ភស្តុតាងឆ្លើយតបអ្នកក្រុងម៉ាឌីណះ

Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើសិទ្ធិជ្រើសរើសរបស់នាងអាចត្រូវមោឃ៖ដោយរបៀបណាទាំងដែលនាងត្រូវបានគេដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពខណ៖ស្វាមីរបស់នាងនៅជាទាសករហើយសិទ្ធិជ្រើសរើសបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់នាងក្រោយពេលមានសេរីភាពនោះ—តើវាអាចត្រូវមោឃ៖ដោយសារការមានសេរីភាពរបស់ស្វាមីនាងយ៉ាងដូចម្តេច? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពីព្រោះស្វាមីរបស់នាងត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពមុនពេលនាងជ្រើសរើសយកខ្លួននាង»។ គេបានតបទៅពួកគេថា៖ តើសិទ្ធិជ្រើសរើសមិនត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់នាងតាំងពីពេលនាងមានសេរីភាពទេឬ—ចុះហេតុអ្វីបានជាវាត្រូវមោឃ៖ដោយសារការមានសេរីភាពរបស់ស្វាមីនាង? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពីព្រោះនាងមិនអាចមានសិទ្ធិជ្រើសរើសការបែកបាក់ពីសេរីជនបានឡើយ»។ គេបានតបទៅពួកគេថា៖ សិទ្ធិជ្រើសរើសបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់នាងតាំងពីពេលនាងត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពតើវាអាចត្រូវមោឃ៖ដោយសារការមានសេរីភាពរបស់ស្វាមីនាងយ៉ាងដូចម្តេចទាំងដែលគ្មានការយល់ព្រមណាមួយពីនាងចំពោះនរកតាំងពីដំបូងនៅពេលនាងត្រូវបានរៀបការនិងនៅពេលចុងក្រោយនោះ? ជំពូក៖ ស្រ្តីដែលត្រូវបានលែងលះឬស្វាមីរបស់នាងទទួលមរណភាពឬស្វាមីអវត្តមានហើយមានវិវាទទាក់ទងនឹងសម្ភារប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ (ម៉ាតាអុលបៃត៍) Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់ឬទទួលមរណភាពចោលនាងហើយមានវិវាទទាក់ទងនឹងសម្ភារទ្រព្យសម្បត្តិនិងទាសករនៅក្នុងផ្ទះដោយស្វាមីបដិសេធឬក្រុមអ្នកទទួលមរតកបដិសេធក្រោយពីគាត់ស្លាប់ថា៖ «រាល់សម្ភារប្រើប្រាស់របស់ស្ត្រីដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជារបស់ស្ត្រីគឺនាងមានសិទ្ធិលើសគេចំពោះរបស់ទាំងនោះលើកលែងតែស្វាមីឬក្រុមអ្នកទទួលមរតកនាំយកភស្តុតាងច្បាស់លាស់មកបញ្ជាក់ថាជារបស់បុរស។ ចំណែករាល់សម្ភារប្រើប្រាស់របស់បុរសគឺបុរសមានសិទ្ធិលើសគេលើកលែងតែស្ត្រីនាំយកភស្តុតាងច្បាស់លាស់មកបញ្ជាក់លើវត្ថុជាក់លាក់ណាមួយ។ ហើយចំពោះសម្ភារដែលសមស្របសម្រាប់ទាំងបុរសនិងស្ត្រី៖ ប្រសិនបើស្វាមីនៅរស់ហើយស្ត្រីបានទទួលមរណភាពហើយក្រុមអ្នកទទួលមរតករបស់នាងទាមទារឬប្រសិនបើនាងជាស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះហើយនៅរស់នោះសម្ភារទាំងនោះជារបស់ស្វាមី។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើស្វាមីទទួលមរណភាពហើយស្ត្រីនៅរស់នោះស្ត្រីមានសិទ្ធិលើសគេចំពោះសម្ភារទាំងនោះ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ ដូចគ្នានេះដែរ Abu Hanifah បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលពួកគេមានវិវាទទាក់ទងនឹងសម្ភារប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះអ្វីដែលជារបស់បុរសគឺជារបស់បុរសអ្វីដែលជារបស់ស្ត្រីគឺជារបស់ស្ត្រីហើយអ្វីដែលសមស្របសម្រាប់ទាំងបុរសនិងស្ត្រីគឺជារបស់អ្នកដែលនៅរស់ក្នុងចំណោមពួកគេទាំងពីរ៖ ប្រសិនបើបុរសស្លាប់គឺជារបស់ស្ត្រីហើយប្រសិនបើស្ត្រីស្លាប់គឺជារបស់បុរស»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «រាល់សម្ភាររបស់បុរសគឺជារបស់បុរសដូចដែល Abu Hanifah បានមានប្រសាសន៍ហើយរាល់សម្ភាររបស់ស្ត្រីដែលគេស្គាល់ថាជារបស់ស្ត្រីគឺជារបស់ស្ត្រីដូចដែល Abu Hanifah បានមានប្រសាសន៍ប៉ុន្តែរាល់សម្ភារដែលសមស្របសម្រាប់ទាំងបុរសនិងស្ត្រីគឺជារបស់បុរសហើយទោះបីជាគាត់បានទទួលមរណភាពក៏ដោយក៏ជារបស់ក្រុមអ្នកទទួលមរតករបស់គាត់ដែរពីព្រោះផ្ទះគឺជាផ្ទះរបស់គាត់លើកលែងតែស្ត្រីទាមទារសិទ្ធិដោយមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់»។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទស្សន៖របស់អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក្នុងរឿងនេះគឺប្រសើរជាងសម្រាប់ខ្ញុំជាងទស្សន៖របស់ Abu Hanifah និងជាងអ្វីដែលបានរាយការណ៍ពី Hammad ពី Ibrahim ទៅទៀត។ ផ្ទះគឺជាផ្ទះរបស់ស្វាមីដូច្នេះរាល់អ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងផ្ទះគឺជារបស់ស្វាមីឬជារបស់ក្រុមអ្នកទទួលមរតករបស់គាត់ប្រសិនបើគាត់ស្លាប់លើកលែងតែសម្ភាររបស់ស្ត្រីប៉ុណ្ណោះដែលជារបស់ស្ត្រី។ ខ្ញុំធ្លាប់មានទស្សន៖បែបនេះតាំងពីមុនពេលខ្ញុំបានឮវាពីអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះឬដឹងថាវាជាទស្សន៖របស់ពួកគេទៅទៀត។ ហើយក្នុងរឿងនេះមានទស្សន៖ជាច្រើនផ្សេងទៀតខុសពីទស្សន៖ទាំងពីរនេះ។ អ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍មួយចំនួនរបស់យើងបានពោលថា៖ «រាល់សម្ភារទាំងអស់នៅក្នុងផ្ទះមិនថារបស់បុរសរបស់ស្ត្រីឬផ្សេងពីនេះត្រូវចែកស្មើគ្នាពាក់កណ្តាលរវាងពួកគេទាំងពីរពីព្រោះវាស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេទាំងពីរ»។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញហ្វិកហ៍ហ៍មួយចំនួនរបស់យើងបានពោលថា៖ «រាល់សម្ភារទាំងអស់នៅក្នុងផ្ទះជារបស់បុរសលើកលែងតែសម្លៀកបំពាក់ក្រមាស្បៃឬរបស់ស្រដៀងគ្នានេះដែលស្ត្រីកំពុងពាក់ប៉ុណ្ណោះ»។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតរបស់យើងបានពោលថា៖ «ស្ត្រីទទួលបានពីសម្ភារក្នុងផ្ទះនូវសម្ភារនារីដែលសមស្របនឹងការបំពាក់បំប៉នដល់ស្ត្រីមានឋាន៖ស្មើនឹងនាងហើយអ្វីដែលនៅសល់ជារបស់បុរស»។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានពោលថា៖ «សម្ភារណាជារបស់ស្ត្រីគឺជារបស់ស្ត្រីសម្ភារណាជារបស់បុរសគឺជារបស់បុរសហើយសម្ភារណាដែលសមស្របសម្រាប់ទាំងពីរត្រូវចែកស្មើគ្នាពាក់កណ្តាលពីព្រោះវាស្ថិតក្នុងដៃរបស់ពួកគេទាំងពីរ»។ លោកបានរៀបរាប់ថា៖ មានសេចក្តីរាយការណ៍មកដល់យើងពីអាល់-Hasan ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ផ្ទះគឺជាផ្ទះរបស់ស្ត្រី»—មានន័យថាសម្ភារប្រើប្រាស់ទាំងអស់គឺជារបស់នាង។ ទាំងនេះគឺជាទស្សន៖ទាំងប្រាំពីរលើបញ្ហានេះហើយសុទ្ធតែជាទស្សន៖ដែលត្រូវបានពោលដោយក្រុមអ្នកប្រាជ្ញដែលគេទទួលយកចំណេះដឹងពីពួកគេ។

ជំពូក៖ ស្វាមីដែលបាត់ខ្លួន (អាល់ម៉ាហ្វគូតហ្សាជូហា) Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងស្វាមីដែលបាត់ខ្លួនថា៖ «ភរិយារបស់គាត់មិនត្រូវរៀបការឡើយរហូតទាល់តែមានដំណឹងច្បាស់ការណ៍មកដល់នាងអំពីការលែងលះរបស់គាត់ឬមរណភាពរបស់គាត់បន្ទាប់មកនាងត្រូវកាន់អ៊ីដដះហើយទើបអាចរៀបការបាន។ ប្រសិនបើភរិយារបស់បុរសដែលបាត់ខ្លួនបានរៀបការរួចហើយស្រាប់តែគាត់វិលត្រឡប់មកវិញគេត្រូវបំបែករវាងនាងនិងស្វាមីក្រោយរបស់នាង។ ប្រសិនបើស្វាមីក្រោយបានរួមដំណេកជាមួយនាងនាងទទួលបានចំនួនតិចជាងគេរវាងម៉ាហាដែលបានកំណត់និងម៉ាហារបស់ស្ត្រីឋាន៖ស្មើនឹងនាងជាថ្នូរនឹងការដែលគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងរួចហើយនាងត្រូវកាន់អ៊ីដដះចំនួនបីកាលរដូវ (បីហៃឌ៍) ហើយទើបវិលត្រឡប់ទៅកាន់ស្វាមីដំបូងរបស់នាងវិញ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលទាក់ទងនឹងភរិយារបស់បុរសបាត់ខ្លួនថា៖ «ប្រសិនបើគាត់មកទាន់ភរិយារបស់គាត់មុនពេលនាងរៀបការគាត់មានសិទ្ធិលើសគេចំពោះនាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់មកទាន់នាងក្រោយពេលនាងបានរៀបការបន្ទាប់ពីផុតកំណត់អ៊ីដដះ—មិនថាស្វាមីក្រោយបានរួមដំណេកឬមិនទាន់រួមដំណេកក្តី—គាត់គ្មានសិទ្ធិទាមទារអ្វីលើរូបនាងឡើយហើយនាងគ្មានជំពាក់ម៉ាហាដល់គាត់ឬដល់ស្វាមីក្រោយឡើយហើយនាងនៅតែជាភរិយារបស់ស្វាមីក្រោយដដែល»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើភរិយារបស់បុរសទីមួយក្លាយជាភរិយារបស់បុរសម្នាក់ទៀតបានយ៉ាងដូចម្តេចដោយគ្រាន់តែនាងបានរៀបការជាមួយគាត់នោះ? ចូរប្រាប់មកមើល៖ នៅពេលដែលនាងរៀបការតើនាងជាភរិយារបស់បុរសទីមួយដែរឬទេ? ប្រសិនបើពួកគេឆ្លើយថា «បាទ» គេនឹងសួរពួកគេថា៖ នាងបានរៀបការទាំងដែលនាងកំពុងមានស្វាមីនៅរស់! តើនាងអាចហាឡាល់សម្រាប់អ្នកដទៃក្រៅពីស្វាមីរបស់នាងនិងហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)សម្រាប់ស្វាមីរបស់នាងដោយសារតែការរៀបការជាមួយអ្នកដទៃដោយរបៀបណា? កំហុសឆ្គងនៃទស្សន៖នេះមិនគួរណាត្រូវបានលាក់បាំងពីអ្នករាល់គ្នាឬពីអ្នកដទៃឡើយ! ពួកគេបានឆ្លើយថា៖ «ចំពោះរឿងបុរសបាត់ខ្លួនយើងបានយកតាមអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី 'អ៊ូម៉ារ ﵁»។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលត្រូវបានរាយការណ៍ពី 'អ៊ូម៉ារ ﵁ គឺផ្ទុយស្រឡះពីរឿងនេះទាក់ទងនឹងបុរសបាត់ខ្លួន! មានសេចក្តីរាយការណ៍ពីលោកថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភរិយារបស់គាត់ត្រូវរង់ចាំរយ៖ពេលបួនឆ្នាំបន្ទាប់មកគេបំបែករវាងនាងនិងគាត់រួចនាងកាន់អ៊ីដដះហើយទើបរៀបការ»។ ប៉ុន្តែគ្មានអ្វីនៅក្នុងសេចក្តីរាយការណ៍ពី 'អ៊ូម៉ារ ﵁ ដែលបញ្ជាក់ថាស្វាមីរបស់នាងគ្មានសិទ្ធិលើរូបនាងនៅពេលគាត់វិលត្រឡប់មកវិញនោះឡើយ! លើសពីនេះទៅទៀតយើងបានទទួលសេចក្តីរាយការណ៍ថា 'អ៊ូម៉ារ ﵁ បានដកថយពីទស្សន៖នេះហើយវិលត្រឡប់មករកទស្សន៖របស់ 'អាលី ﵁ វិញ។ 'អាលីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នាងគឺជាភរិយារបស់បុរសទីមួយនាងមិនត្រូវរៀបការឡើយរហូតទាល់តែមានដំណឹងច្បាស់ការណ៍មកដល់នាងអំពីការលែងលះរបស់គាត់ឬមរណភាពរបស់គាត់»។ ហើយនេះគឺជាទស្សន៖ដែលជាទីពេញចិត្តបំផុតសម្រាប់យើងក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីរនិងស្របបំផុតទៅនឹងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះរួមផ្សំនឹងដានប្រវត្តិដែលបានបញ្ជាក់អំពីការវិលត្រឡប់របស់ 'អ៊ូម៉ារទៅកាន់ទស្សន៖របស់ 'អាលី ﵄។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Abu Hanifah បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim ទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលបាត់ស្វាមីថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «រឿងដែលមនុស្សម្នាលើកឡើងអំពីរយ៖ពេលបួនឆ្នាំបានមកដល់ខ្ញុំដែរប៉ុន្តែការរង់ចាំដោយអត់ធ្មត់ស្វែងរកភាពជាក់ស្តែងគឺជាទីពេញចិត្តបំផុតសម្រាប់ខ្ញុំ»។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Muhammad ibn Aban បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim ទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលបាត់ស្វាមីថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នាងមិនត្រូវរៀបការឡើយហើយទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ក៏មិនត្រូវយកមកបែងចែកដែររហូតទាល់តែមានដំណឹងច្បាស់ការណ៍មកដល់នាង»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Isra'il ibn Musa បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Simak ibn Harb បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យនៃអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះថាមានស្ត្រីម្នាក់បានបាត់ស្វាមីរបស់នាងរួចនាងបានរៀបការបន្ទាប់មកស្វាមីរបស់នាងបានវិលត្រឡប់មកវិញ។ 'អាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នាងគឺជាភរិយារបស់គាត់»។ ហើយ 'អ៊ូម៉ារ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើគាត់យកភរិយារបស់គាត់ត្រឡប់មកវិញគាត់ត្រូវសងម៉ាហាទៅគេវិញ»។

ជំពូក៖ ទាសករប្រុសដែលរៀបការជាមួយទាសីរបស់អ្នកដទៃដោយមានការអនុញ្ញាតពីចៅហ្វាយនាយរួចអវត្តមានទៅបំពេញធុរ៖ឱ្យចៅហ្វាយនាយ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងទាសករប្រុសដែលរៀបការជាមួយទាសីរបស់អ្នកដទៃដោយមានការអនុញ្ញាតពីចៅហ្វាយនាយរបស់គាត់និងមានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់នាងហើយគាត់បានអវត្តមានទៅបំពេញធុរ៖ឱ្យចៅហ្វាយនាយរបស់គាត់នៅស្រុកផ្សេងពីស្រុកដែលភរិយារបស់គាត់រស់នៅហើយពេលវេលាកន្លងផុតទៅយ៉ាងយូរទើបម្ចាស់របស់ទាសីមានបំណងចង់បំបែកពួកគេទាំងពីរថា៖ «ពួកគេគ្មានសិទ្ធិបំបែកពួកគេទាំងពីរឡើយលុះត្រាតែទាសករនោះលែងលះនាងពីព្រោះនៅពេលដែលពួកគេបានយល់ព្រមរៀបការនាងឱ្យគេហើយពួកគេគ្មានសិទ្ធិបំបែកឡើយលុះត្រាតែទាសករនោះជាអ្នកលែងលះ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ប្រសិនបើរឿងនោះកើតឡើងត្រូវលើកយកបញ្ហានោះទៅជម្រាបមេដឹកនាំ (ស៊ុលតង់) ហើយមេដឹកនាំនឹងសរសេរសំបុត្រទៅកាន់ចៅហ្វាយខេត្តនៃទឹកដីដែលទាសករនោះរស់នៅដើម្បីបង្គាប់ឱ្យទាសករនោះធ្វើដំណើរត្រឡប់មកវិញឬលែងលះនាង។ មិនថាគាត់ជ្រើសរើសផ្លូវមួយណាចៅហ្វាយខេត្តត្រូវសរសេរសំបុត្រឆ្លើយតបមកវិញហើយប្រសិនបើទាសករនោះមិនធ្វើអ្វីមួយសោះក្នុងចំណោមជម្រើសទាំងពីរនោះមេដឹកនាំនឹងបំបែកពួកគេទាំងពីររួចនាងត្រូវកាន់អ៊ីដដះដូចស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើមនុស្សម្នាក់អាចអវត្តមានពីភរិយារបស់គាត់ហើយត្រូវគេបំបែករវាងពួកគេទាំងពីរដោយរបៀបណា? យោងតាមសម្តីរបស់អ្នករាល់គ្នាប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាពោលបែបនេះចំពោះទាសករអ្នករាល់គ្នាគួរតែពោលបែបនេះចំពោះសេរីជនដូចគ្នាដែរ! តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះសេរីជនដែលអវត្តមានពីភរិយារបស់គាត់អស់រយ៖ពេលយ៉ាងយូរនៅក្នុងស្រុកមួយដែលគេស្គាល់ច្បាស់ដើម្បីប្រកបរបរជួញដូរហើយគាត់បានផ្ញើប្រាក់អាហារកិច្ចនិងសម្លៀកបំពាក់មកឱ្យនាងរៀងរាល់ខែនិងរៀងរាល់ឆ្នាំ—តើគេត្រូវបំបែករវាងគាត់និងភរិយារបស់គាត់ដែរឬទេ? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាមានការកំណត់ពេលវេលារវាងគាត់និងភរិយារបស់គាត់នោះជារឿងដែលគ្មានអ្នកប្រាជ្ញណាម្នាក់ដឹងឡើយ—ហើយតើពេលវេលាកំណត់នោះមានរយ៖ពេលប៉ុន្មាន? ហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាសេរីជនមិនដូចទាសករក្នុងរឿងនេះឡើយហើយស្ត្រីសេរីមិនដូចទាសីឡើយតើភាពខុសគ្នានោះកើតចេញពីត្រង់ណាទាំងដែលចៅហ្វាយនាយរបស់ទាសីនិងទាសករបានយល់ព្រមលើនរកហើយវាបានក្លាយជានរកហាឡាល់ស្របច្បាប់រួចហើយនោះ? តើអ្នករាល់គ្នាធ្លាប់បានឮដានប្រវត្តិណាមួយអំពីរឿងនេះឬតើអ្នករាល់គ្នាមានចំណេះដឹងណាមួយពីព្យាការី ﷺ...

...ឬពីអ្នកដទៃទៀតដែរឬទេ? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាមានដានប្រវត្តិនោះអ្នករាល់គ្នាប្រាកដជាយកវាមកធ្វើជាអំណះអំណាងជាក់ជាមិនខាន! អ្នករាល់គ្នាបានពោលនូវអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានពោលចំពោះបុរសបាត់ខ្លួនពីព្រោះគេមិនដឹងអំពីស្ថានភាពរបស់គាត់ចុះហេតុអ្វីបានជាយកវាមកអនុវត្តលើបុរសម្នាក់នេះដែលគេដឹងដំណឹងច្បាស់និងស្គាល់កន្លែងរស់នៅរបស់គាត់យ៉ាងច្បាស់នោះ? ជំពូក៖ សមរភូមិរវាងមូស្លីមនិងមូស្លីមនិងបុរសដែលបាត់ខ្លួនក្នុងការធ្វើដំណើររបស់ពួកគេ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងសមរភូមិដែលកើតឡើងរវាងមូស្លីមនិងមូស្លីមនៅលើទឹកដីឆ្ងាយឬកន្លែងផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងបុរសដែលបាត់ខ្លួននិងអ្វីដែលកើតឡើងរវាងមូស្លីមនិងពួកពហុអាទិទេព (មុសរីគីន) ថា៖ «ករណីទាំងអស់នោះគឺដូចគ្នា៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីរៀបការឡើយរហូតទាល់តែដំណឹងនៃការលែងលះរបស់គាត់ឬមរណភាពរបស់គាត់មកដល់នាង»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «រាល់ការប្រយុទ្ធណាដែលកើតឡើងក្នុងចំណោមមូស្លីមនៅក្នុងស្រុកភូមិរបស់ពួកគេអ្នកណាដែលបាត់ខ្លួនក្នុងចំណោមពួកគេត្រូវចាត់ទុកថាត្រូវបានគេសម្លាប់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការប្រយុទ្ធគ្នាកើតឡើងនៅលើទឹកដីឆ្ងាយគេត្រូវផ្តល់កាលកំណត់រង់ចាំដូចបុរសបាត់ខ្លួន»។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានមានប្រសាសន៍ថា៖ សមរភូមិទាំងពីរគឺដូចគ្នាបេះបិទក្នុងបទបញ្ញត្តិ! ប៉ុន្តែអ្នករាល់គ្នាបានកាត់ក្តីក្នុងរឿងនោះដោយផ្អែកលើការស្មានពីព្រោះអ្នករាល់គ្នាស្មានថានៅពេលការប្រយុទ្ធនៅជិតអ្នកដែលបាត់ខ្លួនគឺច្បាស់ជាស្លាប់ប៉ុន្តែបុរសម្នាក់អាចនឹងមានការខ្មាសអៀនចំពោះការបរាជ័យរបស់គាត់ហើយរត់គេចខ្លួនទៅកាន់ស្រុកផ្សេង—តើភរិយារបស់គាត់គួរតែត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យរៀបការហើយគាត់មិនត្រូវបានចាត់ទុកថាស្លាប់នៅក្នុងទស្សន៖របស់យើងទេឬ? ហើយមានសេចក្តីរាយការណ៍មកដល់យើងពី Ibn 'អ៊ូម៉ារ ﵄ ថាលោកបានចេញទៅក្នុងកងទ័ពតូចមួយដែលត្រូវបានបញ្ជូនដោយរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ហើយពួកគេត្រូវបានគេវាយឱ្យបាក់ទ័ព។ Ibn 'អ៊ូម៉ារនិងមនុស្សមួយចំនួនក្នុងចំណោមសហការីរបស់គាត់បានពោលថា៖ «យើងនឹងមិនវិលត្រឡប់ទៅកាន់ម៉ាឌីណះវិញជាដាច់ខាតដោយសារការខ្មាសអៀនចំពោះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ»។ បន្ទាប់មកពួកគេបានចូលទៅកាន់ម៉ាឌីណះដើម្បីយកស្បៀងហើយបានជួបរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ។ 'Abd អល់ឡោះ ibn 'អ៊ូម៉ារបានជម្រាបលោកថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ យើងគឺជាអ្នករត់ចោលសមរភូមិ (អាល់ហ្វារ៉ារូន)!» លោក ﷺ មានប្រសាសន៍តបថា៖ «មិនមែនទេអ្នករាល់គ្នាគឺជាអ្នកវិលត្រឡប់មកវាយលុកវិញ (អាល់ការ៉ារូន) ហើយខ្ញុំគឺជាទីពឹងពាក់របស់អ្នករាល់គ្នា!» មនុស្សទាំងនេះធ្លាប់មានបំណងរត់គេចខ្លួនដោយសារការបរាជ័យប្រសិនបើពួកគេធ្វើបែបនោះមែនតើភរិយារបស់ពួកគេគួរតែរៀបការហើយស្ថានភាពរបស់ពួកគេត្រូវចាត់ទុកដូចជាអ្នកស្លាប់ដែរឬទេ? ហើយសមរភូមិមួយបានកើតឡើងយ៉ាងជិតបំផុតនៅក្បែរអ្នករាល់គ្នានៅក្នុងទីក្រុងម៉ាក្កះនៅពេលដែលអាល់-'Abbas ibn Muhammad បានជួបអាល់-Hasan ibn 'អាលីនិងបក្សពួករបស់គាត់ហើយក្រោយមក Idris ibn 'Abd អល់ឡោះបានលេចមុខនៅតំបន់ម៉ាហ្គ្រីប (អាហ្វ្រិកខាងជើង) ហើយបងប្អូនរបស់គាត់ Yahya បានលេចមុខនៅបូព៌ាប្រទេស—តើភរិយារបស់មនុស្សទាំងនេះគួរតែរៀបការដែរឬទេទាំងដែលក្រោយមកបានបញ្ជាក់ច្បាស់ថាពួកគេគ្រាន់តែបាក់ទ័ពរត់គេចខ្លួនពុំត្រូវបានគេសម្លាប់នោះ? មិនគួរណាកាត់ក្តីលើរឿងបែបនេះដោយផ្អែកលើការស្មានឡើយប៉ុន្តែត្រូវកាត់ក្តីដោយផ្អែកលើភាពប្រាកដប្រជា។ គ្មានភរិយារបស់បុរសណាម្នាក់អាចរៀបការបានឡើយរហូតទាល់តែដំណឹងមរណភាពការត្រូវគេសម្លាប់ឬការលែងលះរបស់គាត់មកដល់នាងដោយមានការបញ្ជាក់ពីមនុស្សគួរឱ្យទុកចិត្តគឺសាក្សីសុចរិតពីរនាក់ឬច្រើនជាងនេះ។

ជំពូក៖ បុរសដែលត្រូវបានចាប់ជាឈ្លើយសឹក៖ ភរិយារបស់គាត់មិនត្រូវរៀបការឡើយរហូតដល់ដឹងច្បាស់អំពីមរណភាពការក្បត់សាសនាឬការលែងលះ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ភរិយារបស់ឈ្លើយសឹកមិនត្រូវរៀបការជាមួយនរណាម្នាក់ឡើយរហូតទាល់តែនាងដឹងច្បាស់អំពីមរណភាពរបស់គាត់ឬការក្បត់ចាកសាសនាឥស្លាមដោយស្ម័គ្រចិត្តដោយគ្មានការបង្ខិតបង្ខំហើយគេមិនត្រូវកំណត់កាលរង់ចាំដូចបុរសបាត់ខ្លួនចំពោះភរិយារបស់គាត់ឡើយ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានមានទស្សន៖ដូចគ្នាបេះបិទនឹងទស្សន៖របស់ Abu Hanifah ក្នុងរឿងនេះ។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានសម្រេចត្រឹមត្រូវក្នុងរឿងនេះប៉ុន្តែពួកគេបែរជាបោះបង់ទស្សន៖របស់ខ្លួនចំពោះទាសករដែលអវត្តមានទៅបំពេញធុរ៖ឱ្យចៅហ្វាយនាយទៅវិញ! តាមពិតដូចដែលពួកគេបានបំបែករវាងទាសករនិងភរិយារបស់គាត់នៅពេលគាត់មិនវិលត្រឡប់មកពួកគេគួរតែបំបែករវាងឈ្លើយសឹកនិងភរិយារបស់គាត់ដូចគ្នាដែរ! ប្រសិនបើពួកគេពោលថា៖ «ឈ្លើយសឹកមិនដូចទាសករឡើយពីព្រោះឈ្លើយសឹកគ្មានសមត្ថភាពចេញមកក្រៅរីឯទាសករនេះអាចចេញមកនិងធ្វើដំណើរមកបាន» គេនឹងសួរពួកគេថា៖ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាបំបែករវាងទាសករដែលអ្នកបានរៀបរាប់និងភរិយារបស់គាត់នៅពេលដែលគាត់អាចធ្វើដំណើរមកបាននោះ? អ្នករាល់គ្នាគួរតែអនុវត្តវាលើសេរីជនឬទុកឱ្យទាសករនោះជាអ្នកលែងលះចំណែកការដែលអ្នករាល់គ្នាទៅបំបែករវាងគាត់និងនាងដោយខ្លួនឯងគឺជារឿងមិនត្រឹមត្រូវឡើយ!

...ប្រសិនបើគាត់អាចធ្វើដំណើរមកបានអ្នករាល់គ្នាគួរតែអនុវត្តវាលើសេរីជនឬទុកឱ្យគាត់ជាអ្នកលែងលះចំណែកការដែលអ្នករាល់គ្នាទៅបំបែករវាងគាត់និងនាងដោយខ្លួនឯងគឺជារឿងមិនត្រឹមត្រូវឡើយ។ ជំពូក៖ ស្រ្តីគ្រិស្តសាសនិកឬយូដាសាសនិកនៅក្រោមស្វាមីមូស្លីមដែលលែងលះនាងបីដងរួចនាងរៀបការជាមួយបុរសគ្រិស្តឬយូដាដែលបានរួមដំណេកហើយលែងលះនាង៖ តើការនោះធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងវិញដែរឬទេ? Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងស្ត្រីជ្វីហ្វឬគ្រិស្តសាសនិកដែលនៅក្រោមស្វាមីមូស្លីមហើយគាត់បានលែងលះនាងបីដងរួចនាងបានរៀបការជាមួយបុរសគ្រិស្តឬជ្វីហ្វក្រោយពីគាត់ហើយបុរសនោះបានរួមដំណេកជាមួយនាងរួចបានលែងលះនាងថា៖ «ការនោះធ្វើឱ្យនាងក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីមូស្លីមដំបូងរបស់នាងវិញ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ការនោះមិនធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងរបស់នាងឡើយពីព្រោះនរករបស់អ្នកមិនមែនជាមូស្លីមមិនបង្កើតភាពបរិសុទ្ធ (អៀហ៍សន) ហើយមិនត្រូវបានរាប់ជានរកឡើយហើយការលែងលះរបស់គាត់ក៏មិនមែនជាការលែងលះដែរ។ ទោះបីជាបុរសគ្រិស្តលែងលះស្ត្រីគ្រិស្តបីដងរួចហើយពួកគេទាំងពីរបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមក៏ការនោះមិនចាត់ទុកជាការលែងលះដែរ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើនរករបស់គាត់មិនមែនជានរកស្របច្បាប់ដោយរបៀបណា? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើគាត់មិនបានលែងលះនាងរហូតទាល់តែនាងចូលកាន់សាសនាឥស្លាម—តើអ្នករាល់គ្នានឹងបំបែកពួកគេទាំងពីរឬទុកពួកគេក្នុងនរករបស់ពួកគេ? គេតបទៅពួកគេថា៖ នេះជាការបោះបង់ចោលទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកហើយ! អ្នកណាដែលមិនចាត់ទុកនរករបស់អ្នកគ្មានជំនឿជានរកគួរតែពោលថា៖ នៅពេលពួកគេចូលកាន់សាសនាឥស្លាមពួកគេត្រូវតែធ្វើនរកឡើងវិញ! ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានអ្នកណាម្នាក់ពោលបែបនេះគាត់ពិតជាបានប្រឆាំងនឹងស៊ុនណះហើយពីព្រោះសហ្វាព្ញករបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ ក្នុងចំណោមពួកមុហាជីរីននិងអាន់សរបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមដោយមានភរិយាដែលបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមជាមួយពួកគេហើយពួកគេមិនដែលត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យធ្វើនរកឡើងវិញម្តងណាឡើយ! ហើយតើអ្នករាល់គ្នាអាចពោលបានយ៉ាងដូចម្តេចថាការលែងលះក្នុងចំណោមអ្នកគ្មានជំនឿនៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម (ដារុលឥស្លាម) និងក្រោមច្បាប់ឥស្លាមមិនមែនជាការលែងលះនោះ? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះបុរសគ្រិស្តដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់បីដងហើយនាងបដិសេធមិនព្រមរស់នៅជាមួយគាត់—តើអ្នករាល់គ្នានឹងបង្ខំពួកគេឱ្យបែកគ្នាដែរឬទេ? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាយើងបង្ខំពួកគេឱ្យបែកគ្នាចុះតើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះស្ត្រីគ្រិស្តដែលបានសុំឃុលអ៍ (លែងលះដោយបង់សំណង) ពីស្វាមីរបស់នាងជាថ្នូរនឹងទ្រព្យសម្បត្តិរួចហើយគាត់ចង់រក្សានាងទុក—តើអ្នករាល់គ្នានឹងបង្ខំនាងឱ្យនៅជាមួយគាត់ទាំងដែលគាត់បានយកទ្រព្យរបស់នាងហើយនោះឬ? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាចៅក្រមមិនត្រូវកាត់សេចក្តីរវាងពួកគេឡើយហើយនាងមានកម្លាំងខ្លាំងជាងគាត់ដោយមានខ្សែស្រឡាយការពារនាងពីគាត់និងការពារគាត់ពីនាងហើយគាត់បានមករកយុត្តិធម៌ពីអាជ្ញាធរមូស្លីម—តើអាជ្ញាធរមិនត្រូវអន្តរាគមន៍រវាងពួកគេទេឬ? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាត្រូវហើយអាជ្ញាធរមិនគួរអន្តរាគមន៍ឡើយនោះអ្នករាល់គ្នាគួរតែពោលដែរថាអាជ្ញាធរមិនត្រូវអន្តរាគមន៍ឡើយទោះបីជាគាត់មិនបានលែងលះនិងនាងមិនបានសុំឃុលអ៍ហើយនាងគ្រាន់តែរារាំងខ្លួននាងក៏ដោយ! នេះជារឿងមិនអាចទទួលយកបានឡើយដ្បិតប្រជាពលរដ្ឋហ្ស៊ីមមី (អ្នកមិនមែនមូស្លីមក្រោមការគាំពារ) មិនអាចត្រូវបានគេបណ្តោយឱ្យជិះជាន់សង្កត់សង្កិនគ្នាទៅវិញទៅមកឡើយ។ ស្ត្រីម្នាក់នេះស្ថិតក្នុងចំណោមស្ថានភាពពីរយ៉ាង៖ ប្រសិនបើនាងជាភរិយារបស់គាត់អាជ្ញាធរមិនត្រូវបណ្តោយឱ្យនាងនិងក្រុមគ្រួសាររបស់នាងជិះជាន់សង្កត់សង្កិនគាត់ឡើយហើយប្រសិនបើនាងមិនមែនជាភរិយារបស់គាត់ហើយគាត់មានអំណាចខ្លាំងជាងនាងអាជ្ញាធរក៏មិនត្រូវបណ្តោយឱ្យគាត់ជិះជាន់សង្កត់សង្កិននាងដូចគ្នាដែរ។ ហើយមានសេចក្តីរាយការណ៍មកដល់យើងទាក់ទងនឹងការលែងលះរបស់អ្នកពហុអាទិទេពថាមានគេបានពោលថា៖ «សាសនាឥស្លាមមិនបានបន្ថែមអ្វីលើការលែងលះនោះឡើយក្រៅតែពីភាពតឹងរ៉ឹងនិងម៉ឺងម៉ាត់»។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Isma'il ibn 'Ayyash បានរៀបរាប់ថា 'Abd អាល់-'Aziz ibn 'Ubayd អល់ឡោះ ibn Hamzah ibn Suhayb សហ្វាព្ញករបស់ព្យាការី ﷺ បានរាយការណ៍ប្រាប់ខ្ញុំពីអាល់-Sha'bi ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលដែលជនជាតិជ្វីហ្វឬគ្រិស្តសាសនិកលែងលះស្បថមិនរួមដំណេក (អ៊ីឡា) ឬប្រៀបធៀបខ្នងភរិយាទៅនឹងម្តាយ (ហ្ស៊ីហារ) រួចហើយគាត់បានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមគាត់ត្រូវតែទទួលខុសត្រូវលើរឿងទាំងអស់នោះពីព្រោះសាសនាឥស្លាមមិនបានបន្ថែមអ្វីលើរឿងនោះឡើយក្រៅតែពីភាពតឹងរ៉ឹងនិងម៉ឺងម៉ាត់»។

ជំពូក៖ ស្រ្តីដែលត្រូវបានលែងលះឬស្វាមីទទួលមរណភាពបានបំបៅដោះកូនរបស់នាងរួចទាមទារថ្លៃឈ្នួលបំបៅដោះក្រោយមក (ឧជរ៉ាតុលរ៉ាដា) Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលត្រូវបានគេលែងលះឬស្វាមីរបស់នាងទទួលមរណភាពហើយនាងបានបំបៅដោះកូនរបស់នាងរួចនាងបានទាមទារថ្លៃឈ្នួលបំបៅដោះក្រោយពេលនោះថា៖ «នាងគ្មានសិទ្ធិទទួលបានអ្វីឡើយពីព្រោះនាងមិនបានទាមទារវា—មានន័យថាក្រោយពេលនាងបានបំបៅដោះរួចហើយ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ចេតនារបស់នាងក្នុងរឿងនោះត្រូវបានដឹងតាមរយ៖ការបញ្ចប់ថ្ងៃនៃការបំបៅដោះរបស់នាងដែលនាងបានកំណត់ថ្លៃឈ្នួលនិងបានព្រមព្រៀងលើលក្ខខណ្ឌ។ ប្រសិនបើការពន្យារពេលនោះបណ្តាលមកពីការអវត្តមានរបស់ស្វាមីឬការបែកខ្ញែកគ្នានៃក្រុមអ្នកទទួលមរតកប្រសិនបើស្វាមីស្លាប់ឬការអវត្តមានរបស់អ្នកចាត់ចែងបណ្តាំមរតកហើយនាងបានមកទាមទារដោយមានលេសសមរម្យនោះនាងត្រូវបានផ្តល់សិទ្ធិរបស់នាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការខកខាននោះកើតចេញពីការលះបង់និងការបោះបង់ចោលពីសំណាក់នាងផ្ទាល់យើងយល់ឃើញថានាងគ្មានសិទ្ធិទទួលបានអ្វីឡើយ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ ប្រសិនបើតម្លៃឈ្នួលបំបៅដោះគឺជាកាតព្វកិច្ចស្របច្បាប់សម្រាប់នាងការគ្រាន់តែមិនទាន់ទាមទាររបស់នាងមិនធ្វើឱ្យវាជាមោឃ៖ឡើយ! អ្នកណាដែលមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ជាកាតព្វកិច្ចហើយគាត់ខកខានមិនបានទាមទារមិនមែនមានន័យថាសិទ្ធិរបស់គាត់ត្រូវបាត់បង់ឡើយរហូតទាល់តែគាត់បញ្ជាក់ដោយផ្ទាល់មាត់ថា៖ 'ខ្ញុំបានលះបង់វាហើយហើយខ្ញុំបានលើកលែងឱ្យភាគីម្ខាងទៀតរួចហើយ'។ ហើយចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាកំណត់ថ្លៃឈ្នួលបំបៅដោះជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ស្ត្រីដែលស្វាមីអវត្តមានឬស្លាប់ហើយអ្នកទទួលមរតកនិងអ្នកចាត់ចែងបណ្តាំបែកខ្ញែកគ្នាតែបែរជាមិនកំណត់សម្រាប់ស្ត្រីម្នាក់ទៀតទៅវិញ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពីព្រោះស្ត្រីម្នាក់នោះមានលេសសមរម្យនៅពេលស្វាមីអវត្តមានហើយអ្នកទទួលមរតកនិងអ្នកចាត់ចែងបណ្តាំបែកខ្ញែកគ្នា»។ គេបានតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ តើនាងមិនអាចទៅជួបអាជ្ញាធរលើកយកបញ្ហារបស់នាងទៅជម្រាបគាត់បញ្ជាក់ពីស្ថានភាពរបស់នាងនិងការទាមទារថ្លៃឈ្នួលបំបៅដោះឬរកសាក្សីបញ្ជាក់លើរឿងនោះបានទេឬ? ប្រសិនបើស្ត្រីដែលស្វាមីអវត្តមានហើយអ្នកទទួលមរតកបែកខ្ញែកគ្នាមានសិទ្ធិទទួលបានថ្លៃឈ្នួលបំបៅដោះនោះស្ត្រីម្នាក់ទៀតក៏មិនគួរត្រូវបានដកហូតសិទ្ធិដែរ! ហើយប្រសិនបើសិទ្ធិរបស់ស្ត្រីម្នាក់ទៀតត្រូវមោឃ៖ សិទ្ធិរបស់ស្ត្រីម្នាក់នេះក៏មិនគួរត្រូវបានបង្កើតឡើងដែរពីព្រោះនាងក៏មានសមត្ថភាពលើកយកបញ្ហារបស់នាងទៅជម្រាបអាជ្ញាធរបានដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែការពិតជាក់ស្តែងក្នុងបញ្ហានេះគឺគ្មានថ្លៃឈ្នួលបំបៅដោះ...

...សម្រាប់នាងឡើយរហូតទាល់តែមានការព្រមព្រៀងលើកិច្ចសន្យាជាក់លាក់។ នៅពេលដែលមានការព្រមព្រៀងលើកិច្ចសន្យាហើយស្វាមីរបស់នាងបានលែងលះនាងដាច់ស្រឡះឬទទួលមរណភាពចោលនាងនាងមានសិទ្ធិទទួលបានអ្វីដែលបានព្រមព្រៀង។ សិទ្ធិរបស់មូស្លីមមិនដែលត្រូវមោឃ៖ឡើយដោយគ្រាន់តែការមិនទាន់ទាមទារឬការមិនទាន់ប្តឹងផ្តល់នោះ! ជំពូក៖ ការលែងលះដាច់ស្រឡះដែលធ្វើឡើងដោយបុរសមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងររួចគាត់បានស្លាប់ដោយសារជំងឺនោះ (តឡាកុលម៉ារីឌអាល់បាត់តះ) Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់ដាច់ស្រឡះរួចហើយគាត់បានទទួលមរណភាពដោយសារជំងឺនោះថា៖ «ប្រសិនបើគាត់ស្លាប់ខណ៖ដែលនាងកំពុងស្ថិតក្នុងអ៊ីដដះនាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ៊ីដដះរបស់នាងបានផុតកំណត់ឬប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយនាងមុនពេលលែងលះនាងនាងពុំទទួលបានមរតកអ្វីឡើយពីព្រោះនាងបានក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដទៃទៀតហើយចុះហេតុអ្វីបានជានាងអាចទទួលមរតកពីស្វាមីរបស់នាងទាំងដែលនាងកំពុងនៅក្រោមបុរសម្នាក់ទៀតនោះ?»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «នាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកក្នុងគ្រប់ករណីទាំងអស់នោះទោះបីជានាងបានរៀបការជាមួយស្វាមីថ្មីមុនពេលគាត់ស្លាប់ហើយទោះបីជាគាត់មិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយនាងក៏ដោយ»។ ចំណែកអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតនៃតំបន់ហ៊ីចាស្វក្រៅពីអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «នាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកទោះបីជាអ៊ីដដះរបស់នាងផុតកំណត់ក៏ដោយដរាបណានាងមិនទាន់រៀបការថ្មីប៉ុន្តែនៅពេលនាងរៀបការថ្មីនាងគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតកឡើយ»។ នេះជាទស្សន៖របស់អ្នកស្រុកម៉ាក្កះ។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺដូចអ្វីដែល Abu Hanifah បានមានប្រសាសន៍ហើយវាជាទស្សន៖របស់អ្នកស្រុកអ៊ីរ៉ាក់។ តើអ្នករាល់គ្នាមិនឃើញទេឬថានៅពេលដែលអ៊ីដដះរបស់ស្ត្រីបានផុតកំណត់នាងបានចាកចេញផុតពីចំណងគ្រប់គ្រងរបស់ស្វាមីនាងក្នុងគ្រប់ទិដ្ឋភាពទាំងអស់រហូតដល់ការលែងលះរបស់គាត់លែងធ្លាក់លើរូបនាងទៀតហើយហើយខ្សែស្រឡាយកូនរបស់នាងក៏មិនត្រូវបានភ្ជាប់ទៅគាត់ដែរ? ចុះហេតុអ្វីបានជានាងអាចទទួលមរតកតាមទស្សន៖របស់អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់ទោះបីជានាងកំពុងនៅក្រោមស្វាមីថ្មីក៏ដោយ? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើនាងបានរៀបការថ្មីមុនពេលស្វាមីទីមួយស្លាប់ហើយស្វាមីទីពីរមានជំងឺមួយខែហើយបានលែងលះនាងមុនពេលរួមដំណេកបន្ទាប់មកនាងបានរៀបការជាមួយស្វាមីទីបីហើយស្វាមីទីបីមានជំងឺហើយបានលែងលះនាងមុនពេលរួមដំណេករួចហើយស្វាមីទីមួយបានស្លាប់—តើនាងត្រូវទទួលមរតកពីគាត់ក្រោយពីនាងបានទទួលមរតកពីស្វាមីពីរនាក់ក្រោយគាត់រួចហើយឬ? យោងតាមទស្សន៖របស់អ្នករាល់គ្នាស្ត្រីតែម្នាក់អាចទទួលមរតកពីស្វាមីបីនាក់ឬបួននាក់ឬច្រើនជាងនេះ! តើរឿងនេះអាចត្រឹមត្រូវនៅក្នុងស៊ុនណះដោយរបៀបណា? រឿងនេះមិនស្របគ្នានឹងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអាននិងស៊ុនណះនៅក្នុងទស្សន៖របស់យើងឡើយរួមផ្សំនឹងដានប្រវត្តិដ៏ច្រើនដែលត្រូវបានស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ក្នុងរឿងនេះ។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Abu Hanifah បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim អាល់-Nakha'i ទាក់ទងនឹងបុរសដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់បីដងខណ៖ដែលគាត់មានជំងឺថា៖ «ប្រសិនបើអ៊ីដដះរបស់នាងផុតកំណត់មុនពេលគាត់ស្លាប់នាងគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតកឡើយ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំបានសួរ Abu Hanifah ថា៖ «តើលោកយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះអ៊ីដដះ?» លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «គឺយកកាលកំណត់ណាដែលវែងជាងគេក្នុងចំណោមកាលកំណត់ទាំងពីរ»—ហើយវាក៏ជាទស្សន៖របស់ Muhammad ដែរ៖ គឺកាលកំណត់ណាដែលវែងជាងគេរវាងបួនខែដប់ថ្ងៃនិងអ្វីដែលនៅសល់នៃកាលរដូវ (ហៃឌ៍) ចាប់តាំងពីពេលគាត់លែងលះ។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Abu Hanifah បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលបុរសម្នាក់លែងលះភរិយារបស់គាត់មួយលើកពីរលើកឬបីលើកខណ៖ដែលគាត់មានជំងឺហើយគាត់មិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយនាងនាងទទួលបានពាក់កណ្តាលនៃម៉ាហានាងគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតកឡើយហើយនាងក៏គ្មានកាតព្វកិច្ចកាន់អ៊ីដដះដែរ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Kudaynah Yahya ibn អាល់-Muhallab បានប្រាប់យើងពី Mutarrif ibn Tarif ពីអាល់-Sha'bi ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលបុរសម្នាក់លែងលះភរិយារបស់គាត់បីដងខណ៖ដែលគាត់មានជំងឺនាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ដរាបណានាងកំពុងស្ថិតក្នុងអ៊ីដដះពីព្រោះគាត់មានបំណងរត់គេចពីគម្ពីររបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ប៉ុន្តែនៅពេលអ៊ីដដះបានកន្លងផុតនាងគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតកឡើយ»។ Hushaym ibn Bashir អាល់-Sulami បានប្រាប់យើងដោយពោលថាអាល់-Mughirah អាល់-Dabbi បានប្រាប់យើងពី Ibrahim អាល់-Nakha'i ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ 'Urwah អាល់-Bariqi បាននាំយកបទបញ្ញត្តិប្រាំយ៉ាងពី 'អ៊ូម៉ារ ibn អាល់-Khattab ﵁ ទៅជូន Shurayh៖ ចំពោះភ្នែកសត្វពាហន៖ គឺសំណងមួយភាគបួននៃតម្លៃរបស់វា, របួសរបស់បុរសនិងស្ត្រីគឺស្មើគ្នាក្នុងធ្មេញនិងរបួសដែលលេចចេញឆ្អឹង (មូវ៉ាដឌីហះ) ហើយក្រៅពីនោះស្ត្រីទទួលបានពាក់កណ្តាល, ម្រាមដៃគឺស្មើគ្នាទាំងអស់មិនថាកូនដៃឬមេដៃ, ស្ថានភាពរបស់បុរសដែលសមស្របបំផុតក្នុងការជឿទុកចិត្តនៅពេលជិតស្លាប់គឺទាក់ទងនឹងកូនរបស់គាត់ប្រសិនបើគាត់អះអាងទទួលស្គាល់, និងនៅពេលបុរសម្នាក់លែងលះភរិយារបស់គាត់បីដងខណ៖ដែលគាត់មានជំងឺនាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ដរាបណានាងកំពុងស្ថិតក្នុងអ៊ីដដះ។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Hushaym បានប្រាប់យើងពីអាល់-Hajjaj ibn Artah ពី Ibn Abi Mulaykah ពី 'Abd អល់ឡោះ ibn អាល់-Zubayr ថា 'Abd អាល់-Rahman ibn 'Awf បានលែងលះភរិយារបស់គាត់ខណ៖ដែលគាត់...

...មានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរដោយការលែងលះដាច់ស្រឡះហើយនាងមានរដូវបានពីរកាលរដូវបន្ទាប់មកគាត់បានទទួលមរណភាព។ 'Uthman ibn 'Affan ﵁ បានកាត់សេចក្តីឱ្យនាងទទួលមរតកពីគាត់។ Ibn អាល់-Zubayr ﵄ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើ 'Uthman មិនបានកាត់សេចក្តីឱ្យនាងទទួលមរតកទេយើងនឹងមិនចាត់ទុកថាស្ត្រីដែលត្រូវបានលែងលះបីដងមានសិទ្ធិទទួលមរតកឡើយ»។ ជំពូក៖ ស្រ្តីដែលសុំឃុលអ៍ (លែងលះដោយបង់សំណង) ពីស្វាមីក្នុងអំឡុងពេលជំងឺស្លាប់របស់គាត់ហើយគាត់បានស្លាប់ក្នុងជំងឺនោះ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលសុំឃុលអ៍ពីស្វាមីរបស់នាងក្នុងអំឡុងពេលជំងឺស្លាប់របស់គាត់ហើយគាត់បានស្លាប់ក្នុងជំងឺនោះមុនពេលផុតកំណត់អ៊ីដដះឬក្រោយពេលផុតកំណត់អ៊ីដដះឬគាត់បានផ្តល់សិទ្ធិជ្រើសរើសដល់នាងហើយនាងបានជ្រើសរើសយកខ្លួននាងឬគាត់បានប្រគល់សិទ្ធិសម្រេចលើខ្លួននាងដល់នាងហើយនាងបានលែងលះខ្លួនឯងដោយការលែងលះដាច់ស្រឡះថា៖ «នាងមិនទទួលបានមរតកពីគាត់ក្នុងករណីណាមួយឡើយពីព្រោះនាងជាអ្នកបង្កឱ្យមានការបែកបាក់គ្នាដោយអំពើរបស់នាងផ្ទាល់ហើយប្រសិនបើគ្មានអំពើរបស់នាងទេការលែងលះក៏មិនកើតឡើងដែរ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «នាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ក្នុងគ្រប់ករណីទាំងអស់នោះ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើនាងអាចទទួលមរតកពីគាត់ក្នុងគ្រប់ករណីទាំងអស់នោះបានយ៉ាងដូចម្តេចទាំងដែលនាងជាអ្នកទាមទាររឿងនោះនិងជាអ្នកធ្វើឱ្យការលែងលះកើតឡើងដោយការស្ម័គ្រចិត្តរបស់នាងនោះ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពីព្រោះប្រសិនបើយើងអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបែបនោះយើងមិនទុកចិត្តក្រែងលោស្វាមីដែលមានជំងឺធ្វើបាបភរិយារបស់គាត់ដោយបង្ខិតបង្ខំនាងរហូតទាល់តែនាងលោះខ្លួនឯងខណ៖ដែលយើងគិតថានាងជាអ្នកផ្តួចផ្តើម»។ គេបានតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ ដោយសារអ្នករាល់គ្នាមិនដឹងរឿងនេះច្បាស់តើអ្នករាល់គ្នាអាងអ្វីមកចោទប្រកាន់ថាគាត់បង្ខិតបង្ខំនាងនោះ? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះការសុំឃុលអ៍ផ្ទាល់—តើអ្នករាល់គ្នានឹងអនុវត្តវាលើរូបនាងហើយបង្ខំឱ្យនាងបង់ទ្រព្យសំណងដែរឬទេ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ គេតបទៅពួកគេថា៖ ប្រហែលជាគាត់បានបង្ខិតបង្ខំនាងរហូតទាល់តែនាងសុំឃុលអ៍និងលោះខ្លួនដោយទ្រព្យសម្បត្តិដូច្នេះយោងតាមទស្សន៖របស់អ្នកអ្នករាល់គ្នាគួរតែធ្វើឱ្យទ្រព្យសំណងនោះជាមោឃ៖ ហើយកាត់សេចក្តីឱ្យនាងទទួលមរតកដោយផ្អែកលើការស្មានរបស់អ្នករាល់គ្នាទៅ! ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថា៖ យើងឱ្យនាងទទួលមរតកដោយផ្អែកលើការស្មានប៉ុន្តែយើងមិនធ្វើឱ្យទ្រព្យសំណងជាមោឃ៖ដោយផ្អែកលើការស្មានទេ—តាមពិតការខាតបង់ទ្រព្យសម្បត្តិគឺសមស្របនឹងការការពារដោយភាពសង្ស័យជាងមរតកទៅទៀត! ហើយតើអ្នករាល់គ្នាអាចចោទប្រកាន់បែបនេះទៅលើមូស្លីមដែលមានសេចក្តីល្អនិងការកោតខ្លាចអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)យ៉ាងដូចម្តេច? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើករណីនេះកើតឡើងចំពោះ 'Abd អល់ឡោះ ibn 'អ៊ូម៉ារនិងឪពុករបស់គាត់ 'អ៊ូម៉ារ ibn អាល់-Khattab ﵄ ជាមួយនឹងគុណធម៌និងភាពសុចរិតរបស់លោកទាំងពីរ—ប្រសិនបើភរិយារបស់ម្នាក់ក្នុងចំណោមលោកទាំងពីរបានសុំលោកក្នុងពេលមានជំងឺឱ្យផ្តល់ឃុលអ៍ដល់នាងហើយបានប្រាប់សាក្សីថានាងមិនពេញចិត្តគាត់ហើយបានអង្វរករគាត់នៅចំពោះមុខសាក្សីដើម្បីអល់ឡោះឱ្យលែងលះនាងដូច្នេះគាត់ក៏បានប្រគល់សិទ្ធិសម្រេចដល់នាងហើយផ្តល់សិទ្ធិជ្រើសរើសដល់នាងរួចនាងបានជ្រើសរើសយកខ្លួននាង៖ តើវាជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នករាល់គ្នាក្នុងការកាត់ក្តីរវាងអ្នកនិងអល់ឡោះដែលត្រូវពោលថា 'ប្រហែលជាគាត់បង្ខិតបង្ខំនាង' រួចកាត់សេចក្តីឱ្យនាងទទួលមរតកដោយផ្អែកលើការសង្ស័យឬ? នេះជារឿងដែលមិនត្រូវសង្ស័យលើមូស្លីមឡើយហើយក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ក្តីក្នុងរឿងបែបនេះដោយផ្អែកលើការស្មានឡើយ! អល់ឡោះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលនៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់ទ្រង់ថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់ការស្មានមិនអាចផ្តល់ប្រយោជន៍អ្វីទាល់តែសោះជំនួសសេចក្តីពិត﴾ [អាល់-Najm: 28]។ គេមិនត្រូវបោះបង់ភាពប្រាកដប្រជាដើម្បីការស្មានឡើយហើយប្រសិនបើគេយកការស្មានមកអនុវត្តលើកិច្ចការនានានោះគ្មានបទបញ្ញត្តិច្បាប់ណាមួយអាចនៅរឹងមាំបានឡើយ! Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Abu Hanifah បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim អាល់-Nakha'i ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលស្ត្រីសុំឃុលអ៍ពីស្វាមីរបស់នាងខណ៖ដែលគាត់មានជំងឺនាងគ្មានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ឡើយ»។

ជំពូក៖ ស្រ្តីដែលសុំឃុលអ៍ (លែងលះដោយបង់សំណង) ពីស្វាមីខណ៖ដែលនាងមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងររួចនាងបានស្លាប់ដោយសារជំងឺនោះ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលសុំឃុលអ៍ពីស្វាមីរបស់នាងខណ៖ដែលនាងមានជំងឺរួចនាងបានទទួលមរណភាពដោយសារជំងឺនោះថា៖ «ស្វាមីរបស់នាងមិនទទួលបានមរតកពីនាងឡើយពីព្រោះគាត់ជាអ្នកលែងលះនាង។ គេត្រូវពិនិត្យមើលទៅលើអ្វីដែលនាងបានប្រគល់ឱ្យគាត់ទៅលើចំណែកមរតកស្របច្បាប់របស់គាត់ពីនាងនិងទៅលើមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិសរុបរបស់នាងហើយស្វាមីត្រូវបានផ្តល់ចំនួនដែលទាបជាងគេក្នុងចំណោមចំនួនទាំងបីនេះ។ ប្រសិនបើអ៊ីដដះរបស់នាងបានផុតកំណត់មុនពេលនាងស្លាប់ស្វាមីត្រូវបានផ្តល់ចំនួនដែលតិចជាងគេរវាងអ្វីដែលនាងបានប្រគល់ឱ្យគាត់និងមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាង»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលសុំឃុលអ៍ពីស្វាមីខណ៖មានជំងឺរួចនាងបានស្លាប់ដោយសារជំងឺនោះឬគាត់ស្លាប់មុននាងថា៖ «ឃុលអ៍របស់នាងគឺមានសុពលភាព»។ បន្ទាប់មកពួកគេបានដកថយពីទស្សន៖នោះហើយពោលថា៖ «ឃុលអ៍របស់នាងមិនមានសុពលភាពឡើយដូចជាការលែងលះរបស់បុរសក្នុងពេលមានជំងឺមិនមានសុពលភាពដូច្នោះដែរ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ មិនថាសម្តីទីមួយឬសម្តីទីពីររបស់ពួកគេឡើយគឺសុទ្ធតែមិនត្រឹមត្រូវប៉ុន្តែទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវគឺដូចអ្វីដែល Abu Hanifah បានមានប្រសាសន៍ដោយចាត់ទុកទ្រព្យដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍ជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាំមរតក (វ៉ាស៊ីយ៉ាត់) របស់ស្ត្រី។ គេត្រូវពិចារណាលើមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាងលើអ្វីដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍និងលើអ្វីដែលគាត់គួរទទួលបានជាមរតកពីនាង៖ គាត់ត្រូវបានផ្តល់ចំនួនដែលតិចជាងគេរវាងចំនួននោះនិងទ្រព្យដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍ហើយចំណែកដែលលើសត្រូវទុកជាមោឃ៖ ប្រសិនបើនាងស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីដដះ។ ហើយប្រសិនបើអ៊ីដដះបានផុតកំណត់មុនពេលស្លាប់គាត់ទទួលបានចំនួនដែលតិចជាងគេរវាងអ្វីដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍និងមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាង។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នករាល់គ្នាពោលក្នុងសម្តីទីពីររបស់អ្នកថាឃុលអ៍ត្រូវទុកជាមោឃ៖? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ពីព្រោះយើងខ្លាចក្រែងលោនាងសុំឃុលអ៍ក្នុងបំណងផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាងទៅឱ្យស្វាមីដោយខុសច្បាប់»។ គេបានតបទៅពួកគេថា៖ Abu Hanifah បានប្រុងប្រយ័ត្នយ៉ាងហ្មត់ចត់បំផុតក្នុងរឿងនេះរួចទៅហើយ! លោកបានកាត់សេចក្តីថា៖ ប្រសិនបើអ្វីដែលនាងបានប្រគល់ឱ្យគាត់មានចំនួនច្រើនជាងចំណែកមរតករបស់គាត់នោះត្រូវកាត់បន្ថយមកត្រឹមចំណែកមរតករបស់គាត់ដរាបណាមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាងមិនតិចជាងចំនួននោះបើមួយភាគបីតិចជាងត្រូវកាត់បន្ថយមកត្រឹមមួយភាគបីហើយស្វាមីត្រូវទទួលរងការខាតបង់លើរឿងនោះពីព្រោះគាត់ជាមនុស្សមានសុខភាពល្អ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្វីដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍មានចំនួនតិចជាងចំណែកមរតករបស់គាត់ពីនាងហើយស្ថិតក្នុងរង្វង់មួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាងគាត់ត្រូវបានផ្តល់នូវអ្វីដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍ពីព្រោះយើងតម្រូវឱ្យគាត់ទទួលរងការកាត់បន្ថយនោះដោយសារគាត់មានសុខភាពល្អហើយបានយល់ព្រមលើរឿងនោះដើម្បីការពារសិទ្ធិរបស់ក្រុមអ្នកទទួលមរតកនៃស្ត្រីមានជំងឺ។ ដូច្នេះចំណែកដែលលើសត្រូវទុកជាមោឃ៖ ខណ៖ដែលការលែងលះនៅតែមានសុពលភាព! តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើនាងសុំឃុលអ៍ពីគាត់ក្នុងតម្លៃដប់ឌៀរហាំខណ៖ដែលប្រសិនបើគាត់មិនលែងលះនាងទេគាត់នឹងទទួលមរតកមួយពាន់ឌៀរហាំ—តើនាងបានផ្ទេរទ្រព្យសម្បត្តិទៅឱ្យគាត់ឬ? តាមពិតនាងបានការពារផលប្រយោជន៍ឱ្យក្រុមអ្នកទទួលមរតករបស់នាងនិងបានដកគាត់ចេញពីមរតករបស់ពួកគេទៅវិញទេ! ពួកគេបានសួរថា៖ «ចុះតើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើនាងសុំឃុលអ៍ពីគាត់ក្នុងតម្លៃមួយពាន់ឌៀរហាំដែលស្មើនឹងមួយភាគបីនៃទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាងខណ៖ដែលចំណែកមរតករបស់គាត់គឺមួយភាគបួន—ដែលមានចំនួនតិចជាង—ហើយនាងបានស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីដដះ?» គេបានតបទៅពួកគេថា៖ ក្នុងករណីនោះយើងកាត់បន្ថយវាឱ្យមកត្រឹមចំណែកមរតករបស់គាត់ពីនាងដោយយើងប្រគល់ឱ្យគាត់ពីចំនួនមួយពាន់ឌៀរហាំដែលនាងបានបង់ជាថ្លៃឃុលអ៍ត្រឹមតែទំហំនៃមរតកស្របច្បាប់របស់គាត់ប៉ុណ្ណោះហើយប្រគល់ចំណែកដែលនៅសល់ត្រឡប់ទៅឱ្យក្រុមអ្នកទទួលមរតករបស់នាងវិញដូច្នេះការព្រួយបារម្ភអំពីការផ្ទេរទ្រព្យដោយមិនត្រឹមត្រូវត្រូវបានលុបបំបាត់ទាំងស្រុងក្នុងករណីនេះ!

ជំពូក៖ បុរសស្បថលែងលះភរិយាដាច់ស្រឡះប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់មកដល់ដោយពោលពាក្យនោះពេលមានសុខភាពល្អរួចបុគ្គលនោះមកដល់ពេលគាត់មានជំងឺ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់ដោយពោលថា «នាងត្រូវបានលែងលះបីដងដាច់ស្រឡះប្រសិនបើជនឈ្មោះនេះមកដល់»—ស្វាមីបានពោលពាក្យនេះឡើងខណ៖ដែលគាត់មានសុខភាពល្អហើយជនឈ្មោះនោះបានមកដល់ខណ៖ដែលស្វាមីមានជំងឺធ្ងន់ធ្ងរថា៖ «ការលែងលះធ្លាក់លើភរិយារបស់គាត់ហើយនាងមិនមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ឡើយពីព្រោះការលែងលះបានកើតចេញពីគាត់ខណ៖ដែលគាត់មានសុខភាពល្អដោយគ្មានចេតនារត់គេចពីការបែងចែកមរតកឡើយ។ នៅពេលដែលលក្ខខណ្ឌកើតឡើងខណ៖ដែលគាត់មានជំងឺនាងមិនទទួលបានមរតកឡើយ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលទាក់ទងនឹងបុរសដែលស្បថលែងលះភរិយាដាច់ស្រឡះលើកិច្ចការអ្វីមួយខណ៖មានសុខភាពល្អហើយលក្ខខណ្ឌត្រូវបានបំពានក្នុងអំឡុងពេលជំងឺស្លាប់របស់គាត់ថា៖ «នាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ហើយគាត់ត្រូវបានចាត់ទុកដូចជាអ្នកដែលលែងលះក្នុងពេលមានជំងឺដែរ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើគាត់អាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នករត់គេចពីមរតកដោយរបៀបណាទាំងដែលគាត់បានបញ្ចេញពាក្យលែងលះរួចបាត់ទៅហើយនិងបានកើតចេញពីគាត់រហូតដល់គាត់គ្មានសមត្ថភាពដកវាវិញបានហើយការលែងលះបានធ្លាក់មកដោយគ្មានអំពើថ្មីណាមួយកើតចេញពីគាត់នោះ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «យើងអនុញ្ញាតរឿងនេះសម្រាប់មនុស្សទូទៅក្រែងលោបុរសម្នាក់ស្បថលែងលះភរិយារបស់គាត់ហើយបន្ទាប់មកគាត់ចេតនាបំពានសម្បថនៅពេលជិតស្លាប់ដើម្បីដកនាងចេញពីមរតករបស់គាត់»។ គេបានតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ ប្រសិនបើការបំពានសម្បថអាស្រ័យលើអំពើផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់នោះការកាត់ក្តីប្រាកដជាដូចអ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានពោលហើយ! ប្រសិនបើគាត់ពោលថា៖ «នាងត្រូវបានលែងលះដាច់ស្រឡះប្រសិនបើខ្ញុំនិយាយទៅកាន់ជនឈ្មោះនេះឬវាយជនឈ្មោះនេះឬចូលទៅក្នុងផ្ទះរបស់ជនឈ្មោះនេះ» ហើយសម្បថនោះធ្លាក់ឡើងក្នុងពេលមានជំងឺដោយសារតែអំពើផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គាត់នោះនាងប្រាកដជាមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ប្រសិនបើគាត់ស្លាប់ក្នុងអំឡុងពេលអ៊ីដដះរបស់នាងហើយគាត់ត្រូវចាត់ទុកដូចជាបុរសដែលលែងលះភរិយាក្នុងពេលមានជំងឺដែរ។ ប៉ុន្តែតើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះបុរសដែលពោលថាភរិយារបស់គាត់ត្រូវបានលែងលះបីដងដាច់ស្រឡះប្រសិនបើជនម្នាក់ទៀតនិយាយទៅកាន់នរណាម្នាក់ឬជនម្នាក់ទៀតចូលទៅក្នុងផ្ទះរបស់នរណាម្នាក់...

...ដូច្នេះស្វាមីបានពោលពាក្យនេះឡើងខណ៖ដែលគាត់មានសុខភាពល្អហើយលក្ខខណ្ឌដែលបានស្បថនោះបានកើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលជំងឺរបស់ស្វាមី៖ តើស្ត្រីមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ដែរឬទេទាំងដែលស្វាមីមិនបានបង្កឱ្យមានអំពើថ្មីណាមួយក្នុងពេលមានជំងឺដែលធ្វើឱ្យគាត់លែងលះនោះ? នេះជាចំណុចដែលយើងខ្វែងគំនិតជាមួយអ្នករាល់គ្នាហើយយើងមិនយល់ឃើញថានាងមានសិទ្ធិទទួលមរតកពីគាត់ឡើយ។ ប៉ុន្តែរាល់ការលែងលះណាដែលកើតឡើងតាមរយ៖អំពើផ្ទាល់របស់ស្វាមីក្នុងពេលមានជំងឺនោះទើបស្មើនឹងការដែលគាត់លែងលះនាងក្នុងពេលមានជំងឺ។ ជំពូក៖ បុរសដែលលែងលះភរិយាបីដងរួចបុរសម្នាក់ទៀតបានរៀបការជាមួយនាងហើយរួមដំណេកខណ៖នាងមានរដូវរួចលែងលះនាង៖ នាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងវិញ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់ដាច់ស្រឡះបីដងបន្ទាប់មកបុរសម្នាក់ទៀតបានរៀបការជាមួយនាងក្រោយពេលផុតកំណត់អ៊ីដដះហើយបានរួមដំណេកជាមួយនាងខណ៖ដែលនាងមានរដូវរួចហើយគាត់បានលែងលះនាងថា៖ «នាងក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងរបស់នាងវិញពីព្រោះគាត់បានប៉ះពាល់នាងខណ៖ដែលនាងជាភរិយាស្របច្បាប់របស់គាត់»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «នាងមិនក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងរបស់នាងឡើយពីព្រោះគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងខណ៖ដែលនាងមានរដូវ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើការរួមដំណេកនេះមិនបានតម្រូវឱ្យកាន់អ៊ីដដះនិងផ្តល់ម៉ាហាពេញលេញទេឬ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទពិតជាតម្រូវ»។ គេបានតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ ចុះហេតុអ្វីបានជាវាបង្កើតផលកាតព្វកិច្ចទាំងនេះតែបែរជាមិនធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងទៅវិញ? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះបុរសដែលស្បថប្រៀបធៀបខ្នងភរិយាទៅនឹងម្តាយ (ហ្ស៊ីហារ) មុនពេលប៉ះពាល់នាង—តើអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ប៉ះពាល់នាងមុនពេលសងខាហ្វារ៉ាត់ (សំណងលុបលាងបាប) ដែរឬទេ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ទេ»។ គេសួរពួកគេទៀតថា៖ ប្រសិនបើគាត់រួមដំណេកជាមួយនាងរួចលែងលះនាងហើយផុតកំណត់អ៊ីដដះតើការនោះធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងដែលបានលែងលះនាងដាច់ស្រឡះដែរឬទេ? ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាមិនធ្វើឱ្យហាឡាល់ទេនោះជាកំហុសឆ្គងដ៏ច្បាស់ក្រឡែតសម្រាប់អ្នកប្រាជ្ញហើយប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាថាធ្វើឱ្យហាឡាល់នោះអ្នករាល់គ្នាបានបោះបង់ទស្សន៖ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកហើយ! តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើស្វាមីក្រោយបានរួមដំណេកជាមួយនាងខណ៖នាងកំពុងស្ថិតក្នុងសភាពអៀសរ៉ម (ធ្វើហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ)) ឬខណ៖គាត់កំពុងស្ថិតក្នុងអៀសរ៉មរួចបានលែងលះនាងហើយផុតកំណត់អ៊ីដដះ—តើការនោះធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងដែរឬទេ? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាប្រសិនបើគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងនៅពេលថ្ងៃក្នុងខែរ៉ាម៉ាដានហើយបន្តរួមដំណេកបែបនោះរហូតដល់នាងមានផ្ទៃពោះនិងសម្រាលកូនរួចគាត់លែងលះនាង—តើនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងដែរឬទេនៅពេលផុតកំណត់អ៊ីដដះ? តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះបុរសដែលភរិយារបស់គាត់បានប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់ (ហ្ស៊ីណា) មុនពេលគាត់រួមដំណេក—តើអ្នករាល់គ្នាមិនពោលទេឬថាគាត់មិនត្រូវរួមដំណេកជាមួយនាងឡើយរហូតទាល់តែលាងជម្រះផ្ទៃពោះ...

...ដោយរង់ចាំបីកាលរដូវនោះ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទពិតមែនហើយ»។ គេបានតបទៅពួកគេថា៖ ប្រសិនបើគាត់រួមដំណេកជាមួយនាងមុនពេលលាងជម្រះស្បូនហើយនាងមានផ្ទៃពោះជាមួយគាត់រួចគាត់លែងលះនាងតើការរួមដំណេកនេះធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីមុនគាត់ដែរឬទេ? យោងតាមទស្សន៖របស់អ្នករាល់គ្នាគឺគ្មានការរួមដំណេកណាមួយក្នុងចំណោមនេះអាចធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងឡើយ! ជំពូក៖ នរកដែលបង្កើតភាពបរិសុទ្ធ (អៀហ៍សន) ចំពោះស្រ្តីដែលត្រូវបានលែងលះបីដងនិងការរួមដំណេកណាដែលធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងស្ត្រីដែលស្វាមីលែងលះនាងបីដងរួចនាងបានរៀបការជាមួយស្វាមីថ្មីហើយស្វាមីថ្មីបានរួមដំណេកជាមួយនាងរួចលែងលះនាងហើយផុតកំណត់អ៊ីដដះថា៖ «នាងក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងរបស់នាងដរាបណានរកទីពីរជានរកត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ទោះបីជានាងបានរៀបការជាមួយទាសករដោយមានការអនុញ្ញាតពីចៅហ្វាយនាយឬរៀបការជាមួយក្មេងប្រុសជំទង់ដែលអាចរួមដំណេកបានហើយគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងរួចហើយគាត់បានពេញវ័យដោយមិនបានរួមដំណេកជាមួយនាងម្តងទៀតរហូតដល់គាត់លែងលះនាងនិងផុតកំណត់អ៊ីដដះ—ករណីទាំងអស់នោះសុទ្ធតែធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូង។ ដូចគ្នានេះដែររាល់ការរួមដំណេកជាមួយស្វាមីក្រោយគឺធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់ប្រសិនបើកិច្ចសន្យានរកត្រឹមត្រូវទោះបីជាស្ត្រីមិនទាន់ជាមុហ្វសនះ (ស្ត្រីមានភាពបរិសុទ្ធពេញលេញ) ហើយអ្នករួមដំណេកមិនទាន់ជាមុហ្វសន់ក៏ដោយ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «អ្នកណាដែលលែងលះភរិយាដាច់ស្រឡះនាងមិនហាឡាល់សម្រាប់គាត់ឡើយលើកលែងតែកន្លងផុតស្វាមីថ្មីម្នាក់ទៀតហើយនាងហាឡាល់បានលុះត្រាតែមាននរកស្របច្បាប់ជាមួយនឹងការរួមដំណេកនៃភាពបរិសុទ្ធ (អៀហ៍សន) ដោយគ្មានភាពសង្ស័យ។ ប្រសិនបើបុរសមូស្លីមរៀបការជាមួយស្ត្រីគ្រិស្តរួមដំណេករួចលែងលះបីដងហើយផុតកំណត់អ៊ីដដះបន្ទាប់មកនាងរៀបការជាមួយបុរសគ្រិស្តហើយគាត់រួមដំណេករួចលែងលះនាងនិងផុតកំណត់អ៊ីដដះ៖ នាងមិនក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីមូស្លីមដំបូងឡើយពីព្រោះនាងមិនក្លាយជាមុហ្វសនះតាមរយ៖នរកជាមួយបុរសគ្រិស្តហើយបុរសគ្រិស្តនោះក៏មិនមែនជាមុហ្វសន់ដែរ»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ ហេតុអ្វីបានជានាងមិនហាឡាល់សម្រាប់គាត់លុះត្រាតែស្វាមីរួមដំណេកជាមួយនាងរហូតដល់នាងក្លាយជាមុហ្វសនះឬគាត់ក្លាយជាមុហ្វសន់តាមរយ៖ការរួមដំណេកនោះ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «គ្មានអ្វីធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់ឡើយលើកលែងតែការរួមដំណេកនៃអៀហ៍សន»។ គេបានតបទៅពួកគេថា៖ តើអ្នករាល់គ្នាយល់ឃើញយ៉ាងណាចំពោះទាសីដែលរៀបការជាមួយទាសករប្រុសដោយមានការអនុញ្ញាតពីចៅហ្វាយនាយទាំងសងខាងគាត់បានរួមដំណេកលែងលះនាងពីរដងផុតកំណត់អ៊ីដដះហើយចៅហ្វាយនាយរបស់នាងបានរៀបការនាងជាមួយទាសករម្នាក់ទៀតដោយមានការអនុញ្ញាតពីចៅហ្វាយនាយរបស់គាត់ហើយគាត់បានរួមដំណេករួចលែងលះនាង៖ តើនាងក្លាយជាមុហ្វសនះតាមរយ៖ការរួមដំណេករបស់បុរសនោះហើយតើគាត់ក្លាយជាមុហ្វសន់តាមរយ៖ការរួមដំណេកជាមួយនាងដែរឬទេ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ទេ»។ គេតបទៅពួកគេថា៖ ដូច្នេះយោងតាមទស្សន៖របស់អ្នករាល់គ្នាអ្នករាល់គ្នាត្រូវតែអះអាងថានាងមិនហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងតាមរយ៖ការរួមដំណេកនេះឡើយ! លើសពីនេះទៅទៀតដានប្រវត្តិដែលត្រូវបានរាយការណ៍ក្នុងរឿងនេះគឺមានលក្ខណ៖ទូទៅដោយគ្មានការលើកឡើងអំពីលក្ខខណ្ឌនៃការរួមដំណេកនៃអៀហ៍សនឬអ្វីស្រដៀងគ្នានេះឡើយ! រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ គ្រាន់តែត្រូវបានគេសួរនាំអំពីបុរសដែលលែងលះភរិយាបីដងហើយនាងបានរៀបការជាមួយស្វាមីថ្មីរួចស្វាមីថ្មីបានលែងលះនាង៖ តើនាងអាចវិលត្រឡប់ទៅរកស្វាមីដំបូងបានដែរឬទេ? លោក ﷺ មានប្រសាសន៍ថា៖ «ទេរហូតទាល់តែស្វាមីក្រោយបានភ្លក់រសជាតិផ្អែមល្ហែមរបស់នាង»។ ហើយ 'អាលី ibn Abi Talib ﵁ ត្រូវបានគេសួរអំពីរឿងនោះលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «រហូតទាល់តែគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាង»។ ហើយ 'A'ishah ﵂ ត្រូវបានគេសួរអំពីរឿងនោះលោកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ «ទេរហូតទាល់តែគាត់បានភ្លក់រសជាតិផ្អែមល្ហែមរបស់នាងហើយនាងបានភ្លក់រសជាតិផ្អែមល្ហែមរបស់គាត់»។ គ្មានអ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកលោកបានលើកឡើងអំពីអៀហ៍សនឬអ្វីដូចគ្នានោះឡើយ! Muhammad ibn អាល់-Hasan បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Sufyan ibn Sa'id អាល់-Thawri បានប្រាប់យើងពី Ibn Jurayj ពី 'Ata' ibn Abi Rabah ទាក់ទងនឹងក្មេងប្រុសជំទង់នៅពេលរួមដំណេកជាមួយស្ត្រី៖ «មានន័យថាវាធ្វើឱ្យនាងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងរបស់នាង»។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Abu Hanifah បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Hammad បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពី Ibrahim ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកមានជំនឿ (មុះមីន) មិនសម្រេចបាននូវភាពបរិសុទ្ធ (អៀហ៍សន) តាមរយ៖ស្ត្រីជ្វីហ្វឬគ្រិស្តសាសនិកឡើយហើយលោកមិនសម្រេចបានអៀហ៍សនឡើយលើកលែងតែតាមរយ៖ស្ត្រីសេរីជនមូស្លីមប៉ុណ្ណោះ»។ Muhammad បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Isma'il ibn 'Ayyash អាល់-Himsi បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Ibn Jurayj បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងថា៖ ខ្ញុំបានសួរ 'Ata' ibn Abi Rabah ថា៖ «បុរសម្នាក់បានរៀបការជាមួយស្ត្រីម្នាក់ហើយលែងលះនាងដាច់ស្រឡះបន្ទាប់មកក្មេងប្រុសជំទង់ដែលមិនទាន់ដល់វ័យបញ្ចេញទឹកកាមបានរៀបការជាមួយនាងហើយបានរួមដំណេកជាមួយនាងដោយមិនបានបញ្ចេញទឹកកាម៖ តើនាងក្លាយជាហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីដំបូងតាមរយ៖ការនោះដែរឬទេ?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «បាទតាមការយល់ឃើញរបស់ខ្ញុំ»។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Isma'il ibn 'Ayyash អាល់-Himsi បានប្រាប់យើងដោយពោលថា 'Utbah ibn Tamim អាល់-Tanukhi បានរាយការណ៍ប្រាប់ខ្ញុំពី 'អាលី ibn Abi Talhah ថា Layth ibn ម៉ាលីកមានបំណងចង់រៀបការជាមួយស្ត្រីជ្វីហ្វម្នាក់ដូច្នេះរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់គាត់ថា៖ «ចូរបោះបង់នាងចោលចុះពីព្រោះនាងមិនផ្តល់ភាពបរិសុទ្ធ (អៀហ៍សន) ដល់អ្នកឡើយ»។

ជំពូក៖ អ្នកដែលធ្វើឱ្យការលែងលះកើតឡើងមុនពេលរួមដំណេករួចហើយបានរួមដំណេកជាមួយនាងក្រោយមក Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលពោលទៅកាន់ភរិយារបស់គាត់ថា៖ «ប្រសិនបើខ្ញុំរៀបការជាមួយស្ត្រីឈ្មោះនេះនាងត្រូវបានលែងលះ» បន្ទាប់មកគាត់បានរៀបការជាមួយនាងហើយបានរួមដំណេកជាមួយនាងថា៖ «នាងមានសិទ្ធិទទួលបានពាក់កណ្តាលនៃម៉ាហាដែលបានកំណត់ដែលគាត់បានរៀបការជាមួយនាងនិងទទួលបានម៉ាហារបស់ស្ត្រីដែលមានឋាន៖ស្មើនឹងនាង (ម៉ាហារុលមិសល់) សម្រាប់ការដែលគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងដូច្នេះគាត់ត្រូវជំពាក់ម៉ាហាមួយកន្លះ (ម៉ាហាពេញលេញមួយបូកនឹងពាក់កណ្តាលម៉ាហា)»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ស្ត្រីនោះត្រូវបានបែកបាក់ដាច់ស្រឡះពីស្វាមីរបស់នាងមុនពេលរួមដំណេកហើយគាត់ជំពាក់ម៉ាហាតែមួយគត់សម្រាប់នរកនិងការរួមដំណេក»។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ ចូរប្រាប់មកមើល៖ នៅពេលគាត់រៀបការនាងលើម៉ាហាដែលបានកំណត់តើការលែងលះមិនបានធ្លាក់មកលើរូបនាងភ្លាមៗនៅពេលគាត់រៀបការនាងទេឬ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទពិតជាធ្លាក់»។ គេបានសួរពួកគេទៀតថា៖ ដូច្នេះតើនាងមិនមានសិទ្ធិទទួលបានពាក់កណ្តាលនៃម៉ាហាដែលបានកំណត់តាមរយ៖កិច្ចសន្យានរកទេឬ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទពិតជាមានសិទ្ធិ»។ គេសួរពួកគេទៀតថា៖ ប្រសិនបើគាត់មិនបានរួមដំណេកជាមួយនាងតើនាងមិនមានសិទ្ធិទទួលបានពាក់កណ្តាលម៉ាហាទេឬ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ គេបានតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ ឥឡូវនេះគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងតើគាត់មិនបានរួមដំណេកជាមួយនាងខណ៖ដែលនាងមិនមែនជាភរិយាស្របច្បាប់របស់គាត់ក្រោមភាពស្រពិចស្រពិល (ស៊ុបហះ) ទេឬ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «បាទ»។ គេសួរពួកគេទៀតថា៖ តើមានការរួមដំណេកណាដែលទោសកំណត់ (ហាត់ដ៍) ត្រូវបានលើកលែងដោយគ្មានកាតព្វកិច្ចបង់ម៉ាហាដែរឬទេ? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «ទេ»។ គេបានតបទៅពួកគេថា៖ ដូច្នេះការបង់ម៉ាហាសម្រាប់ការរួមដំណេករបស់គាត់ជាមួយនាងគឺជារឿងចៀសមិនរួចឡើយ! ហេតុដូច្នេះពាក់កណ្តាលនៃម៉ាហាដែលបានកំណត់គឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់នរកនិងការលែងលះហើយម៉ាហារបស់ស្ត្រីឋាន៖ស្មើនឹងនាងគឺជាកាតព្វកិច្ចសម្រាប់ការដែលគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាង។ នេះជារឿងច្បាស់លាស់ដែលចៀសមិនរួច។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Sufyan ibn Sa'id អាល់-Thawri បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Hammad ibn Abi Sulayman បានរាយការណ៍ប្រាប់ខ្ញុំពី Ibrahim ទាក់ទងនឹងបុរសដែលពោលថា «ប្រសិនបើខ្ញុំរៀបការជាមួយស្ត្រីឈ្មោះនេះនាងត្រូវបានលែងលះ» ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ប្រសិនបើគាត់រួមដំណេកជាមួយនាងនាងមានសិទ្ធិទទួលបានម៉ាហាមួយកន្លះ»។

ជំពូក៖ បុរសដែលលែងលះភរិយារបស់ខ្លួនរួចយកនាងត្រឡប់មកវិញប៉ុន្តែដំណឹងលែងលះបានឮដល់នាងខណ៖ដំណឹងយកត្រឡប់មកវិញមិនបានឮដល់នាងរហូតដល់នាងរៀបការថ្មី Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលលែងលះភរិយារបស់គាត់រួចហើយបានយកនាងត្រឡប់មកវិញ (រ៉ាជអះ) ប៉ុន្តែដំណឹងនៃការលែងលះបានឮដល់នាងខណ៖ដែលដំណឹងនៃការយកនាងត្រឡប់មកវិញមិនបានឮដល់នាងរហូតដល់នាងផុតកំណត់អ៊ីដដះហើយបានរៀបការជាមួយស្វាមីថ្មីថា៖ «ស្វាមីដំបូងរបស់នាងមានសិទ្ធិលើសគេចំពោះរូបនាងមិនថាស្វាមីក្រោយបានរួមដំណេកឬមិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយនាងនោះទេ។ គេត្រូវបំបែករវាងនាងនិងស្វាមីក្រោយ។ ប្រសិនបើស្វាមីក្រោយមិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយនាងទេនាងគ្មានសិទ្ធិទទួលបានអ្វីពីគាត់ឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងនាងទទួលបានចំនួនដែលតិចជាងគេរវាងអ្វីដែលគាត់បានកំណត់ឱ្យនាងនិងម៉ាហារបស់ស្ត្រីដែលមានឋាន៖ស្មើនឹងនាងហើយនាងត្រូវប្រគល់ត្រឡប់ទៅឱ្យស្វាមីដំបូងរបស់នាងវិញប៉ុន្តែគាត់មិនត្រូវប៉ះពាល់នាងឡើយរហូតទាល់តែអ៊ីដដះរបស់នាងពីស្វាមីក្រោយផុតកំណត់»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ប្រសិនបើនាងបានរៀបការហើយស្វាមីក្រោយបានរួមដំណេកជាមួយនាងមុនពេលស្វាមីដំបូងមកទាន់នាងគាត់គ្មានសិទ្ធិទាមទារអ្វីលើនាងឡើយហើយការយកនាងត្រឡប់មកវិញរបស់គាត់ដោយមិនបានប្រាប់ឱ្យនាងដឹងរហូតដល់នាងរៀបការជាមួយស្វាមីថ្មីនិងរួមដំណេកត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖»។ ហើយនៅពេលដែលស្វាមីក្រោយមិនទាន់បានរួមដំណេកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះមានការខ្វែងគំនិតគ្នា៖ ម៉ាលីក ibn អាណាសបានពោលថាស្វាមីដំបូងមានសិទ្ធិជាងរីឯអ្នកដទៃទៀតពោលថាស្វាមីដំបូងគ្មានសិទ្ធិឡើយ។ Muhammad បានរៀបរាប់ថា៖ តើនាងអាចជាភរិយារបស់គាត់ប្រសិនបើគាត់មកទាន់មុនពេលនាងរៀបការប៉ុន្តែការយកត្រឡប់មកវិញដ៏ត្រឹមត្រូវនោះបែរជាមោឃ៖នៅពេលនាងរៀបការដោយរបៀបណា? តើនាងជាភរិយាស្របច្បាប់របស់អ្នកណាមុនពេលស្វាមីក្រោយរួមដំណេកជាមួយនាង? ពួកគេឆ្លើយថា៖ «របស់ស្វាមីដំបូង»។ គេបានតបទៅកាន់ពួកគេថា៖ ដូច្នេះនាងគឺជាភរិយារបស់ស្វាមីដំបូងនៅពេលនាងរៀបការចុះហេតុអ្វីបានជានាងក្លាយជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)សម្រាប់ស្វាមីដំបូងនិងហាឡាល់សម្រាប់ស្វាមីក្រោយដោយគ្រាន់តែការរួមដំណេកដោយគ្មានកិច្ចសន្យានរកថ្មីនោះ? នេះជាការផ្ទុយនឹងគោលការណ៍ច្បាប់ដ៏ត្រឹមត្រូវរួមផ្សំនឹងដានប្រវត្តិជាច្រើនពី 'អាលី ibn Abi Talib ﵁ ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នាងគឺជាភរិយារបស់ស្វាមីដំបូងក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់មិនថាស្វាមីក្រោយបានរួមដំណេកឬមិនទាន់បានរួមដំណេកនោះឡើយ»។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Abu Hanifah បានប្រាប់យើងដោយពោលថា Hammad ibn Abi Sulayman បានរាយការណ៍ប្រាប់យើងពី Ibrahim អាល់-Nakha'i ពី 'អាលី ibn Abi Talib ﵁ ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នៅពេលបុរសម្នាក់លែងលះភរិយារបស់គាត់មួយលើកឬពីរលើកបន្ទាប់មកបានយកសាក្សីបញ្ជាក់លើការយកនាងត្រឡប់មកវិញមុនពេលផុតកំណត់អ៊ីដដះរបស់នាងហើយដំណឹងនោះមិនបានឮដល់នាងរហូតដល់នាងរៀបការថ្មី៖ គេត្រូវបំបែករវាងនាងនិងស្វាមីក្រោយរបស់នាងនាងទទួលបានម៉ាហាជាថ្នូរនឹងការដែលគាត់បានរួមដំណេកជាមួយនាងហើយនាងគឺជាភរិយារបស់ស្វាមីដំបូងនិងត្រូវប្រគល់ត្រឡប់ទៅឱ្យគាត់វិញ»។ គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នរក (គីតាបុលនីកាហ៍) នៃគម្ពីរអាល់-Hujjah ត្រូវបានបញ្ចប់ដោយជំនួយនិងតេជានុភាពរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ហើយការសម្រេចបានទាំងស្រុងគឺអាស្រ័យលើអល់ឡោះ។ រាល់ការសរសើរទាំងឡាយគឺចំពោះអល់ឡោះជាម្ចាស់នៃពិភពលោកទាំងមូលហើយសូមអល់ឡោះប្រទានពរជ័យនិងសេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្តយ៉ាងច្រើនលើសលប់ដល់លោកម្ចាស់ Muhammad របស់យើងព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារនិងសហ្វាព្ញកទាំងអស់របស់លោក។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីកិច្ចសន្យាចែករំលែកផលកសិកម្មនិងការស្រោចស្រព (គីតាបុលមូសាកកោះ) Muhammad ibn អាល់-Hasan បានរៀបរាប់ថា៖ Abu Hanifah ﵁ មិនបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើកិច្ចសន្យាចែករំលែកផលដំណាំ (មុសារ៉ាអាះ) លើដីធ្លីឬកិច្ចសន្យាថែទាំស្រោចស្រពលើដើមល្មើ (មូអាម៉ាឡះ/មូសាកកោះ) ដោយយកផលមួយភាគបីមួយភាគបួនតិចជាងនោះឬច្រើនជាងនោះឡើយ។ លោកតែងតែមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាការជួលដែលយកផលកម្រៃជាចំណែកនៃអ្វីដែលផលដំណាំដុះចេញពីដីនិងដើមល្មើដោយមិនដឹងថាវានឹងផ្តល់ផលឬមិនផ្តល់ផលនោះឡើយ»។ ចំណែក Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ កិច្ចសន្យាទាំងអស់នេះគឺស្របច្បាប់៖ ការធ្វើកិច្ចសន្យាលើដើមល្មើ (មូសាកកោះ) និងការចែករំលែកផលដំណាំលើដី (មុសារ៉ាអាះ) ដោយយកផលមួយភាគបីមួយភាគបួនឬផ្សេងពីនេះគឺប្រៀបដូចជាការវិនិយោគទុនជំនួញ (មុដរ៉ាបះ) ដូច្នោះដែរ។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «កិច្ចសន្យានោះអនុញ្ញាតលើដើមល្មើ—ដែលជាមូសាកកោះតាមទស្សន៖របស់ពួកគេ—ប៉ុន្តែមិនអនុញ្ញាតលើដីទំនេរសម្រាប់ដាំដុះ (បាយ៉ាដ) ដែលអាចជួលជាប្រាក់ឌៀរហាំនិងឌីណាឡើយពីព្រោះលើដីទំនេរមានហានិភ័យមិនច្បាស់លាស់ (ហ្គរ៉រ) រីឯលើដើមល្មើគ្មានហ្គរ៉រឡើយ»។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រឿងទាំងអស់នេះគឺដូចគ្នាតែមួយប៉ុណ្ណោះ! ប្រសិនបើវាអនុញ្ញាតលើដើមល្មើវាក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតលើដីទំនេរដែរហើយប្រសិនបើវាជាមោឃ៖លើដើមល្មើវាក៏ត្រូវតែជាមោឃ៖លើដីទំនេរដូចគ្នាដែរ។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលធ្វើកិច្ចសន្យាមូសាកកោះជាមួយបុរសម្នាក់ទៀតលើដើមល្មើរបស់គាត់ដែលមានដីទំនេរនៅចន្លោះនោះថា៖ កិច្ចសន្យាមូសាកកោះលើដើមល្មើគឺស្របច្បាប់តាមអ្វីដែលបានព្រមព្រៀងប៉ុន្តែកម្មករគ្មានសិទ្ធិលើដីទំនេរនៅចន្លោះដើមល្មើនោះឡើយគឺដីនោះជារបស់ម្ចាស់ដើមល្មើក្នុងការចាត់ចែងតាមចិត្តចង់៖ បើគាត់ចង់ដាំដុះក៏ដាំបើគាត់ចង់ទុកចោលក៏ទុក។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ នៅពេលបុរសម្នាក់ធ្វើកិច្ចសន្យាមូសាកកោះលើដើមល្មើដែលមានដីទំនេរអ្វីដែលកម្មករចូលមកដាំដុះលើដីទំនេរនោះគឺជារបស់កម្មករប៉ុន្តែប្រសិនបើម្ចាស់ដីដាក់លក្ខខណ្ឌថាគាត់ខ្លួនឯងជាអ្នកដាំដុះលើដីទំនេរនោះមិនត្រឹមត្រូវឡើយពីព្រោះកម្មករត្រូវស្រោចទឹកឱ្យម្ចាស់ដីដែលជាការទាមទារផលលើសកម្រិត។

ជំពូក៖ ការប្រគល់ដីទំនេរឱ្យដាំដុះដើមឈើហូបផ្លែដោយកំណត់លក្ខខណ្ឌចែកផលស្មើគ្នា (មុហ្គារ៉ាសះ) ខ្ញុំបានឮ Muhammad ﵁ មានប្រសាសន៍ទាក់ទងនឹងបុរសដែលប្រគល់ដីទំនេរទៅឱ្យបុរសម្នាក់ទៀតហើយដាក់លក្ខខណ្ឌឱ្យគាត់ដាំដើមឈើហូបផ្លែដោយមានលក្ខខណ្ឌថានៅពេលដើមឈើទាំងនោះធំពេញវ័យគឺត្រូវចែកស្មើគ្នាពាក់កណ្តាលរវាងពួកគេទាំងពីរថា៖ «ការនេះគឺស្របច្បាប់នៅក្នុងទស្សន៖របស់យើងគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានពោលដែរថា៖ «ការនេះគឺស្របច្បាប់គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ»។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានបោះបង់ទស្សន៖របស់ខ្លួនក្នុងបញ្ហានេះ! អ្នកណាដែលធ្វើឱ្យការចែករំលែកផលដំណាំលើដីធ្លីជាមោឃ៖ ដោយសារតែដីអាចជួលជាប្រាក់ឌៀរហាំនិងឌីណាបានគួរតែធ្វើឱ្យកិច្ចសន្យានេះជាមោឃ៖ដូចគ្នាដែរប៉ុន្តែមូស្លីមទាំងអស់បានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទថាការជួលដីដប់ឆ្នាំម្ភៃឆ្នាំឬច្រើនជាងនេះជាប្រាក់ឌៀរហាំជាក់លាក់គឺស្របច្បាប់ដោយគ្មានវិវាទឡើយ។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានមានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលដែលផ្លែល្មើទុំពេញទំហំនិងបង្ហាញសញ្ញាល្អ—ប្រែជាពណ៌ក្រហមឬពណ៌លឿង—គេមិនត្រូវធ្វើកិច្ចសន្យាមូសាកកោះលើវាឡើយពីព្រោះសញ្ញាល្អរបស់វាបានលេចឡើងហើយហើយគ្មានការងារអ្វីត្រូវធ្វើទៀតឡើយហើយអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានពោលបែបនេះដូចគ្នាដែរ។ ប៉ុន្តែអ្នកណាដែលធ្វើកិច្ចសន្យាមូសាកកោះលើផ្លែល្មើខ្ចីដែលមិនទាន់ពេញទំហំនិងមិនទាន់បង្ហាញសញ្ញាល្អនោះគឺស្របច្បាប់ទាំងស្រុងហើយអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានពោលបែបនេះដែរ។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការប្រគល់ដីទំនេរដើម្បីចែករំលែកផលដំណាំដោយសារមានដានប្រវត្តិជាច្រើនដែលអនុញ្ញាតលើរឿងនោះ។ Salam ibn Sulaym អាល់-Hanafi Abu អាល់-Ahwas បានប្រាប់យើងពី Ibrahim ibn អាល់-Muhajir ពី Musa ibn Talhah ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «Ibn Mas'ud និង Sa'd ibn ម៉ាលីក ﵄ ធ្លាប់ធ្វើការចែករំលែកផលដំណាំដោយយកមួយភាគបីនិងមួយភាគបួន»។ ហើយ Kulayb ibn Wa'il បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំបានសួរ 'Abd អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ibn 'អ៊ូម៉ារថា៖ «បុរសម្នាក់មានដីប៉ុន្តែគ្មានគ្រាប់ពូជនិងគ្មានគោភ្ជួរឡើយគាត់បានឱ្យដីមកខ្ញុំដោយចែកផលពាក់កណ្តាលខ្ញុំក៏បានដាំដុះដោយគ្រាប់ពូជនិងគោរបស់ខ្ញុំរួចបានបែងចែកផលជាមួយគាត់»។ លោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ល្អណាស់!»។ ហើយ 'អាលី ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការចែករំលែកផលដំណាំដោយយកមួយភាគបីនិងមួយភាគបួន»។

លោកបានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំធ្លាប់ដាំដុះដំណាំបន្ទាប់មកខ្ញុំបានមកជួប 'Alqamah និងអាល់-Aswad ហើយលោកទាំងពីរមិនដែលហាមឃាត់ខ្ញុំពីរឿងនោះឡើយ។ ជំពូក៖ កិច្ចសន្យាមូសាកកោះនិងការធ្វើកសិកម្មរួមគ្នាខ្ញុំបានឮ Muhammad មានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលបុរសម្នាក់ធ្វើកិច្ចសន្យាមូសាកកោះលើដីដែលមានដើមល្មើដើមទំពាំងបាយជូរនិងដើមឈើហូបផ្លែដទៃទៀតហើយនៅក្នុងនោះមានដីទំនេរដែលអាចដាំដុះបានហើយម្ចាស់ដីដាក់លក្ខខណ្ឌថាកម្មករទទួលបានផលផ្លែល្មើមួយភាគបីនិងម្ចាស់ដីទទួលបានពីរភាគបីព្រមទាំងលក្ខខណ្ឌថាកម្មករត្រូវដាំស្រូវសាលីពីគ្រាប់ពូជផ្ទាល់ខ្លួនលើដីទំនេរដោយចែកផលឱ្យកម្មករមួយភាគបីនិងម្ចាស់ដីពីរភាគបីថា៖ «កិច្ចសន្យានេះគឺខូចខាតនិងមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតនៅក្នុងទស្សន៖របស់យើងឡើយពីព្រោះវាជាការច្របាច់បញ្ចូលគ្នានៃការជួលមិនស្មើភាព»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ប្រសិនបើដីទំនេរមានទំហំមួយភាគបីឬតិចជាងហើយដើមល្មើមានពីរភាគបីឬច្រើនជាងដោយដីទំនេរជាចំណុះនៃដើមឈើនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយប៉ុន្តែប្រសិនបើដីទំនេរមានពីរភាគបីឬច្រើនជាងនោះមិនអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើមូសាកកោះឡើយហើយត្រូវតែជួលជាប្រាក់ឌៀរហាំនិងឌីណា»។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ តើមូសាកកោះអាចអនុញ្ញាតបានយ៉ាងដូចម្តេចនៅពេលដីទំនេរមានមួយភាគបីឬតិចជាងតែបែរជាមោឃ៖នៅពេលវាមានទំហំធំជាងនោះ? ប្រសិនបើវាអនុញ្ញាតក្នុងទំហំតិចវាក៏ត្រូវតែអនុញ្ញាតក្នុងទំហំច្រើនដែរពីព្រោះគ្មានភាពខុសគ្នាសំខាន់រវាងទំហំទាំងពីរឡើយ! លើសពីនេះទៅទៀតអ្នករាល់គ្នាបានអនុញ្ញាតឱ្យជួលដីដែលមានដើមឈើហូបផ្លែជាប្រាក់ឌៀរហាំនិងឌីណាដោយដាក់លក្ខខណ្ឌថាផលផ្លែឈើជារបស់អ្នកជួលមុនពេលផ្លែឈើដុះចេញមកម្ល៉េះ—តើមានអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនណាម្នាក់ធ្លាប់អនុញ្ញាតលើរឿងនេះដែរឬទេ? ការពិតជាក់ស្តែងគឺរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានហាមឃាត់ការលក់ផ្លែល្មើទុកជាមុនសម្រាប់រយ៖ពេលពីរឬបីឆ្នាំ។

ជំពូក៖ កិច្ចសន្យាមូសាកកោះនិងការកំណត់លក្ខខណ្ឌយកទាសករជាក់លាក់របស់ម្ចាស់ដីឱ្យជួយធ្វើការក្នុងចម្ការខ្ញុំបានឮ Muhammad មានប្រសាសន៍ថា៖ នៅពេលបុរសម្នាក់ប្រគល់ដើមល្មើក្រោមកិច្ចសន្យាមូសាកកោះទៅឱ្យបុរសម្នាក់ទៀតហើយដាក់លក្ខខណ្ឌថានឹងឱ្យទាសករជាក់លាក់ដែលមានឈ្មោះច្បាស់លាស់របស់ម្ចាស់ដីធ្វើការជាមួយគាត់—មិនថាទាសករទាំងនោះកំពុងធ្វើការលើដើមល្មើនោះនៅថ្ងៃធ្វើកិច្ចសន្យាឬកំពុងធ្វើការនៅកន្លែងផ្សេងឬមិនទាន់ធ្វើការអ្វីសោះក្តី—ករណីទាំងអស់នេះគឺសុទ្ធតែស្របច្បាប់តាមអ្វីដែលបានព្រមព្រៀងពីព្រោះគាត់បានកំណត់លក្ខខណ្ឌលើកម្លាំងពលកម្មដែលគេស្គាល់ច្បាស់។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «ប្រសិនបើទាសករទាំងនោះជាកម្មករប្រចាំស្រាប់លើដីនោះនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយប៉ុន្តែមិនអនុញ្ញាតឱ្យកម្មករទាមទារទាសករដែលមិនធ្លាប់នៅក្នុងចម្ការនៅពេលធ្វើកិច្ចសន្យាឡើយ»។ Muhammad ibn អាល់-Hasan បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ទាសកររបស់ម្ចាស់ដីមិនមែនធ្លាក់ទៅក្រោមកិច្ចសន្យាមូសាកកោះដោយស្វ័យប្រវត្តិនោះឡើយលុះត្រាតែមានការព្រមព្រៀងជាក់លាក់! ទាសករមិនមែនជាផ្នែកនៃដីធ្លីឬដើមឈើឡើយពួកគេជាមនុស្សឯករាជ្យដែលធ្វើការលើដី។ នៅពេលម្ចាស់ដីជួលកម្មករមូសាកកោះគឺក្នុងគោលបំណងដើម្បីសម្រាលបន្ទុកការងារស្រោចស្រពថែទាំនិងការចំណាយរបស់គាត់។ ប្រសិនបើម្ចាស់ដីត្រូវតែប្រគល់ទាសកររបស់ខ្លួនឱ្យជួយធ្វើការដោយគ្មានការព្រមព្រៀងតើមានប្រយោជន៍អ្វីក្នុងការជួលកម្មករមូសាកកោះហើយចែកចំណែកផ្លែឈើឱ្យគាត់នោះ? គ្មានទាសករណាម្នាក់របស់ម្ចាស់ដីត្រូវធ្លាក់លើកម្មករមូសាកកោះឡើយលុះត្រាតែមានការដាក់លក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់នៅក្នុងកិច្ចសន្យា។

ជំពូក៖ ការជួលដីធ្លីដោយយកស្រូវសាលីជាថ្លៃឈ្នួល (គីរ៉ាអុលអើឌប៊ីលហ៊ីនតះ) ខ្ញុំបានឮ Muhammad មានប្រសាសន៍ថា៖ Abu Hanifah ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «បុរសម្នាក់មិនត្រូវជួលដីរបស់ខ្លួនដោយយកស្រូវសាលីមួយរយស័រ (Sa') ពីផលដែលដុះចេញពីដីនោះផ្ទាល់ឡើយ»។ ហើយអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានពោលបែបនេះដូចគ្នាដែរ។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ Abu Hanifah បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការដែលបុរសម្នាក់ជួលដីទំនេរដោយយកស្រូវសាលីល្អមួយរយស័រដែលត្រូវប្រគល់ជូននៅកន្លែងនេះឬកន្លែងនោះដោយមិនបានកំណត់ថាត្រូវតែយកចេញពីផលដីនោះឡើយករណីនេះគឺប្រៀបដូចជាប្រាក់ឌៀរហាំនិងឌីណាដូច្នោះដែរ»។ ចំណែកអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ «គ្មានសេចក្តីល្អនៅក្នុងការជួលបែបនេះឡើយពីព្រោះស្រូវសាលីដុះចេញពីដីហើយរាល់អ្វីដែលដុះចេញពីដីមិនអាចយកមកធ្វើជាថ្លៃឈ្នួលដីបានឡើយ»។ Muhammad បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការដែលបុរសម្នាក់ជួលដីទំនេរជាថ្នូរនឹងទំនិញដែលបានកំណត់ច្បាស់លាស់ទោះបីជាទំនិញនោះដុះចេញពីដីក៏ដោយដរាបណាគាត់មិនបានកំណត់ថាត្រូវតែយកចេញពីផលដីជាក់លាក់នោះ! អ្វីដែលត្រូវស្អប់ខ្ពើមគឺការកំណត់ថាថ្លៃឈ្នួលត្រូវតែយកចេញពីដីជាក់លាក់នោះឬដីជាក់លាក់របស់អ្នកដទៃពីព្រោះវាមានហានិភ័យមិនច្បាស់លាស់ (ហ្គរ៉រ) ដោយមិនដឹងថាដីនោះផ្តល់ផលឬអត់។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលវាជាកាតព្វកិច្ចទូទៅនៃស្រូវសាលីស្តង់ដារនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ Muhammad ibn Aban ibn Salih អាល់-Qurashi បានប្រាប់យើងពី Hammad ពី Ibrahim អាល់-Nakha'i ថាលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការជួលដីធ្លីជាប្រាក់កាក់ប្រាក់ដែលបានកំណត់ឬជាកញ្ចប់ធញ្ញជាតិដែលបានវាល់ខ្នាតកំណត់ច្បាស់លាស់»។ ហើយ Ziyad ibn មូស្លីម Abu 'Amr អាល់-San'ani បានរៀបរាប់ថា៖ ខ្ញុំបានឮ Sa'id ibn Jubayr យល់ឃើញថាគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការជួលដីធ្លីជាប្រាក់ឌៀរហាំឬជាស្បៀងអាហារដែលបានកំណត់ច្បាស់លាស់ដោយលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើវាខុសគ្នាអ្វីពីការជួលផ្ទះសម្បែងនោះ?»។