ការប្រមូលផ្តុំហ្វាតវ៉ា និងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់ឥស្លាម

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ជំនឿ (គីតាបអាល់អាកីដាស់ - Kitāb អាល់-‘Aqīdah)៖ បណ្តុំហ្វាតវ៉ានិងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់ស្តីអំពីជំនឿឥស្លាមដ៏ត្រឹមត្រូវស្របតាមមាគ៌ារបស់ Ahl អាល់-ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) wa អាល់-Jamā‘ah។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ជំនឿ៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ គង់នៅខាងលើមេឃ៖ សំណួរ៖ មានការជជែកដេញដោលគ្នារវាងខ្ញុំនិងមិត្តរួមការងារម្នាក់នៅក្នុងការិយាល័យអំពីវត្តមានរបស់អល់ឡោះ ﷻ នៅលើមេឃ។ បុគ្គលនោះបានបដិសេធថាអល់ឡោះមិនគង់នៅលើមេឃឡើយរីឯខ្ញុំបានបញ្ជាក់ថាទ្រង់គង់នៅលើមេឃដោយផ្អែកលើភស្តុតាងនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ថា៖ ﴿តើអ្នករាល់គ្នាមានអារម្មណ៍កក់ក្តៅថាអ្នកដែលគង់នៅលើមេឃនឹងមិនធ្វើឱ្យផែនដីស្រូបលេបអ្នករាល់គ្នាឬ?﴾ [អាល់-Mulk: 16] និងផ្អែកលើហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ចំពោះនារីបម្រើម្នាក់ដោយ «លោកបានសួរនាងថា៖ តើអល់ឡោះនៅឯណា? នាងបានឆ្លើយថា៖ គង់នៅលើមេឃ»។ ខ្ញុំសូមសំណូមពរឱ្យលោកស្ហៃខមេត្តាពន្យល់នូវសេចក្តីពិតត្រឹមត្រូវសូមអល់ឡោះតបស្នងសេចក្តីល្អដល់លោកនិងប្រទានពរជ័យដល់លោក? ចម្លើយ៖ គ្មានការសង្ស័យឡើយថាអល់ឡោះ ﷻ គង់នៅខាងលើមេឃ។ នេះគឺជាជំនឿរបស់អ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនិងជាជំនឿរបស់អ្នកដើរតាមបណ្តារ៉សូលតាំងពីបុរាណរហូតដល់បច្ចុប្បន្នដែលជាការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ (Ijmā‘) នៅក្នុងសារលិខិតនៃសាសនារបស់អល់ឡោះ ﷻ ទាំងអស់។ ហើយបណ្តាខ្ញុំបម្រើដែលមានជំនឿសុទ្ធតែជឿជាក់ថាអល់ឡោះដ៏មហិមានិងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតគឺគង់នៅខាងលើមេឃ។ ហើយភស្តុតាងពីគម្ពីរកូអាននិងស៊ុននះបានបញ្ជាក់ស្របគ្នាលើសពីមួយពាន់ភស្តុតាងអំពីភាពខ្ពង់ខ្ពស់ផុតពីអ្វីៗទាំងអស់របស់អល់ឡោះ ﷻ (អាល់-‘Uluww) និងថាទ្រង់គង់នៅលើមេឃព្រមទាំងទ្រង់បានគង់នៅពីលើរាជបល្ល័ង្ក ‘Arsh របស់ទ្រង់ដូចដែលទ្រង់បានប្រាប់។ ហើយអត្ថន័យនៃពាក្យថាទ្រង់គង់នៅលើមេឃប្រសិនបើសំដៅលើ «មេឃ» ថាជាកម្ពស់ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត (‘Uluww) នោះពាក្យថា «fī» គឺមានន័យថាអល់ឡោះគង់នៅទីខ្ពស់ផុតពីសត្តនិករទាំងអស់របស់ទ្រង់ដាច់ដោយឡែកពីសត្តនិករ (Bā’in min khalqihi)។ ហើយប្រសិនបើសំដៅលើ «មេឃ» ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើងជាជាន់ៗទាំងប្រាំពីរនោះពាក្យថា «fī» គឺមានន័យថា «‘alā» (នៅពីលើមេឃ) ដូចដែលមាននៅក្នុងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា ﴿ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើដំណើរនៅលើផែនដី﴾ [អាល់-An‘ām: 11] គឺនៅលើផ្ទៃផែនដី។ ដូច្នេះភស្តុតាងជាច្រើននិងការឯកភាពរបស់មូស្លីមសុទ្ធតែបញ្ជាក់ថាអល់ឡោះគង់នៅខាងលើមេឃ។ រីឯអ្នកដែលបដិសេធរឿងនេះមកពីពួកចាហ៍មីយ៉ះ (Jahmiyyah) នោះគឺជាទស្សន៖មិនពិតនិងជាការប្រឆាំងនឹងព្រះនាមនិងលក្ខណសម្បត្តិរបស់អល់ឡោះ។

ឋាន៖ទាំងបីនៃសាសនាឥស្លាម៖ សំណួរ៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពួកអារ៉ាប់បេឌូអ៊ីនបានពោលថា៖ ពួកយើងមានជំនឿហើយ! ចូរពោលទៅកាន់ពួកគេថា៖ អ្នករាល់គ្នាមិនទាន់មានជំនឿឡើយប៉ុន្តែចូរពោលថា៖ ពួកយើងបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមសិនដ្បិតជំនឿមិនទាន់បានចូលជ្រួតជ្រាបក្នុងបេះដូងរបស់អ្នករាល់គ្នាឡើយ...﴾ [អាល់-Ḥujurāt: 14]។ តើខគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ហើយតើមានភាពខុសគ្នារវាងអ៊ីម៉ាន (ជំនឿ) និងឥស្លាម (ការចុះចូល) ដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ សាសនាមានបីឋាន៖៖ ទីមួយគឺឥស្លាម (Islām) ខ្ពស់ជាងនេះគឺអ៊ីម៉ាន (Īmān) និងខ្ពស់បំផុតគឺអ៊ីហ្សាន (Iḥsān) ដូចដែលមាននៅក្នុងហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់ជីព្រីល ﵇ នៅពេលដែលលោកបានមកសួរព្យាការី ﷺ អំពីឋាន៖ទាំងនេះហើយនៅចុងបញ្ចប់ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលទៅកាន់សហការីថា៖ «នេះគឺជាជីព្រីលដែលបានមកបង្រៀនអ្នករាល់គ្នាអំពីកិច្ចការសាសនារបស់អ្នករាល់គ្នា»។ ពួកអារ៉ាប់បេឌូអ៊ីននៅពេលដែលទើបតែចូលកាន់សាសនាឥស្លាមដំបូងពួកគេបានអះអាងសម្រាប់ខ្លួនឯងនូវឋាន៖ខ្ពស់ដែលពួកគេមិនទាន់បានឈានទៅដល់គឺឋាន៖នៃអ៊ីម៉ានហេតុនេះអល់ឡោះបានឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកគេវិញ។ ពួកគេមិនមែនជាពួកកាហ្វៀរឬពួកពុតត្បុតឡើយប៉ុន្តែពួកគេជាមូស្លីមដែលមានជំនឿទន់ខ្សោយនៅឡើយហើយជំនឿនឹងចូលជ្រួតជ្រាបក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេនៅពេលក្រោយ។ ហើយពាក្យថាឥស្លាមនិងអ៊ីម៉ាននៅពេលដែលត្រូវលើកឡើងជាមួយគ្នាក្នុងកន្លែងតែមួយនោះពួកវាមានអត្ថន័យខុសគ្នា៖ ឥស្លាមសំដៅលើការចុះចូលខាងសំបកក្រៅ (ការថ្លែងសក្ខីកម្មការថ្វាយបង្គំការផ្តល់ហ្សាAlternate ការបួសនិងការធ្វើធម្មយាត្រាហាជ្យ) រីឯអ៊ីម៉ានសំដៅលើការជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំខាងក្នុងចិត្ត (ជឿលើអល់ឡោះទេវតាគម្ពីរបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ថ្ងៃបរលោកនិងកាដោកាដារ)។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើពាក្យណាមួយត្រូវបានលើកឡើងតែឯងនោះពាក្យនោះនឹងគ្របដណ្តប់លើពាក្យមួយទៀតទាំងស្រុង។ ហេតុនេះអ្នកប្រាជ្ញបានពោលថា៖ «នៅពេលដែលពាក្យទាំងពីរជួបគ្នាពួកវាបែកចែកអត្ថន័យពីគ្នាហើយនៅពេលដែលពួកវានៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នាពួកវារួមបញ្ចូលអត្ថន័យជាមួយគ្នា»។

ប្រភេទទាំងបីនៃតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)៖ សំណួរ៖ ដោយសារខ្ញុំមិនទាន់យល់ច្បាស់អំពីប្រភេទនៃតាវហ៊ីដនិងការពិតរបស់វាហើយខ្ញុំប្រាថ្នាចង់សម្អាតខ្លួនឱ្យរួចផុតពីស្ហៀកខ្ញុំសូមសួរថា៖ តើប្រភេទនៃតាវហ៊ីដមានអ្វីខ្លះសូមពន្យល់លម្អិតអំពីប្រភេទនីមួយៗ? ចម្លើយ៖ សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បង្កើនការប្រាថ្នាសេចក្តីល្អដល់អ្នក! ការយកចិត្តទុកដាក់លើជំនឿ (អាកីដាស់) គឺជាកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមគ្រប់រូបដ្បិតអំពើល្អត្រូវបានទទួលយកដោយអាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌពីរយ៉ាង៖ ទីមួយគឺត្រូវកសាងឡើងលើជំនឿដ៏ត្រឹមត្រូវនិងទីពីរគឺត្រូវស្របតាមអ្វីដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានកំណត់ជាច្បាប់។ រីឯប្រភេទនៃតាវហ៊ីដគឺមានបីប្រភេទ៖ ១- តាវហ៊ីដអាល់រ៉ូប៊ូប៊ីយ៉ះ (Tawḥīd អាល់-Rubūbiyyah)៖ គឺការផ្ដាច់មុខចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់នៅក្នុងរាល់សកម្មភាពរបស់ទ្រង់ដូចជាការបង្កើតការប្រទានលាភសក្ការ៖ ការផ្តល់ជីវិតការធ្វើឱ្យស្លាប់ការផ្តល់ផលប្រយោជន៍និងការរារាំងគ្រោះថ្នាក់។ មូស្លីមត្រូវជឿជាក់ថាគ្មានដៃគូណាមួយជាមួយទ្រង់ក្នុងការគ្រប់គ្រងចក្រវាលឡើយ។ ប្រភេទនេះសូម្បីតែពួកមុស្ហរីគីន (អ្នកគោរពពហុអាទិទេព) សម័យបុរាណក៏បានទទួលស្គាល់ដែរប៉ុន្តែការទទួលស្គាល់តែចំណុចនេះមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីក្លាយជាមូស្លីមឡើយ។ ២- តាវហ៊ីដអាល់អ៊ូលូហ៊ីយ៉ះ (Tawḥīd អាល់-Ulūhiyyah)៖ ហៅម្យ៉ាងទៀតថាតាវហ៊ីដអាល់អិបាដាស់ (Tawḥīd អាល់-‘Ibādah) គឺការផ្ដាច់មុខចំពោះអល់ឡោះតែមួយគត់នៅក្នុងរាល់ការគោរពសក្ការ៖ (អិបាដាស់) ដូចជាការថ្វាយបង្គំការបួសការធ្វើបុណ្យហាជ្យការផ្តល់ហ្សាAlternate ការបួងសួង (Dua) ការបូជាសត្វការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) ការសង្ឃឹមនិងការកោតខ្លាច។ នេះគឺជាគោលដៅចម្បងដែលបណ្តារ៉សូលទាំងអស់ត្រូវបានបញ្ជូនមកដើម្បីអំពាវនាវដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពិតប្រាកដណាស់យើងបានបញ្ជូនរ៉សូលម្នាក់ទៅកាន់គ្រប់ប្រជាជាតិដោយបង្គាប់ថា៖ ចូរអ្នករាល់គ្នាគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះនិងចៀសវាងឱ្យឆ្ងាយពីតាហ្គូត﴾ [អាល់-Naḥl: 36]។ ៣- តាវហ៊ីដអាល់អាស្មាវ៉ាអាល់ស៊ីហ្វាត (Tawḥīd អាល់-Asmā’ wa អាល់-Ṣifāt)៖ គឺការបញ្ជាក់ចំពោះអល់ឡោះនូវរាល់ព្រះនាមដ៏ស្រស់បំព្រងនិងលក្ខណសម្បត្តិដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមដែលទ្រង់បានបញ្ជាក់សម្រាប់អង្គទ្រង់ផ្ទាល់នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអានឬដែលរ៉សូលរបស់ទ្រង់ ﷺ បានបញ្ជាក់និងការបដិសេធនូវរាល់ភាពខ្វះខាតនិងវិការភាពទាំងអស់ពីទ្រង់ដោយគ្មានការកែប្រែន័យ (Taḥrīf) គ្មានការបដិសេធ (Ta‘ṭīl) គ្មានការសួររករបៀប (Takyīf) និងគ្មានការប្រដូច (Tamthīl)។

ប្រភេទនៃគុហ្វើរ៖ សំណួរ៖ តើគុហ្វើរមានប្រភេទនិងកម្រិតខុសៗគ្នាដែរឬទេហើយប្រសិនបើមានតើការជេរប្រមាថសាសនាជេរប្រមាថអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ឬជេរប្រមាថរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ស្ថិតនៅក្នុងកម្រិតណា? ចម្លើយ៖ បាទ! គុហ្វើរគឺមានកម្រិតខុសៗគ្នា៖ មានគុហ្វើរដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាម (Kufr Akbar - គុហ្វើរធំ) និងមានគុហ្វើរដែលទាបជាងនោះដែលមិនធ្វើឱ្យធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាមឡើយ (Kufr Aṣghar - គុហ្វើរតូច)។ រីឯការជេរប្រមាថសាសនាការជេរប្រមាថអល់ឡោះឬការជេរប្រមាថរ៉សូលរបស់ទ្រង់នេះគឺជាគុហ្វើរធំ (Kufr Akbar) ដែលធ្វើឱ្យបុគ្គលនោះធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាមភ្លាមៗ សូមអល់ឡោះជួយការពារ! ចំណែកឯគុហ្វើរតូច (Kufr Aṣghar) គឺដូចជាប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ដែលថា៖ «ការជេរប្រមាថមូស្លីមគឺជាទង្វើទុច្ចរិត (Fusūq) ហើយការប្រយុទ្ធសម្លាប់គេគឺជាគុហ្វើរ (Kufr)» និងប្រសាសន៍របស់លោកថា៖ «ចូរកុំត្រឡប់ទៅជាពួកកាហ្វៀរបន្ទាប់ពីខ្ញុំដោយអ្នករាល់គ្នាកាប់សម្លាប់គ្នានោះឡើយ»។ ការកាប់សម្លាប់គ្នានេះគឺជាគុហ្វើរតូចដែលមិនធ្វើឱ្យធ្លាក់ចេញពីសាសនាឡើយដ្បិតការសម្លាប់មនុស្សគឺជាឧក្រិដ្ឋកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនិងជាបាបកម្មដ៏ធំប៉ុន្តែវាមិនឈានដល់កម្រិតនៃគុហ្វើរធំដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់សាសនាទាំងស្រុងនោះទេ។

ប្រភេទនៃស្ហៀក (Shirk)៖ ស្ហៀកគឺការផ្ទេរការគោរពសក្ការ៖ណាមួយទៅឱ្យអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ដូចជាការសែនព្រេនបូជាសត្វការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) ការបួងសួងសុំជំនួយពីអ្នកស្លាប់និងការដើរព័ទ្ធជុំវិញផ្នូរដើម្បីសុំឱ្យជួយដោះស្រាយទុក្ខលំបាក។ នេះគឺជាស្ហៀកធំ (Shirk Akbar) ពីព្រោះវាជាការផ្ទេរការគោរពសក្ការ៖ទៅឱ្យអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះ ﷻ។ ហើយស្ហៀកត្រូវបានបែងចែកជាបីប្រភេទ៖ ១- ស្ហៀកធំ (Shirk Akbar)៖ ធ្វើឱ្យធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាមទាំងស្រុងហើយអ្នកប្រព្រឹត្តនឹងត្រូវស្ថិតនៅក្នុងភ្លើងនរកជាអចិន្ត្រៃយ៍ប្រសិនបើស្លាប់ទៅដោយមិនបានតައវ៉ាត់ (សារភាពកំហុស) ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ពិតប្រាកដណាស់អ្នកណាដែលបង្កើតស្ហៀកជាមួយអល់ឡោះនោះអល់ឡោះបានហាមឃាត់ឋានសួគ៌ចំពោះគេហើយកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គេគឺភ្លើងនរក﴾ [អាល់-Mā’idah: 72] ហើយអល់ឡោះមិនលើកលែងទោសឱ្យឡើយ។ ២- ស្ហៀកតូច (Shirk Aṣghar)៖ មិនធ្វើឱ្យធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាមឡើយប៉ុន្តែវាជាគ្រោះថ្នាក់ដ៏ធំធេងដូចជាការស្បថដោយយកឈ្មោះអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះការពោលពាក្យថា «អ្វីដែលអល់ឡោះចង់និងអ្នកចង់» ឬ «ប្រសិនបើគ្មានអល់ឡោះនិងអ្នក»។ ពាក្យត្រឹមត្រូវគឺត្រូវពោលថា «អ្វីដែលអល់ឡោះចង់បន្ទាប់មកអ្នកចង់ (ដោយប្រើពាក្យ Thumma)»។ ៣- ស្ហៀកកំបាំង (Shirk Khafī) គឺរីយ៉ា (Riyā’ - ការធ្វើល្អដើម្បីអួតបង្ហាញគេ)៖ គឺការធ្វើអំពើល្អខាងសាសនាដោយមានបំណងចង់ឱ្យមនុស្សសរសើរឬដើម្បីស្វែងរកផលប្រយោជន៍លោកិយ។ រីយ៉ាធ្វើឱ្យអំពើល្អនោះត្រូវរលាយសាបសូន្យដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «រឿងដែលខ្ញុំខ្លាចបំផុតថានឹងកើតមានលើអ្នករាល់គ្នាគឺស្ហៀកតូច។ លោកត្រូវបានគេសួរអំពីវាហើយលោកបានឆ្លើយថា៖ គឺរីយ៉ា (ការធ្វើដើម្បីអួត)»។ ហើយលោកបានមានបន្ទូលថា៖ «ស្ហៀកនៅក្នុងសហគមន៍នេះគឺកំបាំងជាងស្នូរជើងស្រមោចខ្មៅដើរលើថ្មខ្មៅនៅក្នុងភាពងងឹតនៃរាត្រីទៅទៀតហើយការលុបលាងវាគឺការបួងសួងថា៖ ឱអល់ឡោះ! ខ្ញុំសូមការការពារពីទ្រង់ឱ្យរួចផុតពីការបង្កើតស្ហៀកជាមួយទ្រង់ដោយដឹងខ្លួនហើយខ្ញុំសូមការអភ័យទោសពីទ្រង់ចំពោះអ្វីដែលខ្ញុំមិនដឹង»។

មេក្លោងទាំងប្រាំនៃតាហ្គូត (អាល់-Ṭawāghīt អាល់-Khamsah)៖ សំណួរ៖ តើតាហ្គូត (Ṭāghūt) មានន័យដូចម្តេចហើយតើតាហ្គូតទាំងអស់សុទ្ធតែជាអ្នកកាហ្វៀរឬទេ? ចម្លើយ៖ តាមភាសាតាហ្គូតក្លាយមកពីពាក្យតុហ្កយ៉ាន (Ṭughyān) ដែលមានន័យថាការរំលងកម្រិតកំណត់ដូចជាការរំលងពីសច្ចភាពទៅរកភាពមិនពិតនិងការរំលងពីជំនឿទៅរកការប្រឆាំងកាហ្វៀរ។ ហើយពួកតាហ្គូតគឺមានច្រើនណាស់ហើយតាហ្គូតគ្រប់រូបសុទ្ធតែជាអ្នកកាហ្វៀរដោយគ្មានការសង្ស័យឡើយប៉ុន្តែមេក្លោងធំៗរបស់ពួកវាមានប្រាំដូចដែលអ្នកប្រាជ្ញអ៊ីប៊ិនអាល់កៃយីម (Ibn អាល់-Qayyim) និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតបានបញ្ជាក់៖ ១- អ៊ីព្លីស (Iblīs - មេស្ហៃតន (អារក្ស)) សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ដាក់បណ្តាសាលើវា៖ វាគឺជាមេក្លោងធំបំផុតនៃពួកតាហ្គូតដែលអំពាវនាវមនុស្សលោកទៅរកការវង្វេងការប្រឆាំងកាហ្វៀរនិងភ្លើងនរក។ ២- អ្នកដែលត្រូវបានគេគោរពសក្ការ៖ក្រៅពីអល់ឡោះហើយគេពេញចិត្តនឹងការគោរពនោះ៖ អ្នកណាដែលសប្បាយចិត្តឱ្យមនុស្សគោរពសក្ការ៖ខ្លួននោះគេគឺជាតាហ្គូត។ ៣- អ្នកដែលអះអាងថាខ្លួនដឹងរឿងកំបាំង (អាល់-Ghayb)៖ ដ្បិតរឿងកំបាំងគឺគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងឡើយក្រៅពីអល់ឡោះ ﷻ ដូច្នេះអ្នកណាដែលអះអាងថាដឹងរឿងកំបាំងគេបានតាំងខ្លួនជាដៃគូរបស់អល់ឡោះហើយគេគឺជាតាហ្គូត។ ៤- អ្នកដែលអំពាវនាវមនុស្សលោកឱ្យមកគោរពសក្ការ៖ខ្លួនឯង៖ ដូចជាអ្នកដែលទាមទារឱ្យគេគោរពខ្លួនឬអះអាងថាខ្លួនអាចព្យាបាលជំងឺឬអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍និងគ្រោះថ្នាក់ដែលគ្មាននរណាធ្វើបានក្រៅពីអល់ឡោះ (ដូចជាទង្វើរបស់មេបក្ខពួកខូចខាតមួយចំនួន)។ ៥- អ្នកដែលកាត់សេចក្តីដោយច្បាប់ផ្សេងក្រៅពីអ្វីដែលអល់ឡោះបានបញ្ចុះមក៖ ដោយគេយល់ឃើញថាច្បាប់របស់មនុស្សគឺល្អជាងស្មើគ្នាឬមានជម្រើសមិនបាច់ប្រើច្បាប់របស់អល់ឡោះនោះបុគ្គលនេះគឺជាតាហ្គូតនិងជាអ្នកកាហ្វៀរប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះ ﷻ ដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿...ពួកគេចង់យកតាហ្គូតធ្វើជាចៅក្រមកាត់សេចក្តីខណ៖ដែលពួកគេត្រូវបានគេបញ្ជាឱ្យបដិសេធវា...﴾ [អាល់-Nisā’: 60]។

ការទៅជួបពួកគ្រូខ្នាយគ្រូមន្តអាគមនិងពួកអបិយជំនឿ៖ សំណួរ៖ នៅស្រុករបស់យើងនៅពេលដែលកូនក្មេងឬសត្វពាហន៖ឈឺយើងតែងតែទៅរកគ្រូស្ហៃខម្នាក់ឱ្យគេសរសេរក្រដាសយ័ន្តបន្ទាប់មកយើងយកមកដុតដើម្បីស្រូបផ្សែងយកមកត្រាំទឹកផឹកឬយកមកចងកកូនក្មេងនិងសត្វពាហន៖ តើទង្វើនេះមានច្បាប់យ៉ាងដូចម្តេចក្នុងសាសនាឥស្លាម? ចម្លើយ៖ ទង្វើនេះគឺជាអបិយជំនឿខូចខាត (Khurāfāt) ដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មិនបានបញ្ចុះភស្តុតាងណាមួយឡើយហើយយើងមិនដឹងថានៅក្នុងក្រដាសយ័ន្តនោះគេសរសេរអ្វីខ្លះទេប្រហែលជាមានបង្កប់នូវស្ហៀកនិងការប្រឆាំងកាហ្វៀរចំពោះអល់ឡោះ ﷻ ក៏ថាបាន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយអ្នករាល់គ្នាត្រូវតែចៀសវាងឱ្យឆ្ងាយពីទង្វើបែបនេះហើយត្រូវតែពឹងផ្អែកលើអល់ឡោះ ﷻ តែមួយគត់ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើអល់ឡោះឱ្យគ្រោះថ្នាក់ណាមួយកើតឡើងចំពោះអ្នកនោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចដកវាចេញបានឡើយក្រៅពីទ្រង់...﴾ [Yūnus: 107] ហើយព្យាការីអ៊ីព្រហ៊ីម ﵇ បានពោលថា៖ ﴿ហើយនៅពេលដែលខ្ញុំឈឺគឺទ្រង់ជាអ្នកព្យាបាលខ្ញុំ﴾ [អាល់-Shu‘arā’: 80]។ ដូច្នេះមូស្លីមត្រូវតែពឹងផ្អែកលើអល់ឡោះក្នុងការស្វែងរកការព្យាបាលតាមរយ៖ការបួងសួង (Dua) ការគោរពសក្ការ៖ និងការអង្វរករចំពោះទ្រង់ដ្បិតទ្រង់ជាម្ចាស់នៃការព្យាបាលនិងសុខភាព។ រីឯការទៅជួបពួកគ្រូមន្តអាគមគ្រូខ្នាយនិងការយកក្រដាសយ័ន្តមកដុតស្រូបផ្សែងនេះគឺជាការលេងសើចបោកបញ្ឆោតរបស់ពួកស្ហៃតន (អារក្ស)! ចូរអ្នករាល់គ្នាតައវ៉ាត់ (សារភាពកំហុស) ចំពោះអល់ឡោះនិងងាកមកប្រើប្រាស់ឱសថព្យាបាលស្របច្បាប់វិញដ្បិតព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះមិនដែលបញ្ចុះជំងឺណាមួយឡើយលើកលែងតែទ្រង់បានបញ្ចុះនូវឱសថព្យាបាលសម្រាប់វាជានិច្ច» [អាល់-Bukhārī]។ ចំណែកការព្យាបាលដោយមន្តអាគមនិងអបិយជំនឿគឺមិនអនុញ្ញាតដាច់ខាតសម្រាប់មូស្លីម។

បណ្តាបក្សពួកនិងមាគ៌ាខុសឆ្គងដែលងាកចេញពីស៊ុននះរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ៖ សំណួរ៖ តើអ្វីខ្លះជាបក្សពួកនិងមាគ៌ាដែលងាកចេញពីមាគ៌ារបស់រ៉សូល ﷺ ហើយតើមានបក្សពួកស៊ូហ្វី (Ṣūfiyyah) ណាដែលស្ថិតនៅលើមាគ៌ាឥស្លាមដ៏ត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ មាគ៌ាដែលងាកចេញពីស៊ុននះរបស់រ៉សូល ﷺ គឺមានច្រើនណាស់ដែលមិនអាចរាប់អស់ឡើយ។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពួកយូដាបានបែកខ្ញែកជា ៧១ ក្រុមហើយពួកគ្រិស្តសាសនិកបានបែកខ្ញែកជា ៧២ ក្រុមហើយសហគមន៍ (Ummah) នេះនឹងបែកខ្ញែកជា ៧៣ ក្រុមដែលទាំងអស់សុទ្ធតែនៅក្នុងភ្លើងនរកលើកលែងតែមួយក្រុមគត់»។ ហើយក្រុមតែមួយគត់ដែលរួចផុតពីភ្លើងនរក (អាល់-Firqah អាល់-Nājiyah) គឺក្រុមដែលប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអ្វីដែលព្យាការី ﷺ និងបណ្តាសាហ្វាប៊ីរបស់លោកបានប្រកាន់ខ្ជាប់គឺ Ahl អាល់-ស៊ូណាន់ (ប្រពៃណីរបស់ព្យាការី) wa អាល់-Jamā‘ah ដែលរឹងមាំលើសច្ចភាពដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «នៅតែមានក្រុមមួយក្នុងចំណោមសហគមន៍របស់ខ្ញុំដែលបង្ហាញជំហរច្បាស់លាស់លើសច្ចភាពដោយអ្នកដែលបោះបង់ពួកគេនិងអ្នកដែលជំទាស់នឹងពួកគេមិនអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកគេបានឡើយរហូតដល់បទបញ្ជារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានមកដល់»។ រីឯបក្សពួកស៊ូហ្វី (Ṭuruq Ṣūfiyyah) គឺសុទ្ធសឹងតែជាមាគ៌ាវង្វេងនិងខុសឆ្គងជាពិសេសនៅក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្នរបស់យើងដ្បិតពួកវាភាគច្រើនបានប្រឆាំងនឹងអ្វីដែលរ៉សូល ﷺ និងសាហ្វាប៊ីបានអនុវត្ត។ ភាពវង្វេងរបស់ពួកគេជួនកាលឈានដល់កម្រិតគុហ្វើរធំដូចជាពួកដែលប្រកាន់ជំនឿ Wahdat អាល់-Wujud (ជំនឿថាអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងចក្រវាលជាព្រះអាទិទេពតែមួយ) ពួកដែលប្រកាន់ជំនឿ Hulul (ព្រះអាទិទេពសណ្ឋិតក្នុងរូបកាយមនុស្ស) និងពួកដែលគោរពសក្ការ៖បណ្តាមេបក្ខពួករបស់ពួកគេដោយបួងសួងសុំជំនួយពីផ្នូរនិងសាកសព។ ដូច្នេះគ្មានក្រុមស៊ូហ្វីណាមួយដែលដើរផ្លូវកណ្តាលត្រឹមត្រូវឡើយប៉ុន្តែក្រុមស៊ូហ្វីទាំងអស់សុទ្ធតែមានភាពវង្វេងខុសៗគ្នាទៅតាមកម្រិត។ មនុស្សគ្រប់រូបដែលជំទាស់នឹងការណែនាំនិងស៊ុននះរបស់ព្យាការី ﷺ គឺសុទ្ធតែជាអ្នកវង្វេងដែលស្ថិតនៅក្រោមការព្រមានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះ។

ការយកបណ្តាមេបក្ខពួកធ្វើជាអ្នកជួយអង្វរនៅចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)៖ សំណួរ៖ បច្ចុប្បន្នមានបញ្ហាមួយដែលរីករាលដាលទាក់ទងនឹងប៊ីឌអាហ៍និងអបិយជំនឿគឺមានក្រុមមនុស្សដែលតាំងខ្លួនជា «ស្ហៃខ» ហើយអះអាងថាពួកគេមានអំណាចជួយគាំពារ (Wilāyah) អ្នកគាំទ្ររបស់ពួកគេទាំងក្នុងលោកិយនិងបរលោកដោយពួកគេប្រាប់អ្នកស្រុកថា៖ «ខ្ញុំជាស្ហៃខនេះចូរអ្នករាល់គ្នាចុះកិច្ចសន្យាសម្បថជាមួយខ្ញុំថាខ្ញុំជាអ្នកជួយគាំពារនិងជាអ្នកជួយអង្វរ (Shafī‘) របស់អ្នករាល់គ្នាទាំងក្នុងលោកិយនិងបរលោក!» តើច្បាប់សាសនាចំពោះទង្វើនេះនិងចំពោះអ្នកដែលជឿតាមពួកគេមានយ៉ាងដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ទង្វើរបស់មនុស្សទាំងនេះដែលអំពាវនាវឱ្យគេលើកតម្កើងខ្លួននិងគោរពសក្ការ៖ខ្លួនក្រៅពីអល់ឡោះដោយយកខ្លួនធ្វើជាអ្នកជួយអង្វរនិងអ្នកគាំពារក្នុងលោកិយនិងបរលោកគឺជាអំពើអាក្រក់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនិងជាគុហ្វើរដ៏អាក្រក់បំផុត (Kufr Shanī‘)! ពីព្រោះអ្នកណាដែលអំពាវនាវឱ្យគេគោរពសក្ការ៖ខ្លួនគេគឺជាតាហ្គូត (Ṭāghūt)។ ដ្បិតការគោរពសក្ការ៖គឺជាសិទ្ធិផ្តាច់មុខរបស់អល់ឡោះ ﷻ ហើយការជួយអង្វរ (អាល់-Shafā‘ah) គឺជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់ដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ចូរពោលថា៖ ការជួយអង្វរទាំងអស់គឺជារបស់អល់ឡោះតែមួយគត់﴾ [អាល់-Zumar: 44] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿តើនរណាដែលអាចជួយអង្វរនៅចំពោះទ្រង់បានលើកលែងតែដោយមានការអនុញ្ញាតពីទ្រង់ប៉ុណ្ណោះ?﴾ [អាល់-Baqarah: 255]។ សូម្បីតែបណ្តាព្យាការីទេវតានិងបណ្តាអ្នកល្អបរិសុទ្ធក៏មិនអាចជួយអង្វរបានដែរលុះត្រាតែមានការអនុញ្ញាតពីអល់ឡោះនិងសម្រាប់តែអ្នកដែលអល់ឡោះពេញចិត្តចំពោះជំនឿរបស់គេប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះគ្មានសាហ្វាប៊ីឬអ្នកដឹកនាំដ៏ត្រឹមត្រូវ (Khulafā’ Rāshidūn) ណាម្នាក់ធ្លាប់ប្រាប់មនុស្សលោកថា «ចូរមកសម្បថជាមួយខ្ញុំដើម្បីឱ្យខ្ញុំធ្វើជាអ្នកជួយអង្វររបស់អ្នករាល់គ្នាក្នុងបរលោក» នោះឡើយ! មានតែពួកតាហ្គូតដែលចង់បំផ្លាញជំនឿរបស់មូស្លីមនិងចង់ស៊ីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គេដោយមិនពិតប៉ុណ្ណោះដែលនិយាយពាក្យបែបនេះ។ អ្នកដែលអះអាងរឿងនេះគឺជាតាហ្គូតនិងជាអ្នកកាហ្វៀរហើយអ្នកណាដែលជឿតាមពួកគេដោយដឹងភស្តុតាងហើយនោះក៏ជាអ្នកកាហ្វៀរដូចគ្នាដែរ។ រីឯវ៉ាលីរបស់អល់ឡោះ (Awliyā’ Allāh - មិត្តដ៏ស្មោះត្រង់របស់អល់ឡោះ) គឺសំដៅលើអ្នកមានជំនឿនិងកោតខ្លាចអល់ឡោះគ្រប់រូបដូចដែលទ្រង់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ដឹងទេ! ពិតប្រាកដណាស់បណ្តាមិត្តដ៏ស្មោះត្រង់របស់អល់ឡោះគ្មានការភ័យខ្លាចចំពោះពួកគេឡើយហើយពួកគេក៏មិនព្រួយបារម្ភដែរគឺបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿនិងធ្លាប់បានកោតខ្លាចអល់ឡោះ﴾ [Yūnus: 62-63]។ ហើយបណ្តាអ្នកល្អបរិសុទ្ធពិតប្រាកដពួកគេមិនដែលអួតអាងថាខ្លួនជាវ៉ាលីឡើយប៉ុន្តែពួកគេតែងតែបន្ទាបខ្លួននិងខ្លាចក្រែងមានការខ្វះខាតចំពោះសិទ្ធិរបស់អល់ឡោះជានិច្ច។

ការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖អ្នកស្លាប់និងអ្នកអវត្តមាន៖ ការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖អ្នកស្លាប់និងអ្នកអវត្តមានគឺមានការវិនិច្ឆ័យខុសគ្នាទៅតាមប្រភេទរបស់វា៖ ប្រសិនបើអ្នកដែលធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖អ្នកអវត្តមានឬអ្នកស្លាប់បានខិតជិតទៅរកគេតាមរយ៖ការគោរពសក្ការ៖ណាមួយដូចជាការបូជាសត្វឱ្យគេការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ចំពោះគេការបួងសួងសុំជំនួយពីគេនិងការសុំឱ្យគេជួយដោះស្រាយទុក្ខលំបាកនោះនេះគឺជាស្ហៀកធំ (Shirk Akbar) ដែលធ្វើឱ្យបុគ្គលនោះធ្លាក់ចេញពីសាសនាឥស្លាមទាំងស្រុងសូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជួយការពារ! ពីព្រោះវាជាការផ្ទេរការគោរពសក្ការ៖ទៅឱ្យអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះ។ អ្នកណាដែលគោរពសក្ការ៖ចំពោះអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះគេពិតជាបានបង្កើតស្ហៀកនិងបានក្បត់សាសនាឥស្លាមទោះបីជាគេថ្វាយបង្គំបួសនិងធ្វើបុណ្យហាជ្យក៏ដោយដ្បិតស្ហៀកបានបំផ្លាញសាសនាឥស្លាមរបស់គេដូចជាការបែកទឹកថ្វាយបង្គំដែលធ្វើឱ្យខូចទឹកថ្វាយបង្គំដូច្នោះដែរ។ ចំណែកឯប្រសិនបើការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖អ្នកអវត្តមានឬអ្នកស្លាប់មានន័យថាគេបួងសួងទៅកាន់អល់ឡោះ ﷻ ដោយយកបុគ្គលនោះធ្វើជាមធ្យោបាយកណ្តាលដូចជាការពោលថា៖ «ឱអល់ឡោះ! ខ្ញុំសូមពីទ្រង់ដោយសារសិទ្ធិរបស់លោកនេះឬដោយសារកិត្តិយសរបស់លោកនោះ» នោះនេះគឺជាប៊ីឌអាហ៍ (Bid‘ah - ការបង្កើតថ្មីខុសឆ្គងក្នុងសាសនា) ដែលមិនទាន់ដល់កម្រិតស្ហៀកធំឡើយប៉ុន្តែវាជាប៊ីឌអាហ៍ដែលត្រូវបានហាមឃាត់និងជាទ្វារដែលនាំទៅរកស្ហៀកធំ។ រីឯការដែលមនុស្សម្នាក់អះអាងថា៖ «ខ្ញុំមិនបានបួងសួងសុំពីពួកគេដោយផ្ទាល់ឡើយប៉ុន្តែខ្ញុំគ្រាន់តែបួងសួងសុំពីអល់ឡោះដោយសារតែភាពល្អបរិសុទ្ធនិងការកោតខ្លាចរបស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះ» នោះនេះគឺជាសម្តីពិតប្រាកដរបស់ពួកមុស្ហរីគីន (អ្នកគោរពពហុអាទិទេព) សម័យមុនដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលពីពួកគេថា៖ ﴿ហើយពួកគេគោរពសក្ការ៖ចំពោះអ្វីដែលមិនផ្តល់ផលអាក្រក់ដល់ពួកគេនិងមិនផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ពួកគេក្រៅពីអល់ឡោះហើយពួកគេពោលថា៖ ទាំងនេះគឺជាអ្នកជួយអង្វររបស់យើងនៅចំពោះអល់ឡោះ﴾ [Yūnus: 18] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ ﴿...ពួកយើងមិនគោរពសក្ការ៖ចំពោះពួកគេឡើយលើកលែងតែដើម្បីឱ្យពួកគេជួយនាំពួកយើងឱ្យខិតទៅជិតអល់ឡោះប៉ុណ្ណោះ﴾ [អាល់-Zumar: 3]។ ចំណែកឯការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលដែលអនុញ្ញាតគឺការសុំឱ្យមនុស្សល្អបរិសុទ្ធដែលនៅរស់មានជីវិតជួយបួងសួង (Dua) ទៅកាន់អល់ឡោះឱ្យយើងដូចដែលលោកអ៊ូម៉ើរ ﵁ បានសុំឱ្យលោកអាល់អាប់បាស ﵁ ជួយបួងសួងសុំទឹកភ្លៀង។

ការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖ព្យាការី ﷺ៖ សំណួរ៖ តើការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖ព្យាការី ﷺ ត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងសាសនាឥស្លាមដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលគឺជាពាក្យទូទៅដែលទាមទារនូវការពន្យល់លម្អិត៖ ការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖ព្យាការី ﷺ ឬតាមរយ៖អ្នកដទៃប្រសិនបើគោលបំណងគឺការសុំឱ្យបុគ្គលនោះជួយបួងសួង (Dua) ឱ្យយើងក្នុងពេលដែលគេនៅរស់មានជីវិតដោយចូលទៅជួបមនុស្សល្អបរិសុទ្ធហើយពោលថា «សូមជួយបួងសួងសុំពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ឱ្យខ្ញុំនូវរឿងនេះរឿងនោះផង» នោះរឿងនេះគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយដ្បិតបណ្តាសាហ្វាប៊ីធ្លាប់បានធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖ការបួងសួងរបស់លោកអាល់អាប់បាសក្នុងពេលសុំទឹកភ្លៀង។ ប៉ុន្តែការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលក្នុងន័យការយកអ្នកស្លាប់ឬអ្នកអវត្តមានធ្វើជាអន្តរការីនិងការសុំពីអល់ឡោះ ﷻ ដោយសារពួកគេនោះជារឿងប៊ីឌអាហ៍ (Bid‘ah) ដែលមិនអនុញ្ញាតឡើយពីព្រោះអល់ឡោះបានបញ្ជាឱ្យយើងបួងសួងសុំពីទ្រង់ដោយផ្ទាល់ដោយមិនបាច់មានអន្តរការីឡើយ។ រីឯការសុំពីមនុស្សដែលនៅរស់គឺអនុញ្ញាតដោយសារមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ប៉ុន្តែគ្មានភស្តុតាងណាមួយបញ្ជាក់ពីការធ្វើតាវ៉ាស់ស៊ុលតាមរយ៖អ្នកស្លាប់ឡើយ។ ហើយប្រសិនបើមានការខិតជិតទៅរកអន្តរការីនោះតាមរយ៖ការគោរពសក្ការ៖ ដូចជាការសែនព្រេនបូជាសត្វឱ្យគេឬការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ចំពោះគេនោះវាគឺជាស្ហៀកធំ (Shirk Akbar)។ សំណួរ៖ មានមនុស្សមួយចំនួនបានសូត្រពាក្យបួងសួងមួយដែលពួកគេជឿថាអាចព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមបានដោយពោលថា៖ «សូមសេចក្តីស្ងប់ក្សាន្តនិងពរជ័យកើតមានលើលោកនិងក្រុមគ្រួសាររបស់លោកឱលោកម្ចាស់របស់ខ្ញុំឱរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ! លោកគឺជាមធ្យោបាយ (Wasilah) របស់ខ្ញុំសូមលោកជួយចាប់ដៃខ្ញុំផងល្បិចកលរបស់ខ្ញុំបានអស់ហើយសូមលោកជួយសង្គ្រោះខ្ញុំផង! ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះសូមលោកជួយអង្វរឱ្យខ្ញុំផង...» តើការសូត្រពាក្យបែបនេះត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរឬទេ?

ការបួងសួងសុំពីព្យាការី ﷺ ឱ្យជួយរំដោះទុក្ខលំបាក៖ ចម្លើយ៖ ពាក្យបួងសួងបែបនេះគឺជាស្ហៀកធំ (Shirk Akbar)! ពីព្រោះវាជាការបួងសួងសុំពីព្យាការី ﷺ និងជាការសុំឱ្យរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ រំដោះគ្រោះទុក្ខលំបាកនិងជំងឺដែលរឿងនេះគ្មាននរណាម្នាក់មានអំណាចធ្វើបានឡើយក្រៅពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ ដូច្នេះការសុំរឿងនេះពីអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះគឺជាស្ហៀកធំ។ ហើយដូចគ្នានេះដែរការសុំការជួយអង្វរ (Shafā‘ah) ពីលោកបន្ទាប់ពីលោកទទួលមរណភាពគឺជាស្ហៀកធំពីព្រោះពួកមុស្ហរីគីនសម័យមុនក៏ធ្លាប់គោរពសក្ការ៖ចំពោះបណ្តាអ្នកល្អបរិសុទ្ធហើយពោលថា៖ ទាំងនេះជាអ្នកជួយអង្វររបស់យើងនៅចំពោះអល់ឡោះដែលអល់ឡោះបានថ្កោលទោសពួកគេយ៉ាងខ្លាំង។ នេះគឺជាស្ហៀកធំនិងជាបាបកម្មដែលមិនត្រូវបានលើកលែងទោសឡើយលើកលែងតែតាមរយ៖ការតައវ៉ាត់ (សារភាពកំហុស) ចំពោះអល់ឡោះ ﷻ និងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)។ ដូច្នេះមិនអនុញ្ញាតឱ្យមូស្លីមពោលពាក្យនេះឬបួងសួងដោយពាក្យនេះឡើយហើយជាកាតព្វកិច្ចត្រូវហាមឃាត់និងព្រមានពីវា។ រីឯការព្យាបាលជំងឺគឺត្រូវប្រើប្រាស់នូវរូកយ៉ាស់ស្របច្បាប់ (Ruqyah Shar‘iyyah) តាមរយ៖ការសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអានជាពិសេសស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាទីហហ៍ (អាល់-Fātiḥah) លើអ្នកជំងឺនិងការបួងសួងតាមហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ពិតត្រឹមត្រូវដែលមាននៅក្នុងសៀវភៅ Sahih អាល់-អាល់-ប៊ូខារីនិង Sahih មូស្លីម។ សំណួរ៖ តើហាឌីសដែលថា «ពួកហោរាទស្សន៍ទាយភូតកុហកទោះបីជាពួកគេនិយាយត្រូវម្តងម្កាលក៏ដោយ» និងហាឌីស «ធ្លាប់មានព្យាការីម្នាក់គូសបន្ទាត់លើដី...» ពិតត្រឹមត្រូវកម្រិតណា? ហើយតើការទស្សន៍ទាយតាមខ្សែខ្សាច់និងការទស្សន៍ទាយតាមតារាសាស្ត្រមានច្បាប់យ៉ាងដូចម្តេច?

ការទស្សន៍ទាយតាមខ្សែខ្សាច់និងការទស្សន៍ទាយតាមតារាសាស្ត្រ៖ ចម្លើយ៖ ចំពោះបញ្ហាតារាសាស្ត្រទស្សន៍ទាយ (អាល់-Tanjīm)៖ ប្រសិនបើសំដៅលើការយកផ្កាយមកធ្វើជាភស្តុតាងនៃព្រឹត្តិការណ៍អនាគតនិងជឿថាផ្កាយមានឥទ្ធិពលលើការធ្លាក់ភ្លៀងការកើតជំងឺឬព្រឹត្តិការណ៍នានានោះនេះគឺជាស្ហៀកធំ (Shirk Akbar) និងជាជំនឿរបស់ពួកចាហ៊ីលីយ៉ះ (សម័យអវិជ្ជា)។ ការទស្សន៍ទាយតាមផ្កាយបែបនេះត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ រីឯផ្កាយគឺអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានបង្កើតវាឡើងសម្រាប់គោលបំណងបីយ៉ាងប៉ុណ្ណោះគឺ៖ ជាលម្អសម្រាប់ផ្ទៃមេឃ, ជាគ្រាប់បាញ់ប្រហារពួកស្ហៃតន (អារក្ស), និងជាសញ្ញាសម្គាល់បង្ហាញផ្លូវសម្រាប់អ្នកដំណើរ។ អ្នកណាដែលស្វែងរកគោលបំណងផ្សេងពីនេះគេពិតជាបានខុសឆ្គងយ៉ាងធំធេង។ ហើយដូចគ្នានេះដែររាល់អបិយជំនឿដទៃទៀតដូចជាការគូសខ្សែខ្សាច់ទស្សន៍ទាយ (អាល់-Khaṭṭ fī អាល់-Raml) ការមើលបាតដៃឬការមើលកែវកាហ្វេដើម្បីអះអាងថាដឹងរឿងកំបាំងសុទ្ធតែស្ថិតនៅក្នុងច្បាប់នៃតារាសាស្ត្រទស្សន៍ទាយនិងអំពើស្ហៀកពីព្រោះដួងចិត្តរបស់មូស្លីមត្រូវតែផ្សារភ្ជាប់ជាមួយអល់ឡោះជាអ្នកបង្កើតតែមួយគត់។ រីឯហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដែលថា៖ «ធ្លាប់មានព្យាការីម្នាក់ក្នុងចំណោមបណ្តាព្យាការីបានគូសបន្ទាត់ដូច្នេះអ្នកណាដែលការគូសរបស់គេត្រូវគ្នានឹងការគូសរបស់ព្យាការីនោះទើបត្រូវ» នេះជាហាឌីសពិតត្រឹមត្រូវ (Sahih មូស្លីម)។ ប៉ុន្តែអ្នកប្រាជ្ញបានពន្យល់ថានេះជាមូហ្ស៊ីហ្សាផាត់ (អព្ភូតហេតុពិសេស) របស់ព្យាការីអង្គនោះដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចធ្វើឱ្យត្រូវគ្នានឹងលោកបានឡើយ។ ដូច្នេះគោលបំណងនៃហាឌីសនេះគឺការបដិសេធទាំងស្រុងនូវការអះអាងរបស់ពួកគ្រូទាយខ្សាច់ទាំងអស់ពីព្រោះគ្មាននរណាម្នាក់អាចដឹងរឿងកំបាំងតាមរយ៖ការគូសខ្សាច់បានឡើយ។ ហើយព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលទៅជួបគ្រូទាយឬគ្រូខ្នាយហើយជឿជាក់លើអ្វីដែលគេនិយាយនោះគេពិតជាបានប្រឆាំងកាហ្វៀរនឹងអ្វីដែលត្រូវបានបញ្ចុះមកលើមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ﷺ» [Aḥmad & អាល់-Tirmidhī]។ ដូច្នេះមិនអនុញ្ញាតឱ្យទៅជួបពួកគ្រូទាយឬជឿតាមពួកគេឡើយ។

ការសរសេរយ័ន្តអាគមនិងការចងខ្សែគាថា៖ សំណួរ៖ នៅស្រុកស៊ូដង់មានមនុស្សមួយចំនួនទៅជួបគ្រូសាសនាហើយសុំឱ្យគេសរសេរ «ម៉ាហាយ៉ះ» (សរសេរគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)លើក្តារហើយលាងទឹកផឹក) ឬសរសេរយ័ន្ត (Ḥijāb) ដើម្បីឱ្យកិច្ចការរបស់ខ្លួនបានស្រួលតើទង្វើនេះត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ មូស្លីមត្រូវតែការពារជំនឿតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)របស់ខ្លួនឱ្យរួចផុតពីរាល់អបិយជំនឿនិងប៊ីឌអាហ៍ដោយត្រូវពឹងផ្អែកលើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)តែមួយគត់។ រីឯការទៅជួបគ្រូឱ្យសរសេរយ័ន្តឬគាថាផ្សេងៗ គឺជារឿងមិនអនុញ្ញាតឡើយពីព្រោះវាជាការផ្សារភ្ជាប់ចិត្តទៅលើអ្នកដទៃក្រៅពីអល់ឡោះ ﷻ។ ហើយយ័ន្តទាំងនោះប្រសិនបើមានសរសេរពាក្យស្ហៀកការសុំជំនួយពីជិន (Jinn) ឬស្ហៃតន (អារក្ស) ឬសរសេរអក្សរកាត់អាថ៌កំបាំងនោះវាគឺជាស្ហៀកធំ (Shirk Akbar) ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យសរសេរនិងចងពាក់ឡើយតាមការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទរបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ហើយប្រសិនបើយ័ន្តនោះសរសេរចេញពីគម្ពីរកូអានក៏ទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុតរបស់អ្នកប្រាជ្ញបានបញ្ជាក់ថាមិនអនុញ្ញាតឱ្យចងពាក់ដាច់ខាតពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលជាទូទៅថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់រូកយ៉ាស់ (ដែលមិនមែនតាមគម្ពីរកូអាន) យ័ន្តគាថា (Tamā’im) និងស្នេហ៍មុខ (Tiwalah) គឺជាស្ហៀក» [Abū Dāwūd]។ ការហាមឃាត់នេះគឺដើម្បីការពារកុំឱ្យចិត្តពឹងផ្អែកលើវត្ថុទាំងនោះការពារកុំឱ្យបើកទ្វារទៅរកការចងយ័ន្តស្ហៀកនិងដើម្បីការពារគម្ពីរកូអានកុំឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងទីកន្លែងមិនស្អាត (ដូចជាបន្ទប់ទឹក) នៅពេលពាក់ជាប់នឹងខ្លួន។ រីឯអ្វីដែលស្របតាមស៊ុននះគឺការសូត្រគម្ពីរកូអានដោយផ្ទាល់លើអ្នកជំងឺដែលហៅថារូកយ៉ាស់ស្របច្បាប់ (Ruqyah Shar‘iyyah)។

ការហាមឃាត់ការកសាងវិហារលើផ្នូរនិងការបញ្ចុះសពក្នុងវិហារ៖ សំណួរ៖ មានវិហារមួយមានអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ម្នាក់ហើយមុនពេលស្លាប់អ៊ីម៉ាមនោះបានផ្តាំថានៅពេលគាត់ស្លាប់សូមបញ្ចុះសពគាត់នៅពីមុខទិសគីបឡាត់នៃវិហារតើការផ្តាំនេះត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ បណ្តាំនេះគឺជាមោឃ៖ (Bāṭil) មិនត្រឹមត្រូវឡើយ! ពីព្រោះមិនអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចុះសពនៅក្នុងវិហារឬនៅពីមុខទិសគីបឡាត់នៃវិហារឡើយហើយជាកាតព្វកិច្ចត្រូវយកសពបុគ្គលនេះទៅបញ្ចុះនៅក្នុងទីបញ្ចុះសពរួមរបស់មូស្លីមជាមួយមនុស្សទូទៅ។ ដ្បិតការបញ្ចុះសពនៅក្នុងវិហារត្រូវបានព្យាការី ﷺ ហាមឃាត់យ៉ាងដាច់អហង្ការហើយលោកបានហាមឃាត់ការកសាងវិហារនៅលើផ្នូរព្រមទាំងបានដាក់បណ្តាសាលើអ្នកដែលប្រព្រឹត្តបែបនោះក្នុងខណ៖ពេលដែលលោកជិតទទួលមរណភាពដោយព្រមានថានេះជាទង្វើរបស់ពួកយូដានិងគ្រិស្តសាសនិក។ ហើយការធ្វើបែបនេះគឺជាមធ្យោបាយដែលនាំទៅរកស្ហៀកពីព្រោះមនុស្សលោកយូរៗទៅនឹងគិតស្មានថាសពដែលកប់ក្នុងវិហារនោះមានអំណាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឬគ្រោះថ្នាក់ហើយចាប់ផ្តើមគោរពសក្ការ៖ចំពោះគេក្រៅពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ វិហារឥស្លាមត្រូវតែគ្មានផ្នូរនិងត្រូវកសាងឡើងលើមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)សុទ្ធសាធដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយពិតប្រាកដណាស់បណ្តាវិហារទាំងអស់គឺជារបស់អល់ឡោះដូច្នេះចូរអ្នករាល់គ្នាកុំបួងសួងសុំនរណាម្នាក់រួមជាមួយអល់ឡោះឡើយ﴾ [អាល់-Jinn: 18]។

ច្បាប់ស្តីពីការបញ្ចុះសពនៅក្នុងវិហារនិងការសាងសង់លើផ្នូរ៖ សំណួរ៖ នៅភូមិរបស់យើងធ្លាប់មានបុរសល្អម្នាក់ហើយនៅពេលគាត់ស្លាប់ក្រុមគ្រួសារបានបញ្ចុះសពគាត់នៅក្នុងវិហារតូចមួយដែលគាត់បានសាងសង់កាលនៅរស់ហើយបានលើកផ្នូរឱ្យខ្ពស់ប្រហែលមួយម៉ែត្រ។ ប៉ុន្មានឆ្នាំក្រោយមកកូនប្រុសរបស់គាត់បានវាយកម្ទេចវិហារតូចនោះហើយសាងសង់វិហារធំមួយឡើងវិញដោយទុកផ្នូរនោះនៅក្នុងបន្ទប់ដាច់ដោយឡែកមួយក្នុងវិហារតើការថ្វាយបង្គំនៅក្នុងវិហារនេះមានច្បាប់យ៉ាងដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ការកសាងវិហារនៅលើផ្នូរឬការបញ្ចុះសពនៅក្នុងវិហារគឺជាអំពើដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់និងការឯកភាពរបស់មូស្លីមបានហាមឃាត់ដាច់ខាត។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ពួកទាំងនោះនៅពេលដែលបុរសល្អម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានស្លាប់ពួកគេបានកសាងវិហារនៅលើផ្នូររបស់គេហើយបានគូសគំនូររូបភាពនៅក្នុងនោះពួកទាំងនោះហើយគឺជាសត្វលោកដ៏អាក្រក់បំផុតនៅចំពោះអល់ឡោះ» [អាល់-Bukhārī & មូស្លីម]។ ហើយលោកបានមានបន្ទូលថា៖ «ដឹងទេ! ចូរអ្នករាល់គ្នាកុំយកផ្នូរធ្វើជាវិហារឡើយដ្បិតខ្ញុំពិតជាហាមឃាត់អ្នករាល់គ្នាពីរឿងនោះ!»។ ដូច្នេះការបញ្ចុះសពក្នុងវិហារគឺជាការបើកផ្លូវទៅរកស្ហៀកធំដែលធ្វើឱ្យផ្នូរក្លាយជារូបបដិមា (Awtān) ត្រូវបានគេគោរពសក្ការ៖ក្រៅពីអល់ឡោះ។ កាតព្វកិច្ចចំពោះអ្នករាល់គ្នាគឺត្រូវតែជីកគាស់សពនោះចេញពីវិហារហើយយកទៅបញ្ចុះនៅក្នុងទីបញ្ចុះសពរួមរបស់មូស្លីមដើម្បីសម្អាតវិហារឱ្យបរិសុទ្ធសម្រាប់ការថ្វាយបង្គំអល់ឡោះតែមួយគត់។ ហើយមុនពេលដែលសពនោះត្រូវបានរើចេញការថ្វាយបង្គំនៅក្នុងវិហារនោះគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយ។ ហើយការលើកកម្ពស់ផ្នូរឱ្យខ្ពស់ហួសពីមួយចំអាម (Shibr) និងការសាងសង់សំណង់ពីលើផ្នូរក៏ជាការហាមឃាត់ក្នុងស៊ុននះផងដែរ។

មន្តអាគម៖ សំណួរ៖ តើការថ្វាយបង្គំនៅពីក្រោយគ្រូមន្តអាគមឬអ្នកដែលជឿលើមន្តអាគមត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរឬទេ? ហើយតើការបន្សាបមន្តអាគមដោយប្រើមន្តអាគម (អាល់-Nushrah bi អាល់-Siḥr) ត្រូវបានអនុញ្ញាតដែរឬទេប្រសិនបើគ្មានជម្រើសផ្សេង? ចម្លើយ៖ មន្តអាគមគឺជាបាបកម្មធំបំផុតមួយក្នុងចំណោមបាបកម្មវិនាសកម្មទាំងប្រាំពីរ (អាល់-Mūbiqāt) បន្ទាប់ពីស្ហៀកដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាចៀសវាងឱ្យឆ្ងាយពីបាបកម្មវិនាសកម្មទាំងប្រាំពីរ៖ គឺការបង្កើតស្ហៀកជាមួយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) មន្តអាគម...»។ ហើយមន្តអាគមគឺជាគុហ្វើរ (Kufr) ដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿...ហើយស៊ូឡៃម៉ានមិនបានប្រឆាំងកាហ្វៀរឡើយប៉ុន្តែពួកស្ហៃតន (អារក្ស)ទៅវិញទេដែលបានប្រឆាំងកាហ្វៀរដោយពួកគេបានបង្រៀនមន្តអាគមដល់មនុស្សលោក...﴾ [អាល់-Baqarah: 102]។ ដូច្នេះការថ្វាយបង្គំនៅពីក្រោយគ្រូមន្តអាគមគឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយដ្បិតគេជាអ្នកកាហ្វៀរលុះត្រាតែគេតައវ៉ាត់យ៉ាងពិតប្រាកដ។ រីឯការបន្សាបមន្តអាគមដោយប្រើមន្តអាគមគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតដាច់ខាតពីព្រោះការព្យាបាលត្រូវតែធ្វើឡើងតាមមធ្យោបាយហាឡាល (អនុញ្ញាតសាសនា) (Halāl) ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាព្យាបាលជំងឺប៉ុន្តែចូរកុំព្យាបាលដោយរបស់ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (របស់ហាមឃាត់) ឡើយ»។ ការបន្សាបមន្តអាគមត្រូវតែធ្វើឡើងតាមរយ៖ឱសថអនុញ្ញាតការសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអាននិងការបួងសួងតាមស៊ុននះ។ រីឯការជឿលើមន្តអាគម៖ ការជឿថាវាជាការពិតជាក់ស្តែងដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់និងការបែកបាក់នេះជាការពិតដែលកូអានបានបញ្ជាក់។ ប៉ុន្តែការជឿថាមន្តអាគមជាការអនុញ្ញាតឬការជឿតាមការទស្សន៍ទាយដឹងរឿងកំបាំងរបស់គ្រូអាគមនោះគឺជាគុហ្វើរដែលត្រូវហាមឃាត់។

ការជឿលើពួកគ្រូមន្តអាគម៖ សំណួរ៖ តើហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដែលថា «មនុស្សបីក្រុមនឹងមិនបានចូលឋានសួគ៌ឡើយ៖ គឺអ្នកញៀនស្រាអ្នកកាត់ផ្តាច់ចំណងញាតិនិងអ្នកជឿលើមន្តអាគម» ពិតត្រឹមត្រូវដែរឬទេហើយតើការជឿលើមន្តអាគមមានន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ហាឌីសនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អះម៉ាត់និងអ៊ីប៊ិនហ៊ីពពាននៅក្នុង Sahih របស់លោកហើយត្រូវបានបញ្ជាក់ភាពត្រឹមត្រូវដោយអាល់ហាកឹមនិងអាល់ហ្សាហ៊ះប៊ី។ អត្ថន័យរបស់វាគឺជាការព្រមានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចំពោះអ្នកណាដែលជឿតាមពួកគ្រូមន្តអាគមនិងពួកគ្រូទាយតារាសាស្ត្រដ្បិតព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកណាដែលរៀនចំណេះដឹងពីផ្កាយ (ដើម្បីទស្សន៍ទាយ) គេពិតជារៀនផ្នែកមួយនៃមន្តអាគម»។ ការជឿតាមពួកគ្រូមន្តអាគមគឺជាបាបកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរពីព្រោះកាតព្វកិច្ចរបស់មូស្លីមគឺត្រូវតែបដិសេធពាក្យរបស់ពួកគេប្រឆាំងនឹងពួកគេនិងរារាំងពួកគេមិនឱ្យបោកប្រាស់បំផ្លាញជំនឿរបស់ប្រជាជន។ មន្តអាគមគឺជាគុហ្វើរហើយការជឿតាមពួកគេមានន័យថាជាការយល់ព្រមលើវិជ្ជាជីវ៖ដ៏គគ្រក់របស់ពួកគេ។ រីឯការដឹងថាមន្តអាគមអាចបង្កការឈឺចាប់និងបំបែកប្តីប្រពន្ធនេះជាការពិតជាក់ស្តែងដែលកើតឡើងដោយការកំណត់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ប៉ុន្តែការជឿតាមការអះអាងដឹងរឿងកំបាំងរបស់ពួកគេគឺជាបាបកម្មដ៏ធំធេងបំផុត។

ការជឿលើប្រផ្នូលអាក្រក់៖ សំណួរ៖ មនុស្សមួយចំនួននៅស្រុករបស់យើងជឿថាប្រសិនបើឮសំឡេងឆ្កែព្រុសឬឃើញសត្វមៀម (សត្វទីទុយ) យំនៅកន្លែងណាមួយនោះមានន័យថានឹងមានមនុស្សស្លាប់នៅកន្លែងនោះតើជំនឿនេះត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ នេះគឺជាការជឿលើប្រផ្នូលអាក្រក់ (អាល់-Taṭayyur / អាល់-Tiyarah) ដោយសារសំឡេងសត្វទីទុយឬសត្វស្លាបផ្សេងៗ ដែលជាអបិយជំនឿសម័យអវិជ្ជា (Jāhiliyyah) ដែលត្រូវបានអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ហាមឃាត់ដាច់ខាត។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «គ្មានការឆ្លងជំងឺ (ដោយគ្មានការកំណត់របស់អល់ឡោះ) គ្មានប្រផ្នូលអាក្រក់ (Tiyarah) គ្មានជំនឿលើសត្វទីទុយនិងគ្មានជំនឿលើខែសាហ្វើរឡើយ» [អាល់-Bukhārī]។ ហើយលោកបានមានបន្ទូលថា៖ «ការជឿលើប្រផ្នូលអាក្រក់គឺជាស្ហៀក! ការជឿលើប្រផ្នូលអាក្រក់គឺជាស្ហៀក! ការជឿលើប្រផ្នូលអាក្រក់គឺជាស្ហៀក!»។ សត្វទាំងអស់ត្រូវបានអល់ឡោះបង្កើតមកដោយមានគតិបណ្ឌិតពួកវាមិនមានអំណាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ឬគ្រោះថ្នាក់ឡើយ។ ប្រសិនបើមានគំនិតនេះកើតឡើងក្នុងចិត្តមូស្លីមត្រូវតែទាត់ចោលដោយជំនឿនិងបួងសួងថា៖ «ឱអល់ឡោះ! គ្មានប្រផ្នូលណាក្រៅពីការកំណត់របស់ទ្រង់ឡើយគ្មានសេចក្តីល្អណាក្រៅពីសេចក្តីល្អរបស់ទ្រង់ឡើយនិងគ្មានម្ចាស់ណាដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ពិតក្រៅពីទ្រង់ឡើយ»។ សំណួរ៖ តើមនុស្សលោកជាអ្នកដែលត្រូវគេបង្ខំតាមការកំណត់ (Musayyar) ឬជាអ្នកដែលមានជម្រើសសេរី (Mukhayyar)? ដ្បិតគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូអានមានចែងទាំងពីរយ៉ាង៖ ﴿ដូច្នេះអ្នកណាមានបំណងចូរគេមានជំនឿចុះហើយអ្នកណាមានបំណងចូរគេប្រឆាំងកាហ្វៀរចុះ﴾ [អាល់-Kahf: 29] និង ﴿ហើយអ្នករាល់គ្នាមិនអាចមានបំណងបានឡើយលើកលែងតែអល់ឡោះជាម្ចាស់នៃចក្រវាលទាំងមូលមានបំណងប៉ុណ្ណោះ﴾ [អាល់-Takwīr: 29]។ ចម្លើយ៖ មនុស្សលោកមានលក្ខណ៖ទាំងពីរជួបជុំគ្នា៖ គេជាអ្នកដែលស្ថិតនៅក្រោមការកំណត់ (Musayyar) ក្នុងទិដ្ឋភាពនៃព្រេងព្រឹត្តិនិងកាដោកាដារបស់អល់ឡោះដែលគេមិនអាចគេចផុតពីការកំណត់នៃជីវិតការស្លាប់និងព្រឹត្តិការណ៍ធម្មជាតិបានឡើយ។ ហើយគេជាអ្នកដែលមានជម្រើសសេរី (Mukhayyar) ក្នុងទិដ្ឋភាពនៃសកម្មភាពចលនានិងការប្រព្រឹត្តរបស់ខ្លួនដ្បិតគេធ្វើអំពើល្អឬអំពើអាក្រក់ដោយមានឆន្ទ៖ ចេតនានិងការជ្រើសរើសរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យគេត្រូវទទួលរង្វាន់បុណ្យឬរងទណ្ឌកម្ម។