ការប្រមូលផ្តុំហ្វាតវ៉ា និងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់ឥស្លាម

...អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានបញ្ជូនបណ្តារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)មកដើម្បីណែនាំនិងសង្គ្រោះពួកគេពីទារុណកម្មនេះ។ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់នឹងសួរដេញដោលពួកកាហ្វៀរជាការស្តីបន្ទោសថា៖ ﴿តើមិនធ្លាប់មានបណ្តារ៉សូលដែលជាមនុស្សដូចពួកអ្នកមកសូត្រអាយ៉ាត់របស់ម្ចាស់ពួកអ្នកប្រាប់ពួកអ្នកទេឬ?﴾។ ពេលនោះពួកគេនឹងទទួលស្គាល់កំហុសរបស់ខ្លួនថាពួកគេខ្លួនឯងជាអ្នកបំផ្លាញខ្លួនឯងដោយសារតែមិនបានស្តាប់តាមរ៉សូល។ ចំណែកពួកអ្នកមានជំនឿវិញនឹងត្រូវគេអមដំណើរទៅកាន់ឋានសួគ៌ដោយសេចក្តីថ្លៃថ្នូរពីព្រោះពួកគេបានគោរពប្រតិបត្តិតាមរ៉សូលនិងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)របស់អល់ឡោះ។ ម៉ាឡាអ៊ីកាត់នឹងស្វាគមន៍ពួកគេដោយក្តីរីករាយថា៖ ﴿សេចក្តីស្ងប់សុខចូរមានដល់ពួកអ្នកពួកអ្នកពិតជាល្អបរិសុទ្ធណាស់ចូរពួកអ្នកចូលទៅក្នុងឋានសួគ៌ដោយស្ថិតនៅជាអមត៖ចុះ﴾។ សំណួរ៖ ក្នុងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា ﴿ហើយបណ្តាអ្នកគ្មានជំនឿនឹងត្រូវគេកៀរទៅកាន់ភ្លើងនរកជាក្រុមៗ (ហ្ស៊ូម៉ារ៉ន)﴾ តើពាក្យ «ហ្ស៊ូម៉ារ៉ន» មានន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ហ្ស៊ូម៉ារ៉នមានន័យថាជាក្រុមៗ ឬជាពួកៗ។ សំណួរ៖ ចុះពាក្យ ﴿ហើយការសម្រេចនៃការដាក់ទណ្ឌកម្មបានក្លាយជាការពិតលើពួកកាហ្វៀរ﴾ មានន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ សំដៅលើការកំណត់ទុកជាមុន (ក្វាដានិងក្វាដា) របស់អល់ឡោះដោយសារតែការប្រកែកក្បត់និងការរឹងរូសរបស់ពួកគេផ្ទាល់។ សំណួរ៖ ចុះពាក្យ ﴿ហើយទ្រង់បានឱ្យពួកយើងទទួលមរតកដីធ្លីដោយពួកយើងអាចជ្រើសរើសទីកន្លែងក្នុងឋានសួគ៌តាមចិត្តចង់﴾? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះបានប្រទានឋានសួគ៌ជាមរតកដល់អ្នកមានជំនឿនិងឱ្យពួកគេទទួលយកភូមិគ្រឹះដែលពួកកាហ្វៀរគួរទទួលបានប្រសិនបើពួកគេមានជំនឿ។ សំណួរ៖ តើមានអាថ៌កំបាំងអ្វីខ្លះក្នុងការប្រើអក្សរ «វ៉ាវ» ក្នុងឃ្លា ﴿រហូតដល់នៅពេលពួកគេមកដល់ហើយទ្វាររបស់វាត្រូវបានបើក (វ៉ាហ្វូទីហាត់)﴾ ចំពោះអ្នកមានជំនឿខណ៖ដែលចំពោះពួកកាហ្វៀរគឺ ﴿ទ្វាររបស់វាត្រូវបានបើក (ហ្វូទីហាត់)﴾ ដោយគ្មានអក្សរវ៉ាវ? ចម្លើយ៖ អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនពន្យល់ថាអក្សរវ៉ាវនេះបញ្ជាក់ថាទ្វារឋានសួគ៌មានចំនួនប្រាំបី (Waw ath-Thamaniyah)។ ចំណែកអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) Ibn អាល់-Qayyim បានពន្យល់យ៉ាងស៊ីជម្រៅថាឋានសួគ៌គឺជាទីកន្លែងដ៏មានតម្លៃវិសេសវិសាលដូច្នេះទ្វាររបស់វាមិនត្រូវបានបើកភ្លាមៗនៅពេលមនុស្សទៅដល់ឡើយលុះត្រាតែមានការសុំបើកទ្វារជាមុនសិនដែលព្យាការី Muhammad ﷺ គឺជាមនុស្សដំបូងបង្អស់ដែលសុំបើកទ្វារឋានសួគ៌។ រីឯភ្លើងនរកវិញគឺទ្វារត្រូវបានបើកចំហរង់ចាំស្រេចហើយពួកកាហ្វៀរនឹងត្រូវរុញច្រានចូលដោយបង្ខំ។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាស្ហស្ហ៊ូរ៉ាសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿ហើយប្រសិនបើអល់ឡោះបានពង្រីកលាភសក្ការ៖ដល់បណ្តាខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ដោយឥតព្រំដែននោះពួកគេប្រាកដជាបង្កការជិះជាន់លើផែនដីជាក់ជាមិនខានប៉ុន្តែទ្រង់បញ្ចុះមកតាមកម្រិតដែលទ្រង់មានចេតនា﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាស្ហស្ហ៊ូរ៉ា: ២៧]? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បញ្ជាក់ថាប្រសិនបើទ្រង់ប្រទានទ្រព្យសម្បត្តិហួសហេតុដល់មនុស្សទាំងអស់មនុស្សនឹងក្លាយជាអ្នកក្អេងក្អាងនិងជិះជាន់អ្នកដទៃដ្បិតធម្មជាតិរបស់មនុស្សតែងតែក្អេងក្អាងនៅពេលខ្លួនមានទ្រព្យសម្បត្តិហូរហៀរ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាឡាក់: ៦-៧]។ ហេតុនេះអល់ឡោះបានបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិតាមគតិបណ្ឌិតរបស់ទ្រង់គឺអ្នកខ្លះស័ក្តិសមនឹងភាពមានបានដើម្បីថែរក្សាសាសនារបស់គេហើយអ្នកខ្លះស័ក្តិសមនឹងភាពសាមញ្ញ។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ុខរុហ្វសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿ហើយជនណាដែលធ្វើខ្វាក់ភ្នែកចេញពីការរំលឹកដល់ព្រះដ៏មហាសប្បុរសយើងនឹងចាត់ស្ហៃតន (អារក្ស)មួយឱ្យនៅជាប់ជាមួយគេដូច្នេះវានឹងក្លាយជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់គេ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ុខរុហ្វ: ៣៦]? ចម្លើយ៖ ពាក្យ «ធ្វើខ្វាក់ភ្នែក (យ៉ាស្ហ៊ូ)» មានន័យថាធ្វើមិនដឹងមិនឮធ្វើមិនឃើញនិងបែរខ្នងចេញពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានរបស់អល់ឡោះ ﷻ ដោយមិនព្រមពិចារណាមិនយកចិត្តទុកដាក់និងមិនសូត្រអានវា។ នេះជាការខ្វាក់ភ្នែកខាងផ្លូវចិត្តនិងបញ្ញា។ ឃ្លា ﴿យើងនឹងចាត់ស្ហៃតនមួយឱ្យនៅជាប់ជាមួយគេដូច្នេះវានឹងក្លាយជាមិត្តជិតស្និទ្ធរបស់គេ﴾ មានន័យថាជនណាដែលបែរខ្នងចេញពីសេចក្តីពិតនៃគម្ពីររបស់អល់ឡោះអល់ឡោះនឹងដាក់ទណ្ឌកម្មលើរូបគេដោយបណ្តោយឱ្យស្ហៃតនមកនៅក្បែរនិងបញ្ឆោតគេ។ ស្ហៃតនទាំងនោះនឹងរារាំងពួកគេមិនឱ្យដើរលើផ្លូវត្រឹមត្រូវតែបែរជាធ្វើឱ្យពួកគេគិតច្រឡំថាខ្លួនឯងកំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវត្រូវទៅវិញ។ លុះដល់ថ្ងៃបរលោកនៅចំពោះមុខអល់ឡោះ ﷻ ជននោះនឹងស្តាយក្រោយយ៉ាងខ្លាំងហើយនិយាយទៅកាន់ស្ហៃតនដែលនៅជាប់ជាមួយខ្លួនថា៖ ﴿ឱបំណងអើយប្រសិនបើមានចម្ងាយរវាងខ្ញុំនិងឯងឆ្ងាយដូចទិសខាងកើតនិងទិសខាងលិចគឺពិតជាប្រសើរណាស់ដ្បិតឯងជាមិត្តដ៏អាក្រក់បំផុត﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាហ្សហ្ស៊ុខរុហ្វ: ៣៨]។ យើងសូមការការពារពីអល់ឡោះឱ្យរួចផុតពីសភាពបែបនេះ។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាចម៍សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿ហើយជាការពិតណាស់លោកបានឃើញគាត់ម្តងទៀតក្នុងការចុះមកលើកក្រោយនៅក្បែរដើមស្ពឺព្រំដែន (ស៊ីដរ៉ាតុលមុនតាហា) ដែលនៅជិតនោះមានឋានសួគ៌ម៉ាអ៊វ៉ា... កែវភ្នែករបស់លោកមិនបានងាករេនិងមិនបានរំលងហួសឡើយជាការពិតណាស់លោកបានឃើញបណ្តាភស្តុតាងដ៏អស្ចារ្យបំផុតរបស់ម្ចាស់របស់លោក﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាចម៍: ១៣-១៨]? ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់ទាំងនេះបញ្ជាក់ថាព្យាការី Muhammad ﷺ បានឃើញម៉ាឡាអ៊ីកាត់ជីព្រីល (ជីព្រីល ﵊) ក្នុងរូបរាងពិតដើមរបស់គាត់ចំនួនពីរដង៖ លើកទីមួយនៅជើងមេឃខ្ពស់ក្រោមមេឃលោកិយនិងលើកទីពីរនៅខាងលើមេឃជាន់ទីប្រាំពីនៅដើមស៊ីដរ៉ាតុលមុនតាហាក្នុងយប់អ៊ីស្ររ៉កនិងមីអ៊រ៉ាច (Isra and Mi'raj)។ ស៊ីដរ៉ាតុលមុនតាហាគឺជាដើមឈើដ៏ធំមហិមានៅលើមេឃជាន់ទីប្រាំពីដែលជាកន្លែងឈប់ឈប់នៃរាល់កិច្ចការដែលឡើងពីផែនដីនិងចុះពីអល់ឡោះ។ នៅក្បែរដើមឈើនោះមានឋានសួគ៌ម៉ាអ៊វ៉ាដែលជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាឋានសួគ៌ស្ថិតនៅទីខ្ពស់បំផុតខាងលើមេឃជាន់ទីប្រាំពី។ ការដែលកែវភ្នែករបស់ព្យាការី ﷺ មិនងាករេបង្ហាញពីសុជីវធម៌និងការគោរពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់លោក។ *** សំណួរ៖ តើត្រូវសម្រុះសម្រួលគ្នាយ៉ាងណារវាងអាយ៉ាត់ ﴿ហើយថាមនុស្សម្នាក់មិនទទួលបានអ្វីឡើយក្រៅពីអ្វីដែលខ្លួនបានប្រឹងប្រែង﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាន់ណាចម៍: ៣៩] និងអាយ៉ាត់ ﴿ហើយបណ្តាអ្នកដែលមានជំនឿហើយកូនចៅរបស់ពួកគេបានអនុវត្តតាមពួកគេដោយជំនឿយើងនឹងឱ្យកូនចៅរបស់ពួកគេទៅជួបជុំជាមួយពួកគេ...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់ទួរ: ២១]? ចម្លើយ៖ អ្នកប្រាជ្ញបានពន្យល់ថា៖ អាយ៉ាត់ទីមួយសំដៅលើ «ភាពជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិ» គឺមនុស្សម្នាក់ជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិតែលើអំពើដែលខ្លួនបានធ្វើផ្ទាល់ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែអាយ៉ាត់ទីពីរនិងបណ្តាហាឌីޘជាច្រើនបញ្ជាក់ពី «ការទទួលបានផលប្រយោជន៍» គឺមនុស្សម្នាក់អាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការបរិច្ចាគទានដូអានិងការសុំអភ័យទោសពីអ្នកដទៃ (ដូចជាកូនចៅដ៏សុចរិត) បើទោះបីជាអំពើនោះមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់របស់គេក៏ដោយ។ ដូច្នេះអាយ៉ាត់ទាំងពីរមិនមានការទាស់គ្នាឡើយ។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អ័ររ៉ោះម៉ានសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿ទ្រង់បានលែងសមុទ្រទាំងពីរឱ្យជួបគ្នាដោយនៅចន្លោះសមុទ្រទាំងពីរមានរបាំងខណ្ឌមួយដែលវាមិនរំលោភបំពានគ្នាឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អ័ររ៉ោះម៉ាន: ១៩-២០]? ចម្លើយ៖ សមុទ្រទាំងពីរគឺសំដៅលើសមុទ្រទឹកសាប (ទន្លេធំៗ) និងសមុទ្រទឹកប្រៃដែលហូរជួបគ្នាប៉ុន្តែមានរបាំងខណ្ឌធម្មជាតិដែលអល់ឡោះបង្កើតឡើងធ្វើឱ្យទឹកទាំងពីរមិនបាត់បង់លក្ខណ៖ដើមរបស់ខ្លួនឡើយ។

របាំងខណ្ឌ (បារហ្សាក់ខ៍) គឺជារបាំងដែលខណ្ឌរវាងទឹកទាំងពីរឬជាដីដែលខណ្ឌរវាងសមុទ្រទាំងពីរ។ នេះជាភស្តុតាងនៃព្រះចេស្ដារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ដែលធ្វើឱ្យសមុទ្រជួបគ្នាដោយមិនធ្វើឱ្យទឹកប្រៃប្រែជាសាបឬទឹកសាបប្រែជាប្រៃឡើយដោយទឹកនីមួយៗរក្សានូវលក្ខណ៖ពិសេសរបស់ខ្លួន។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាត់តាឡាកសំណួរ៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតមានបន្ទូលក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាត់តាឡាកថា៖ ﴿ឱព្យាការីនៅពេលដែលពួកអ្នកលែងលះស្ត្រីចូរពួកអ្នកលែងលះនាងស្របតាមពេលវេលាកំណត់នៃ ‘Iddah របស់នាងហើយចូរពួកអ្នករាប់គណនា ‘Iddah ឱ្យបានច្បាស់លាស់និងចូរកោតខ្លាចអល់ឡោះជាម្ចាស់របស់ពួកអ្នក។ ចូរពួកអ្នកកុំបណ្តេញនាងចេញពីផ្ទះរបស់នាងឡើយហើយនាងក៏មិនត្រូវចេញក្រៅដែរលើកលែងតែនាងបានប្រព្រឹត្តអំពើអាសអាភាសយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាឡាក: ១] តើអាយ៉ាត់នេះមានអត្ថន័យដូចម្តេច? ហើយតើឃ្លា ﴿ចេញពីផ្ទះរបស់នាង﴾ មានន័យថាជាផ្ទះកម្មសិទ្ធិរបស់នាងឬយ៉ាងណា?

ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់នេះជាការបង្គាប់របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ តាមរយ៖ព្យាការី ﷺ ទៅកាន់សហគមន៍មូស្លីមទាំងមូលអំពីច្បាប់នៃការលែងលះ។ ការលែងលះស្របតាមស៊ុណ្ណះហ៍ (តាឡាកស៊ុណ្ណះហ៍) គឺ៖ ស្វាមីត្រូវលែងលះភរិយាក្នុងអំឡុងពេលដែលនាងស្អាតពីឈាមរដូវហើយមិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយគ្នាក្នុងអំឡុងពេលស្អាតនោះឡើយឬលែងលះនៅពេលដែលដឹងច្បាស់ថានាងមានផ្ទៃពោះ។ ចំណែកការលែងលះក្នុងពេលនាងមានឈាមរដូវឬក្នុងពេលស្អាតដែលបានរួមដំណេកហើយគឺជាការលែងលះខុសឆ្គង (តាឡាកប៊ីឌអាហ៍) ដែលសាសនាហាមឃាត់យ៉ាងដាច់ខាត។ ឃ្លា ﴿ចូរពួកអ្នកកុំបណ្តេញនាងចេញពីផ្ទះរបស់នាងឡើយហើយនាងក៏មិនត្រូវចេញក្រៅដែរ﴾ សំដៅលើផ្ទះរបស់ស្វាមីដែលជាផ្ទះរស់នៅរួមគ្នា។ ស្ត្រីដែលត្រូវលែងលះត្រូវតែស្នាក់នៅក្នុងផ្ទះនោះរហូតដល់ផុតរយ៖ពេល ‘Iddah ដើម្បីបើកឱកាសឱ្យស្វាមីមានចិត្តអាណិតស្រឡាញ់និងអាចផ្សះផ្សាវិលត្រឡប់មករកគ្នាវិញបាន។ លើកលែងតែនាងបានប្រព្រឹត្តអំពើអាសអាភាស (ដូចជាហ្ស៊ីណា) ឬមានសម្តីអាក្រក់ជេរប្រមាថលើស្វាមីឬក្រុមគ្រួសារស្វាមីទើបអនុញ្ញាតឱ្យបណ្តេញចេញបាន។ *** សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿ហើយស្ត្រីដែលអស់រដូវក្នុងចំណោមស្ត្រីរបស់ពួកអ្នក... គឺរយ៖ពេល ‘Iddah របស់នាងមានចំនួនបីខែព្រមទាំងស្ត្រីដែលមិនទាន់មានរដូវផងដែរ។ រីឯស្ត្រីដែលមានផ្ទៃពោះរយ៖ពេលកំណត់របស់នាងគឺនៅពេលសម្រាលកូនរួច﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាត់តាឡាក: ៤]? ចម្លើយ៖ អាយ៉ាត់នេះបានកំណត់រយ៖ពេលរង់ចាំ (‘Iddah) សម្រាប់ស្ត្រីបីប្រភេទ៖ ១. ស្ត្រីអស់រដូវ (អាយុចាប់ពី ៥០ ឆ្នាំឡើង)៖ រយ៖ពេល ‘Iddah គឺ ៣ ខែ។ ២. ស្ត្រីក្មេងដែលមិនទាន់គ្រប់អាយុមានរដូវ៖ រយ៖ពេល ‘Iddah គឺ ៣ ខែដូចគ្នា។ ៣. ស្ត្រីដែលមានផ្ទៃពោះ៖ រយ៖ពេល ‘Iddah របស់នាងគឺបញ្ចប់នៅពេលសម្រាលកូនរួចទោះបីជាសម្រាលក្រោយការលែងលះត្រឹមតែមួយភ្លែតក៏ដោយ។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាបាសាសំណួរ៖ តើពាក្យ «អាបាសា (‘Abasa)» ដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាបាសាមានន័យដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ពាក្យ «អាបាសា» មានន័យថាជ្រួញចិញ្ចើមឬក្រញូវមុខនៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់មានអារម្មណ៍មិនពេញចិត្តឬរំខានចិត្តចំពោះរឿងអ្វីមួយ។ នៅក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានឃ្លា ﴿លោកបានជ្រួញចិញ្ចើមនិងបែរខ្នងចេញដោយសារតែមានបុរសពិការភ្នែកម្នាក់បានមកជួបលោក...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាបាសា: ១-២] គឺសំដៅលើហេតុការណ៍ដែលលោក ‘Abdullah ibn Umm Maktum ដែលជាជនពិការភ្នែកបានមកសុំរៀនសាសនាពីព្យាការី ﷺ ខណ៖ពេលដែលព្យាការី ﷺ កំពុងជាប់រវល់ជជែកនិងអំពាវនាវដល់ពួកមេដឹកនាំកុលសម្ព័ន្ធគួរ៉ែស្ហដោយសង្ឃឹមថាពួកនោះនឹងទទួលយកសាសនាឥស្លាម។ ការមកដល់របស់ Ibn Umm Maktum បានធ្វើឱ្យព្យាការី ﷺ មានអារម្មណ៍រំខានបន្តិចបន្តួចដ្បិតកំពុងជាប់ជជែកជាមួយពួកមេដឹកនាំដូច្នេះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ក៏បានបញ្ចុះអាយ៉ាត់ទាំងនេះមកដើម្បីដាស់តឿនទូន្មានដល់ព្យាការី ﷺ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ថាត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះអ្នកដែលស្វែងរកសច្ចធម៌ដោយស្មោះត្រង់ជាជាងអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្តិដែលក្អេងក្អាង។

ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាហ្សើរសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿តើឯងមិនបានឃើញទេឬថាម្ចាស់របស់ឯងបានចាត់វិធានការយ៉ាងណាចំពោះពួកអាដ (ជាតិពន្ធុអ៊ីរ៉មដែលមានសសរស្តម្ភខ្ពស់ត្រដែត) ដែលគ្មានការបង្កើតដូចពួកគេឡើយនៅក្នុងបណ្តាប្រទេសនានា?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្វាហ្សើរ: ៦-៨]? ហើយតើពាក្យ «អ៊ីរ៉ម» សំដៅលើអ្វី? ចម្លើយ៖ ពួកអាដ (Aad) គឺជាប្រជាជាតិដ៏ខ្លាំងពូកែនិងកាចសាហាវនៅសម័យបុរាណដែលអល់ឡោះបានប្រទានកម្លាំងកាយមាំមួននិងភាពរីកចម្រើននៃសំណង់អាគារខ្ពស់ៗ ប៉ុន្តែពួកគេបានក្អេងក្អាងនិងបដិសេធសាររបស់ព្យាការីហ៊ូដ (Hud ﵊)។ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) Ibn Kathir បានពន្យល់ថា «អ៊ីរ៉មដែលមានសសរស្តម្ភខ្ពស់ត្រដែត» គឺជាពួកអាដជំនាន់ទីមួយដែលសង់ផ្ទះតង់និងសំណង់ធំៗទ្រដោយសសរដ៏មហិមា។ ដោយសារតែការប្រកែកក្បត់របស់ពួកគេអល់ឡោះបានបំផ្លាញពួកគេដោយខ្យល់ព្យុះដ៏កាចសាហាវរយ៖ពេលប្រាំពីយប់និងប្រាំបីថ្ងៃរហូតដល់ពួកគេដួលដេកស្លាប់រណូករណែលដូចដើមត្នោតរលំ។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់អាឌីយ៉ាតសំណួរ៖ តើអ្វីជាការពន្យល់នៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿ស្បថនឹងសេះប្រយុទ្ធដែលរត់ដង្ហក់ស្បថនឹងសេះដែលទាត់ផ្ទាំងថ្មចេញជាផ្កាភ្លើង...﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អាឌីយ៉ាត: ១-២]? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ បានស្បថនឹងសត្វសេះដែលអ្នកជិះប្រើប្រាស់ក្នុងសមរភូមិជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ។ ពាក្យ «ដាប៊៍ហាន់» គឺសំឡេងដង្ហក់ខ្យល់របស់សេះពេលកំពុងរត់យ៉ាងលឿន។ «មូរីយ៉ាតក្វាឌហាន់» គឺក្រចកជើងសេះដែលប៉ះនឹងផ្ទាំងថ្មរហូតបែកជាផ្កាភ្លើងនៅពេលវាយប្រហារ។

ការលើកឡើងនូវលក្ខណ៖ទាំងអស់នេះរបស់សេះគឺជាភស្តុតាងបញ្ជាក់អំពីគុណសម្បត្តិដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនៃជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងការរៀបចំកម្លាំងសេះដើម្បីការពារសាសនាដូចដែលអល់ឡោះបានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរពួកអ្នករៀបចំកម្លាំងនិងសេះចម្បាំងតាមសមត្ថភាពដើម្បីបំភ័យសត្រូវរបស់អល់ឡោះនិងសត្រូវរបស់ពួកអ្នក﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អានហ្វាល់: ៦០]។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់ក្វារីអាហ៍សំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ថា៖ ﴿អាល់ក្វារីអាហ៍! តើអ្វីទៅជាអាល់ក្វារីអាហ៍? ហើយតើអ្វីដែលធ្វើឱ្យឯងដឹងថាអ្វីទៅជាអាល់ក្វារីអាហ៍?﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ក្វារីអាហ៍: ១-៣]? ចម្លើយ៖ អាល់ក្វារីអាហ៍គឺជាឈ្មោះមួយក្នុងចំណោមព្រះនាមជាច្រើននៃថ្ងៃក្យាម៉ាត់ (ថ្ងៃបរលោក) ពីព្រោះវាទម្លុះត្រចៀកនិងបេះដូងមនុស្សលោកដោយភាពរន្ធត់និងមហន្តរាយដ៏ធំធេង។ ការសូត្រពាក្យនេះដដែលៗ គឺដើម្បីបញ្ជាក់ពីភាពធំធេងនិងអស្ចារ្យនៃថ្ងៃនោះដើម្បីឱ្យមូស្លីមត្រៀមខ្លួនជួបប្រទះវា។ នៅថ្ងៃនោះមនុស្សលោកនឹងប្រៀបដូចជាសត្វកណ្តូបឬមេអំបៅដែលហើរខ្ចាត់ខ្ចាយហើយភ្នំទាំងឡាយដែលធ្លាប់តែរឹងមាំនឹងត្រូវរលាយក្លាយដូចជាកម្ទេចរោមចៀម។ បន្ទាប់មកមនុស្សនឹងត្រូវបែងចែកជាពីរក្រុម៖ ក្រុមមានភព្វសំណាងនិងក្រុមរងទុក្ខវេទនា។

រីឯពួកដែលមានភព្វសំណាងគឺបណ្តាអ្នកដែលជញ្ជីងអំពើល្អរបស់ពួកគេមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងអំពើអាក្រក់ដូច្នេះពួកគេនឹងទទួលបានការពេញចិត្តពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ និងសុភមង្គលក្នុងឋានសួគ៌ជាអមត៖។ ចំណែកពួកអភ័ព្វគឺបណ្តាអ្នកដែលជញ្ជីងអំពើល្អរបស់ពួកគេស្រាលពោលគឺអំពើបាបមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងអំពើល្អដូច្នេះទីបញ្ចប់របស់ពួកគេគឺភ្លើងនរកដ៏ក្តៅគគុកជាអមត៖។ *** ការអធិប្បាយស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ូនសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ ﷻ ក្នុងស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ូនថា៖ ﴿ដូច្នេះសេចក្តីវិនាសអន្តរាយ (វ៉ាយល៍) នឹងកើតមានចំពោះបណ្តាអ្នកសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) ដែលពួកគេធ្វេសប្រហែសចំពោះការសឡាតរបស់ពួកគេដែលពួកគេជាអ្នកចូលចិត្តសម្ញែង (រីយ៉ាក) និងរារាំងមិនផ្តល់ជំនួយទូទៅ (អាល់ម៉ាអ៊ូន)﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ូន: ៤-៧]? ចម្លើយ៖ ពាក្យ «វ៉ាយល៍ (Wayl)» គឺជាពាក្យព្រមានអំពីទណ្ឌកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរឬជាជ្រលងភ្នំមួយក្នុងនរកសម្រាប់អ្នកដែលធ្វេសប្រហែសក្នុងការសឡាត។ ការធ្វេសប្រហែសនៅទីនេះសំដៅលើការបង្អែបង្អង់ការសឡាតឱ្យហួសពេលវេលាកំណត់ដោយគ្មានហេតុផលចាំបាច់ដូចជាសឡាតហ្វាហ្សើរបន្ទាប់ពីថ្ងៃរះឬសឡាតហ្សុហុរក្នុងពេលអាសើរជាដើម។ ចំណែកឃ្លា ﴿ដែលពួកគេជាអ្នកចូលចិត្តសម្ញែង﴾ គឺ...

...គឺសំដៅលើអ្នកដែលសាងអំពើល្អនិងធ្វើការគោរពសក្ការ៖មិនមែនដើម្បីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ឡើយប៉ុន្តែដើម្បីចង់ឱ្យមនុស្សលោកសរសើរនិងលើកតម្កើងដូចជាការបរិច្ចាគទានឬការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ដើម្បីឱ្យគេសរសើរ។ នេះហៅថារីយ៉ាក (Riya') ដែលជាស្ហ៊ីរក់តូច (Ash-Shirk អាល់-Asghar) ហើយវានាំឱ្យរលាយបាត់បង់ផលបុណ្យទាំងអស់។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «រឿងដែលខ្ញុំព្រួយបារម្ភបំផុតលើពួកអ្នកគឺស្ហ៊ីរក់តូច។ គេបានសួរថា៖ តើអ្វីជាស្ហ៊ីរក់តូច? លោកឆ្លើយថា៖ គឺរីយ៉ាក (ការសម្ញែង)»។ រីឯឃ្លា ﴿និងរារាំងមិនផ្តល់ជំនួយទូទៅ (អាល់ម៉ាអ៊ូន)﴾៖ ម៉ាអ៊ូនសំដៅលើការឱ្យខ្ចីសម្ភារប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃដល់អ្នកជិតខាងឬអ្នកខ្វះខាតដូចជាឆ្នាំងពូថៅខ្សែពួរធុងទឹកនិងរបស់របរប្រើប្រាស់ដទៃទៀត។ ការឱ្យខ្ចីរបស់របរទាំងនេះនៅពេលអ្នកដទៃត្រូវការចាំបាច់ខណ៖ដែលខ្លួនមិនមានការខូចខាតអ្វីនោះគឺជាអំពើល្អនិងទទួលបានផលបុណ្យ។ ផ្ទុយទៅវិញការកំណាញ់រារាំងមិនឱ្យខ្ចីគឺជាអំពើអាក្រក់ដែលត្រូវបានព្រមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរក្នុងស៊ូរ៉ាត់នេះ។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហាឌីޘ

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហាឌីޘ អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ គ្រប់អំពើរបស់កូនចៅអាដាំគឺសម្រាប់គេលើកលែងតែការបួសសំណួរ៖ នៅក្នុងហាឌីޘក្វូដស៊ីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ «គ្រប់អំពើរបស់កូនចៅអាដាំគឺសម្រាប់គេលើកលែងតែការបួសប៉ុណ្ណោះដ្បិតវាគឺសម្រាប់យើងហើយយើងផ្ទាល់ជាអ្នកតបស្នងផលបុណ្យចំពោះវា»។ សូមលោកម្ចាស់មេត្តាពន្យល់អត្ថន័យនៃហាឌីޘនេះនិងមូលហេតុដែលការបួសត្រូវបានកំណត់ជាពិសេសបែបនេះ? ចម្លើយ៖ នេះជាហាឌីޘដ៏មហិមានិងពិតត្រឹមត្រូវ (ស្ហាហ៊ីហ៍) ពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ ដែលបានរៀបរាប់ពីអល់ឡោះ ﷻ។ ហាឌីޘនេះបញ្ជាក់ពីគុណសម្បត្តិដ៏វិសេសវិសាលនៃការបួសដែលអល់ឡោះបានកំណត់ចំពោះអង្គទ្រង់ផ្ទាល់។ បណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានពន្យល់ឃ្លា «ការបួសគឺសម្រាប់យើងហើយយើងផ្ទាល់ជាអ្នកតបស្នង» ជាច្រើនទស្សន៖៖ ទីមួយ៖ នៅថ្ងៃបរលោក (ថ្ងៃក្យាម៉ាត់) រាល់អំពើល្អរបស់មនុស្សនឹងត្រូវយកទៅទូទាត់សងជំងឺចិត្ត (គីសស) ដល់បណ្តាអ្នកដែលរងការជិះជាន់ពីគេ (ដូចជាការជេរវាយដំឬយកទ្រព្យអ្នកដទៃ) លើកលែងតែផលបុណ្យនៃការបួសតែមួយគត់ដែលអល់ឡោះរក្សាទុកសម្រាប់រូបគេផ្ទាល់ដោយមិនឱ្យអ្នកដទៃមករឹបអូសយកឡើយ។ ទីពីរ៖ ការបួសគឺជាការគោរពសក្ការ៖ក្នុងចិត្តដ៏អាថ៌កំបាំង (បាតិន) រវាងខ្ញុំបម្រើនិងអល់ឡោះដែលគ្មានអ្នកណាដឹងក្រៅពីអល់ឡោះឡើយខុសពីការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) ការបរិច្ចាគទានឬការធ្វើហាជ្ជីដែលមនុស្សទូទៅអាចមើលឃើញ។ ទីបី៖ ការបួសមិនដែលធ្លាប់ត្រូវបានពួកមុស្ហរីកយកទៅធ្វើការគោរពសក្ការ៖ដល់រូបបដិមារបស់ពួកគេឡើយខុសពីការអារកសត្វការបួងសួងឬការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) ដែលពួកនោះឧទ្ទិសដល់រូបបដិមា។ ដូច្នេះការបួសគឺបរិសុទ្ធសម្រាប់តែអល់ឡោះមួយគត់។ *** អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ ឱយុវជនទាំងឡាយសំណួរ៖ រ៉សូល ﷺ បានមានបន្ទូលជំរុញយុវជនឱ្យរៀបការដោយមានបន្ទូលថា៖ «ហើយអ្នកណាដែលគ្មានលទ្ធភាពត្រូវយកការបួសធ្វើជាខែលការពារ...» តើហាឌីޘនេះមានអត្ថន័យនិងគតិបណ្ឌិតដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ឱយុវជនទាំងឡាយជនណាដែលមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការរៀបការចូររៀបការចុះដ្បិតវាជួយទប់ភ្នែកកុំឱ្យមើលរបស់ហាមឃាត់និងជួយការពារកិត្តិយសព្រហ្មចារីបានល្អបំផុត។ រីឯអ្នកណាដែលគ្មានលទ្ធភាពចូរឱ្យគេប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការបួសពីព្រោះការបួសគឺជាខែលការពារសម្រាប់គេ»។...

...ការបួសគឺជាឱសថព្យាបាលដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយនិងបន្ទន់ចំណង់ផ្លូវភេទ។ នៅពេលយុវជនបួសគេមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនកំពុងស្ថិតនៅក្នុងការគោរពសក្ការ៖ ដូច្នេះគេនឹងទប់ភ្នែកនិងការពារខ្លួនមិនឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងអំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ឡើយ។ ហេតុនេះព្យាការី ﷺ បានណែនាំនូវការព្យាបាលពីរយ៉ាង៖ ទីមួយគឺការរៀបការ។ ប្រសិនបើគ្មានលទ្ធភាពត្រូវប្រើការព្យាបាលទីពីរគឺការបួស។ *** អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ ជនណាដែលបង្កើតស៊ុណ្ណះហ៍ល្អក្នុងសាសនាឥស្លាមសំណួរ៖ តើហាឌីޘ៖ «ជនណាដែលបង្កើតស៊ុណ្ណះហ៍ល្អមួយក្នុងសាសនាឥស្លាមគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យរបស់វានិងផលបុណ្យរបស់អ្នកដែលអនុវត្តតាមរហូតដល់ថ្ងៃក្យាម៉ាត់» ពិតត្រឹមត្រូវកម្រិតណា? ហើយតើមានន័យថាមនុស្សអាចបង្កើតច្បាប់វិន័យថ្មីក្រៅពីគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងស៊ុណ្ណះហ៍ដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ អត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ថា «ជនណាដែលបង្កើតស៊ុណ្ណះហ៍ល្អ» គឺសំដៅលើអ្នកដែលអនុវត្តឬរំឭកឡើងវិញនូវការគោរពប្រតិបត្តិស្របច្បាប់ដែលមានចែងក្នុងសាសនារួចមានមនុស្សដទៃអនុវត្តតាមគំរូដ៏ល្អនោះ។ វាមិនមែនមានន័យថាឱ្យមនុស្សបង្កើតការគោរពសក្ការ៖ថ្មី (ប៊ីឌអាហ៍) ដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)មិនបានបញ្ជាឡើយដ្បិតព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ជនណាដែលប្រព្រឹត្តអំពើមួយដែលគ្មានការបញ្ជាពីយើងនោះអំពើនោះត្រូវបានបដិសេធចោល»។

មូលហេតុនៃការមានបន្ទូលនូវហាឌីޘនេះ (សាបាប៊ុលវូរូដ) គឺនៅពេលដែលមានក្រុមមនុស្សក្រីក្រទ័លក្របានមកជួបព្យាការី ﷺ។ ព្យាការី ﷺ បានអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនបរិច្ចាគទាន។ ពេលនោះមានបុរសសាហាវ៉ាត់ម្នាក់បានលើកស្ពាយថង់ប្រាក់ដ៏ធ្ងន់យកមកបរិច្ចាគមុនគេធ្វើឱ្យអ្នកដទៃមានទឹកចិត្តនិងប្រញាប់ប្រញាល់យកទានមកបរិច្ចាគតាមរហូតដល់គរដូចភ្នំ។ ពេលនោះព្យាការី ﷺ រីករាយយ៉ាងខ្លាំងហើយបានមានបន្ទូលថា៖ «ជនណាដែលបង្កើតស៊ុណ្ណះហ៍ល្អក្នុងសាសនាឥស្លាមគេនឹងទទួលបានផលបុណ្យរបស់វានិងផលបុណ្យរបស់អ្នកអនុវត្តតាម...»។ ដូច្នេះបុរសនោះបានបើកផ្លូវនៃការធ្វើទានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ ផ្ទុយទៅវិញឃ្លាបន្តនៃហាឌីޘចែងថា៖ «ហើយជនណាដែលបង្កើតគំរូអាក្រក់ (ស៊ុណ្ណះហ៍សាយយីអាហ៍) ក្នុងសាសនាឥស្លាមគេនឹងត្រូវទទួលបាបកម្មរបស់វានិងបាបកម្មរបស់អ្នកដែលអនុវត្តតាម» ដូចជាការបង្រៀនឱ្យគេប្រព្រឹត្តអំពើបាបឬការបង្កើតប៊ីឌអាហ៍។ *** អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ អ្នកមានជំនឿដ៏ខ្លាំងពូកែសំណួរ៖ តើហាឌីޘ៖ «អ្នកមានជំនឿដ៏ខ្លាំងពូកែគឺប្រសើរជាងនិងជាទីស្រឡាញ់ជាងចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ជាងអ្នកមានជំនឿដ៏កម្សោយ» ពិតត្រឹមត្រូវដែរឬទេហើយតើសេចក្តីខ្លាំងពូកែនោះសំដៅលើអ្វី? ចម្លើយ៖ ហាឌីޘនេះពិតត្រឹមត្រូវ (ស្ហាហ៊ីហ៍) កត់ត្រាដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) មូស្លីម។ អត្ថន័យគឺ៖ អ្នកមានជំនឿដែលមានជំនឿ (អ៊ីម៉ាន) រឹងមាំរាងកាយមាំមួននិងអំពើល្អសកម្មគឺប្រសើរជាងអ្នកមានជំនឿដែលទន់ខ្សោយខាងជំនឿនិងកាយសម្បទាដ្បិតអ្នកខ្លាំងពូកែអាចផ្តល់ផលប្រយោជន៍ច្រើនដល់សហគមន៍ឥស្លាមក្នុងការធ្វើជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់អល់ឡោះការការពារសាសនានិងការជួយសង្គ្រោះអ្នកដទៃ។ ក៏ប៉ុន្តែ «នៅក្នុងអ្នកទាំងពីរគឺសុទ្ធតែមានសេចក្តីល្អ» ដូចដែលព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាក់។

សាសនាឥស្លាមគឺជាសាសនានៃកម្លាំងកិត្តិយសនិងភាពខ្ពង់ខ្ពស់ដែលតែងតែទាមទារឱ្យមូស្លីមមានកម្លាំងរឹងមាំ៖ កម្លាំងនៃជំនឿ العقيدة កម្លាំងនៃការអនុវត្តការងារនិងកម្លាំងនៃកាយសម្បទាដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿ហើយចូរពួកអ្នករៀបចំកម្លាំងនិងសេះចម្បាំងតាមសមត្ថភាពដើម្បីបំភ័យសត្រូវរបស់អល់ឡោះនិងសត្រូវរបស់ពួកអ្នក﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់អានហ្វាល់: ៦០]។ *** អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ ចូររៀនយកក្បួនច្បាប់ហាជ្ជីពីខ្ញុំសំណួរ៖ តើអ្វីជាអត្ថន័យនៃបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ចូរពួកអ្នករៀនយកក្បួនច្បាប់ហាជ្ជី (ម៉ាណាស៊ីក) ពីខ្ញុំ»? ចម្លើយ៖ បន្ទូលរបស់លោក ﷺ មានន័យថា៖ ជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកធ្វើហាជ្ជីនិងអ្នកធ្វើអ៊ុំរ៉ោះទាំងអស់ត្រូវតែរៀនសូត្រនិងអនុវត្តតាមសកម្មភាពព្រមទាំងពាក្យពេចន៍របស់ព្យាការី ﷺ ក្នុងពិធីហាជ្ជីដោយមិនត្រូវបង្កើតក្បួនច្បាប់ថ្មីដោយខ្លួនឯងឡើយ។ បញ្ជានេះអនុវត្តចំពោះបណ្តាសាហាវ៉ាត់ដែលនៅជាមួយលោកនិងចំពោះមូស្លីមទាំងអស់រហូតដល់ថ្ងៃក្យាម៉ាត់។ នេះជាភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាកិច្ចការនៃការធ្វើហាជ្ជីគឺជាកិច្ចការតាវគីហ្វីយ៉ះហ៍ (Tawqifiyyah) គឺផ្អែកលើវិវរណ៖ទាំងស្រុងដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យកែច្នៃតាមទំនើងចិត្តឡើយ។

...បណ្តាសាហាវ៉ាត់ ﵃ បានសង្កេតមើលព្យាការី ﷺ យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់និងអនុវត្តតាមលោក។ រីឯអ្នកជំនាន់ក្រោយត្រូវតែរៀនសូត្រពីបណ្តាហាឌីޘពិតត្រឹមត្រូវ (ស្ហាហ៊ីហ៍) ដែលរៀបរាប់អំពីពិធីហាជ្ជីរបស់លោក ﷺ ដែលក្នុងនោះមានហាឌីޘដ៏ល្បីល្បាញរបស់លោកចាបៀរ ﵁ ដែលបានពិពណ៌នាអំពីដំណើរហាជ្ជីលាគ្នា (Hajjat អាល់-Wada') តាំងពីដើមដល់ចប់។ *** អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ «បើដូច្នោះក្តីកង្វល់របស់អ្នកនឹងត្រូវបានលុបបំបាត់» សំណួរ៖ ខ្ញុំបានអានហាឌីޘមួយពីលោក Ubayy ibn Ka'b ﵁ ដែលបានសួររ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ ថា៖ «ឱរ៉សូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)! ខ្ញុំជាមនុស្សម្នាក់ដែលបួងសួងដូអាច្រើនតើខ្ញុំគប្បីបែងចែកការសូត្រសឡាវ៉ាត់លើលោកកម្រិតណា? លោកមានបន្ទូលថា៖ តាមចិត្តអ្នកចង់។ ខ្ញុំសួរថា៖ មួយភាគបួន? លោកឆ្លើយថា៖ តាមចិត្តអ្នកប៉ុន្តែបើអ្នកបង្កើននោះកាន់តែប្រសើរ។ ខ្ញុំសួរថា៖ មួយភាគបី? ពាក់កណ្តាល? ពីរភាគបី? រហូតដល់ខ្ញុំសួរថា៖ ចុះបើខ្ញុំប្តូរការបួងសួងទាំងអស់របស់ខ្ញុំទៅជាការសូត្រសឡាវ៉ាត់លើលោកវិញ? លោកមានបន្ទូលថា៖ បើដូច្នោះក្តីកង្វល់របស់អ្នកនឹងត្រូវបានលុបបំបាត់ហើយបាបកម្មរបស់អ្នកនឹងត្រូវបានអភ័យទោស»។ តើហាឌីޘនេះពិតត្រឹមត្រូវដែរឬទេនិងមានន័យដូចម្តេច?

ចម្លើយ៖ ហាឌីޘនេះត្រូវបានកត់ត្រាដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-Tirmidhi ហើយលោកបានចាត់ថ្នាក់ថាជាហាឌីޘ ហាសានស្ហាហ៊ីហ៍។ ពាក្យ «សឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)» នៅក្នុងសំណួររបស់លោក Ubayy គឺមានន័យថា «ដូអា (ការបួងសួង)»។ ព្យាការី ﷺ បានប្រាប់លោកថាប្រសិនបើលោកយកពេលវេលាដែលបួងសួងសុំឱ្យខ្លួនឯងមកជំនួសដោយការសូត្រសឡាវ៉ាត់លើព្យាការី ﷺ ទាំងអស់នោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងលុបបំបាត់រាល់ក្តីកង្វល់និងអភ័យទោសបាបកម្មទាំងអស់ឱ្យរូបលោកពីព្រោះជនណាដែលសូត្រសឡាវ៉ាត់លើព្យាការី ﷺ មួយដងអល់ឡោះនឹងប្រទានពរជ័យនិងមេត្តាដល់គេចំនួនដប់ដង។ នេះបញ្ជាក់ពីគុណសម្បត្តិដ៏មហិមានៃការសូត្រសឡាវ៉ាត់លើព្យាការី ﷺ ឱ្យបានច្រើន។ *** សំណួរ៖ ខ្ញុំបានអានក្នុងសៀវភៅមួយនូវហាឌីޘស្តីអំពីការសឡាតពីររ៉កាត់់នៅយប់ថ្ងៃសុក្រដោយសូត្រស៊ូរ៉ាត់អាល់-ហ្វាទីហះហ៍ ១ ដងនិងស៊ូរ៉ាត់អាល់ហ្សាល់ហ្សាឡះហ៍ ១៥ ដងរួចសូត្រយ៉ាហៃយូយ៉ាក្វៃយូម ១០០ ដងដើម្បីរួចផុតពីទារុណកម្មក្នុងផ្នូរតើហាឌីޘនេះពិតត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ហាឌីޘនេះគ្មានប្រភពដើមនិងគ្មានភាពពិតត្រឹមត្រូវឡើយ។ មូស្លីមមិនត្រូវយកហាឌីޘពីសៀវភៅផ្តេសផ្តាសដែលគ្មានប្រភពច្បាស់លាស់ឡើយប៉ុន្តែត្រូវផ្អែកលើសៀវភៅហាឌីޘគួរឱ្យទុកចិត្តដូចជា Sahih អាល់-អាល់-ប៊ូខារី, Sahih មូស្លីមនិងបណ្តាសៀវភៅ Sunan នានា។ អ្វីដែលត្រូវបានបញ្ញត្តិឱ្យធ្វើនៅយប់និងថ្ងៃសុក្រគឺការសូត្រសឡាវ៉ាត់លើព្យាការី ﷺ ឱ្យបានច្រើននិងការសូត្រស៊ូរ៉ាត់អាល់កាហ្វប៉ុន្តែការកំណត់ការសឡាតពិសេសបែបនេះគឺគ្មានភស្តុតាងពីព្យាការី ﷺ ឡើយ។

អត្ថន័យនៃហាឌីޘ៖ សាច់ណាដែលលូតលាស់ដោយសារទ្រព្យហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) នោះភ្លើងនរកស័ក្តិសមបំផុតចំពោះវាសំណួរ៖ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «រាល់សាច់ (រាងកាយ) ណាដែលលូតលាស់ចេញពីទ្រព្យហារ៉ាម (ស៊ូហ៍ត៍) នោះភ្លើងនរកស័ក្តិសមបំផុតចំពោះវា» តើហាឌីޘនេះមានការពន្យល់ដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ពាក្យ «ស៊ូហ៍ត៍ (Suht)» គឺសំដៅលើទ្រព្យសម្បត្តិនិងចំណីអាហារហារ៉ាម។ ហាឌីޘនេះបញ្ជាក់ថារាងកាយដែលចិញ្ចឹមបីបាច់និងលូតលាស់ដោយសាររបស់ហារ៉ាមនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងភ្លើងនរកនៅថ្ងៃបរលោកដ្បិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាឱ្យបរិភោគតែរបស់ហាឡាល់ដ៏បរិសុទ្ធ។ ចំណីអាហារហារ៉ាមនាំឱ្យចិត្តគំនិតនិងទង្វើរបស់មនុស្សប្រែជាអាក្រក់ហើយវារារាំងមិនឱ្យអល់ឡោះទទួលយកដូអា (ការបួងសួង) ឡើយដូចដែលហាឌីޘបានបញ្ជាក់អំពីអ្នកដំណើរដែលសុំដូអាប៉ុន្តែចំណីអាហារភេសជ្ជ៖ និងសម្លៀកបំពាក់សុទ្ធតែហារ៉ាមនោះតើអល់ឡោះអាចទទួលដូអាគេយ៉ាងដូចម្តេច? *** សំណួរ៖ ចុះចំពោះហាឌីޘ៖ «ពិតប្រាកដណាស់អល់ឡោះមានខ្ញុំបម្រើមួយចំនួនដែលទ្រង់បានកំណត់ជាពិសេសសម្រាប់ជួយដោះស្រាយទុក្ខធុរ៖របស់មនុស្សលោក...»? ចម្លើយ៖ អត្ថន័យគឺសំដៅលើមនុស្សដែលមានចិត្តសប្បុរសមានទ្រព្យឬមានឥទ្ធិពលក្នុងលោកិយនេះដែលជួយដោះស្រាយទុក្ខលំបាករបស់អ្នកដទៃក្នុងពេលពួកគេនៅរស់មិនមែនសំដៅលើមនុស្សដែលស្លាប់ទៅហើយក្នុងផ្នូរដូចការយល់ច្រឡំរបស់ពួកអបិយជំនឿឡើយ។

ការផ្សះផ្សារវាងអាយ៉ាត់គួរអាននិងហាឌីޘ សំណួរ៖ តើយើងផ្សះផ្សាគ្នាយ៉ាងដូចម្តេចរវាងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ថា៖ ﴿ឱបណ្តាអ្នកមានជំនឿទាំងឡាយចូរពួកអ្នកទទួលខុសត្រូវលើខ្លួនពួកអ្នកចុះអ្នកដែលវង្វេងនឹងមិនអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ពួកអ្នកបានឡើយប្រសិនបើពួកអ្នកទទួលបានការណែនាំត្រឹមត្រូវ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ម៉ាអ៊ីដះហ៍: ១០៥] និងបន្ទូលរបស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «ជនណាដែលឃើញអំពើអាក្រក់ចូរឱ្យគេផ្លាស់ប្តូរវាដោយដៃរបស់គេប្រសិនបើគ្មានលទ្ធភាពចូរផ្លាស់ប្តូរដោយអណ្តាត (ពាក្យសម្តី) ហើយប្រសិនបើគ្មានលទ្ធភាពចូរផ្លាស់ប្តូរដោយចិត្តហើយនោះគឺជាជំនឿដែលទន់ខ្សោយបំផុត»? ចម្លើយ៖ គ្មានការទាស់គ្នារវាងអាយ៉ាត់និងហាឌីޘឡើយ។ អាយ៉ាត់នេះបង្គាប់ឱ្យយើងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវផ្លូវត្រូវសម្រាប់ខ្លួនឯងកុំឱ្យរងឥទ្ធិពលពីអ្នកដទៃ។ ហើយផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃការទទួលបានការណែនាំត្រឹមត្រូវ (អ៊ីហ៍ធីដា) គឺការបញ្ជាឱ្យសាងអំពើល្អនិងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់ (អាមើរប៊ីលម៉ារូហ្វវ៉ាណាហ៊ីអាល់មុនក័រ) តាមលទ្ធភាព។ លោកអាប៊ូបាករ៍ as-Siddiq ﵁ បានបំភ្លឺយ៉ាងច្បាស់ថា៖ «ឱមនុស្សលោកទាំងឡាយ! ពួកអ្នកអានអាយ៉ាត់នេះហើយយល់ច្រឡំ។ ខ្ញុំពិតជាបានឮរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ មានបន្ទូលថា៖ ប្រសិនបើមនុស្សលោកឃើញជនជិះជាន់ហើយមិនព្រមចាប់ដៃឃាត់ឃាំងគេទេនោះអល់ឡោះរៀបនឹងបញ្ចុះទណ្ឌកម្មជាទូទៅមកលើពួកគេទាំងអស់គ្នាជាក់ជាមិនខាន»។ ដូច្នេះអ្នកដែលគិតថាអាយ៉ាត់នេះអនុញ្ញាតឱ្យបោះបង់ការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់គឺជាការយល់ខុសស្រឡះ។ *** សំណួរ៖ តើហាឌីޘ៖ «ជនណាដែលផ្លាស់ប្តូរសាសនារបស់គេចូរប្រហារជីវិតគេ» ត្រូវសម្រុះសម្រួលយ៉ាងណានឹងអាយ៉ាត់ ﴿គ្មានការបង្ខិតបង្ខំក្នុងសាសនាឡើយ﴾ [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២៥៦]?

ចម្លើយ៖ ហាឌីޘ «ជនណាដែលផ្លាស់ប្តូរសាសនារបស់គេចូរប្រហារជីវិតគេ» គឺជាហាឌីޘពិតត្រឹមត្រូវ (ស្ហាហ៊ីហ៍) កត់ត្រាដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-អាល់-ប៊ូខារី។ គ្មានការទាស់គ្នារវាងភស្តុតាងទាំងនេះឡើយអាល់ហាំឌូឡីលឡាហ៍៖ អាយ៉ាត់ ﴿គ្មានការបង្ខិតបង្ខំក្នុងសាសនាឡើយ﴾ គឺអនុវត្តនៅក្នុងដំណាក់កាលនៃការចូលកាន់សាសនាឥស្លាម។ ជំនឿគឺជាការជឿជាក់ដោយស្មោះចេញពីដួងចិត្តដែលមិនអាចបង្ខិតបង្ខំបានឡើយ។ យើងអំពាវនាវមនុស្សលោកដោយគតិបណ្ឌិតនិងពាក្យទូន្មានដ៏ល្អហើយសេចក្តីពិតបានលាតត្រដាងយ៉ាងច្បាស់ពីសេចក្តីវង្វេង។ ចំណែកហាឌីޘស្តីអំពីការប្រហារជីវិតជនក្បត់សាសនា (មុរតាដ) គឺអនុវត្តចំពោះជនដែលបានចូលកាន់សាសនាឥស្លាមដោយស្ម័គ្រចិត្តនិងបានស្គាល់សេចក្តីពិតរួចហើយប៉ុន្តែបែរជាក្បត់និងចាកចេញពីសាសនាវិញ។ ជនបែបនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាការក្បត់ជាតិនិងជាមេរោគដ៏គ្រោះថ្នាក់ដែលបំផ្លាញសន្តិសុខនិងជំនឿរបស់សង្គម។ ដូច្នេះគេត្រូវផ្តល់ឱកាសឱ្យសារភាពកំហុស (តាវពះហ៍) ប្រសិនបើគេមិនព្រមតាវពះហ៍ទេនោះទើបត្រូវអនុវត្តទោសប្រហារជីវិតតាមច្បាប់រដ្ឋឥស្លាម។ ដូច្នេះគ្មានការទាស់គ្នារវាងការមិនបង្ខំឱ្យចូលសាសនានិងទោសចំពោះការក្បត់សាសនាក្រោយពេលបានចូលនោះឡើយ។