ការប្រមូលផ្តុំហ្វាតវ៉ា និងសេចក្តីសម្រេចច្បាប់ឥស្លាម

ខាប់ផារ៉ោះធ្លាក់ទៅលើអ្នកស្បថសំណួរ៖ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់បានស្បថដាក់លើមនុស្សម្នាក់ទៀតថាកុំឱ្យធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយប៉ុន្តែមនុស្សទីពីរនោះបានធ្វើកិច្ចការនោះតើតើនរណាជាអ្នកត្រូវទទួលខុសត្រូវលើខាប់ផារ៉ោះ (Kaffārah) នៃការស្បថនោះ? ចម្លើយ៖ ខាប់ផារ៉ោះធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលបានស្បថ។ ប្រសិនបើគេស្បថលើអ្នកដទៃថាកុំឱ្យធ្វើឬឱ្យធ្វើរឿងអ្វីមួយរួចហើយអ្នកដែលត្រូវគេស្បថដាក់បានល្មើសនោះខាប់ផារ៉ោះត្រូវធ្លាក់ទៅលើអ្នកដែលបានស្បថ។ សំណួរ៖ ហើយតើអ្នកដែលត្រូវគេស្បថដាក់ប្រសិនបើគេបានធ្វើរឿងនោះដោយដឹងពីការស្បថតើគេមានបាបកម្មដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ព្យាការី ﷺ បានបញ្ជាឱ្យគោរពនិងបំពេញតាមពាក្យស្បថរបស់អ្នកស្បថ (Ibrār អាល់-Muqsim) ដូច្នេះអ្នកដែលត្រូវគេស្បថដាក់គប្បីគោរពតាមពាក្យស្បថរបស់អ្នកស្បថប្រសិនបើគេល្មើសនោះវាផ្ទុយពីអ្វីដែលប្រសើរបំផុត។ *** សំណួរ៖ ភរិយារបស់ខ្ញុំបាននិយាយមកកាន់ខ្ញុំថាប្រសិនបើខ្ញុំនាំបងប្អូនប្រុសរបស់ខ្ញុំចូលផ្ទះដោយនាងមិនដឹងនោះនាងនឹងក្លាយជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ត្រូវហាមឃាត់) លើខ្ញុំ។ ហើយរឿងបានកើតឡើងថាបងប្រុសនោះបានចូលផ្ទះដោយខ្ញុំមិនបានប្រាប់នាងតើក្នុងករណីនេះនាងពិតជាក្លាយជាហារ៉ាមលើខ្ញុំឬយ៉ាងណា? ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើបំណងរបស់នាងគឺការរារាំងមិនឱ្យបុគ្គលនោះចូលផ្ទះលុះត្រាតែនាងដឹងនិងអនុញ្ញាតហើយអ្នកបាននាំគេចូលផ្ទះដោយនាងមិនដឹងនោះនាងបានល្មើសនឹងពាក្យស្បថរបស់នាងហើយហើយរឿងនេះស្ថិតក្នុងគន្លងនៃពាក្យស្បថដូច្នេះជាកាតព្វកិច្ចលើនាងត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថ (Kaffārat Yamīn) គឺ៖ ការដោះលែងទាសករឬការផ្តល់អាហារដល់ជនទុរគតដប់នាក់ដោយម្នាក់ៗទទួលបានកន្លះស្វាអ៊ិ (Ṣā‘) ឬការផ្តល់សម្លៀកបំពាក់ដល់ជនទុរគតដប់នាក់ដោយម្នាក់ៗទទួលបានសម្លៀកបំពាក់មួយកំប្លេ។ ប្រសិនបើនាងរកមិនបាននូវជម្រើសទាំងបីនេះទេនាងត្រូវបួសបីថ្ងៃ។ សំណួរ៖ ហើយតើការវិនិច្ឆ័យបែបនេះអនុវត្តចំពោះគ្រប់ករណីដែលភរិយាហាមឃាត់ខ្លួនឯងលើស្វាមីរបស់នាងដោយចាត់ទុកថាត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ បាទ! នេះគឺជាទស្សន៖ដ៏ត្រឹមត្រូវក្នុងចំណោមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញគឺថានៅពេលដែលស្ត្រីធ្វើហ្ស៊ីហារ (ហាមឃាត់ខ្លួន) លើស្វាមីឬហាមឃាត់ស្វាមីលើខ្លួនឯងទស្សន៖ត្រឹមត្រូវគឺថានាងត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថ។ *** ខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថដែលត្រូវបានធ្វើដដែលៗ សំណួរ៖ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់បានស្បថថាមិនធ្វើរឿងមួយរួចហើយគេបានធ្វើវាបន្ទាប់មកគេបានស្បថជាលើកទីពីររួចបានធ្វើវាទៀតនិងប្រហែលជាលើកទីបីផងដែរតើអ្វីជាការវិនិច្ឆ័យតើគេត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះតែមួយឬត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះច្រើនដង? ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើគេបានស្បថដោយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ ច្រើនដងលើរឿងតែមួយមុនពេលដែលគេធ្វើខាប់ផារ៉ោះនោះជាកាតព្វកិច្ចលើគេត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះតែមួយគត់សម្រាប់ពាក្យស្បថទាំងអស់នោះ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេស្បថរួចបានធ្វើខាប់ផារ៉ោះរួចហើយបន្ទាប់មកគេបានស្បថម្តងទៀតលើរឿងដដែលនោះនោះជាកាតព្វកិច្ចលើគេត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះលើកទីពីរ... *** អាល់យ៉ាមីនអាល់ហ្កាមូស (អាល់-Yamīn អាល់-Ghamūs) សំណួរ៖ តើអ្វីជាអាល់យ៉ាមីនអាល់ហ្កាមូស? ចម្លើយ៖ អាល់យ៉ាមីនអាល់ហ្កាមូសគឺជាពាក្យស្បថដែលមនុស្សម្នាក់ស្បថលើរឿងអតីតកាលដោយភូតកុហកនិងចេតនាបោកប្រាស់ដូចជាការប្រាប់ដំណឹងថារឿងនេះបានកើតឡើងឬរឿងនោះបានក្លាយជាបែបនេះខណ៖ដែលខ្លួនកុហក...

...ដោយភូតកុហកនិងចេតនាបោកប្រាស់នេះហើយជាអាល់យ៉ាមីនអាល់ហ្កាមូស (អាល់-Yamīn អាល់-Ghamūs)។ មូលហេតុដែលហៅឈ្មោះដូច្នេះគឺពីព្រោះវាពន្លិចម្ចាស់របស់វាទៅក្នុងបាបកម្មរួចហើយពន្លិចទៅក្នុងភ្លើងនរកហើយវាស្ថិតក្នុងចំណោមបាបកម្មធំៗបំផុត (Kabā’ir)។ ដូចគ្នានេះដែរគឺការស្បថភូតកុហកដើម្បីលក់ដូរទំនិញរបស់ខ្លួនដូចជាការស្បថថាគេធ្លាប់ឱ្យតម្លៃប៉ុណ្ណេះប៉ុណ្ណោះឬស្បថថាទំនិញនេះជាប្រភេទលេខមួយជាដើមដូច្នេះប្រសិនបើគេយកពាក្យស្បថមកធ្វើជាមធ្យោបាយផ្សព្វផ្សាយទំនិញដោយភូតកុហកនោះវាស្ថិតក្នុងចំណោមអាល់យ៉ាមីនអាល់ហ្កាមូសដែលមូស្លីមត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ននិងជៀសវាងជាដាច់ខាត។ មានការព្រមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរចំពោះអ្នកដែលយកអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ធ្វើជាទំនិញលក់ដូរដោយមិនលក់លើកលែងតែស្បថនិងមិនទិញលើកលែងតែស្បថហើយព្យាការីបានបញ្ជាក់ថាវាធ្វើឱ្យរលាយបាត់នូវពរជ័យ (បារ៉កាត់)។ សរុបមកមូស្លីមត្រូវតែជៀសឆ្ងាយពីរឿងនេះដ្បិតភាពស្មោះត្រង់នាំមកនូវពរជ័យហើយការបោកបញ្ឆោតនាំមកនូវការវិនាសនៃពរជ័យនិងបាបកម្ម។ *** ការយកកម្រៃលើការធ្វើសក្ខីកម្មសំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់ចំពោះអ្នកដែលបានផ្តល់ប្រាក់កម្រៃដល់មនុស្សម្នាក់ដែលបានធ្វើសាក្សីបញ្ជាក់ពីសេចក្តីពិតឱ្យខ្លួនឬបានជួយខ្លួនក្នុងរឿងក្តីដ៏ត្រឹមត្រូវមួយដោយគេបានឱ្យប្រាក់មួយចំនួនខណ៖ដែលសាក្សីឬអ្នកជួយនោះមិនបានទាមទារលក្ខខណ្ឌអ្វីឡើយ? ចម្លើយ៖ ការធ្វើសក្ខីកម្មមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកកម្រៃតបស្នងឡើយពីព្រោះការធ្វើសក្ខីកម្មគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវបំពេញដោយស្មោះត្រង់ដើម្បីអល់ឡោះ ﷻ សម្រាប់អ្នកដែលមានសក្ខីកម្មនោះដើម្បីបំភ្លឺសេចក្តីពិតនិងលុបបំបាត់អំពើអយុត្តិធម៌។ អល់ឡោះជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ជាសាក្សីដើម្បីអល់ឡោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ១៣៥] និងបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «ហើយចូរពួកអ្នកបង្កើតសក្ខីកម្មដើម្បីអល់ឡោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ត្វឡាក: ២] មិនមែនដើម្បីផលប្រយោជន៍លោកិយឡើយហើយទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយចូរពួកអ្នកកុំលាក់បាំងសក្ខីកម្មហើយអ្នកណាដែលលាក់បាំងវាពិតប្រាកដណាស់ចិត្តរបស់គេប្រកបដោយបាបកម្មហើយអល់ឡោះដឹងច្បាស់នូវអ្វីដែលពួកអ្នកប្រព្រឹត្ត» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២៨៣]។

អ្នកណាដែលមានសក្ខីកម្មដ៏ត្រឹមត្រូវជាកាតព្វកិច្ចលើគេត្រូវតែបំពេញវាដោយឥតគិតថ្លៃនិងដោយមិនយកប្រាក់កម្រៃតបស្នងឡើយពីព្រោះនេះគឺជាការគោរពសក្ការ៖ (អ៊ីបាដាស់) ដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់បានបញ្ជាក្នុងបន្ទូលរបស់ទ្រង់ថា៖ «ហើយចូរពួកអ្នកបង្កើតសក្ខីកម្មដើម្បីអល់ឡោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ត្វឡាក: ២] និង «ចូរពួកអ្នកក្លាយជាអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវយុត្តិធម៌ជាសាក្សីដើម្បីអល់ឡោះ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ១៣៥]។ ចំណែកអ្នកដែលបានជួយអ្នកក្នុងទំនាស់ឬក្នុងរឿងក្តីប្រសិនបើការជួយនោះមានន័យថាគេបានតស៊ូក្តីជំនួសអ្នកនិងទទួលបន្ទុកតំណាងឱ្យអ្នកក្នុងនាមជាតំណាង (Wakīl) នោះគ្មានការហាមឃាត់ឡើយក្នុងការផ្តល់ប្រាក់កម្រៃខ្លះដល់គេជាថ្នូរនឹងការនឿយហត់របស់គេរួមទាំងអ្វីដែលមេធាវីទទួលបានដែលតំណាងឱ្យកូនក្តីតស៊ូក្តីជំនួសពួកគេពីព្រោះពួកគេជាតំណាងស្របច្បាប់។ រីឯសក្ខីកម្មគឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកប្រាក់កាសជាដាច់ខាតក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖ទាំងអស់។ ដូចគ្នានេះដែរចៅក្រមកាត់ក្តីមិនអនុញ្ញាតឱ្យយកអ្វីមួយជាថ្នូរនឹងការកាត់ក្តីរបស់ខ្លួនឡើយហើយប្រសិនបើគេយកនោះគឺជាសំណូក (រីស្ហវ៉ាស់) ដែលអល់ឡោះ ﷻ និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ ﷺ បានហាមឃាត់ហើយបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញបានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទលើការហាមឃាត់វា។ ប៉ុន្តែដូចដែលយើងបានបញ្ជាក់តំណាងក្តីអាចយកកម្រៃតបស្នងនឹងការនឿយហត់បានប្រសិនបើមានការព្រមព្រៀងគ្នាឬកូនក្តីចង់ឧបត្ថម្ភ។ ហើយអល់ឡោះជាអ្នកដឹងបំផុត។ *** ខាប់ផារ៉ោះនៃការសម្លាប់មនុស្សដោយអចេតនាសំណួរ៖ អល់ឡោះបានកំណត់វាសនាឱ្យខ្ញុំជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ដោយរថយន្តខ្ញុំបានបុកមនុស្សម្នាក់ដែលកំពុងដើរថ្មើរជើង។ គេត្រូវបានបញ្ជូនទៅមន្ទីរពេទ្យដោយសាររបួសនោះហើយបានសម្រាកព្យាបាលរយ៖ពេលដប់ប្រាំថ្ងៃទើបទទួលមរណភាព។ ក្រុមគ្រួសាររបស់គេបានលើកលែងនូវសំណងជីវិត (ឌីយ៉ាស់) របស់គេហើយកូនៗមិនទាន់គ្រប់អាយុរបស់គេបានទទួលប្រាក់ចំនួនសាមសិបពាន់រីយ៉ាល់ដោយសារកំហុសកើតឡើងរួមគ្នាដូច្នេះលើជនរងគ្រោះ...

...លើជនរងគ្រោះមានកំហុសចំនួនសែសិបភាគរយ។ សំណួររបស់ខ្ញុំគឺអំពីការបួសតើជាកាតព្វកិច្ចដាច់ខាតលើខ្ញុំដែរឬទេដោយសារខ្ញុំជាសិស្សវិទ្យាល័យប្រហែលជាខ្ញុំមិនអាចបួសផងនិងរៀនផងបានឡើយតើគ្រប់គ្រាន់ទេប្រសិនបើខ្ញុំធ្វើទានឬផ្តល់អាហារហើយតើមានច្រកចេញណាក្រៅពីការបួសដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ មានបន្ទូលថា៖ «ហើយអ្នកណាដែលបានសម្លាប់អ្នកមានជំនឿម្នាក់ដោយអចេតនានោះត្រូវដោះលែងទាសករជាអ្នកមានជំនឿម្នាក់និងបង់សំណងជីវិត (ឌីយ៉ាស់) ប្រគល់ជូនក្រុមគ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ... រីឯអ្នកណាដែលរកមិនបាននោះត្រូវបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នា» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ៩២]។ គ្មានការសង្ស័យឡើយការបួសគឺជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកពីព្រោះអ្នកបានចូលរួមក្នុងការសម្លាប់ជីវិតមនុស្សម្នាក់ដោយអចេតនាហើយខាប់ផារ៉ោះគឺជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកសម្លាប់ដោយអចេតនាទោះបីជាគេធ្វើតែម្នាក់ឯងឬចូលរួមក៏ដោយ។ ទោះបីជាអ្នកចូលរួមចំណែកត្រឹមតែមួយភាគរយក៏ដោយក៏ត្រូវមានខាប់ផារ៉ោះដែរដោយសារភាពទូទៅនៃអាយ៉ាត់ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមនេះ។ ដូច្នេះការបួសពីរខែជាប់ជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកពីព្រោះការដោះលែងទាសករនៅពេលបច្ចុប្បន្នគឺមិនមានឡើយដូច្នេះត្រូវប្តូរទៅរកជម្រើសជំនួសគឺការបួសហើយគ្មានជម្រើសទីបីក្រៅពីការបួសនោះឡើយ។ ហើយអ្នកត្រូវបំពេញវានៅពេលណាដែលអ្នកអាចធ្វើបានប្រសិនបើពេលនេះអ្នកមិនទាន់អាចធ្វើបានវានៅតែជាប់ជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកដដែលហើយការសិក្សាមិនមែនជាឧបសគ្គរារាំងការបួសឡើយពីព្រោះមនុស្សទូទៅអាចបួសផងនិងរៀនផងបានជាពិសេសនៅរដូវរងាដែលមានថ្ងៃខ្លីនិងត្រជាក់។ សំណួរ៖ តើគ្មានជម្រើសជំនួសទេឬពោលគឺការផ្តល់អាហារគ្មានក្នុងខាប់ផារ៉ោះនៃការសម្លាប់មនុស្សទេឬ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះជាម្ចាស់មិនបានលើកឡើងក្រៅពីជម្រើសពីរនេះឡើយគឺការដោះលែងទាសករឬការបួស។ *** សំណួរ៖ ខ្ញុំបានជួបគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុនបណ្តាលឱ្យមនុស្សម្នាក់ស្លាប់។ ខ្ញុំបានបង់សំណងជីវិតមួយចំណែកហើយអ្នកស្នងមរតកបានលើកលែងនូវចំណែកដែលនៅសល់។ ប៉ុន្តែគេប្រាប់ខ្ញុំថាខ្ញុំត្រូវមានកាតព្វកិច្ចបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នាឬផ្តល់អាហារដល់ជនទុរគតហុកសិបនាក់ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចបួសបានដោយសារការងាររដ្ឋាភិបាលតើខ្ញុំអាចប្តូរទៅផ្តល់អាហារបានទេ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ ﷻ មានបន្ទូលថា៖ «ហើយអ្នកណាដែលរកមិនបាននោះត្រូវបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នាជាការតައវ៉ាត់សារភាពកំហុសចំពោះអល់ឡោះហើយអល់ឡោះជាអ្នកដឹងច្បាស់ជាអ្នកមានគតិបណ្ឌិតបំផុត» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ៩២]។ នៅក្នុងខាប់ផារ៉ោះនៃការសម្លាប់មនុស្សគឺគ្មានការផ្តល់អាហារឡើយការផ្តល់អាហារគឺមានចំពោះតែករណីហ្ស៊ីហារនិងការរួមដំណេកនៅពេលថ្ងៃនៃខែរ៉ាម៉ាដានប៉ុណ្ណោះ។ រីឯការសម្លាប់មនុស្សគឺមានតែជម្រើសពីរតាមលំដាប់លំដោយប៉ុណ្ណោះ៖ ទីមួយគឺការដោះលែងទាសករនិងទីពីរគឺការបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នា។ ដូច្នេះការផ្តល់អាហារគឺមិនត្រឹមត្រូវនិងមិនគ្រប់គ្រាន់ឡើយក្នុងខាប់ផារ៉ោះនៃការសម្លាប់មនុស្ស។

ការបួសសងខាប់ផារ៉ោះសំណួរ៖ ខ្ញុំមានកាតព្វកិច្ចបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នាជាការបួសខាប់ផារ៉ោះ។ ប្រសិនបើខ្ញុំបួសក្នុងខែមួយហើយខែនោះខ្វះមួយថ្ងៃតាមការគណនា (២៩ ថ្ងៃ) តើខ្ញុំត្រូវបួសបង្គ្រប់ហុកសិបថ្ងៃឬយ៉ាងណាឬក៏ខ្ញុំបួសពីរខែទៅតាមខែជាក់ស្តែង? ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើអ្នកចាប់ផ្តើមបួសតាំងពីថ្ងៃចេញខែថ្មី (ហ៊ីឡាល់) នោះអ្នកត្រូវបួសពីរខែទៅតាមខែចន្ទគតិទោះបីជាខែនោះពេញ (៣០ ថ្ងៃ) ឬខ្វះ (២៩ ថ្ងៃ) ក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកចាប់ផ្តើមបួសនៅពាក់កណ្តាលខែនោះជាកាតព្វកិច្ចលើអ្នកត្រូវបួសចំនួនហុកសិបថ្ងៃពីព្រោះអ្នកបួសពីរខែដោយផ្អែកលើការរាប់ចំនួនថ្ងៃគឺហុកសិបថ្ងៃ។ ដូច្នេះមានភាពខុសគ្នារវាងការបួសតាមខែចន្ទគតិនិងការបួសតាមការរាប់ចំនួនថ្ងៃ។ ប្រសិនបើចាប់ផ្តើមតាមខែថ្មីអ្នកបួសចន្លោះខែថ្មីទាំងពីរទោះបីជាពេញឬខ្វះក្តី។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលខែអ្នកត្រូវរាប់សាមសិបថ្ងៃនិងសាមសិបថ្ងៃពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នាសរុបទាំងអស់ហុកសិបថ្ងៃ។ *** ការពន្យារពេលខាប់ផារ៉ោះសំណួរ៖ ឪពុករបស់ខ្ញុំមានកាតព្វកិច្ចបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នាជាខាប់ផារ៉ោះតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយប៉ុន្តែគាត់មិនបានបួសទេហើយគាត់បានពន្យារពេលវារហូតមកដល់ពេលនេះ។ ឥឡូវនេះគាត់អសមត្ថភាពមិនអាចបួសបានដោយសារជរាពាធតើត្រូវដោះស្រាយយ៉ាងណាក្នុងករណីនេះ? តើមានអ្វីដែលត្រូវធ្វើជំនួសគាត់ទេ? តើពួកយើងអាចបួសជំនួសគាត់បានទេ? ហើយតើគាត់មានបាបទេចំពោះការពន្យារពេលទាំងដែលមានលទ្ធភាពពីមុន? ចម្លើយ៖ នេះជាសំណួរទូទៅដែលមិនបានបញ្ជាក់ពីប្រភេទនៃខាប់ផារ៉ោះ...

...មិនបានបញ្ជាក់ថាតើជាខាប់ផារ៉ោះនៃការសម្លាប់មនុស្សខាប់ផារ៉ោះហ្ស៊ីហារឬការរួមដំណេកនៅពេលថ្ងៃនៃខែរ៉ាម៉ាដានឡើយ។ ប្រសិនបើជាខាប់ផារ៉ោះនៃការសម្លាប់មនុស្សនោះការផ្តល់អាហារគឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយហើយត្រូវតែបួសដរាបណាអាចធ្វើទៅបាន។ ប្រសិនបើមិនអាចធ្វើបាននោះគឺគ្មានអ្វីក្រៅពីអ្វីដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ជាក់ក្នុងអាយ៉ាត់៖ «ហើយអ្នកណាដែលរកមិនបាននោះត្រូវបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នា» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់នីសា: ៩២] ដែលមានតែពីរជម្រើសប៉ុណ្ណោះគឺការដោះលែងទាសករនិងការបួសពីរខែបន្តបន្ទាប់គ្នា។ ចំណែកឯប្រសិនបើជាខាប់ផារ៉ោះក្រៅពីការសម្លាប់មនុស្សដូចជាខាប់ផារ៉ោះហ្ស៊ីហារឬការរួមដំណេកក្នុងខែរ៉ាម៉ាដាននោះមានជម្រើសទីបីគឺការផ្តល់អាហារស្របតាមបន្ទូលរបស់ទ្រង់៖ «...រីឯអ្នកណាដែលមិនមានលទ្ធភាពនោះត្រូវផ្តល់អាហារដល់ជនទុរគតហុកសិបនាក់» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់មុចាដាឡះ: ៣-៤]។ ចំពោះខាប់ផារ៉ោះដែលជាប់លើឪពុករបស់អ្នកយើងមិនដឹងថាជាប្រភេទណាមួយនោះឡើយប៉ុន្តែយើងបានឆ្លើយតបទាំងពីរលទ្ធភាព។ មូស្លីមត្រូវតែប្រញាប់ប្រញាល់បំពេញកាតព្វកិច្ចនិងមិនត្រូវពន្យារពេលឡើយ។ សំណួរ៖ ចំពោះការបួសជំនួសគាត់តើត្រឹមត្រូវក្នុងករណីណាមួយដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ការបួសជំនួសគាត់គឺមិនត្រឹមត្រូវឡើយពីព្រោះវាជាកិច្ចការរាងកាយសុទ្ធសាធដែលមិនអាចជំនួសគ្នាបានឡើយ។ អ្វីដែលជាកាតព្វកិច្ចដើមក្នុងស្ហារីអាត់នៃការបួសគឺគ្មាននរណាម្នាក់អាចបួសជំនួសអ្នកដទៃបានឡើយ។ សំណួរ៖ ប្រសិនបើឧបមាថាគាត់បានស្លាប់មុនពេលធ្វើខាប់ផារ៉ោះ? ចម្លើយ៖ គេមិនអាចធ្វើអ្វីបានក្រៅពីការដោះលែងទាសករជំនួសគាត់ពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គាត់ប្រសិនបើអាចធ្វើបាន។ *** ការបំពេញតាមពាក្យឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ក្នុងការគោរពប្រតិបត្តិ (ន័ទើរ) សំណួរ៖ កាលពីឆ្នាំមុនខ្ញុំបានបួងសួងសុំពីអល់ឡោះនូវរឿងមួយហើយខ្ញុំបាននិយាយថា៖ ប្រសិនបើអល់ឡោះឆ្លើយតបការសុំរបស់ខ្ញុំខ្ញុំនឹងសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ពេញមួយជីវិតរបស់ខ្ញុំនិងមិនបោះបង់ការសឡាតឡើយទោះបីជាអំឡុងពេលមករដូវក៏ដោយ។ ហើយរឿងនោះពិតជាបានសម្រេចមែនដូច្នេះខ្ញុំបានសឡាតនិងសងការសឡាតក្នុងអំឡុងពេលមករដូវរៀងរាល់ខែ។ ប៉ុន្តែក្រោយមកខ្ញុំបានឮថាមិនអនុញ្ញាតឱ្យសងសឡាតនៃថ្ងៃមករដូវឡើយដូច្នេះខ្ញុំបានបោះបង់ការសងនោះតើខ្ញុំត្រូវធ្វើដូចម្តេចឥឡូវនេះ? ចម្លើយ៖ ទីមួយ៖ ការឌូអា (ន័ទើរ) ជាគោលការណ៍ដើមមិនគប្បីធ្វើឡើងដោយមូស្លីមឡើយប៉ុន្តែត្រូវធ្វើការគោរពប្រតិបត្តិដោយមិនបាច់ឌូអាពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ការឌូអាមិននាំមកនូវសេចក្តីល្អអ្វីឡើយ...»

...«ការឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)មិននាំមកនូវសេចក្តីល្អអ្វីឡើយប៉ុន្តែវាគ្រាន់តែទាញចេញពីមនុស្សកំណាញ់ប៉ុណ្ណោះ»។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់បានឌូអានូវកិច្ចការគោរពប្រតិបត្តិដូចជាការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) ការបួសហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) និងការធ្វើទាននោះជាកាតព្វកិច្ចលើគេត្រូវតែបំពេញតាមពាក្យឌូអានោះស្របតាមបន្ទូលរបស់លោក ﷺ ថា៖ «អ្នកណាដែលបានឌូអាថានឹងគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ចូរឱ្យគេគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់ចុះ»។ ហើយលោក ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នកបំពេញតាមពាក្យឌូអារបស់អ្នកដ្បិតគ្មានការបំពេញតាមពាក្យឌូអាក្នុងអំពើបាបចំពោះអល់ឡោះឡើយ»។ ការសឡាតក្នុងអំឡុងពេលមករដូវគឺជាអំពើហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)ដែលមិនអនុញ្ញាតឡើយដូច្នេះមិនត្រូវសឡាតក្នុងពេលមករដូវឡើយហើយត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថជំនួសវិញ។ *** សំណួរនិងចម្លើយជាច្រើនស្តីពីការឌូអា (ន័ទើរ)៖ ១. ការឌូអាបួសប្រាំពីរថ្ងៃបន្តបន្ទាប់គ្នាប្រសិនបើប្រឡងជាប់៖ ត្រូវតែបួសបន្តបន្ទាប់គ្នាប្រសិនបើដាច់ដោយសារឧបសគ្គត្រូវបួសសារជាថ្មីឬបួសបន្តហើយធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថ។ ២. ម្តាយឌូអាសឡាតពីររ៉កាត់់រាល់ពេលសឡាតហ្វើរឌូពេញមួយជីវិតដើម្បីកូនជាពីជំងឺប៉ុន្តែកូនបានស្លាប់ក្រោយមក៖ ពាក្យឌូអាត្រូវចប់ត្រឹមពេលកូនស្លាប់ប្រសិនបើបំណងគឺដើម្បីឱ្យកូនរស់។ ៣. ស្ត្រីឌូអាបួសដប់ថ្ងៃដំបូងនៃខែហ្សុលហ៊ីជ្ជះជារៀងរាល់ឆ្នាំ៖ ជាកាតព្វកិច្ចត្រូវបួស (លើកលែងតែថ្ងៃទីដប់ដែលជាថ្ងៃបុណ្យអ៊ីដ) ស្វាមីគ្មានសិទ្ធិហាមឃាត់ឡើយពីព្រោះវាបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចវ៉ាជិប។ ៤. ការឌូអាទៅសឡាតនៅម៉ាស្ជិទអាល់ណាបាវីប្រាំពីរថ្ងៃ៖ អនុញ្ញាតឱ្យទៅសឡាតនៅម៉ាស្ជិទអាល់ហារ៉ាមនៅម៉ាក្កាស់ជំនួសវិញបានពីព្រោះម៉ាស្ជិទអាល់ហារ៉ាមមានភាពឧត្តុង្គឧត្តមជាង។ ៥. ការឌូអាកាប់គោស្ទាវជូនមិត្តភក្តិពេលកូនប្រឡងជាប់៖ ប្រសិនបើមិត្តភក្តិជាជនក្រីក្រត្រូវតែបំពេញ។ ប្រសិនបើនាងមានទ្រព្យធននោះមានជម្រើសរវាងការកាប់គោឬធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថ។ ៦. ការឌូអាកាប់សត្វនៅខែរ៉ាម៉ាដានជូនម្តាយដែលបានស្លាប់៖ ត្រូវតែបំពេញការកាប់សត្វជាការសង (ក្វាដ្វា) និងធ្វើខាប់ផារ៉ោះចំពោះការពន្យារពេល។ ៧. ការឌូអាបួសបីខែ (រ៉ាចាប់, ស្ហាក់បាន, រ៉ាម៉ាដាន)៖ ត្រូវតែបួសតាមពាក្យឌូអា។ ៨. ការឌូអាបួសប្រាំថ្ងៃរាល់ពេលជក់បារីមួយដើម៖ ត្រូវតែបោះបង់ការជក់បារីហារ៉ាមនេះហើយពាក្យឌូអាមានផលស្មើនឹងពាក្យស្បថ។ ៩. ការឌូអាបួសមួយខែដោយមិនបញ្ជាក់ខែ៖ អាចបួសតាមខែចន្ទគតិ (២៩ ឬ ៣០ ថ្ងៃ) ឬរាប់ចំនួនសាមសិបថ្ងៃ។ ១០. ការឌូអាធ្វើជាន់ក្រោមនៃដីជាម៉ាស្ជិទ៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដីនោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវរង់ចាំរហូតដល់មានលទ្ធភាពសាងសង់។

...ប្រសិនបើនាងមិនមានសមត្ថភាពធ្វើជម្រើសណាមួយក្នុងចំណោមជម្រើសទាំងបីនៃខាប់ផារ៉ោះនោះនាងត្រូវបួសបីថ្ងៃនេះជាការប្រសើរបំផុតសម្រាប់នាងនិងមិនត្រូវអនុវត្តតាមពាក្យឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ដែលជាម៉ាក្រូហនោះឡើយ។ *** ការឌូអាប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ការសួរសុខទុក្ខផ្នូរសម្រាប់ស្ត្រី) សំណួរ៖ ខ្ញុំបានសម្រាលកូនស្រីជាច្រើននាក់ហើយគ្មានកូនប្រុសសោះដូច្នេះខ្ញុំបានឌូអាថាប្រសិនបើអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ប្រទានកូនប្រុសដល់ខ្ញុំខ្ញុំនឹងទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់លោកអាល់អាប់បាសជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ហើយជាក់ស្តែងអល់ឡោះបានប្រទានកូនប្រុសដល់ខ្ញុំតើអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំបំពេញតាមពាក្យឌូអារបស់ខ្ញុំដែរឬទេឬតើខ្ញុំត្រូវធ្វើដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ពាក្យឌូអានេះមិនអនុញ្ញាតឱ្យបំពេញតាមឡើយពីព្រោះវាជាពាក្យឌូអាក្នុងការប្រព្រឹត្តអំពើបាប (Ma‘ṣiyah) និងដោយសារតែស្ត្រីត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរឡើយពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អល់ឡោះបានដាក់បណ្តាសាលើបណ្តាស្ត្រីដែលឧស្សាហ៍ទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរ» ហើយក្នុងពាក្យមួយទៀត៖ «អល់ឡោះបានដាក់បណ្តាសាលើស្ត្រីដែលទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរនិងពួកអ្នកដែលយកផ្នូរធ្វើជាកន្លែងថ្វាយបង្គំ (ម៉ាស្ជិទ) និងដុតចង្កៀងបំភ្លឺលើវា»។ ដូច្នេះការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរគឺស្របច្បាប់សម្រាប់តែបុរសប៉ុណ្ណោះមិនមែនសម្រាប់ស្ត្រីឡើយ។ ហេតុនេះប្រសិនបើស្ត្រីឌូអាថានឹងទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរឬទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរជាក់លាក់ណាមួយគឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យនាងបំពេញតាមពាក្យឌូអានេះឡើយពីព្រោះវាជាពាក្យឌូអាក្នុងអំពើបាបស្របតាមបន្ទូលរបស់លោក ﷺ ថា៖ «អ្នកណាដែលឌូអាថានឹងគោរពប្រតិបត្តិចំពោះអល់ឡោះចូរឱ្យគេគោរពប្រតិបត្តិចំពោះទ្រង់ចុះហើយអ្នកណាដែលឌូអាថានឹងប្រព្រឹត្តអំពើបាបប្រឆាំងនឹងអល់ឡោះចូរគេកុំប្រព្រឹត្តអំពើបាបប្រឆាំងនឹងទ្រង់ឡើយ»។

...បន្ថែមលើសពីនេះការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូររបស់បណ្តាអោលីយ៉ានិងសាហ្វាប៊ីដូចជាលោកអាល់អាប់បាស ﵁ ជាដើមភាគច្រើននៃគោលបំណងរបស់អ្នកទៅសួរសុខទុក្ខគឺជាការទៅសួរសុខទុក្ខបែបស្ហៀក (Shirk) គឺការសុំជំនួយសុំពរជ័យនិងសុំឱ្យដោះស្រាយទុក្ខលំបាកពីអ្នកស្លាប់ព្រមទាំងការស្វែងរកពរជ័យ (តាបារ៉ុក) ពីផ្នូររបស់ពួកគេដែលនេះគឺជាការទៅសួរសុខទុក្ខបែបស្ហៀក — សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ការពារ! អ្វីដែលជាការទៅសួរសុខទុក្ខស្របច្បាប់សាសនាគឺដើម្បីបួងសួង (ដូអា) សុំការអភ័យទោសជូនដល់មូស្លីមដែលបានស្លាប់និងជាការដាស់តឿនពិចារណាដល់ថ្ងៃបរលោកដូចដែលលោក ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «កាលពីមុនខ្ញុំធ្លាប់បានហាមឃាត់ពួកអ្នកពីការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរប៉ុន្តែឥឡូវនេះចូរពួកអ្នកទៅសួរសុខទុក្ខវាចុះពីព្រោះវាធ្វើឱ្យរំលឹកដល់ថ្ងៃបរលោក»។ រីឯការទៅសួរសុខទុក្ខក្នុងបំណងស្វែងរកពរជ័យពីអ្នកស្លាប់សុំជំនួយនិងសុំឱ្យបំពេញតម្រូវការពីពួកគេនេះគឺជាការទៅសួរសុខទុក្ខបែបស្ហៀកហើយអ្នកណាដែលធ្វើដូច្នេះគេពិតជាបានប្រព្រឹត្តស្ហៀកធំ (Shirk Akbar)។ ដូចគ្នានេះដែរលក្ខខណ្ឌនៃការទៅសួរសុខទុក្ខផ្នូរស្របច្បាប់គឺត្រូវធ្វើឡើងដោយមិនចាំបាច់ធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយ (Shadd អាល់-Riḥāl) ឡើយពីព្រោះលោក ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «មិនត្រូវរៀបចំការធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយជាពិសេសឡើយលើកលែងតែទៅកាន់ម៉ាស្ជិទទាំងបីប៉ុណ្ណោះគឺម៉ាស្ជិទអាល់ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា), ម៉ាស្ជិទរបស់ខ្ញុំនេះ (អាល់ណាបាវី) និងម៉ាស្ជិទអាល់អាក្វស្វា»។ សំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់ចំពោះទង្វើរបស់អ្នកល្ងង់ខ្លៅមួយចំនួនដែលអង្គុយជុំវិញផ្នូរសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)នៅក្បែរផ្នូរទទួលទានអាហារនិងរៀបចំពិធីជប់លៀងនៅទីបញ្ចុះសព? ចម្លើយ៖ អ្វីដែលធ្វើលើសពីការសួរសុខទុក្ខស្របច្បាប់គឺស្ថិតក្នុងចំណោមស្ហៀកឬប៊ីឌអាហ៍។ ការអង្គុយនៅទីបញ្ចុះសពយកអាហារទៅហូបនៅទីនោះនិងការសឡាតនៅក្បែរផ្នូរសុទ្ធតែជាប៊ីឌអាហ៍និងជាមធ្យោបាយនាំទៅរកស្ហៀក។ ព្យាការី ﷺ បានដាក់បណ្តាសាលើពួកអ្នកដែលយកផ្នូរធ្វើជាម៉ាស្ជិទដោយលោកមានបន្ទូលថា៖ «បណ្តាសារបស់អល់ឡោះកើតមានលើពួកយូដានិងគ្រិស្តដែលពួកគេបានយកផ្នូរនៃបណ្តាព្យាការីរបស់ពួកគេធ្វើជាកន្លែងថ្វាយបង្គំ (ម៉ាស្ជិទ)»។ សំណួរ៖ តើអ្វីជាច្រកចេញនៃពាក្យឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ចំពោះស្ត្រីរូបនេះ? ចម្លើយ៖ យើងបានបញ្ជាក់ហើយថាហារ៉ាមលើនាងក្នុងការបំពេញតាមពាក្យឌូអានេះពីព្រោះនាងបានឌូអានូវរឿងហារ៉ាមប៉ុន្តែជាការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់បំផុតនាងគួរតែធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថ (Kaffārat Yamīn)។

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីគម្ពីរគួរអាន (Kitāb អាល់-Qur'ān)

គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អបំផុតក្នុងការទន្ទេញចាំគម្ពីរគួរអានសំណួរ៖ ស្ត្រីម្នាក់បានសួរថា៖ ខ្ញុំបានអានហាឌីޘមួយនៅក្នុងទស្សនាវដ្តីមួយដែលរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ និយាយទៅកាន់លោក ‘អាលី ibn Abi Talib ﵁ នៅពេលដែលលោកបានត្អូញត្អែរពីរឿងភ្លេចភ្លាំងគម្ពីរគួរអានចេញពីទ្រូងរបស់លោកដោយរ៉សូល ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «ឱ Abu អាល់-Hasan! តើឱ្យខ្ញុំបង្រៀនអ្នកនូវពាក្យពេចន៍មួយចំនួនដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់អ្នកនិងអ្នកដែលអ្នកបានបង្រៀនព្រមទាំងជួយពង្រឹងនូវអ្វីដែលអ្នកបានរៀនឱ្យជាប់ក្នុងទ្រូងរបស់អ្នកដែរឬទេ?... គឺនៅយប់ថ្ងៃសុក្រ (យប់ជូមូអាហ៍) ចូរក្រោកឈរនៅមួយភាគបីចុងក្រោយនៃរាត្រី... ហើយសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)បួនរ៉កាត់់ដោយសូត្រស៊ូរ៉ាត់យ៉ាស៊ីន, អាល់ឌូខន, អាល់សាចដាស់និងអាល់មុលក... បន្ទាប់មកសូត្រដូអា...» តើហាឌីޘនេះពិតត្រឹមត្រូវកម្រិតណា? ប្រសិនបើត្រឹមត្រូវតើត្រូវសឡាតនៅពេលណា? ហើយតើអនុញ្ញាតឱ្យកាន់មូសហាហ្វសូត្រក្នុងការសឡាតដែរឬទេប្រសិនបើមិនទាន់ចាំ? ហើយតើអាចសរសេរដូអាក្នុងក្រដាសកាន់អានក្នុងការសឡាតបានដែរឬទេ? ហើយប្រសិនបើហាឌីޘនេះមិនត្រឹមត្រូវតើមានវិធីណាត្រឹមត្រូវដើម្បីទន្ទេញគម្ពីរគួរអានឱ្យចាំជាប់ល្អ? ចម្លើយ៖ ទីមួយ៖ ចំពោះហាឌីޘដែលអ្នកបានលើកឡើងគឺត្រូវបានកត់ត្រាដោយអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាល់-Tirmidhi ក្នុងសៀវភៅ الدعوات ហើយលោកបានមានប្រសាសន៍ថា៖ នេះជាហាឌីޘ ហាសានហ្គរ៉ីបដែលយើងមិនស្គាល់ក្រៅពីខ្សែបញ្ជូនរបស់អាល់-Walid ibn មូស្លីមឡើយ។ ហើយអាល់-Hafiz Ibn Kathir បានបញ្ជាក់ថា៖ វាច្បាស់ណាស់ថាជាហាឌីޘចម្លែក (Gharib) និងជាហាឌីޘមិនត្រឹមត្រូវ (Munkar)។ ហើយស្ហៃខ Muhammad Rashid Rida បានបញ្ជាក់ថា៖ រចនាប័ទ្មរបស់វាគឺជារចនាប័ទ្មនៃហាឌីޘក្លែងក្លាយ (Mawdu') មិនមែនជារចនាប័ទ្មរបស់ព្យាការី Muhammad ﷺ និង ‘អាលី ﵁ ឡើយ។ ដូច្នេះខ្ញុំយល់ឃើញថាអ្នកមិនគប្បីយកហាឌីޘនេះមកអនុវត្តឡើយ។ រីឯវិធីសាស្ត្រដែលជួយពង្រឹងការចងចាំគម្ពីរគួរអានក្នុងទ្រូងរបស់អ្នកគឺការអានឱ្យបានច្រើននិងការរំលឹកឡើងវិញជានិច្ចពីព្រោះព្យាការី ﷺ បានទូន្មានឱ្យថែរក្សាគម្ពីរគួរអាននេះដោយលោកមានបន្ទូលថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់វាឆាប់របូតបាត់ជាងសត្វអូដ្ឋដែលជាប់ចំណងទៅទៀត»។ គ្មានមធ្យោបាយណាជួយឱ្យចាំគម្ពីរគួរអានក្រៅពីកត្តាពីរយ៉ាងនេះឡើយ៖ ទីមួយ៖ ការអានសូត្រឱ្យបានច្រើន។ ទីពីរ៖ ការអនុវត្តតាមគម្ពីរគួរអានដ្បិតការអនុវត្តតាមគួរអាននាំឱ្យវាចាក់ឫសយ៉ាងរឹងមាំក្នុងដួងចិត្ត។ រីឯការសរសេរដូអាក្នុងក្រដាសកាន់អានក្នុងការសឡាតគឺមិនគប្បីធ្វើឡើយពីព្រោះវានាំឱ្យរវើរវាយក្នុងការសឡាត។ ចំណែកការកាន់មូសហាហ្វអានក្នុងការសឡាតប្រសិនបើគេមិនទាន់ចាំគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយដ្បិតអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនបានអនុញ្ញាតក្នុងករណីចាំបាច់ដូចជានៅក្នុងការសឡាតពេលយប់ (តាហាជ្ជីដ) ឬការសឡាតតារ៉ាវ៉ីហ។

...មិនយល់អត្ថន័យរបស់ពាក្យមួយចំនួនតើខ្ញុំត្រូវធ្វើដូចម្តេច? ចម្លើយ៖ ជាកាតព្វកិច្ចលើមូស្លីមត្រូវតែរៀនសូត្រគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអាននិងយកចិត្តទុកដាក់អានវាឱ្យបានត្រឹមត្រូវបំផុតតាមលទ្ធភាពដោយរៀនពីបណ្តាអ្នកចេះអាន (ក្វូរ៉ាក) និងស្តាប់ការអានរបស់ពួកគេដើម្បីទាញយកផលប្រយោជន៍និងកែតម្រូវនូវរាល់កំហុសឆ្គង។ រីឯបញ្ហាដែលមនុស្សម្នាក់អានគម្ពីរគួរអានទាំងដែលខ្លួនមិនទាន់ស្ទាត់ជំនាញនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយគេអានតាមសមត្ថភាពរបស់គេប៉ុន្តែកុំនៅទ្រឹងត្រឹមនោះត្រូវព្យាយាមកែតម្រូវជានិច្ចដោយរៀនពីគ្រូ។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលចំពោះអ្នកដែលអានគម្ពីរគួរអានដោយត្រដាបត្រដួសនិងពិបាកសូត្រថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់គេនឹងទទួលបានផលបុណ្យទ្វេដង (ពីរចំណែក)»។ នេះបង្ហាញថាមូស្លីមត្រូវតែព្យាយាមអានជាប្រចាំនិងមិនត្រូវបោះបង់ឡើយហើយនៅពេលគេព្យាយាមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងសម្រួលឱ្យគេអានបានត្រឹមត្រូវដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយជាការពិតណាស់យើងបានធ្វើឱ្យគម្ពីរគួរអានមានភាពងាយស្រួលសម្រាប់ការរំលឹកដាស់តឿនដូច្នេះតើមានអ្នកណាម្នាក់ទទួលការដាស់តឿនដែរឬទេ?» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់ក្វាម៉ើរ: ១៧]។

ការអានពីមូសហាហ្វដោយគ្មានការតាហារ៉ោះ (ទឹកថ្វាយបង្គំ) សំណួរ៖ ខ្ញុំជាមនុស្សម្នាក់ដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានសាកល្បងដោយជំងឺពិការមួយកំណាត់ខ្លួនខាងក្រោមចាប់ពីពោះចុះមកក្រោមដូច្នេះកាកសំណល់បញ្ចេញមកក្រៅដោយខ្ញុំមិនដឹងខ្លួននិងគ្មានចេតនាឡើយដោយមានបំពង់ឧបករណ៍ភ្ជាប់ដើម្បីបន្ទោបង់។ ខ្ញុំព្យាយាមឆ្លៀតពេលអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានប៉ុន្តែខ្ញុំអានត្រដាបត្រដួសនិងមានកំហុសច្រើនតើខ្ញុំមានបាបទេ? ហើយពេលកំពុងអានឧបករណ៍ទាំងនោះរអិលរបូតខ្ញុំក៏រុញវាបញ្ចូលវិញដោយដៃរួចហើយខ្ញុំក៏កាន់បិទឬបើកមូសហាហ្វតើខ្ញុំមានបាបដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ចំពោះការអានគួរអានអ្នកអានតាមស្ថានភាពរបស់អ្នកចុះប៉ុន្តែបើមានកំហុសត្រូវព្យាយាមកែតម្រូវដោយរៀនពីអ្នកចេះ។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «អ្នកដែលអានគួរអានដោយត្រដាបត្រដួសនិងពិបាកសូត្រគេទទួលបានផលបុណ្យពីរចំណែក» ដូច្នេះកុំបោះបង់ការអានឡើយ។ រីឯការប៉ះពាល់មូសហាហ្វ (គម្ពីរគួរអាន) គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប៉ះពាល់មូសហាហ្វដោយផ្ទាល់ឡើយក្នុងស្ថានភាពដែលកាកសំណល់មិនស្អាត (ហាដាޘ) ចេញមកជាបន្តបន្ទាប់ដោយមិនដឹងខ្លួនបែបនេះពីព្រោះមូសហាហ្វមិនអនុញ្ញាតឱ្យប៉ះពាល់ឡើយលើកលែងតែអ្នកដែលមានតាហារ៉ោះ (ស្អាតបរិសុទ្ធ) ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែអ្នកអាចស្តាប់ការអានពីអ្នកដទៃឬស្តាប់តាមសំឡេងថតហើយអ្នកអាចអានពីការទន្ទេញចាំក្នុងចិត្តរបស់អ្នកអានធិកៀរនិងហាឌីޘបានគឺគ្មានបញ្ហាឡើយអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់គឺគ្រាន់តែការប៉ះពាល់មូសហាហ្វដោយផ្ទាល់ដោយគ្មានតាហារ៉ោះប៉ុណ្ណោះ។ *** ការប៉ះពាល់មូសហាហ្វសម្រាប់អ្នកដែលមានហាដាޘធំសំណួរ៖ ខ្ញុំដឹងថាស្ត្រីមានរដូវមិនត្រូវប៉ះពាល់គម្ពីរគួរអានឡើយប៉ុន្តែខ្ញុំឃើញស្ត្រីមួយចំនួនបានធ្វើបែបនេះហើយពួកគេប្រាប់ខ្ញុំថាវាអនុញ្ញាត។ ហើយខ្ញុំក៏បានឮថាអនុញ្ញាតឱ្យកាន់សៀវភៅតាហ្វស៊ីររតើត្រឹមត្រូវដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ មិនអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដែលមានហាដាޘធំ (Hadath Akbar) មិនថាជាជុនូប (Janabah), ឈាមរដូវ (Hayd) ឬឈាមសម្រាលកូន (Nifas) ប៉ះពាល់មូសហាហ្វឡើយដោយសារបន្ទូលរបស់លោក ﷺ ក្នុងហាឌីޘ ‘Amr ibn Hazm ថា៖ «មិនត្រូវប៉ះពាល់គម្ពីរគួរអានឡើយលើកលែងតែអ្នកដែលស្អាតបរិសុទ្ធ (Tahir)» ដែលនេះជាការឯកភាពគ្នានៃបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ទាំងបួន។ លើកលែងតែប៉ះពាល់តាមរយ៖ក្រណាត់ឬស្រោមរារាំង...

...មិនអនុញ្ញាតឱ្យប៉ះពាល់មូសហាហ្វដោយផ្ទាល់ឡើយប៉ុន្តែបើកាន់តាមរយ៖ស្រោមថង់ឬក្រណាត់រារាំងគឺអនុញ្ញាត។ រីឯការប៉ះពាល់សៀវភៅតាហ្វស៊ីររ (Tafsīr) ដែលមានអាយ៉ាត់គួរអាននៅក្នុងនោះគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយពីព្រោះសៀវភៅនោះមិនត្រូវបានហៅថាជា «មូសហាហ្វ» ឡើយដូច្នេះអ្នកដែលមានហាដាޘអាចប៉ះពាល់សៀវភៅតាហ្វស៊ីររនិងអានវាបានដ្បិតវាជាសៀវភៅបកស្រាយអត្ថន័យ។ *** ការអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានរបស់ស្ត្រីមានរដូវសំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់នៃការអានគម្ពីរគួរអានពីមូសហាហ្វសម្រាប់ស្ត្រីមានរដូវនិងការអានពីការទន្ទេញចាំក្នុងចិត្ត? ខ្ញុំធ្លាប់ទម្លាប់អានអាយ៉ាត់មួយចំនួនជាប្រចាំតើខ្ញុំមានបាបទេបើខ្ញុំអានក្នុងពេលមានរដូវ? ហើយតើអ្វីជាច្បាប់ក្នុងការប្រឡងឬការរៀនមុខវិជ្ជាតាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)និងហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ្វដែលមានអាយ៉ាត់គួរអាន? ចម្លើយ៖ អ្នកដែលមានហាដាޘធំមិនថាជាជុនូបឬឈាមរដូវគឺត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យអានគម្ពីរគួរអានមិនថាពីការទន្ទេញចាំឬពីមូសហាហ្វឡើយហើយរឹតតែត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យប៉ះពាល់មូសហាហ្វដោយផ្អែកលើហាឌីޘ ‘Amr ibn Hazm៖ «មិនត្រូវប៉ះពាល់គួរអានឡើយលើកលែងតែអ្នកដែលស្អាតបរិសុទ្ធ»។ ចំពោះអ្នកដែលមានហាដាޘតូច (Hadath Asghar) គឺអនុញ្ញាតឱ្យអានពីការទន្ទេញចាំក្នុងចិត្តបាន...

...ចំណែកអ្នកដែលមានហាដាޘធំគឺមិនត្រូវអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានឡើយលើកលែងតែស្ត្រីមានរដូវក្នុងករណីចាំបាច់ (ដារ៉ូរ៉ោះ) ដូចជានៅពេលប្រឡងដែលនាងខ្លាចខកខានការប្រឡងនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការអានត្រឹមកម្រិតចាំបាច់។ ដូចគ្នានេះដែរប្រសិនបើនាងទន្ទេញចាំគួរអានហើយខ្លាចភ្លេចដោយសាររយ៖ពេលមានរដូវអូសបន្លាយយូរនោះនាងអាចអានដើម្បីកុំឱ្យភ្លេច។ ក្នុងករណីចាំបាច់ទាំងពីរនេះគឺអនុញ្ញាតឱ្យស្ត្រីមានរដូវអានគួរអានបាន។ រីឯករណីក្រៅពីនេះអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើន (ជុមហ៊ួរ) ហាមឃាត់ហើយការប្រុងប្រយ័ត្នគឺជៀសវាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាងអានក្នុងបំណងជាធិកៀរ (Zikr) ឬជាដូអាដូចជាការសូត្រប៊ីស្មៀលឡោះឬអាយ៉ាត់ខ្លះៗជាការរំលឹកគឺគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ សំណួរ៖ តើស្ត្រីមានរដូវបង្រៀនកូនៗនូវគម្ពីរគួរអានក្នុងអំឡុងពេលមានរដូវបានដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ជាទូទៅមិនអនុញ្ញាតឡើយលើកលែងតែក្នុងករណីចាំបាច់ដូចជាខ្លាចភ្លេចឬសិស្សសាលាត្រូវប្រឡងដែលមិនអាចពន្យារពេលបានទើបអនុញ្ញាតដោយសារភាពចាំបាច់។ *** ការព្យាបាលជំងឺដោយគម្ពីរគួរអានសំណួរ៖ តើអ្វីជាច្បាប់ស្ហារីអាត់ក្នុងការសរសេរអាយ៉ាត់គួរអានឬព្រះនាមដ៏ល្អប្រសើររបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) រួចលាងជម្រះដោយទឹកយកមកផឹកដើម្បីព្យាបាលជំងឺ? ចម្លើយ៖ អ្វីដែលប្រសើរបំផុតគឺការអាន (រុកយ៉ាស់) ផ្ទាល់លើអ្នកជំងឺហើយផ្លុំលើគេនេះជាវិធីសាស្ត្ររបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ និងបណ្តាសាឡាហ្វ។ ហើយក៏អនុញ្ញាតផងដែរក្នុងការអានផ្លុំចូលក្នុងទឹកដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺផឹក។

ហើយក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតផងដែរក្នុងការសរសេរគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានលើវត្ថុស្អាតបរិសុទ្ធដូចជាចានឬក្រដាសរួចលាងទឹកនោះឱ្យអ្នកជំងឺផឹកពីព្រោះវាស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់នៃការធ្វើរុកយ៉ាស់ដោយគម្ពីរគួរអានដែលបណ្តាសាឡាហ្វមួយចំនួនបានអនុញ្ញាតដូចជាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) Ahmad ibn Hanbal, ស្ហៃខុលឥស្លាម Ibn Taymiyyah និង العلامة Ibn អាល់-Qayyim ក្នុងសៀវភៅ Zad អាល់-Ma'ad ហើយវាជារឿងដែលគេដឹងពីសាឡាហ្វមួយចំនួនគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ *** ការសូត្រលើអ្នកកើតអាការប្រកាច់សំណួរ៖ មនុស្សមួយចំនួនបានដួលប្រកាច់នៅចំពោះមុខខ្ញុំស្រែកឡូឡានិងនិយាយពាក្យប្លែកៗ ដោយគេនិយាយថាមានជិនចូលសណ្ឋិត។ ខ្ញុំមិនអាចជួយអ្វីបានក្រៅពីការសូត្រ Ayat អាល់-Kursi, ស៊ូរ៉ាត់អាល់-Fatihah, អាល់-Ikhlas, អាល់-Falaq, an-Nas និងការសុំការការពារពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)។ តើមានធិកៀរពិសេសអ្វីផ្សេងទៀតទេ? ចម្លើយ៖ ត្រូវសូត្រគម្ពីរគួរអានលើគេជាពិសេស Ayat អាល់-Kursi, ស៊ូរ៉ាត់អាល់-Ikhlas, ស៊ូរ៉ាត់អាល់-Falaq, ស៊ូរ៉ាត់ an-Nas និងពាក្យបួងសួងសុំការការពារស្របច្បាប់៖ «A‘ūdhu bi-kalimātillāhit-tāmmāti kullihā min sharri mā khalaq» (ខ្ញុំសូមការការពារដោយបន្ទូលដ៏ពេញលេញទាំងអស់របស់អល់ឡោះពីអំពើអាក្រក់នៃអ្វីដែលទ្រង់បានបង្កើត)។ បណ្តាធិកៀរទាំងនេះដែលត្រូវបានសូត្រលើអ្នកជំងឺប្រកាច់គឺជាការព្យាបាលដ៏ពិតប្រាកដក្នុងបញ្ហានេះ។

ការអានគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានក្នុងការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) សំណួរ៖ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)ដឹកនាំការសឡាតនៅកន្លែងយើងក្នុងការសឡាតដែលអានឮ (ចាហារ) គាត់អានវែងក្នុងរ៉កាត់់ទីពីរនិងអានខ្លីក្នុងរ៉កាត់់ទីមួយតើទង្វើនេះស្របនឹងស៊ុណ្ណាះឬផ្ទុយពីស៊ុណ្ណាះ? ចម្លើយ៖ ទង្វើនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាផ្ទុយពីអ្វីដែលប្រសើរបំផុត (Khilāf អាល់-Awlā)។ អ្វីដែលប្រសើរបំផុតគឺរ៉កាត់់ទីមួយនៃការសឡាតត្រូវតែវែងជាងរ៉កាត់់ទីពីរ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើការអានវែងជាងក្នុងរ៉កាត់់ទីពីរគឺគ្រាន់តែបន្តិចបន្តួចនោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយ។ *** ការដាក់តាំងព្យួរផ្ទាំងអាយ៉ាត់គួរអានសំណួរ៖ តើអនុញ្ញាតឱ្យដាក់តាំងព្យួរផ្ទាំងតុបតែងលម្អនៅក្នុងផ្ទះដែលមានសរសេរអាយ៉ាត់គួរអានដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ បានបញ្ចុះគម្ពីរគួរអានមកជាការណែនាំជាពន្លឺនិងជាការព្យាបាលជំងឺក្នុងទ្រូង។ ទ្រង់បានបញ្ចុះវាដើម្បីឱ្យគេអានពិចារណានិងអនុវត្តតាមមិនមែនដើម្បីយកមកតុបតែងលម្អជញ្ជាំងឡើយ។ ព្យាការី ﷺ បានមានបន្ទូលថា៖ «គម្ពីរគួរអានជាភស្តុតាងគាំទ្រអ្នកឬប្រឆាំងនឹងអ្នក»។

កាតព្វកិច្ចចំពោះគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គួរអានគឺយើងត្រូវអានវាដោយការគោរពទទួលយកការណែនាំពីវាលើកតម្កើងវានិងការពារវាពីការមើលងាយនិងការលេងសើច។ រីឯការសរសេរគួរអានធ្វើជាកន្សែងយ័ន្ត (ហ៊ូជូប) ឬព្យួរលើជញ្ជាំងគឺមិនគប្បីធ្វើឡើយ។ ហើយការសរសេរគួរអានធ្វើជាខ្សែយ័ន្តចងលើកុមារឬករបស់មនុស្សគឺមិនអនុញ្ញាតឡើយស្របតាមទស្សន៖ត្រឹមត្រូវរបស់អ្នកប្រាជ្ញពីព្រោះវាអាចនាំឱ្យមានការមើលងាយដល់គួរអាននិងជាទ្វារនាំទៅរកការចងខ្សែអាគមអបិយជំនឿផ្សេងៗ។ ដូចគ្នានេះដែរការសរសេរគួរអានលើផ្ទាំងគំនូរហើយព្យួរលើជញ្ជាំងគឺមិនគប្បីធ្វើឡើយពីព្រោះវាអាចប្រឈមនឹងការមើលងាយប្រសិនបើផ្ទះនោះមានអំពើបាបឬផ្ទាំងនោះធ្លាក់ចុះមកដី។ សកម្មភាពបែបនេះមិនដែលមាននៅក្នុងគំរូរបស់បណ្តាសាឡាហ្វឡើយដ្បិតគួរអានស្ថិតនៅក្នុងដួងចិត្តនិងការអនុវត្តជាក់ស្តែងមិនមែននៅលើជញ្ជាំងឡើយ។ *** ការស្បថលើគម្ពីរគួរអានសំណួរ៖ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់បានស្បថលើគម្ពីរគួរអានថានឹងធ្វើរឿងមួយរួចហើយគេឃើញថារឿងមួយទៀតប្រសើរជាងតើគេត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះនៃពាក្យស្បថដែរឬទេ? ចម្លើយ៖ ទីមួយ៖ ការស្បថលើគម្ពីរគួរអានដូចដែលមនុស្សល្ងង់ខ្លៅមួយចំនួនធ្វើគឺជារឿងមិនគប្បីឡើយ។ មូស្លីមត្រូវតែគោរពពាក្យស្បថដោយអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ទោះបីជាមិនបានដាក់ដៃលើមូសហាហ្វក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគេស្បថហើយឃើញថារឿងមួយទៀតល្អជាងវាជាការគប្បីឱ្យគេធ្វើរឿងដែលល្អជាងនោះហើយធ្វើខាប់ផារ៉ោះលោះពាក្យស្បថរបស់ខ្លួនស្របតាមបន្ទូលរបស់លោក ﷺ ថា៖ «...ខ្ញុំនឹងធ្វើខាប់ផារ៉ោះលោះពាក្យស្បថរបស់ខ្ញុំហើយខ្ញុំនឹងធ្វើនូវអ្វីដែលល្អជាងនោះ»។

...អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ជាម្ចាស់ទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ហើយចូរពួកអ្នកកុំយកអល់ឡោះធ្វើជាឧបសគ្គដល់ពាក្យស្បថរបស់ពួកអ្នកក្នុងការប្រព្រឹត្តអំពើល្អការកោតខ្លាចនិងការផ្សះផ្សារវាងមនុស្សលោកឡើយ» [ស៊ូរ៉ាត់អាល់បាក្វារ៉ោះ: ២២៤]។ ដូច្នេះកុំទុកពាក្យស្បថជារបាំងរារាំងមិនឱ្យធ្វើអំពើល្អឡើយប៉ុន្តែត្រូវធ្វើអំពើល្អហើយធ្វើខាប់ផារ៉ោះលោះពាក្យស្បថ។ សំណួរ៖ តើអ្វីជាភាពខុសគ្នារវាងពាក្យស្បថដែលត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះនិងពាក្យស្បថដែលមិនត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះ? ចម្លើយ៖ ពាក្យស្បថដែលត្រូវធ្វើខាប់ផារ៉ោះគឺជាពាក្យស្បថដែលគេមានចេតនាចងភ្ជាប់លើរឿងអនាគតដែលអាចកើតឡើងបាន។ រីឯពាក្យស្បថដែលគ្មានចេតនាគឺជាពាក្យស្បថឥតប្រយោជន៍ (Laghw) ដែលមិនជាប់កាតព្វកិច្ចឡើយដូចជាពាក្យដែលចេះតែរបូតចេញពីមាត់ដោយអចេតនា។ ចំណែកការស្បថលើរឿងអតីតកាលដោយភូតកុហកនោះគឺជាអាល់យ៉ាមីនអាល់ហ្កាមូសដែលជាបាបកម្មធំហើយគ្មានខាប់ផារ៉ោះឡើយប៉ុន្តែត្រូវតែតައវ៉ាត់សារភាពកំហុស។ សំណួរ៖ ចុះប្រសិនបើគេស្បថដោយមិនដឹងថាខ្លួនកុហក? ចម្លើយ៖ ប្រសិនបើគេស្បថដោយផ្អែកលើការស្មានដឹងភាគច្រើនរបស់គេថាត្រឹមត្រូវនោះគ្មានបាបកម្មឡើយហើយវាត្រូវបានចាត់ទុកជាពាក្យស្បថអចេតនា (Laghw អាល់-Yamīn) ផងដែរ។

ការដុតក្រដាសនៃមូសហាហ្វសំណួរ៖ តើអនុញ្ញាតឱ្យដុតក្រដាសនៃមូសហាហ្វដ៏ថ្លៃថ្នូរដែរឬទេប្រសិនបើខ្លាចក្រែងមានការមើលងាយលើវា? ចម្លើយ៖ បាទ! ប្រសិនបើមូសហាហ្វនោះចាស់រហែកខ្លាំងរហូតដល់មិនអាចអាននិងទាញយកប្រយោជន៍បានហើយខ្លាចក្រែងមានការមើលងាយជាន់ឈ្លីលើវានោះគ្មានបញ្ហាអ្វីឡើយក្នុងការដុតវាឬកប់វានៅក្នុងដីស្អាតបរិសុទ្ធពីព្រោះវិធីទាំងពីរនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយបណ្តាសាហ្វាប៊ី ﵃។ ពួកគេធ្លាប់បានកប់មូសហាហ្វហើយក៏ធ្លាប់បានដុតមូសហាហ្វដទៃទៀតផងដែរនៅពេលដែលលោក ‘Uthman ﵁ បានប្រមូលផ្តុំមូស្លីមលើមូសហាហ្វតែមួយគត់។ *** ការលើកអាយ៉ាត់គួរអានមកធ្វើជាឧទាហរណ៍សំណួរ៖ យើងឮបងប្អូនជាច្រើនប្រើប្រាស់អាយ៉ាត់គួរអានមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ដូចជា៖ «មិនធ្វើឱ្យធាត់និងមិនបំបាត់ការស្រេកឃ្លានឡើយ» និង «ពីដីនោះហើយដែលយើងបានបង្កើតពួកអ្នកនិងទៅកាន់ដីនោះវិញដែលយើងនឹងនាំពួកអ្នកត្រឡប់ទៅ...» តើការណ៍នេះអនុញ្ញាតដែរឬទេ?