទជាមួយប្តីឬប្រពន្ធរបស់ខ្លួនតាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍ដ៏ត្រឹមត្រូវ តាមផ្លូវភេទ ទោះបីជាបានតែម្តងក៏ដោយ។ - លក្ខខណ្ឌនៃទោសហ្ស៊ីណាមានបី៖ ១. ការបញ្ចូលប្រដាប់ភេទចូលទៅក្នុងប្រដាប់ភេទរបស់មនុស្ស ទោះបីជាតាមផ្លូវទ្វារក្រោយក៏ដោយ។ ២. មិនមានការសង្ស័យ (ស៊ូបហ៍)។ ៣. ការបញ្ជាក់ពីបទល្មើស៖ ១) ដោយសាក្សី៖ បុរសសុចរិតចំនួន ៤ នាក់ ផ្តល់សក្ខីកម្មក្នុងអង្គប្រជុំតែមួយ លើអំពើហ្ស៊ីណាតែមួយ ដោយមានការពិពណ៌នាច្បាស់លាស់។ ២) ឬដោយការសារភាព៖ ចំនួន ៤ ដង ដោយបញ្ជាក់ពីសកម្មភាពរួមភេទពិតប្រាកដ និងមិនមានការដកពាក្យវិញ។ - អ្នកដែលចោទប្រកាន់អ្នកដទៃថាបានប្រព្រឹត្តខុសប្រវេណី (ខាហ្ស៊ីហ្វ)៖ ត្រូវទទួលទោសវាយ។ - បុគ្គលសេរី៖ ៨០ រំពាត់។ - ទាសករ៖ ពាក់កណ្តាលនៃទោសនេះ។ - អ្នកដែលមានស្ថានភាពពាក់កណ្តាលទាសករ៖ តាមសមាមាត្រ។ - មូហ្សាន់ក្នុងករណីនេះ៖ គឺបុគ្គលដែលសេរី, ជាមូស្លីម, មានសតិបញ្ញាពេញលេញ, និងមានភាពបរិសុទ្ធ (មិនធ្លាប់ប្រព្រឹត្តខុសប្រវេណី)។ - លក្ខខណ្ឌ៖ បុគ្គលនោះត្រូវតែជាអ្នកដែលអាចរួមភេទបាន។ មិនតម្រូវឱ្យដល់អាយុពេញវ័យឡើយ។ - ត្រូវទទួលទោសតាក់ហ្ស៊ីរ (ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាមការសម្រេច) ចំពោះពាក្យសម្តីដូចជា៖ "ឱអ្នកមិនជឿ", "ឱអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា", "ឱអ្នកខ្វាក់", "ឱអ្នកខ្វិន"។ - ការដាក់ទណ្ឌកម្មតាក់ហ្ស៊ីរ គឺចាំបាច់សម្រាប់រាល់អំពើបាបដែលមិនមានកំណត់ទោសហូឌូដ ឬកាហ្វ្វារ៉ោះ (ការលោះបាប)។ - ការសម្រេចលើទណ្ឌកម្មនេះ គឺស្ថិតនៅលើការវិនិច្ឆ័យរបស់មេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម)។

ជំពូក៖ ស្តីពីភេសជ្ជៈដែលធ្វើឱ្យស្រវឹង - រាល់ភេសជ្ជៈដែលធ្វើឱ្យស្រវឹង គឺត្រូវបានហាមឃាត់ជាដាច់ខាត។ - លើកលែងតែក្នុងករណីចាំបាច់ដើម្បីរំលាយអាហារដែលជាប់កក្នុងបំពង់ក ហើយមានការភ័យខ្លាចដល់អាយុជីវិត ដោយត្រូវជ្រើសរើសយកទឹកនោមមកប្រើប្រាស់ជំនួសវិញ (ប្រសិនបើគ្មានអ្វីក្រៅពីនេះ)។ - ប្រសិនបើមូស្លីមម្នាក់ដែលគ្រប់អាយុ (មូកាល់ឡាហ្វ) បានផឹកវា ឬចាក់បញ្ចូលតាមរន្ធគូថដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងដឹងថាភេសជ្ជៈនោះបើផឹកច្រើននឹងធ្វើឱ្យស្រវឹង នោះ៖ - បើជាអ្នកមានសេរីភាព (មិនមែនជាទាសករ) ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មវាយចំនួន ៨០ ដំបង។ - បើជាទាសករ ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មពាក់កណ្តាលនៃចំនួននេះ។ - ការកំណត់ទោសនេះនឹងកើតឡើងតាមរយៈ៖ [១] ការសារភាពរបស់ជននោះដោយផ្ទាល់ចំនួនមួយដង ដូចគ្នានឹងករណីចោទប្រកាន់ពីបទប្រព្រឹត្តខុសផ្លូវភេទ (កាហ្សហ្វ)។ - [២] ឬតាមរយៈសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីសុចរិតចំនួនពីរនាក់។ - ទឹកផ្លែឈើ ឬអ្វីដែលស្រដៀងគ្នា ត្រូវបានហាមឃាត់ (មិនឱ្យផឹក)៖ - នៅពេលដែលវាពុះ (ដោយខ្លួនឯង)។ - ឬនៅពេលដែលវាទុកចោលរយៈពេលបីថ្ងៃ។

ជំពូក៖ ការកាត់ដៃចោរ ចោរនឹងត្រូវទទួលទោសកាត់ដៃ នៅពេលដែលគ្រប់លក្ខខណ្ឌទាំងប្រាំបីប្រការ៖ ១. ការលួច៖ គឺការយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃដែលត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ ដោយលួចលាក់។ ២. ចោរត្រូវតែជាអ្នកដែលដល់កម្រិតទទួលខុសត្រូវ (មូកាល់ឡាហ្វ), មានឆន្ទៈផ្ទាល់ខ្លួន (មិនមែនដោយការបង្ខំ), និងដឹងថាអ្វីដែលខ្លួនលួចនោះជាអ្វី ហើយដឹងថាវាជាអំពើហាមឃាត់។ ៣. ទ្រព្យដែលត្រូវលួចនោះ ត្រូវតែជាទ្រព្យសម្បត្តិដែលមានតម្លៃតាមផ្លូវច្បាប់។ ៤. ទ្រព្យនោះត្រូវតែដល់កម្រិតកំណត់ (នីសាប)។ - កម្រិតកំណត់នោះគឺ៖ ប្រាក់ចំនួនបីឌីរហាំ, ឬមាសចំនួនមួយភាគបួននៃមីស្កាល់, ឬអ្វីដែលមានតម្លៃស្មើនឹងចំនួនណាមួយក្នុងចំណោមពីរនេះ។ ៥. ការយកទ្រព្យនោះចេញពីកន្លែងដែលគេរក្សាទុកជាធម្មតា (ហ៊ីរហ្ស៍)។ - កន្លែងរក្សាទុកទ្រព្យនីមួយៗ៖ គឺកន្លែងដែលគេតែងតែរក្សាទុកវាតាមទម្លាប់។ ៦. មិនមានការសង្ស័យ (ស៊ូបហ៍) ណាមួយពាក់ព័ន្ធនឹងកម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យនោះ។ ៧. ការបញ្ជាក់ពីបទល្មើស៖ ១) ដោយសក្ខីកម្មរបស់សាក្សីសុចរិតពីរនាក់ ដែលរៀបរាប់ពីសកម្មភាពលួចនោះ។ ២) ឬដោយការសារភាពចំនួនពីរដង ព្រមទាំងមានការរៀបរាប់ពីសកម្មភាព និងការរក្សាការសារភាពនោះរហូតដល់ចប់។

[៨] និងការទាមទារពីសំណាក់អ្នកដែលត្រូវគេលួចទ្រព្យ ឬតំណាងរបស់គាត់ ឬអាណាព្យាបាលរបស់គាត់។ - នៅពេលដែលការកាត់ទោសត្រូវអនុវត្ត៖ - ត្រូវកាត់ដៃស្តាំរបស់ចោរត្រង់កន្លែងសន្លាក់បាតដៃ ហើយត្រូវយកដែកដុតកម្ដៅមកស្អំដើម្បីឃាត់ឈាម។ - ប្រសិនបើគេនៅតែប្រព្រឹត្តទៀត៖ ត្រូវកាត់ជើងឆ្វេងរបស់គេត្រង់កន្លែងសន្លាក់កជើង ហើយត្រូវយកដែកដុតកម្ដៅមកស្អំ។ - ប្រសិនបើគេនៅតែប្រព្រឹត្តទៀត៖ ត្រូវឃុំខ្លួនគេរហូតដល់គេត្រឡប់ខ្លួនជាមនុស្សល្អ (តៅបាត់)។ - អ្នកណាដែលលួចផ្លែឈើ ឬបសុសត្វដែលមិនបានរក្សាទុកក្នុងកន្លែងសុវត្ថិភាព៖ ត្រូវពិន័យជាប្រាក់ស្មើនឹងពីរដងនៃតម្លៃរបស់វា ហើយមិនមានការកាត់ដៃឡើយ។ - អ្នកណាដែលមិនមានលទ្ធភាពទិញអាហារ ឬមិនមានអ្វីសម្រាប់ទិញអាហារក្នុងសម័យកាលទុរ្ភិក្ស ឬពេលទំនិញឡើងថ្លៃខ្លាំង៖ មិនត្រូវកាត់ដៃចំពោះការលួចនោះទេ។ ជំពូក៖ ប្រភេទនៃក្រុមចោរប្លន់តាមដងផ្លូវ [១] អ្នកដែលសម្លាប់មនុស្ស (ដែលស្មើភាពគ្នា ឬមិនស្មើភាពគ្នា ដូចជាកូនរបស់ខ្លួន) ហើយបានប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិ៖ - ត្រូវប្រហារជីវិត។ - បន្ទាប់មកត្រូវយកសាកសពទៅឆ្កាង (ប្រសិនបើជាមនុស្សដែលស្មើភាពគ្នា) ដើម្បីឱ្យមហាជនបានដឹងឮ។ [២] អ្នកដែលសម្លាប់មនុស្សតែមួយមុខ៖ - ត្រូវប្រហារជីវិតជាដាច់ខាត។ - ហើយមិនមានការឆ្កាងឡើយ។ [៣] អ្នកដែលប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិតែមួយមុខ៖ - ត្រូវកាត់ដៃស្តាំ និងជើងឆ្វេងរបស់គេក្នុងពេលតែមួយ ហើយត្រូវយកដែកដុតកម្ដៅមកស្អំមុខរបួសទាំងពីរនោះ រួចត្រូវដោះលែងគេ។ [៤] អ្នកដែលគ្រាន់តែបង្កភាពភ័យខ្លាចតាមដងផ្លូវ៖ - ត្រូវនិរទេស ឬបណ្តេញចេញពីតំបន់នោះ។ លក្ខខណ្ឌ៖ [១] ការបញ្ជាក់ពីបទល្មើស៖ ត្រូវមានសាក្សី ឬការសារភាពចំនួនពីរដង។ [២] ទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវស្ថិតក្នុងកន្លែងរក្សាទុក (ហ៊ីរហ្ស៍)។ [៣] ទ្រព្យសម្បត្តិត្រូវដល់កម្រិតកំណត់ (នីសាប)។ - អ្នកណាដែលត្រឡប់ខ្លួនជាមនុស្សល្អ (តៅបាត់) មុនពេលដែលអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនបាន៖ - សិទ្ធិរបស់អល់ឡោះ (ការដាក់ទណ្ឌកម្ម) នឹងត្រូវលើកលែងចំពោះគេ។ - ប៉ុន្តែគេនៅតែត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះសិទ្ធិរបស់មនុស្ស (អ្នកដែលរងគ្រោះ)។ - អ្នកណាដែលត្រូវទទួលទណ្ឌកម្ម (ហាត់) របស់អល់ឡោះ ហើយគេបានត្រឡប់ខ្លួនជាមនុស្សល្អមុនពេលបទល្មើសត្រូវបានបញ្ជាក់៖ ទណ្ឌកម្មនោះនឹងត្រូវលើកលែង។