ភស្តុតាងឆ្លើយតបអ្នកក្រុងម៉ាឌីណះ
ភស្តុតាងឆ្លើយតបអ្នកក្រុងម៉ាឌីណះ
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 347 ជំពូក។"
«ជំពូកស្តីពីការពន្យារការសងការបួសរ៉ាម៉ាដានរហូតដល់ចូលរ៉ាម៉ាដានបន្ទាប់» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកណាដែលមានការបួសជំពាក់ក្នុងខែរ៉ាម៉ាដានហើយបានធ្វេសប្រហែសពន្យារពេលទាំងដែលខ្លួនមានសុខភាពល្អរហូតដល់ចូលខែរ៉ាម៉ាដានមួយទៀត៖ គេត្រូវបួសខែរ៉ាម៉ាដានដែលទើបចូលមកដល់នេះឱ្យចប់សិនរួចទើបសងការបួសដែលជំពាក់ពីខែមុន។ គេមានកាតព្វកិច្ចត្រឹមតែសង (កកឌ័រ) ប៉ុណ្ណោះដោយគ្មានកាតព្វកិច្ចបរិច្ចាគទានហ្វីដយ៉ះឡើយ។ ប្រសិនបើសេចក្តីស្លាប់មកដល់គេមុនពេលគេអាចសងទាន់គេត្រូវធ្វើបណ្តាំ (វ៉ាស៊ីយ៉ាត់) ឱ្យគេដកទ្រព្យផ្តល់អាហារដល់ជនទុគ៌តកន្លះស្វាអ៊ិនៃស្រូវសាលីឬមួយស្វាអ៊ិនៃផ្លែរលម៉ាត់សម្រាប់រាល់ថ្ងៃដែលខកខាន។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ អ្នកណាដែលពន្យាររហូតដល់ចូលរ៉ាម៉ាដានមួយទៀតត្រូវបង់ហ្វីដយ៉ះមួយមូដនៃស្រូវសាលីដល់ជនទុគ៌តសម្រាប់រាល់ថ្ងៃបូករួមទាំងការសងការបួសផងដែរដោយពួកគេអះអាងថាខ្លាចគេស្លាប់មុនសងរួច។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ ការភ័យខ្លាចសេចក្តីស្លាប់គឺមានចំពោះមនុស្សគ្រប់រូបគ្រប់ពេលវេលា! ប្រសិនបើការខ្លាចស្លាប់ជាហេតុផលដែលត្រូវបង្ខំឱ្យបង់ប្រាក់ហ្វីដយ៉ះនោះអ្នកដែលខកខានដោយសារដំណើរឬឈឺថ្កាត់ធម្មតាក៏ត្រូវបង្ខំឱ្យបង់ហ្វីដយ៉ះភ្លាមៗទាំងរស់ដែរ! អល់ឡោះបានបង្គាប់ត្រឹមតែ៖ ﴿ហ្វាអ៊ីដដាទុមមីនអៃយ៉ាមីនអ៊ូខ័រ﴾ (គឺត្រូវសងតាមចំនួនថ្ងៃផ្សេងទៀត) [អាល់បាកកយ៉ារ៉ះ: ១៨៤] ដោយគ្មានការដាក់ទោសពិន័យជាប្រាក់កាសលើការពន្យារពេលឡើយដរាបណាគេនៅរស់និងមានលទ្ធភាពសង។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يكون عليه صيام من شهر رمضان فيفرط فيه
«ជំពូកស្តីពីការបួសនៅថ្ងៃសង្ស័យ (យ៉ោម៉ុលស្ហាក់)» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំស្អប់ខ្ពើមការដែលបុគ្គលម្នាក់បួសនៅថ្ងៃសង្ស័យ (ថ្ងៃទី ៣០ នៃខែសះបាន) ដោយតាំងចេតនាថាជាការបួសខែរ៉ាម៉ាដានដោយគ្មានការមើលឃើញខែច្បាស់លាស់ហើយអ្នកណាដែលធ្វើបែបនោះគឺបានប្រព្រឹត្តមិនគប្បីឡើយ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើមានភស្តុតាងច្បាស់លាស់បញ្ជាក់នៅពេលក្រោយថាថ្ងៃនោះពិតជាថ្ងៃទីមួយនៃខែរ៉ាម៉ាដានមែននោះការបួសរបស់គេគឺត្រឹមត្រូវពេញលេញហើយគេគ្មានកាតព្វកិច្ចត្រូវសង (កកឌ័រ) ឡើយ! ហើយខ្ញុំយល់ឃើញថាគ្មានទាស់ខុសអ្វីឡើយក្នុងការបួសថ្ងៃនោះជាការបួសស្ម័គ្រចិត្ត (ណាភីល)។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ គេស្អប់ខ្ពើមការបួសដោយតាំងចេតនារ៉ាម៉ាដានប៉ុន្តែពួកគេបានអះអាងថាទោះបីជាមានភស្តុតាងបញ្ជាក់នៅពេលក្រោយថាជាថ្ងៃរ៉ាម៉ាដានក៏ដោយក៏គេត្រូវតែសង (កកឌ័រ) ថ្ងៃនោះឡើងវិញដែរ! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ តើគេអាចបង្គាប់ឱ្យមនុស្សម្នាក់សងថ្ងៃដែលគេបានបួសពិតប្រាកដក្នុងខែរ៉ាម៉ាដានយ៉ាងដូចម្តេច?! គេបានបួសថ្ងៃនោះទាំងស្រុងដោយចេតនារ៉ាម៉ាដានហើយថ្ងៃនោះក៏ពិតជារ៉ាម៉ាដានមែន។ ទោះបីជាការបួសមុនគេជារឿងមិនសមរម្យក៏ដោយកាតព្វកិច្ចនៃថ្ងៃរ៉ាម៉ាដានត្រូវបានបំពេញរួចរាល់ហើយ។ តើថ្ងៃដែលបានបួសក្នុងរ៉ាម៉ាដានរួចហើយអាចត្រូវសងដោយថ្ងៃនៅក្រៅរ៉ាម៉ាដានយ៉ាងដូចម្តេច? ចូរពិចារណា៖ ប្រសិនបើមានសាក្សីម្នាក់បានឃើញខែហើយអ្នកដឹកនាំបានបដិសេធពាក្យរបស់គាត់គាត់ត្រូវតែបួស។ ហើយបើមានបុរសម្នាក់ទៀតជឿជាក់លើគាត់ហើយបួសតាមគាត់លុះក្រោយមកមានភស្តុតាងបញ្ជាក់ថាជាថ្ងៃរ៉ាម៉ាដានមែននោះការបួសរបស់អ្នកទាំងពីរគឺសុទ្ធតែត្រឹមត្រូវពេញលេញទាំងអស់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يصوم اليوم يشك فيه
«ជំពូកស្តីពីការបួសនៅថ្ងៃសុក្រនិងការបួស ៦ ថ្ងៃនៃខែស្ហាវ៉ាល់» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំយល់ឃើញថាគ្មានទាស់ខុសអ្វីឡើយក្នុងការបួសនៅថ្ងៃសុក្រ។ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ជ្រើសរើសបួសនៅថ្ងៃសុក្រជាការបួសស្ម័គ្រចិត្តដាច់តែឯងគឺគ្មានទាស់ខុសអ្វីឡើយ។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏មានទស្សន៖ដូចគ្នានេះដែរ។ បញ្ហានៃការបួសប្រាំមួយថ្ងៃក្នុងខែស្ហាវ៉ាល់ (ស៊ិតតាទីនមីនស្ហាវ៉ាល់)៖ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះ (ម៉ាលិក) បានពោលថា៖ គេស្អប់ខ្ពើមការបួសប្រាំមួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីអេដិលហ្វីទ្រីក្នុងខែស្ហាវ៉ាល់! លោកម៉ាលិកអ៊ីប៊នអានាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ខ្ញុំមិនដែលឃើញនរណាម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកចេះដឹងច្បាប់ហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍បួសប្រាំមួយថ្ងៃនេះឡើយហើយក៏គ្មានដំណឹងណាមួយមកដល់ខ្ញុំពីបណ្តាអ្នកជំនាន់មុន (សាឡាហ្វ) ដែរ។ អ្នកប្រាជ្ញស្អប់ខ្ពើមវាដោយសារខ្លាចវាក្លាយជាប៊ីឌអាហ៍ (ការបង្កើតថ្មីក្នុងសាសនា) ខ្លាចក្រែងមនុស្សល្ងង់ខ្លៅយកវាមកភ្ជាប់បន្ថែមក្នុងខែរ៉ាម៉ាដាននូវអ្វីដែលមិនមែនជារបស់រ៉ាម៉ាដាន»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يصوم يوم الجمعة
«ជំពូកស្តីពីការដុសសម្អាតធ្មេញ (ស៊ីវ៉ាក់) សម្រាប់អ្នកបួស» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទាស់ខុសអ្វីឡើយក្នុងការប្រើប្រាស់ឈើដុសធ្មេញ (ស៊ីវ៉ាក់) សម្រាប់អ្នកកំពុងបួសនៅគ្រប់វេលានៃពេលថ្ងៃមិនថានៅដើមថ្ងៃ (ពេលព្រឹក) ឬនៅចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃ (ពេលរសៀល) នោះឡើយ។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានយល់ស្របតាមប្រសាសន៍របស់អ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះមេត្តាប្រោសលោក) ក្នុងរឿងនេះដែរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب السواك للصائم
«ជំពូកស្តីពីការស្នាក់អាស្រ័យក្នុងវិហារដើម្បីធម៌ (អៀកទីកាហ្វ)» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកដែលធ្វើអៀកទីកាហ្វ (ការស្នាក់អាស្រ័យក្នុងវិហារដើម្បីប្រតិបត្តិធម៌) មិនទាន់ចាត់ទុកថាជាអ្នកធ្វើអៀកទីកាហ្វពេញលេញឡើយរហូតទាល់តែគេចៀសវាងរាល់អ្វីដែលអ្នកធ្វើអៀកទីកាហ្វត្រូវចៀសវាង។ គេមិនត្រូវចេញទៅក្រៅវិហារឡើយលើកលែងតែសម្រាប់តម្រូវការបន្ទោបង់ធម្មជាតិរបស់មនុស្ស (បត់ជើងតូចឬបត់ជើងធំ) ឬចេញទៅសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ថ្ងៃសុក្រ (ជូមុអាហ៍) ដោយចេញនៅពេលថ្ងៃជ្រេ។ ហើយគេមិនគប្បីចេញទៅសួរសុខទុក្ខអ្នកជំងឺឬទៅចូលរួមសឡាតសពឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានយល់ស្របដូចគ្នាដែរថា៖ អ្នកធ្វើអៀកទីកាហ្វមិនទាន់ចាត់ទុកជាអ្នកធ្វើអៀកទីកាហ្វពេញលេញឡើយរហូតទាល់តែគេចៀសវាងពីការសួរសុខទុក្ខអ្នកជំងឺការសឡាតសពការដើរហែហមសពនិងការចូលផ្ទះលើកលែងតែសម្រាប់តម្រូវការចាំបាច់របស់មនុស្សប៉ុណ្ណោះដ្បិតកាលណារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ ធ្វើអៀកទីកាហ្វទ្រង់មិនដែលចូលផ្ទះឡើយលើកលែងតែសម្រាប់តម្រូវការចាំបាច់របស់មនុស្សប៉ុណ្ណោះ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الاعتكاف
«ជំពូកស្តីពីការធ្វើអៀកទីកាហ្វក្នុងគ្រប់វិហារដែលមានការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ជុំរូម» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានទាស់ខុសអ្វីឡើយក្នុងការធ្វើអៀកទីកាហ្វនៅក្នុងវិហារណាដែលប្រជាជនជួបជុំគ្នាសឡាតជាជុំរូមដោយមានអ៊ីម៉ាមនិងអ្នកអាហ្សានត្រឹមត្រូវ។ ប៉ុន្តែលោកស្អប់ខ្ពើមការធ្វើអៀកទីកាហ្វនៅក្នុងកន្លែងសឡាតក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួនឬនៅក្នុងវិហារដែលគ្មានការសឡាតជាជុំរូម។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ គេមិនត្រូវធ្វើអៀកទីកាហ្វឡើយលើកលែងតែក្នុងវិហារដែលមានការសឡាតជូមុអាហ៍ប្រសិនបើស្ថិតនៅក្នុងទីកន្លែងដែលមានកាតព្វកិច្ចជូមុអាហ៍។ ប៉ុន្តែបើនៅក្នុងតំបន់ដែលគ្មានជូមុអាហ៍គឺអាចធ្វើក្នុងវិហារជុំរូមណាក៏បាន។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ គ្មានទាស់ខុសអ្វីឡើយក្នុងការធ្វើអៀកទីកាហ្វនៅក្នុងបណ្តាវិហារតាមភូមិឬកុលសម្ព័ន្ធហើយដើរចេញទៅសឡាតជូមុអាហ៍ពីព្រោះជូមុអាហ៍គឺជាកាតព្វកិច្ច (ហ្វើរឌូ) ដែលមិនត្រូវបោះបង់ចោលឡើយនៅពេលមានលទ្ធភាពហើយការចេញទៅសឡាតជូមុអាហ៍គឺជារឿងចាំបាច់ដូចជាការចេញទៅបំពេញតម្រូវការធម្មជាតិរបស់មនុស្សដែរ។ លោកហ៊ូហ្សៃហ្វះអ៊ីប៊នុលយ៉ាម៉ានបានបញ្ជាក់ថា៖ «អៀកទីកាហ្វគឺត្រឹមត្រូវក្នុងគ្រប់វិហារទាំងអស់ដែលមានអ៊ីម៉ាមដឹកនាំការសឡាតជាជុំរូម»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الاعتكاف في كل مسجد تجمع فيه الصلاة
«ជំពូកស្តីពីគ្មានការធ្វើអៀកទីកាហ្វឡើយលើកលែងតែមានការបួស» ចំណងជើងជំពូកស្តីពីគោលការណ៍គ្រឹះនៃច្បាប់៖ គ្មានការធ្វើអៀកទីកាហ្វណាដែលត្រឹមត្រូវស្របច្បាប់ឡើយលើកលែងតែមានការបួសអមជាមួយ។ ការបួសគឺជាលក្ខខណ្ឌចម្បងដែលមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់សុពលភាពនៃអៀកទីកាហ្វស្របតាមការឯកភាពគ្នានៃបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញច្បាប់ហ្វិកហ៍ (កាតព្វកិច្ចសាសនា)ហ៍។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب لا اعتكاف الا بصوم
«ជំពូកស្តីពីការធ្វើអៀកទីកាហ្វស្ម័គ្រចិត្ត» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានការធ្វើអៀកទីកាហ្វណាត្រឹមត្រូវឡើយលើកលែងតែមានការបួស។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះក៏បានយល់ស្របដូចគ្នាដែរ។ ចំពោះអ្នកដែលធ្វើអៀកទីកាហ្វដោយការស្ម័គ្រចិត្ត (តាតាវវុអ៍/ណាភីល)៖ គេគប្បីប្រតិបត្តិតាមក្បួនអៀកទីកាហ្វដូចគ្នាទាំងស្រុងទៅនឹងអ្នកដែលមានកាតព្វកិច្ច (ឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ)) អៀកទីកាហ្វដែរទាំងការមិនចេញទៅក្រៅវិហារការបួសនិងការចៀសវាងការរួមដំណេក។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ អ្នកស្ម័គ្រចិត្តធ្វើអៀកទីកាហ្វនិងអ្នកមានកាតព្វកិច្ចធ្វើអៀកទីកាហ្វគឺមានច្បាប់ដូចគ្នាទាំងស្រុងក្នុងរឿងអ្វីដែលអនុញ្ញាត (ហាឡាល់) និងអ្វីដែលត្រូវហាមឃាត់ (ហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា))។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានសន្និដ្ឋានថា៖ «បែបនេះហើយដែលសមស្របបំផុតពីព្រោះការធ្វើអៀកទីកាហ្វរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ តាមការវាយតម្លៃរបស់យើងគឺទ្រង់ធ្វើឡើងដោយការស្ម័គ្រចិត្តប៉ុន្តែទ្រង់បានចៀសវាងរាល់ការហាមឃាត់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់បំផុត។ ហេតុនេះអ្វីដែលត្រូវចៀសវាងក្នុងអៀកទីកាហ្វកាតព្វកិច្ចក៏ត្រូវតែចៀសវាងក្នុងអៀកទីកាហ្វស្ម័គ្រចិត្តដូចគ្នា»។ (ចប់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នៃការបួស)។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يعتكف تطوعا
«គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)៖ នីសកបវដ្តខួបឆ្នាំ (ហាវល់) និងកម្រៃជួញដូរ» គម្ពីរហ្សាកាត់៖ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះបុរសម្នាក់ដែលមានប្រាក់ ៥ ឌីណាពីប្រាក់ចំណូលឬអំណោយដោយគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិផ្សេងក្រៅពីនេះឡើយហើយគាត់បានយកវាទៅរកស៊ីជួញដូររហូតដល់ទ្រព្យនោះកើនឡើងដល់កម្រិតកំណត់កាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ (នីសកប ២០ ឌីណា) មុនពេលផុតខួបមួយឆ្នាំ៖ គាត់មិនត្រូវបង់ហ្សាកាត់លើទ្រព្យនោះឡើយរហូតទាល់តែគ្រប់ខួបមួយឆ្នាំពេញ (ហាវល់) គិតចាប់តាំងពីថ្ងៃដែលទ្រព្យរបស់គាត់កើនឡើងដល់កម្រិតនីសកប! គាត់ត្រូវកត់ចំណាំថ្ងៃដែលគាត់មានប្រាក់គ្រប់ ២០ ឌីណាមាសឬទំនិញស្មើនឹងតម្លៃនោះហើយនៅពេលគ្រប់ខួបមួយឆ្នាំពីថ្ងៃនោះមកទើបគាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់ទោះបីជាទ្រព្យនោះកើនឡើងច្រើនទ្វេដងយ៉ាងណាក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែបើគ្រប់ខួបមួយឆ្នាំហើយទ្រព្យនោះធ្លាក់ចុះទាបជាង ២០ ឌីណាមាសគឺគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់លើគាត់ឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ ប្រសិនបើគាត់មាន ៥ ឌីណាហើយរកស៊ីឡើងដល់នីសកបទោះបីជាទើបតែគ្រប់មុនផុតខួបមួយឆ្នាំនៃប្រាក់ ៥ ឌីណាតែមួយថ្ងៃក៏ដោយគាត់ត្រូវតែបង់ហ្សាកាត់ភ្លាមៗលើទ្រព្យទាំងអស់នោះ! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ តើអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះអាចពោលបែបនេះយ៉ាងដូចម្តេចកាលបើពួកគេមិនជំទាស់នឹងពួកយើងត្រង់ថានៅពេលមនុស្សម្នាក់ទទួលបានទ្រព្យសម្បត្តិថ្មីគេមិនត្រូវបង់ហ្សាកាត់រហូតដល់ផុតខួបមួយឆ្នាំពេញពីថ្ងៃទទួលបាននោះ? ខួបមួយឆ្នាំមិនអាចចាប់ផ្តើមគិតលើទ្រព្យដែលមិនទាន់ដល់កម្រិតនីសកបនោះឡើយ! ប្រសិនបើគេមានទ្រព្យគ្រប់នីសកបរួចហើយទើបប្រាក់ចំណេញបន្ថែមអាចបូកបញ្ចូលក្នុងខួបនោះបានប៉ុន្តែការចាប់ផ្តើមពីទ្រព្យក្រោមនីសកបគឺមិនអាចបង្កើតជាខួបហ្សាកាត់បានឡើយ។ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះផ្ទាល់បានយល់ស្របជាមួយយើងចំពោះសត្វពាហន៖ (អូដ្ឋគោចៀម) ថាគ្មានហ្សាកាត់ឡើយរហូតដល់គ្រប់ខួបមួយឆ្នាំគិតពីថ្ងៃដែលសត្វនោះគ្រប់កម្រិតនីសកប (អូដ្ឋ ៥, គោ ៣០, ចៀម ៤០) ចុះហេតុអ្វីបានជាពួកគេមកបំបែកច្បាប់នេះចំពោះមាសនិងប្រាក់ទៅវិញ?
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
كتاب الزكاة
«ជំពូកស្តីពីការគ្រប់នីសកបតាមរយ៖ប្រាក់ចំណេញក្រោយផុតខួបមួយឆ្នាំ» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់មានប្រាក់ ១០ ឌីណា (មិនទាន់ដល់នីសកប) ហើយបានកន្លងផុតខួបមួយឆ្នាំរួចគាត់បានយកប្រាក់នោះទៅទិញទំនិញហើយចំណេញបាន ១០ ឌីណាបន្ថែមទៀត (សរុបស្មើ ២០ ឌីណា)៖ គាត់មិនត្រូវបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ឡើយរហូតទាល់តែគ្រប់ខួបមួយឆ្នាំថ្មីគិតចាប់តាំងពីថ្ងៃដែលទ្រព្យរបស់គាត់កើនឡើងដល់ ២០ ឌីណា។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ គាត់ត្រូវតែបង់ហ្សាកាត់ភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែងដោយមិនបាច់រង់ចាំខួបមួយឆ្នាំថ្មីឡើយដោយពួកគេសំអាងថាខួបមួយឆ្នាំបានផុតហើយហើយពេលនេះគាត់មាន ២០ ឌីណាពេញ! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ បញ្ហានេះគឺដូចគ្នាទាំងស្រុងនឹងបញ្ហាមុន។ អ្នកណាដែលពោលបែបនេះលើទ្រព្យប្រាក់កាសគេគប្បីពោលបែបនេះលើសត្វពាហន៖ដូចគ្នាប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបែរជាធ្វើឱ្យមានភាពខុសគ្នារវាងទ្រព្យទាំងពីរដោយគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់ត្រឹមត្រូវឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب من الزكاة
«ជំពូកស្តីពីមាសប្រាក់ដែលជីកបានពីរ៉ែនិងកំណប់កប់ក្នុងដី (រីកាស)» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ រាល់អ្វីដែលត្រូវបានទាញយកចេញពីរ៉ែ (ម៉ាអាឌីន) នូវមាសប្រាក់ឬវត្ថុមានតម្លៃមិនថាតិចឬច្រើននោះឡើយគឺត្រូវបង់ចំណែកមួយភាគប្រាំ (អាល់ឃ៉ុមស៍ = ២០%) ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌនីសកបឬខួបមួយឆ្នាំឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ មិនត្រូវយកអ្វីទាំងអស់ពីរ៉ែរហូតទាល់តែវត្ថុដែលទាញយកបាននោះមានតម្លៃស្មើនឹង ២០ ឌីណាមាសឬ ២០០ ឌៀរហាំប្រាក់ហើយទើបយកហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)ធម្មតា (២,៥%) នៅនឹងកន្លែងដោយពួកគេអះអាងថារីកាសគឺជាកំណប់កប់ទុកតាំងពីសម័យយាហ៊ីលីយ៉ះដែលរកឃើញដោយមិនបាច់ចំណាយកម្លាំងឬប្រាក់កាស។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ រ៉ែដែលទាញយកចេញពីដីគឺមានលក្ខណ៖ដូចជាផលសង្គ្រាម (ម៉ាហ្គណាំ) ដែរដែលត្រូវដកមួយភាគប្រាំមិនថាតិចឬច្រើនឡើយ។ រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានមានបន្ទូលយ៉ាងច្បាស់ថា៖ «ហើយនៅក្នុងរីកាសគឺត្រូវដកមួយភាគប្រាំ (អាល់ឃ៉ុមស៍)»។ ក្នុងភាសាអារ៉ាប់ពាក្យ «អ័ររ៉ាកាហ្សាអាល់ម៉ាអ៍ឌីន» មានន័យថារ៉ែនោះបានផ្តល់កំណប់ទ្រព្យយ៉ាងច្រើន។ លោកអាំរ៉ូអ៊ីប៊នស៊ូអែបពីឪពុកពីជីតារបស់លោកថានៅពេលមានបុរសម្នាក់សួរព្យាការី ﷺ អំពីទ្រព្យដែលប្រទះឃើញក្នុងទីកន្លែងបាក់បែកគ្មានមនុស្សរស់នៅព្យាការី ﷺ មានបន្ទូលថា៖ «នៅក្នុងទ្រព្យនោះនិងក្នុងរីកាសគឺត្រូវដកមួយភាគប្រាំ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب ما يخرج من المعادن من الذهب والورق
«ជំពូកស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)លើមាសប្រាក់និងគ្រឿងអលង្ការ» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ អ្នកណាដែលមានមាសដុំមិនទាន់ស្ល (ទីប្រ៍) ឬគ្រឿងអលង្ការ (ហ៊ូលី) ធ្វើពីមាសឬប្រាក់មិនថាប្រើប្រាស់សម្រាប់ពាក់លម្អឬទុកចោលមិនពាក់នោះទេគឺមានកាតព្វកិច្ចត្រូវតែបង់ហ្សាកាត់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ! ត្រូវថ្លឹងទម្ងន់វាហើយដកមួយភាគសែសិប (២,៥%) ឱ្យតែវាដល់កម្រិតនីសកប (២០ ឌីណាមាសឬ ២០០ ឌៀរហាំប្រាក់)។ មាសនិងប្រាក់គឺជាទ្រព្យដើមទុនដែលមានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ក្នុងគ្រប់កាល៖ទេស៖។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានយល់ស្របតាមអាប៊ូហាណីហ្វះចំពោះមាសដុំដែលទុកមិនពាក់ប៉ុន្តែពួកគេបានលើកលែងចំពោះមាសបាក់បែកដែលម្ចាស់មានបំណងជួសជុលយកមកពាក់ដោយចាត់ទុកដូចជាសម្ភារប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ តើអាចលុបចោលកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់លើមាសដុំដោយសារតែបំណងចេតនានាពេលអនាគតយ៉ាងដូចម្តេច?! ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់មានប្រាក់ឌីណាមាសហើយតាំងចិត្តថានឹងយកទៅកែច្នៃជាគ្រឿងអលង្ការនៅពេលអនាគតតើចេតនានោះអាចលើកលែងហ្សាកាត់លើគាត់អស់រយ៖ពេលពីរឬបីឆ្នាំបានដែរឬទេ? ប្រាកដជាមិនអាចឡើយ! លើសពីនេះគ្រឿងអលង្ការមាសប្រាក់គឺមានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ទោះបីជាយកមកពាក់ក៏ដោយ។ លោកម៉ាកហូលបានរាយការណ៍ថារ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ ﷺ បានឃើញស្ត្រីម្នាក់និងកូនស្រីពាក់កងដៃមាសធំៗ ទ្រង់បានមានបន្ទូលសួរថា៖ «តើអ្នកចង់ឱ្យអល់ឡោះបំពាក់កងដៃភ្លើងនរកដល់អ្នកនៅថ្ងៃបរលោកទេ?» នាងឆ្លើយថា៖ ទេ! ទ្រង់ក៏មានបន្ទូលថា៖ «បើដូច្នោះចូរបង់ហ្សាកាត់របស់វាចុះ!»។ ហើយលោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នម័សអ៊ូដ ﵁ ក៏បានបង្គាប់ភរិយារបស់លោកឱ្យបង់ហ្សាកាត់លើខ្សែកមាសរបស់នាងដែលមានទម្ងន់ ២០ មីޘកកល់ដូចគ្នា។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب ما جاء من زكاة الحلي والتبر
«ជំពូកស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រា» កំណត់សម្គាល់៖ អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះបានបញ្ជាក់ថាគ្មានហ្សាកាត់លើត្បូងគជ់ខ្យង (លូកលូក) ផ្កាក្លិនក្រអូបមូស្ក៍ (មីស្ក៍) ឬជ័រក្រអូបអាំប៊ើរ (អាំបារ) ឡើយហើយអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានយល់ស្របតាមលោក។ បញ្ហាទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រា៖ អ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់លើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រាឬអនីតិជនឡើយហើយហ្សាកាត់មិនទាន់ជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេឡើយរហូតទាល់តែការសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ)ក្លាយជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេ (ពេលពេញវ័យដឹងក្តី)។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ ត្រូវតែដកហ្សាកាត់ពីទ្រព្យរបស់កុមារកំព្រាជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយអាណាព្យាបាលរបស់គេ។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ មានការចម្លងផ្សេងៗគ្នាជាច្រើនហើយទស្សន៖ដែលយើងពេញចិត្តនិងត្រឹមត្រូវបំផុតគឺមិនត្រូវដកហ្សាកាត់ពីទ្រព្យកុមារកំព្រាឡើយរហូតដល់គេពេញវ័យ។ ១. លោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នម័សអ៊ូដ ﵁ ត្រូវបានគេសួរអំពីហ្សាកាត់លើទ្រព្យកុមារកំព្រាលោកឆ្លើយថា៖ «ចូរកត់ត្រាទ្រព្យរបស់គេទុកចុះប៉ុន្តែកុំដកហ្សាកាត់ឡើយលុះដល់ពេលគេពេញវ័យចូរប្រគល់ទ្រព្យនោះទៅគេហើយប្រាប់រឿងនោះដល់គេចុះ»។ ២. លោកអ៊ីប្រាហ៊ីមអាល់ណាខ៖អ៊ីបានបញ្ជាក់ថា៖ «គ្មានហ្សាកាត់លើទ្រព្យរបស់កុមារឡើយរហូតទាល់តែការសឡាតក្លាយជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេ»។ ៣. លោកអាល់ហាសាន់អាល់បាស្រ៊ី, លោកអាល់សះពី, លោកសាអ៊ីដអ៊ីប៊នជូបែរនិងលោកអាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នអាប់បាស ﵄ សុទ្ធតែបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «គ្មានហ្សាកាត់នៅក្នុងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កុមារកំព្រាឡើយ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب زكاة اموال اليتامى
«ជំពូកស្តីពីអ្នកដែលទទួលមរណភាពដោយមិនទាន់បានបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)លើទ្រព្យរបស់ខ្លួន» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះបុរសម្នាក់ដែលបានទទួលមរណភាពដោយមិនទាន់បានបង់ហ្សាកាត់លើទ្រព្យរបស់ខ្លួនខណ៖ដែលវាបានក្លាយជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគាត់រួចហើយ៖ ប្រសិនបើគាត់បានផ្តាំបណ្តាំ (វ៉ាស៊ីយ៉ាត់) ឱ្យគេទូទាត់ហ្សាកាត់នោះគឺត្រូវដកចេញពីចំណែកមួយភាគបី (អាល់ޘូលូޘ) នៃកេរមរតករបស់គាត់។ ប្រសិនបើគាត់បានផ្តាំបណ្តាំច្រើនមុខដែលស៊ីសងអស់មួយភាគបីនោះហ្សាកាត់ត្រូវបែងចែកតាមសមាមាត្រស្មើគ្នាជាមួយបណ្តាំដទៃទៀតដោយមិនត្រូវផ្តល់អាទិភាពមុនគេឡើយលើកលែងតែគាត់បានបញ្ជាក់ច្បាស់ឱ្យផ្តល់អាទិភាព។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអ្នកស្លាប់មិនបានផ្តាំបណ្តាំទុកទេក្រុមគ្រួសារមិនមានកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ត្រូវតែបង់ឡើយប៉ុន្តែបើពួកគេស្ម័គ្រចិត្តបង់ជំនួសនោះគឺជារឿងល្អប្រសើរបំផុត។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានយល់ស្របតាមអាប៊ូហាណីហ្វះក្នុងគ្រប់ចំណុចទាំងអស់លើកលែងតែចំណុចមួយគត់គឺពួកគេពោលថា៖ បើអ្នកស្លាប់បានផ្តាំបណ្តាំនោះហ្សាកាត់ត្រូវផ្តល់អាទិភាពមុនបណ្តាំដទៃទៀតក្នុងចំណែកមួយភាគបីដោយចាត់ទុកដូចជាបំណុល! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ ប្រសិនបើហ្សាកាត់ជាបំណុលផ្លូវច្បាប់មែននោះគេច្បាស់ជាត្រូវកាត់ចេញពីទ្រព្យសម្បត្តិទាំងមូលមុនការចែកបណ្តាំមិនថាគាត់បានផ្តាំឬមិនបានផ្តាំនោះឡើយ! កាលបើអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះយល់ស្របថាវាមិនត្រូវបានកាត់ពីទ្រព្យទាំងមូលហើយអនុវត្តបានតែក្នុងចំណែកមួយភាគបីពេលមានបណ្តាំប៉ុណ្ណោះនោះវាមានឋាន៖ជាបណ្តាំ (វ៉ាស៊ីយ៉ាត់) មិនមែនជាបំណុលឡើយ។ ហេតុនេះវាត្រូវតែចែកតាមសមាមាត្រជាមួយបណ្តាំដទៃទៀតក្នុងចំណែកមួយភាគបីដោយមិនអាចមានអាទិភាពលើគេឡើយលើកលែងតែម្ចាស់បណ្តាំបានបញ្ជាក់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يموت ولم يؤد زكاة ماله
«ជំពូកស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)លើបំណុលដែលទារបានមកវិញក្រោយពេលច្រើនឆ្នាំ» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ កាលណាបុរសម្នាក់មានទ្រព្យប្រាក់កាសច្រើនជាបំណុលលើអ្នកដទៃដែលកូនបំណុលទទួលស្គាល់ហើយម្ចាស់បំណុលទារមិនបានរហូតដល់កន្លងផុតទៅអស់រយ៖ពេលបីឆ្នាំទើបទារបាន៖ គាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់ពេញលេញសម្រាប់ឆ្នាំទីមួយ។ សម្រាប់ឆ្នាំទីពីរគាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់លើប្រាក់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីដកហ្សាកាត់ឆ្នាំទីមួយចេញ។ សម្រាប់ឆ្នាំទីបីគាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់លើប្រាក់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីដកហ្សាកាត់ឆ្នាំទីមួយនិងទីពីរចេញដោយអនុវត្តបែបនេះដរាបណាប្រាក់នៅសល់គ្រប់កម្រិតនីសកប។ អាប៊ូហាណីហ្វះបានបែងចែករវាងបំណុលដែលគេទទួលស្គាល់និងទ្រព្យដែលត្រូវគេប្លន់កំហែងយក៖ ប្រសិនបើទ្រព្យត្រូវបានគេប្លន់ឬមេដឹកនាំអយុត្តិធម៌រឹបអូសយកអស់ជាច្រើនឆ្នាំទើបប្រគល់មកវិញគឺគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់សម្រាប់ឆ្នាំកន្លងផុតឡើយគឺត្រូវរាប់ខួបមួយឆ្នាំថ្មីចាប់ពីថ្ងៃទទួលបានមកវិញ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ ចំពោះបំណុលដែលនៅជាប់នឹងកូនបំណុលអស់ជាច្រើនឆ្នាំទើបទារបានគឺត្រូវបង់ហ្សាកាត់ត្រឹមតែមួយឆ្នាំគត់! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ ការកំណត់យកហ្សាកាត់ត្រឹមតែមួយឆ្នាំគឺគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់ឡើយ។ តាមគោលការណ៍ច្បាប់គឺមានទស្សន៖តែពីរប៉ុណ្ណោះ៖ មិនត្រូវបង់សម្រាប់ឆ្នាំមុនៗទាល់តែសោះដោយរាប់ខួបថ្មីឬត្រូវបង់សម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំទាំងអស់ព្រោះវាជាទ្រព្យរបស់គាត់។ តើអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះយកហ្សាកាត់សម្រាប់ឆ្នាំមួយណា? ឆ្នាំដំបូងឆ្នាំចុងក្រោយឬជាការតំណាងឱ្យគ្រប់ឆ្នាំ? ការបង់ហ្សាកាត់មួយឆ្នាំមិនអាចលុបលាងកាតព្វកិច្ចនៃឆ្នាំជាច្រើនបានឡើយ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يكون له الدين على رجل ولا يقبضه الا بعد اعوام
«ជំពូកស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)លើទំនិញជួញដូរដែលស្តុកទុកច្រើនឆ្នាំទើបលក់ចេញ» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះបុរសម្នាក់ដែលមានទំនិញសម្រាប់ជួញដូរ (អ៊ូរូឌុលទីចារ៉ក) ហើយបានស្តុកទុកទំនិញនោះអស់រយ៖ពេលជាច្រើនឆ្នាំដោយមិនទាន់លក់ចេញដើម្បីរង់ចាំឱ្យឡើងថ្លៃរួចទើបលក់ចេញនៅពេលក្រោយ៖ គាត់ត្រូវតែបង់ហ្សាកាត់លើតម្លៃទំនិញនោះសម្រាប់គ្រប់ឆ្នាំកន្លងផុតទៅ (ដោយដកហ្សាកាត់ឆ្នាំមុនៗចេញជាបន្តបន្ទាប់) ដូចជាបំណុលដែលគេទទួលស្គាល់ដែរដរាបណាតម្លៃរបស់វាគ្រប់កម្រិតនីសកប។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ ត្រូវបង់ហ្សាកាត់លើតម្លៃលក់បាននោះត្រឹមតែមួយឆ្នាំគត់! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានថ្កោលទោសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើទស្សន៖របស់អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះថា៖ «គ្មានល្បិចកលកិបកេងគេចវេសពីការបង់ហ្សាកាត់ណាមួយលើផ្ទៃផែនដីនេះដែលអាក្រក់ដូចទស្សន៖របស់អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះនេះឡើយ! បុគ្គលម្នាក់អាចយកទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនមហាសាលទៅទិញទំនិញជួញដូរហើយស្តុកទុកវាឆ្នាំហើយឆ្នាំទៀតដោយតម្លៃរបស់វាកើនឡើងទ្វេដងជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងដៃរបស់គាត់ដោយមិនបាច់បង់ហ្សាកាត់សូម្បីមួយកាក់រួចនៅពេលលក់ចេញបែរជាបង់ហ្សាកាត់ត្រឹមតែមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ! នេះមិនមែនជាច្បាប់ត្រឹមត្រូវឡើយប៉ុន្តែគាត់ត្រូវតែបង់ហ្សាកាត់សម្រាប់រាល់ឆ្នាំដែលកន្លងផុតទៅ»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يكون عنده العروض للتجارة اعواما ثم يبيعها ايزكى اثمانها
«ជំពូកស្តីពីកូនបំណុលដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនមិនមែនសម្រាប់ជួញដូរ» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចំពោះបុរសម្នាក់ដែលមានបំណុលជាប់ជំពាក់គេហើយគាត់មានទ្រព្យសម្បត្តិប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនមិនមែនសម្រាប់ជួញដូរ (ដូចជាសម្ភារក្នុងផ្ទះសម្លៀកបំពាក់ឬផ្ទះសម្បែង) គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទូទាត់បំណុលរបស់គាត់ហើយគាត់ក៏មានទ្រព្យសម្បត្តិប្រាក់កាសផ្សេងទៀតដែលត្រូវបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)៖ បំណុលនោះត្រូវកាត់កងចេញពីទ្រព្យប្រាក់កាសដែលមានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ដោយផ្ទាល់! ប្រសិនបើនៅសល់ប្រាក់គ្រប់កម្រិតនីសកបបន្ទាប់ពីដកបំណុលចេញទើបគាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់ហើយបើមិនគ្រប់ទេគឺគ្មានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ឡើយ។ បំណុលមិនត្រូវយកទៅកាត់កងលើសម្ភារប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ ដោយសារគាត់មានសម្ភារផ្ទាល់ខ្លួនដែលអាចទូទាត់បំណុលបានបំណុលនោះត្រូវកាត់កងលើសម្ភារផ្ទាល់ខ្លួនហើយគាត់ត្រូវតែបង់ហ្សាកាត់ពេញលេញលើទ្រព្យប្រាក់កាសទាំងអស់ដែលនៅក្នុងដៃរបស់គាត់! លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជជែកវែកញែកថា៖ បំណុលគឺត្រូវកាត់កងចេញពីទ្រព្យសម្បត្តិណាដែលមានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ប៉ុណ្ណោះដោយមិនត្រូវយកទៅគិតកាត់កងលើសម្ភារប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះផ្ទះសម្បែងឬសម្លៀកបំពាក់ឡើយ។ ចូរពិចារណា៖ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់មានសម្ភារផ្ទាល់ខ្លួនតម្លៃ ១.០០០ ឌៀរហាំហើយគាត់បានខ្ចីប្រាក់ពីគេ ១.០០០ ឌៀរហាំតើគាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់លើប្រាក់ខ្ចី ១.០០០ ឌៀរហាំនោះដោយសារតែគាត់មានសម្ភារក្នុងផ្ទះដូច្នោះឬ? នេះគ្មានមូលដ្ឋានច្បាប់ត្រឹមត្រូវឡើយ។ បំណុលត្រូវកាត់ចេញពីទ្រព្យសកម្មនៃហ្សាកាត់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يكون عليه الدين وعنده عروض لغير تجارة وفي بدينه
«ជំពូកស្តីពីបុគ្គលដែលមានទ្រព្យសម្បត្តិបង្វិលជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងការជួញដូរ» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ កាលណាជនម្នាក់មានទ្រព្យសម្បត្តិដែលគាត់បង្វិលជាប្រចាំក្នុងការជួញដូរដោយមិនទាន់បានប្តូរចេញជាប្រាក់សុទ្ធ (មាសឬប្រាក់ឌៀរហាំក្នុងដៃ) នោះទេគឺគាត់គ្រាន់តែបង្វិលទំនិញពីមុខមួយទៅមុខមួយទៀតនិងពីសម្ភារមួយទៅសម្ភារមួយទៀតនោះគាត់ត្រូវពិនិត្យមើលថាតើគាត់មានទ្រព្យគ្រប់កម្រិតនីស Sob ដែរឬទេ។ នៅពេលគ្រប់មួយឆ្នាំ (ហាវល់) គិតចាប់ពីថ្ងៃដែលគាត់ជាម្ចាស់គាត់ត្រូវវាយតម្លៃទំនិញទាំងនោះហើយបង់ហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)។ លុះដល់គ្រប់មួយឆ្នាំបន្ទាប់ទៀតគាត់ត្រូវវាយតម្លៃទំនិញក្នុងដៃជាថ្មីរួចបង់ហ្សាកាត់សម្រាប់ឆ្នាំនោះបន្តទៀតទោះបីជាមានប្រាក់សុទ្ធធ្លាក់ដល់ដៃឬមិនមានក៏ដោយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានពោលថា៖ គាត់ត្រូវកំណត់ខែណាមួយក្នុងឆ្នាំដើម្បីវាយតម្លៃទំនិញជួញដូរទាំងអស់ដែលមាននិងរាប់ប្រាក់សុទ្ធក្នុងដៃហើយប្រសិនបើសរុបទៅគ្រប់កម្រិតនីស Sob នោះគាត់ត្រូវបង់ហ្សាកាត់។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានបញ្ជាក់ថា៖ អ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានងាករេចេញពីទស្សន៖ដើមរបស់ពួកគេដែលធ្លាប់បានពោលថាក្នុងករណីទំនិញដែលស្តុកទុកជាច្រើនឆ្នាំមិនទាន់លក់គឺត្រូវបង់ហ្សាកាត់ត្រឹមតែមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ តាមទស្សន៖របស់ពួកគេបើឈ្មួញម្នាក់បង្វិលទំនិញពីមុខមួយទៅមុខមួយអស់រយ៖ពេលម្ភៃឆ្នាំគេមិនត្រូវបង់ហ្សាកាត់ឡើយរហូតដល់លក់ចេញជាប្រាក់សុទ្ធរួចទើបបង់សម្រាប់តែមួយឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ! ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានដឹងថាការលើកឡើងបែបនេះមិនសមហេតុផលឡើយព្រោះវានាំឱ្យមនុស្សគេចវេះពីកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់។ គ្មានភាពខុសគ្នារវាងឈ្មួញដែលរក្សាទុកទំនិញរង់ចាំចំណេញនិងឈ្មួញដែលបង្វិលទំនិញពីមុខមួយទៅមុខមួយនោះឡើយ៖ ប្រសិនបើហ្សាកាត់ជាកាតព្វកិច្ចក្នុងករណីមួយវាក៏ជាកាតព្វកិច្ចក្នុងករណីមួយទៀតដែរដោយត្រូវវាយតម្លៃតាមតម្លៃទីផ្សារនៅពេលគ្រប់មួយឆ្នាំៗ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الرجل يكون عنده مال يديره للتجارة
«ជំពូកស្តីពីហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)លើសត្វចិញ្ចឹមស៊ីស្មៅតាមវាល (ម៉ាស៊ីយ៉ះ)» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ស្តីពីសត្វពាហន៖ថា៖ ចៀមនិងពពែត្រូវបូកបញ្ចូលគ្នាទាំងស្រុងអូដ្ឋពូជមានបូកពីរនិងអូដ្ឋអារ៉ាប់ត្រូវបូកបញ្ចូលគ្នាទាំងស្រុងហើយក្របីនិងគោត្រូវបូកបញ្ចូលគ្នាទាំងស្រុងដើម្បីគិតកម្រិតនីស Sob។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានយល់ស្របតាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះក្នុងការបូកបញ្ចូលប្រភេទសត្វក្នុងពូជតែមួយ។ ពួកគេបានបន្ថែមថា៖ ប្រសិនបើប្រភេទណាមួយមានចំនួនច្រើនជាងនោះកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ត្រូវកាត់យកចេញពីប្រភេទដែលមានច្រើនជាងគេនោះ។ ប៉ុន្តែបើស្មើគ្នាគឺអាចកាត់យកពីប្រភេទណាមួយក៏បាន។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានបញ្ជាក់ថា៖ អ្នកប្រមូលហ្សាកាត់អាចកាត់យកពីប្រភេទណាមួយក៏បានឱ្យតែជាសត្វគុណភាពកម្រិតមធ្យមដោយមិនត្រូវកាត់យកសត្វដែលមានពពោះឬស្គមស្គាំងនោះឡើយ។ ប្រសិនបើសត្វដែលមានអាយុត្រូវតាមលក្ខខណ្ឌកំណត់មានតែក្នុងចំណោមប្រភេទដែលមានចំនួនតិចនោះត្រូវកាត់យកពីប្រភេទនោះ។ អាប់ឌុលឡោះអ៊ីប៊នុលមូបារ៉ក់បានរាយការណ៍ពីម៉ាក់មើរអ៊ីប៊នុរ៉ាស៊ីដពីស៊ីម៉ាកអ៊ីប៊នុលហ្វាឌល់ពីហ្ស៊ីហាប់អ៊ីប៊នុអាប់ឌុលឡោះអាល់ខាវឡានីថាសាអ័តអាល់អាអ៍រ៉ច (ដែលជាដៃគូរបស់យ៉ាក់ឡាអ៊ីប៊នុអ៊ូម៉ៃយ៉ះកាលមកដល់ម៉ាឌីណះ) បាននិយាយថា៖ លោកអ៊ូម៉ើរអ៊ីប៊នុលខាត់តອບ ﵁ បានសួរគាត់ថា៖ «តើអ្នកចង់ទៅណា?» គាត់ឆ្លើយថា៖ «ទៅធ្វើជីហាត»។ លោកអ៊ូម៉ើរមានប្រសាសន៍ថា៖ «ចូរត្រឡប់ទៅជួយដៃគូរបស់អ្នកវិញចុះ (ពេលនោះយ៉ាក់ឡាអ៊ីប៊នុអ៊ូម៉ៃយ៉ះជាអភិបាលគ្រប់គ្រងយេម៉ែន) ព្រោះការបំពេញភារកិច្ចដោយយុត្តិធម៌គឺជាជីហាតដ៏ប្រពៃបំផុត»។ លុះពេលគាត់រៀបនឹងចេញដំណើរលោកអ៊ូម៉ើរ ﵁ បានផ្តាំផ្ញើថា៖ «កាលណាអ្នករាល់គ្នាទៅដល់ម្ចាស់ទ្រព្យសម្បត្តិចូរកុំភ្លេចប្រព្រឹត្តល្អចំពោះម្ចាស់ទ្រព្យ៖ ចូរធ្វើការបែងចែកហ្វូងសត្វរបស់គាត់ជាបីចំណែកស្មើគ្នារួចទុកសិទ្ធិឱ្យម្ចាស់ទ្រព្យជ្រើសរើសយកមួយចំណែកដំបូង (សត្វល្អៗបំផុត) ហើយបន្ទាប់មកទើបអ្នករាល់គ្នាជ្រើសរើសយកសត្វសម្រាប់ហ្សាកាត់ពីក្នុងចំណោមពីរភាគដែលនៅសល់ (សត្វកម្រិតមធ្យម)»។ សាអ័តបានរៀបរាប់ថា៖ «យើងបានចេញទៅប្រមូលហ្សាកាត់យ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមការបែងចែកនេះហើយយើងត្រឡប់មកវិញដោយកាន់តែរំពាត់ប៉ុណ្ណោះ (ដោយម្ចាស់ទ្រព្យពេញចិត្តឥតមានទំនាស់)»។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب زكاة الماشية
«ជំពូកស្តីពីទានហ្សាកាត់ (សប្បុរសធម៌កាតព្វកិច្ច)របស់ដៃគូពីរនាក់ដែលចិញ្ចឹមចៀមរួមគ្នា (ឃុឡៃតយន)» អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អាប៊ូហាណីហ្វះ (សូមអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មេត្តាប្រោសលោក) បានមានប្រសាសន៍ថា៖ មិនមានកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់លើដៃគូពីរនាក់ដែលចិញ្ចឹមចៀមគោឬអូដ្ឋស៊ីស្មៅតាមវាលរួមគ្នានោះឡើយលុះត្រាតែម្នាក់ៗមានចំនួនសត្វដល់កម្រិតនីស Sob រៀងៗខ្លួន។ ប្រសិនបើម្នាក់មានគ្រប់កម្រិតនីស Sob រីឯម្នាក់ទៀតមិនគ្រប់នោះកាតព្វកិច្ចហ្សាកាត់ធ្លាក់លើតែអ្នកដែលមានគ្រប់នីស Sob ប៉ុណ្ណោះចំណែកអ្នកដែលមិនគ្រប់គឺមិនត្រូវបង់ឡើយ។ ពាក្យថា «ឃុឡៃតយន» សំដៅលើដៃគូដែលជាសហម្ចាស់មានចំណែករួមគ្នាក្នុងហ្វូងសត្វតែមួយ។ រីឯអ្នកស្រុកម៉ាឌីណះបានយល់ស្របតាមទស្សន៖របស់អ៊ីម៉ាមអាប៊ូហាណីហ្វះលើលក្ខខណ្ឌនីស Sob ផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុន្តែពួកគេបានលើកឡើងថា៖ បុគ្គលពីរនាក់ត្រូវបានចាត់ទុកជា «ឃុឡៃតយន» ទោះបីជាពួកគេមិនមែនជាសហម្ចាស់លើសត្វតែមួយក៏ដោយឱ្យតែពួកគេប្រើអ្នកគង្វាលតែមួយធុងទឹកតែមួយក្រោលតែមួយនិងសត្វឈ្មោលបង្កាត់ពូជតែមួយបើទោះបីជាម្នាក់ៗដឹងច្បាស់ពីសត្វរៀងៗខ្លួនក៏ដោយ។ លោកមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) អ៊ីប៊នុលហាសាន់បានជំទាស់ថា៖ តើបុគ្គលទាំងពីរនេះអាចចាត់ទុកជា «ឃុឡៃតយន» យ៉ាងដូចម្តេចកើតបើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេដាច់ដោយឡែកពីគ្នាទាំងស្រុងនោះ? ក្នុងហាឌីޘរបស់ព្យាការីមានចែងថា៖ «ដៃគូទាំងពីរត្រូវកាត់កងសំណងឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកតាមសមាមាត្រនៃចំនួនទ្រព្យរបស់ពួកគេ»។ ប្រសិនបើហ្វូងសត្វរបស់ពួកគេដាច់ដោយឡែកពីគ្នាតើពួកគេកាត់កងសំណងឱ្យគ្នាយ៉ាងដូចម្តេច? ប្រសិនបើអ្នកប្រមូលហ្សាកាត់មកចាប់យកសត្វពីហ្វូងរបស់ម្នាក់ដោយសារតែគ្រាន់តែឃ្វាលរួមគ្នានោះជារឿងគ្មានហេតុផលត្រឹមត្រូវឡើយ។ ដៃគូ «ឃុឡៃតយន» ពិតប្រាកដគឺសំដៅលើសហម្ចាស់ដែលជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិរួមក្នុងហ្វូងតែមួយហើយម្នាក់ៗមានចំណែកគ្រប់កម្រិតនីស Sob។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب صدقة الخليطين يكون بينهما الغنم