អាល់-រ៉ាវឌុល មួរពៀក (ពន្យល់ហ្ស៉ាត អាល់-មុស្តាកនិក)

(វគ្គស្តីពីបន្ទុកចំណាយនិងការបែងចែកភារកិច្ចក្នុងចម្ការឈើហូបផ្លែនិងកសិកម្ម) ការបែងចែកបន្ទុកការងារនិងការទទួលខុសត្រូវរវាងម្ចាស់ដីនិងកម្មករកសិកម្ម៖ «ភារកិច្ចរបស់កម្មករកសិកម្ម (អាមីល)»៖ • កម្មករមានកាតព្វកិច្ចបំពេញរាល់កិច្ចការណាដែលទាក់ទងដោយផ្ទាល់នឹងការលូតលាស់និងការបង្កើនភោគផលនៃដើមឈើនិងដំណាំរួមមាន៖ ការស្រោចស្រពទឹកការបង្កាត់លម្អងផ្កាល្មើការភ្ជួររាស់ដីការកាត់ស្មៅការកាត់មែកស្ងួតការដាក់ជីការការពារសត្វល្អិតនិងការយាមកាមការពារចម្ការ។ «ភារកិច្ចរបស់ម្ចាស់ដីធ្លី (រ៉ាប់ពុលម៉ាល់)»៖ • ម្ចាស់ដីមានកាតព្វកិច្ចចេញថ្លៃចំណាយលើរាល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអចិន្ត្រៃយ៍ដែលនៅស្ថិតស្ថេរយូរអង្វែងរួមមាន៖ ការសាងសង់របងព័ទ្ធជុំវិញចម្ការការជីកអណ្តូងទឹកការជីកប្រឡាយទឹកធំៗ ការទិញម៉ាស៊ីនបូមទឹកនិងការទិញសត្វពាហន៖សម្រាប់ភ្ជួររាស់។ «ការប្រមូលផលនិងការខូចខាត»៖ • ការបេះប្រមូលផលផ្លែឈើនិងការច្រូតកាត់គឺជាបន្ទុកទទួលខុសត្រូវរួមគ្នារវាងភាគីទាំងពីរទៅតាមសមាមាត្រនៃចំណែកផលដែលទទួលបានរៀងៗខ្លួន (លើកលែងតែមានការដាក់លក្ខខណ្ឌព្រមព្រៀងផ្សេង)។ • ប្រសិនបើដើមឈើឬដំណាំមិនផ្តល់ផលសោះដោយសារគ្រោះធម្មជាតិនោះកម្មករមិនទទួលបានកម្រៃឡើយហើយម្ចាស់ដីក៏គ្មានសិទ្ធិទាមទារសំណងអ្វីពីកម្មករដែរពីព្រោះកិច្ចសន្យានេះផ្អែកលើការចែករំលែកផលជាក់ស្តែង។

(ជំពូកស្តីពីកិច្ចសន្យាជួលអចលនទ្រព្យនិងជួលកម្លាំងពលកម្ម - បាប់អាល់អ៊ីចារ៉ោះ) និយមន័យភាពស្របច្បាប់និងប្រភេទនៃកិច្ចសន្យាជួល (អ៊ីចារ៉ោះ - Ijarah)៖ «និយមន័យនិងភាពស្របច្បាប់»៖ • «អ៊ីចារ៉ោះ (អាល់-Ijarah)» ក្លាយមកពីពាក្យ «អាជើរ» (កម្រៃឬថ្លៃឈ្នួល)។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើកិច្ចសន្យាលើការប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់និងស្គាល់ច្បាស់លាស់នៃវត្ថុជាក់លាក់មួយឬកាតព្វកិច្ចការងារជាក់លាក់មួយក្នុងរយ៖ពេលកំណត់ច្បាស់លាស់ដោយមានថ្លៃឈ្នួលកំណត់ច្បាស់លាស់។ • ភាពស្របច្បាប់៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានស៊ុនន៉ះនិងឯកច្ឆន្ទស្របតាមបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ៖ {ប្រសិនបើពួកគេបំបៅដោះកូនឱ្យពួកអ្នកចូរពួកអ្នកផ្តល់ថ្លៃឈ្នួលដល់ពួកគេចុះ} [អាត់-ត្វ៉ាឡាក: ៦] និងប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ចូរពួកអ្នកផ្តល់ថ្លៃឈ្នួលដល់កម្មករមុនពេលញើសរបស់គេស្ងួត» (កត់ត្រាដោយអ៊ីព្នូម៉ាចាស់)។ «ប្រភេទធំៗទាំងពីរនៃកិច្ចសន្យាជួល»៖ ១. «ការជួលផលប្រយោជន៍នៃទ្រព្យសម្បត្តិជាក់ស្តែង (អ៊ីចារ៉ាតុលអាយិន)»៖ ដូចជាការជួលផ្ទះស្នាក់នៅជួលដីធ្លីធ្វើកសិកម្មជួលហាងលក់ដូរឬជួលយានជំនិះសម្រាប់ជិះនិងដឹកជញ្ជូន។ ២. «ការជួលកម្លាំងពលកម្មនិងវិជ្ជាជីវ៖ (អ៊ីចារ៉ាតុលអាម៉ាល់)»៖ ដូចជាការជួលជាងសំណង់ជាងកាត់ដេរអ្នកបើកបរមេដោះបំបៅកូនឬគ្រូបង្រៀនជំនាញ។

(វគ្គស្តីពីលក្ខខណ្ឌនៃទ្រព្យជួលនិងផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់) លក្ខខណ្ឌទាំង ៥ នៃសុពលភាពនៃទ្រព្យដែលត្រូវជួលនិងការប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍៖ «លក្ខខណ្ឌទាំង ៥ នៃទ្រព្យជួល»៖ ១. «ការស្គាល់ច្បាស់លាស់»៖ តាមរយ៖ការមើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែកឬការពណ៌នាពីគុណលក្ខណ៖ជាក់លាក់ដែលមិននាំឱ្យមានការភ័ន្តច្រឡំ។ ២. «សមត្ថភាពនៃការប្រគល់ផលប្រយោជន៍»៖ វត្ថុដែលជួលត្រូវតែអាចប្រគល់ជូនដើម្បីប្រើប្រាស់បានជាក់ស្តែង (មិនអនុញ្ញាតឱ្យជួលរថយន្តដែលបាត់បង់ឬផ្ទះដែលត្រូវគេរឹបអូសឡើយ)។ ៣. «ផលប្រយោជន៍ត្រូវតែស្របច្បាប់ឥស្លាម»៖ ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យជួលផ្ទះដើម្បីបើកកន្លែងលក់ស្រាកន្លែងលេងល្បែងស៊ីសងឬកន្លែងប្រព្រឹត្តអំពើបាបឡើយ។ កិច្ចសន្យាជួលបែបនេះគឺមោឃ៖ ហើយប្រាក់ចំណូលជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា)។ ៤. «ទ្រព្យជួលត្រូវតែនៅរក្សារូបរាងដើមដដែលក្រោយពេលប្រើប្រាស់»៖ អាចជួលបានតែលើវត្ថុណាដែលប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍ហើយមិនរលាយបាត់បង់រូបធាតុដើមប៉ុណ្ណោះ (មិនអនុញ្ញាតឱ្យជួលអាហារដើម្បីហូបឬទៀនដើម្បីដុតបំភ្លឺឡើយ)។ ៥. «អ្នកជួលត្រូវតែជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិឬជាតំណាងស្របច្បាប់»។ «ការជួលកម្លាំងពលកម្មរបស់ស្ត្រីមានស្វាមី»៖ • ស្ត្រីដែលបានរៀបការហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យជួលកម្លាំងពលកម្មរបស់ខ្លួនឯងទៅបម្រើការងារឱ្យអ្នកដទៃដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីស្វាមីរបស់នាងឡើយពីព្រោះវាអាចប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិគ្រួសារនិងភារកិច្ចក្នុងផ្ទះ។

(វគ្គស្តីពីការថែទាំទ្រព្យជួលប្រភេទកម្មករនិងការទទួលខុសត្រូវលើការខូចខាត) ច្បាប់ស្តីពីការជួសជុលទ្រព្យជួលប្រភេទអ្នកស៊ីឈ្នួលនិងការទទួលខុសត្រូវលើការខូចខាត៖ «ការបែងចែកទំនួលខុសត្រូវលើការជួសជុល»៖ • ម្ចាស់ផ្ទះ (អ្នកដាក់ជួល) មានកាតព្វកិច្ចជួសជុលនិងថែទាំរាល់ចំណុចណាដែលធានាដល់សុវត្ថិភាពនិងភាពគង់វង្សនៃផ្ទះរួមមាន៖ ដំបូលជញ្ជាំងប្រព័ន្ធទឹកស្អាតប្រព័ន្ធលូនិងទ្វារបង្អួច។ • អ្នកជួលមានកាតព្វកិច្ចប្រើប្រាស់ទ្រព្យនោះដោយប្រុងប្រយ័ត្នតាមទម្លាប់ធម្មតា។ ប្រសិនបើមានការខូចខាតកើតឡើងដោយសារការប្រើប្រាស់ធម្មតាអ្នកជួលមិនត្រូវសងការខាតបង់ឡើយប៉ុន្តែបើខូចខាតដោយសារការធ្វេសប្រហែសឬការរំលោភបំពាននោះអ្នកជួលត្រូវតែសងការខូចខាតនោះ។ «ប្រភេទទាំងពីរនៃអ្នកស៊ីឈ្នួល (កម្មករ)»៖ ១. «កម្មករផ្ទាល់ខ្លួនផ្តាច់មុខ (អាជីរខាស - Ajir Khas)»៖ គឺអ្នកដែលស៊ីឈ្នួលបម្រើការងារឱ្យបុគ្គលម្នាក់ក្នុងរយ៖ពេលកំណត់ជាក់លាក់ (ដូចជាអ្នកបើកបរប្រចាំគ្រួសារអ្នកបម្រើក្នុងផ្ទះ)។ គាត់មិនត្រូវទទួលខុសត្រូវសងការខូចខាតនៃទ្រព្យដែលស្ថិតក្នុងដៃរបស់គាត់ឡើយលើកលែងតែមានការរំលោភបំពានឬធ្វេសប្រហែសជាក់ស្តែង។ ២. «កម្មករសាធារណ៖រួម (អាជីរមូស្វតារ៉ាក់ - Ajir Mushtarak)»៖ គឺអ្នកប្រកបរបរផ្តល់សេវាកម្មជាទូទៅដល់សាធារណជន (ដូចជាជាងកាត់ដេរជាងជ្រលក់ពណ៌ជាងជួសជុលរថយន្តហាងបោកអ៊ុត)។ ក្នុងម័ទហាប់ហាន់បាលីកម្មករប្រភេទនេះត្រូវទទួលខុសត្រូវសងរាល់ការខូចខាតឬបាត់បង់នៃទំនិញដែលអតិថិជនបានប្រគល់ឱ្យគាត់ធ្វើទោះបីជាគ្មានការធ្វេសប្រហែសក៏ដោយដើម្បីការពារទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ (លើកលែងតែការខូចខាតដោយគ្រោះមហន្តរាយទូទៅដែលមិនអាចទប់ទល់បានដូចជាភ្លើងឆេះផ្សារឬទឹកជំនន់ធំ)។

(ជំពូកស្តីពីការប្រណាំងការបាញ់ធ្នូនិងការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមរង្វាន់ - បាប់អាល់សាបាក) និយមន័យភាពស្របច្បាប់និងលក្ខខណ្ឌនៃការប្រកួតប្រជែងក្នុងសាសនាឥស្លាម៖ «និយមន័យនិងភាពស្របច្បាប់»៖ • «សាបាក (អាល់-Sabaq)» គឺការប្រកួតប្រជែងល្បឿននិងសមត្ថភាពរវាងមនុស្សសត្វពាហន៖ ឬយានជំនិះ។ • ការប្រកួតប្រជែងកីឡាដោយគ្មានរង្វាន់ភ្នាល់ (ដូចជាការរត់ប្រណាំងការហែលទឹកការប្រណាំងទូកនិងការលើកទម្ងន់) គឺត្រូវបានអនុញ្ញាតក្នុងឥស្លាមដើម្បីលើកកម្ពស់សុខភាពនិងកាយសម្បទារឹងមាំ។ «ការប្រកួតប្រជែងដែលមានរង្វាន់លើកទឹកចិត្ត»៖ • ក្នុងច្បាប់ឥស្លាមការប្រកួតដែលមានរង្វាន់ត្រូវបានកំណត់ជាពិសេសលើកីឡាណាដែលបម្រើដល់ការហ្វឹកហ្វឺនក្បួនសឹកនិងការការពារសាសនារួមមាន៖ ការជិះសេះការជិះអូដ្ឋនិងការបាញ់ព្រួញ/អាវុធស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «គ្មានប្រាក់រង្វាន់ប្រកួតឡើយលើកលែងតែក្នុងការបាញ់ព្រួញការប្រណាំងអូដ្ឋឬការប្រណាំងសេះ» (កត់ត្រាដោយអាប៊ូដាវូដនិងតិរមីហ្ស៊ី)។ លើសពីនេះបណ្តាអ្នកប្រាជ្ញក៏បានអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមរង្វាន់លើចំណេះដឹងសាសនាឥស្លាមនិងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានផងដែរពីព្រោះវាជាការតស៊ូការពារសាសនាតាមរយ៖ចំណេះដឹង។ «លក្ខខណ្ឌនៃប្រភពប្រាក់រង្វាន់ដើម្បីចៀសវាងល្បែងស៊ីសង (គីម៉ារ)»៖ • ប្រាក់រង្វាន់ត្រូវតែចេញពី៖ មេដឹកនាំរដ្ឋឬតតីយជនសប្បុរសធម៌ឬចេញពីភាគីប្រកួតតែម្ខាងប៉ុណ្ណោះ (ដោយភាគីម្ខាងទៀតមិនបាច់ចេញប្រាក់ឡើយ)។ • ប្រសិនបើភាគីប្រកួតទាំងសងខាងសុទ្ធតែចេញប្រាក់ស្មើគ្នាដើម្បីឱ្យអ្នកឈ្នះប្រមូលយកទាំងអស់នោះវាគឺជា «ល្បែងស៊ីសង (គីម៉ារ)» ដែលត្រូវហាមឃាត់ជាដាច់ខាតលើកលែងតែមានការចូលរួមពីភាគីទីបីម្នាក់ទៀត (មូហាល់លីល) ដែលចូលរួមប្រកួតដោយមិនបាច់ចេញប្រាក់ហើយមានឱកាសឈ្នះរង្វាន់ដូចគ្នា។

(ជំពូកស្តីពីការខ្ចីទ្រព្យសម្បត្តិប្រើប្រាស់ដោយឥតគិតថ្លៃ - បាប់អាល់អារីយ៉ះ) និយមន័យគុណតម្លៃនិងច្បាប់ស្តីពីការខ្ចីទ្រព្យសម្បត្តិប្រើប្រាស់ (អារីយ៉ះ - 'Ariyah)៖ «និយមន័យនិងគុណតម្លៃ»៖ • «អារីយ៉ះ (អាល់-'Ariyah)» ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើការអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកដទៃយកទ្រព្យសម្បត្តិដែលស្របច្បាប់របស់ខ្លួនទៅប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍ដោយឥតគិតថ្លៃដោយទ្រព្យនោះនៅរក្សារូបរាងដើមដដែលដើម្បីយកមកប្រគល់សងម្ចាស់ដើមវិញ។ • គុណតម្លៃ៖ គឺជាទង្វើសប្បុរសធម៌ដ៏ថ្លៃថ្នូរដែលត្រូវបានលើកទឹកចិត្តក្នុងគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានស្របតាមបន្ទូល៖ {ហើយចូរពួកអ្នកជួយគ្នាក្នុងអំពើល្អនិងការកោតខ្លាច} [អាល់-មាអ៊ីដះ: ២] និងការស្តីបន្ទោសចំពោះអ្នកដែលរិះកំណាញ់មិនព្រមឱ្យគេខ្ចីសម្ភារ៖ប្រើប្រាស់បន្តិចបន្តួច៖ {និងអ្នកដែលរារាំងការឱ្យខ្ចីសម្ភារ៖ប្រើប្រាស់} [អាល់-ម៉ាអូន: ៧]។ «ការទទួលខុសត្រូវលើការខូចខាតឬបាត់បង់ទ្រព្យខ្ចី»៖ • ក្នុងម័ទហាប់ហាន់បាលីអ្នកខ្ចី (មូស្តាអ៊ីរ) ត្រូវទទួលខុសត្រូវធានាសងលើរាល់ការខូចខាតឬបាត់បង់នៃទ្រព្យដែលខ្លួនបានខ្ចីទោះបីជាការខូចខាតនោះកើតឡើងដោយសារគ្រោះធម្មជាតិឬគ្មានការធ្វេសប្រហែសក៏ដោយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ទ្រព្យខ្ចីត្រូវតែធានាសងរហូតដល់វាត្រូវបានប្រគល់ត្រឡប់ទៅម្ចាស់វិញ» (កត់ត្រាដោយអាប៊ូដាវូដនិងតិរមីហ្ស៊ី)។ • «ការលើកលែង»៖ ការសឹករេចរឹលឬការធ្លាក់ចុះគុណភាពធម្មតារបស់ទំនិញដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់ស្របតាមទម្លាប់ធម្មតាគឺមិនតម្រូវឱ្យអ្នកខ្ចីសងការខាតបង់ឡើយ។

(ជំពូកស្តីពីការរំលោភប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិដោយអយុត្តិធម៌ - បាប់អាល់ហ្ក័សប) និយមន័យភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបាបនិងកាតព្វកិច្ចរបស់ជនរំលោភបំពាន (ហ្ក័សប - Ghasb)៖ «និយមន័យនិងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបាប»៖ • «ហ្ក័សប (អាល់-Ghasb)» ក្នុងន័យភាសាគឺការដណ្តើមយកដោយអយុត្តិធម៌។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើការចូលទៅកាន់កាប់ឬរឹបអូសយកសិទ្ធិឬទ្រព្យសម្បត្តិរបស់អ្នកដទៃដោយកម្លាំងបាយនិងដោយគ្មានសិទ្ធិស្របច្បាប់។ • ភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃបាប៖ គឺជាបាបកម្មធំមួយក្នុងចំណោមបាបកម្មធំៗ ស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ជនណាដែលរំលោភយកដីធ្លីរបស់អ្នកដទៃសូម្បីតែមួយចំអាមដោយអយុត្តិធម៌អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងយកស្រទាប់ផែនដីទាំងប្រាំពីរបំពាក់លើករបស់គេនៅថ្ងៃបរលោក» (កត់ត្រាដោយប៊ូខរីនិងមូស្លីម)។ «កាតព្វកិច្ចចំពោះមុខរបស់ជនរំលោភបំពាន»៖ ជនណាដែលបានរំលោភបំពានយកទ្រព្យរបស់អ្នកដទៃមានកាតព្វកិច្ចជាដាច់ខាត៖ ១. ត្រូវប្រញាប់ប្រញាល់តައូបាត់សុំទោសចំពោះអល់ឡោះ ﷻ ជាបន្ទាន់។ ២. ត្រូវប្រគល់ទ្រព្យដើមនោះត្រឡប់ទៅឱ្យម្ចាស់ដើមវិញភ្លាមៗជាដាច់ខាតទោះបីជាការដឹកជញ្ជូនត្រឡប់ទៅវិញត្រូវចំណាយប្រាក់កាសច្រើនលើសលប់យ៉ាងណាក៏ដោយ។ ៣. ត្រូវសងថ្លៃឈ្នួលប្រើប្រាស់ (អ៊ុចរ៉ាតុលមីស្ល) ជូនម្ចាស់ដើមពេញមួយរយ៖ពេលដែលខ្លួនបានកាន់កាប់ទ្រព្យនោះទោះបីជាខ្លួនបានយកទ្រព្យនោះទៅប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងឬទុកចោលឥតប្រយោជន៍ក៏ដោយ។

(វគ្គស្តីពីការសងការខាតបង់លើទ្រព្យរំលោភបំពាននិងការធ្លាក់ចុះតម្លៃ) វិធាននៃការសងសំណងនៅពេលដែលទ្រព្យរំលោភបំពានបានវិនាសឬខូចខាត៖ «ការសងសំណងនៅពេលទ្រព្យរលាយបាត់បង់»៖ • ប្រសិនបើទ្រព្យសម្បត្តិដែលត្រូវបានរំលោភបំពាននោះបានវិនាសបាត់បង់ឬស្លាប់នៅក្នុងដៃរបស់ជនរំលោភបំពាន៖ ១. ប្រសិនបើវាជាទ្រព្យដែលមានរបស់ដូចគ្នានៅលើទីផ្សារ (មីស្លីយ - Mithli: ដូចជាស្រូវអង្ករប្រេងប្រាក់មាស)៖ ជនរំលោភបំពានត្រូវតែរកវត្ថុដែលមានប្រភេទបរិមាណនិងគុណភាពដូចគ្នាបេះបិទមកសងម្ចាស់ដើមវិញ។ ២. ប្រសិនបើវាជាទ្រព្យដែលគ្មានរបស់ដូចគ្នានៅលើទីផ្សារ (គីមីយ - Qimi: ដូចជាសត្វពាហន៖ ដីធ្លីផ្ទះសម្បែងវត្ថុបុរាណ)៖ ជនរំលោភបំពានត្រូវតែសងជាប្រាក់សុទ្ធតាមតម្លៃទីផ្សារខ្ពស់បំផុតឬតម្លៃនៅថ្ងៃដែលទ្រព្យនោះបានវិនាស។ «ការសងសំណងលើការធ្លាក់ចុះគុណភាព»៖ • ប្រសិនបើទ្រព្យនោះមិនទាន់វិនាសប៉ុន្តែបានរងការខូចខាតផ្នែកណាមួយធ្លាក់ខ្លួនស្គមរីងរៃឬធ្លាក់ចុះតម្លៃ៖ ជនរំលោភបំពានត្រូវតែប្រគល់ទ្រព្យនោះត្រឡប់ទៅឱ្យម្ចាស់វិញព្រមទាំងត្រូវសងប្រាក់សំណងនៃភាពខូចខាត (អើរស្វ) បន្ថែមពីលើនោះដើម្បីប៉ះប៉ូវតម្លៃដែលបានធ្លាក់ចុះ។

(វគ្គស្តីពីការចាត់ចែងផ្លូវច្បាប់របស់ជនរំលោភបំពានការសាងសង់និងដាំដុះលើដីអ្នកដទៃ) ច្បាប់ស្តីពីការសាងសង់ការដាំដំណាំនិងសុពលភាពនៃកិច្ចសន្យារបស់ជនរំលោភបំពាន៖ «សុពលភាពនៃកិច្ចសន្យារបស់ជនរំលោភបំពាន»៖ • រាល់កិច្ចសន្យាទាំងឡាយណាដែលជនរំលោភបំពានបានធ្វើឡើងលើទ្រព្យដែលខ្លួនប្លន់យក (ដូចជាការយកទៅលក់ជួលធ្វើអំណោយឬដាក់បញ្ចាំ) គឺត្រូវចាត់ទុកជាមោឃ៖ទាំងអស់។ «ការសាងសង់ផ្ទះឬដាំដើមឈើលើដីដែលរំលោភបំពាន»៖ • ប្រសិនបើជនរំលោភបំពានបានសាងសង់អគារផ្ទះសម្បែងឬបានដាំដើមឈើលើដីដែលខ្លួនបានប្លន់យក៖ ជននោះត្រូវបានបង្ខំឱ្យរុះរើអគារនិងគាស់រំលើងដើមឈើទាំងអស់ចេញពីដីនោះភ្លាមៗ ហើយត្រូវកែកុនដីឱ្យមានសភាពរាបស្មើដូចដើមវិញព្រមទាំងសងសំណងនៃភាពខូចខាតដីស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «គ្មានសិទ្ធិស្របច្បាប់ណាមួយសម្រាប់អ្នកដាំដុះដោយរំលោភបំពានឡើយ» (កត់ត្រាដោយអាប៊ូដាវូដនិងតិរមីហ្ស៊ី)។ «ការដាំដំណាំកសិកម្មរដូវកាល»៖ • ប្រសិនបើជនរំលោភបំពានបានសាបព្រោះដំណាំកសិកម្ម (ដូចជាស្រូវពោត) នោះផលដំណាំនៅតែជារបស់អ្នកដាំប៉ុន្តែជននោះត្រូវតែបង់ថ្លៃឈ្នួលដីទៅតាមតម្លៃទីផ្សារសមរម្យជូនម្ចាស់ដីរហូតដល់ពេលច្រូតកាត់ប្រមូលផលរួចរាល់។

(ជំពូកស្តីពីសិទ្ធិទិញផ្តាច់មុនរបស់សហកម្មសិទ្ធិករ - បាប់អាល់ស៊ូហ្វអាហ៍) និយមន័យភាពស្របច្បាប់និងលក្ខខណ្ឌនៃសិទ្ធិទិញផ្តាច់មុន (ស៊ូហ្វអាហ៍ - Shuf'ah)៖ «និយមន័យនិងភាពស្របច្បាប់»៖ • «ស៊ូហ្វអាហ៍ (អាល់-Shuf'ah)» ក្លាយមកពីពាក្យ «សាហ្វអ៍» (គូឬការផ្គួប)។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករក្នុងការដកយកចំណែកដីធ្លីឬផ្ទះសម្បែងដែលដៃគូរបស់ខ្លួនបានលក់ទៅឱ្យអ្នកក្រៅដោយយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួនឯងវិញតាមរយ៖ការសងប្រាក់ថ្លៃទិញនោះទៅឱ្យអ្នកទិញវិញពេញចំនួន។ • ភាពស្របច្បាប់៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយឯកច្ឆន្ទដើម្បីទប់ស្កាត់ការបង្កគ្រោះថ្នាក់ឬការរំខានពីសំណាក់អ្នកជិតខាងថ្មីដែលមិនស្គាល់ចិត្តស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ បានកាត់សេចក្តីឱ្យមានសិទ្ធិស៊ូហ្វអាហ៍ក្នុងគ្រប់ទ្រព្យសម្បត្តិរួមដែលមិនទាន់បានបែងចែកព្រំប្រទល់ដូចជាផ្ទះឬចម្ការ។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលព្រំប្រទល់ត្រូវបានកំណត់ហើយផ្លូវត្រូវបានបែងចែកនោះគ្មានសិទ្ធិស៊ូហ្វអាហ៍ទៀតឡើយ» (កត់ត្រាដោយប៊ូខរីនិងមូស្លីម)។ «លក្ខខណ្ឌទាំង ៣ នៃសិទ្ធិស៊ូហ្វអាហ៍»៖ ១. ទ្រព្យនោះត្រូវតែជាអចលនទ្រព្យរួម (ដីធ្លីផ្ទះចម្ការ) ដែលមិនទាន់បានបែងចែកព្រំប្រទល់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ ២. ការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិត្រូវតែធ្វើឡើងតាមរយ៖កិច្ចសន្យាលក់ដូរយកប្រាក់ (មិនរាប់បញ្ចូលការចែកកេរមរតកការធ្វើអំណោយឬការធ្វើមតកសាសន៍ឡើយ)។ ៣. សហកម្មសិទ្ធិករត្រូវតែទាមទារសិទ្ធិស៊ូហ្វអាហ៍ជាបន្ទាន់នៅពេលដែលខ្លួនបានដឹងពីការលក់នោះតាមទំនៀមទម្លាប់សមរម្យ។

(វគ្គស្តីពីច្បាប់វិន័យនៃសិទ្ធិទិញផ្តាច់មុននិងការហាមឃាត់ឧបាយកលគេចវេះ) វិធាននៃការអនុវត្តសិទ្ធិទិញផ្តាច់មុន (ស៊ូហ្វអាហ៍) និងការទប់ស្កាត់ល្បិចកលបន្លំ៖ «ការបែងចែកសិទ្ធិរវាងសហកម្មសិទ្ធិករច្រើននាក់»៖ • ប្រសិនបើមានសហកម្មសិទ្ធិករច្រើននាក់រួមគ្នាលើដីមួយកន្លែងហើយម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេបានលក់ចំណែករបស់ខ្លួនទៅឱ្យអ្នកក្រៅ៖ សហកម្មសិទ្ធិករដែលនៅសល់ទាំងអស់មានសិទ្ធិប្រើប្រាស់សិទ្ធិស៊ូហ្វអាហ៍ទិញយកចំណែកនោះដោយបែងចែកទៅតាម «សមាមាត្រនៃទំហំកម្មសិទ្ធិដែលមានស្រាប់រៀងៗខ្លួន» ក្នុងម័ទហាប់ហាន់បាលី (មិនមែនចែកស្មើគ្នាតាមក្បាលមនុស្សឡើយ)។ «ការហាមឃាត់ការប្រើល្បិចកលគេចវេះពីស៊ូហ្វអាហ៍»៖ • ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យអ្នកលក់និងអ្នកទិញប្រើប្រាស់ល្បិចកលបោកប្រាស់ដើម្បីរារាំងដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករមិនឱ្យប្រើសិទ្ធិស៊ូហ្វអាហ៍ឡើយដូចជា៖ ការក្លែងបន្លំចុះតម្លៃក្នុងកិច្ចសន្យាខ្ពស់ហួសហេតុដើម្បីបំភ័យដៃគូមិនឱ្យទិញឬការធ្វើពុតជាធ្វើអំណោយដោយមានការលួចបង់ប្រាក់នៅពីក្រោយខ្នង។ • រាល់ល្បិចកលទាំងអស់នេះត្រូវបានចាត់ទុកជាមោឃ៖ ហើយចៅក្រមនឹងកាត់សេចក្តីឱ្យសហកម្មសិទ្ធិករមានសិទ្ធិទិញយកចំណែកដីនោះវិញតាមតម្លៃទីផ្សារពិតប្រាកដ។ «ការលក់ទ្រព្យរួមជាមួយទ្រព្យផ្សេង»៖ • ប្រសិនបើម្ចាស់ចំណែកបានលក់ចំណែកដីរួមរបស់ខ្លួនភ្ជាប់គ្នាជាមួយដីផ្ទាល់ខ្លួនផ្សេងទៀតក្នុងតម្លៃសរុបតែមួយ៖ ដៃគូសហកម្មសិទ្ធិករមានសិទ្ធិទិញយកតែចំណែកដីរួមនោះប៉ុណ្ណោះដោយទូទាត់ប្រាក់តាមតម្លៃសមាមាត្រនៃចំណែកនោះ។

(ជំពូកស្តីពីទ្រព្យផ្ញើទុកថែរក្សា - បាប់អាល់វ៉ាឌីអះ) និយមន័យគុណតម្លៃនិងច្បាប់ស្តីពីការទទួលផ្ញើទ្រព្យសម្បត្តិ (វ៉ាឌីអះ - Wadi'ah)៖ «និយមន័យនិងគុណតម្លៃ»៖ • «វ៉ាឌីអះ (អាល់-Wadi'ah)» ក្លាយមកពីពាក្យ «វ៉ាដាអា» (ការទុកចោល)។ ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើការដែលមនុស្សម្នាក់ប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ខ្លួនទៅឱ្យមនុស្សម្នាក់ទៀតដើម្បីឱ្យជួយមើលថែរក្សាការពារទុកដោយស្ម័គ្រចិត្តឥតគិតថ្លៃ។ • គុណតម្លៃ៖ ការទទួលផ្ញើទ្រព្យគឺជាទង្វើកុសលសប្បុរសធម៌ដែលគួរលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំង (មូស្តាហាប់) ចំពោះបុគ្គលណាដែលដឹងថាខ្លួនមានភាពស្មោះត្រង់និងមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការថែរក្សាវាឱ្យបានគង់វង្ស។ ប៉ុន្តែជាការស្អប់ខ្ពើម (ម៉ាក្រូហ៍) ចំពោះអ្នកដែលគ្មានសមត្ថភាពឬខ្លាចខ្លួនមិនស្មោះត្រង់។ «ភាពជាអ្នកទុកចិត្ត (អាមីន) និងការរួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវ»៖ • អ្នកទទួលផ្ញើទ្រព្យ (មូដាអ៍) គឺជាអ្នកកាន់កាប់ដោយភាពស្មោះត្រង់ (អាមីន)។ • ប្រសិនបើទ្រព្យដែលផ្ញើទុកនោះបានបាត់បង់ខូចខាតឬវិនាសដោយសារគ្រោះធម្មជាតិដោយគ្មានការធ្វេសប្រហែសឬការរំលោភបំពានពីសំណាក់អ្នកទទួលផ្ញើឡើយនោះអ្នកទទួលផ្ញើមិនត្រូវទទួលខុសត្រូវសងការខាតបង់ឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ជនណាដែលត្រូវបានគេផ្ញើទ្រព្យគឺគ្មានការធានាសងលើរូបគេឡើយ» (កត់ត្រាដោយបៃហាក្វីនិងដារ៉ាគុតនី)។ «កាតព្វកិច្ចថែរក្សាក្នុងទីកន្លែងសមរម្យ (ហៀរហ្ស)»៖ • អ្នកទទួលផ្ញើត្រូវតែរក្សាទុកទ្រព្យនោះនៅក្នុងទីតាំងដែលមានសុវត្ថិភាពសមរម្យតាមទម្លាប់ (ហៀរហ្ស៉ុលមីស្ល) ដូចជាការទុកមាសប្រាក់ក្នុងទូដែកឬបន្ទប់មានសោត្រឹមត្រូវ។ ប្រសិនបើគេធ្វេសប្រហែសទុកមាសប្រាក់នៅទីវាលឬទីធ្លាចំហហើយបាត់បង់នោះគេត្រូវតែធានាសងការខាតបង់នោះ។

(វគ្គស្តីពីការសារភាពរបស់អ្នកទទួលផ្ញើនិងការដោះស្រាយវិវាទលើការប្រគល់ទ្រព្យ) ច្បាប់ស្តីពីការដោះស្រាយវិវាទរវាងម្ចាស់ទ្រព្យនិងអ្នកទទួលផ្ញើ៖ «ការទទួលយកពាក្យសម្តីរបស់អ្នកទទួលផ្ញើទ្រព្យ»៖ • ប្រសិនបើអ្នកទទួលផ្ញើអះអាងថាខ្លួនបានប្រគល់ទ្រព្យនោះត្រឡប់ទៅឱ្យម្ចាស់ដើមវិញរួចរាល់ហើយឬអះអាងថាទ្រព្យនោះបានវិនាសដោយសារគ្រោះធម្មជាតិដោយគ្មានការធ្វេសប្រហែសនោះពាក្យសម្តីរបស់អ្នកទទួលផ្ញើអមដោយការស្បថត្រូវបានទទួលយកតាមផ្លូវច្បាប់ពីព្រោះគាត់ជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តជួយថែរក្សាទ្រព្យដោយឥតគិតថ្លៃ។ «ការប្រគល់ទ្រព្យជំនួសកុមារ»៖ • ប្រសិនបើកុមារដែលមិនទាន់ដឹងក្តីបានយកទ្រព្យមកផ្ញើអ្នកទទួលផ្ញើមិនត្រូវរួចផុតពីការទទួលខុសត្រូវឡើយប្រសិនបើគេប្រគល់ទ្រព្យនោះទៅឱ្យកុមារនោះវិញ។ គេត្រូវតែប្រគល់ទ្រព្យនោះទៅឱ្យអាណាព្យាបាលស្របច្បាប់របស់កុមារទើបត្រឹមត្រូវ។ «ការរំលោភបំពានលើទ្រព្យផ្ញើ (តាក់អាប់ឌី)»៖ • ប្រសិនបើអ្នកទទួលផ្ញើបានយកទ្រព្យផ្ញើនោះទៅប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ខ្លួនដោយគ្មានការអនុញ្ញាត (ដូចជាជិះសត្វឬពាក់សម្លៀកបំពាក់) ឬយកប្រាក់ទៅចាយនោះគេនឹងប្រែក្លាយពី «អ្នកទុកចិត្ត (អាមីន)» ទៅជា «អ្នករំលោភបំពាន (ហ្កាស៊ីប)» ភ្លាមៗ ហើយត្រូវតែធានាសងរាល់ការខូចខាតទាំងអស់ទោះបីជាការខូចខាតនោះកើតឡើងដោយគ្រោះធម្មជាតិក៏ដោយ។

(ជំពូកស្តីពីការស្តារនិងកែច្នៃដីធ្លីស្ងួតហួតហែង - បាប់អ៊ីហ៍យ៉ាអ៊ីលម៉ាវ៉ាត) និយមន័យភាពស្របច្បាប់និងលក្ខខណ្ឌនៃការកែច្នៃដីទំនេរគ្មានម្ចាស់ (អ៊ីហ៍យ៉ាអ៊ីលម៉ាវ៉ាត)៖ «និយមន័យនិងភាពស្របច្បាប់»៖ • «ដីម៉ាវ៉ាត (Mawat)» គឺដីស្ងួតហួតហែងដីព្រៃឬដីទំនេរដែលគ្មានម្ចាស់កាន់កាប់គ្មានអ្នកណាកំពុងប្រើប្រាស់និងមិនមែនជាកម្មសិទ្ធិសាធារណ៖របស់រដ្ឋ។ • ភាពស្របច្បាប់៖ សាសនាឥស្លាមលើកទឹកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខិតខំកែច្នៃដីទំនេរឱ្យទៅជាដីមានផលប្រយោជន៍ស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ជនណាដែលបានស្តារកែច្នៃដីទំនេរគ្មានម្ចាស់នោះដីនោះនឹងក្លាយជាកម្មសិទ្ធិរបស់គេ» (កត់ត្រាដោយអាប៊ូដាវូដនិងតិរមីហ្ស៊ី)។ «ទង្វើដែលសម្រេចបាននូវការកែច្នៃដី (អ៊ីហ៍យ៉ា)»៖ ការកែច្នៃដីសម្រេចបានជាផ្លូវការតាមរយ៖សកម្មភាពជាក់ស្តែងណាមួយដូចខាងក្រោម៖ ១. ការសាងសង់របងថ្មឬរបងរឹងមាំព័ទ្ធជុំវិញតាមទម្លាប់សម្រាប់ការសាងសង់អគារ។ ២. ការជីកអណ្តូងទឹកដែលជ្រៅរហូតដល់ចេញទឹកមកប្រើប្រាស់បាន។ ៣. ការនាំប្រព័ន្ធទឹកឬប្រឡាយទឹកចូលមកស្រោចស្រពដីស្ងួតហួតហែងនោះ។ ៤. ការកាប់ឆ្ការព្រៃភ្ជួររាស់និងដាំដើមឈើហូបផ្លែឬសាបព្រោះដំណាំកសិកម្ម។ «ធនធានសាធារណ៖ដែលមិនអនុញ្ញាតឱ្យកាន់កាប់ជាឯកជន»៖ • មិនអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលណាម្នាក់កាន់កាប់យកធនធានធម្មជាតិសាធារណ៖ធ្វើជាកម្មសិទ្ធិឯកជនផ្តាច់មុខឡើយរួមមាន៖ ផ្លូវថ្នល់សាធារណ៖ ទីធ្លាជុំវិញទីក្រុងជ្រលងប្រឡាយទឹកទូទៅប្រភពរ៉ែចំហ (ដូចជាអំបិលប្រេងស្ពាន់ធ័រ) ប្រភពរ៉ែកំបាំង (មាសប្រាក់) និងវាលស្មៅសាធារណ៖ ស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «ប្រជាជនទាំងអស់គឺជាដៃគូរួមគ្នាក្នុង ៣ យ៉ាង៖ ទឹកវាលស្មៅនិងភ្លើង»។

(ជំពូកស្តីពីកិច្ចសន្យាផ្តល់រង្វាន់និងប្រាក់រង្វាន់លើកទឹកចិត្ត - បាប់អាល់ជូអាឡះ) និយមន័យភាពស្របច្បាប់និងច្បាប់ស្តីពីការសន្យាផ្តល់ប្រាក់រង្វាន់ (ជូអាឡះ - Ju'alah)៖ «និយមន័យនិងភាពស្របច្បាប់»៖ • «ជូអាឡះ (អាល់-Ju'alah)» គឺជាការដែលបុគ្គលម្នាក់បានសន្យាផ្តល់ទ្រព្យសម្បត្តិឬប្រាក់រង្វាន់ជាក់លាក់មួយទៅឱ្យបុគ្គលណា (ទោះបីជាស្គាល់មុខឬមិនស្គាល់មុខក៏ដោយ) ដែលអាចបំពេញកិច្ចការស្របច្បាប់ណាមួយជូនខ្លួន (ដូចជាការរកឃើញសត្វដែលវង្វេងបាត់ការរកឃើញសម្ភារ៖ដែលបាត់បង់ការព្យាបាលជំងឺឬការជីកអណ្តូងទឹក)។ • ភាពស្របច្បាប់៖ ត្រូវបានអនុញ្ញាតដោយគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)គម្ពីរគួរអានផ្អែកលើរឿងរ៉ាវក្នុងគម្ពីរ៖ {ហើយអ្នកណាដែលនាំវាមកនឹងទទួលបានស្បៀងអាហារមួយបន្ទុកអូដ្ឋ} [យូសុហ្វ: ៧២] និងការដែលសហការីព្យាការីបានសូត្រគម្ពីរគម្ពីរគួរអានព្យាបាលអ្នកត្រូវពស់ចឹកជាថ្នូរនឹងហ្វូងចៀម (កត់ត្រាដោយប៊ូខរី)។ «ភាពខុសគ្នារវាងជូអាឡះនិងការជួល (អ៊ីចារ៉ោះ)»៖ • ក្នុងកិច្ចសន្យាជូអាឡះការងារមិនចាំបាច់ត្រូវដឹងពីទំហំកម្លាំងពលកម្មឬរយ៖ពេលច្បាស់លាស់ឡើយ (ដូចជាការរករបស់បាត់ដែលមិនដឹងថារកឃើញលឿនឬយូរ)។ • ប្រាក់រង្វាន់នឹងត្រូវផ្តល់ជូនលុះត្រាតែការងារនោះត្រូវបានបំពេញសម្រេចចប់សព្វគ្រប់ ១០០%។ • ប្រសិនបើម្ចាស់រង្វាន់បានលុបចោលកិច្ចសន្យាមុនពេលការងារចប់សព្វគ្រប់នោះគេត្រូវតែផ្តល់ថ្លៃឈ្នួលពលកម្មសមរម្យ (អ៊ុចរ៉ាតុលមីស្ល) ជូនកម្មករសម្រាប់ទំហំការងារដែលគេបានបំពេញរួច។

(ជំពូកស្តីពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលរើសបាននិងការប្រកាសស្វែងរកម្ចាស់ - បាប់អាល់លូក្វាត្វ៉ោះ) និយមន័យប្រភេទនិងច្បាប់ស្តីពីទ្រព្យសម្បត្តិដែលរើសបាន (លូក្វាត្វ៉ោះ - Luqatah)៖ «និយមន័យនិងប្រភេទទាំង ៣ នៃទ្រព្យដែលរើសបាន»៖ • «លូក្វាត្វ៉ោះ» គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិឬរបស់មានតម្លៃដែលបានជ្រុះបាត់ពីម្ចាស់ហើយមានមនុស្សរើសបាន។ ចែកចេញជា ៣ ប្រភេទ៖ ១. «វត្ថុតូចតាចដែលគ្មានតម្លៃធំដុំ» (ដូចជារំពាត់ខ្សែតូចនំប៉័ងមួយដុំផ្លែឈើមួយផ្លែឬកាក់តូចតាចដែលមនុស្សទូទៅមិនសោកស្តាយ)៖ អ្នករើសបានត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យយកទៅប្រើប្រាស់ឬបរិភោគបានភ្លាមៗ ដោយមិនចាំបាច់ប្រកាសស្វែងរកម្ចាស់ឡើយ។ ២. «សត្វពាហន៖ដែលចេះការពារខ្លួនឯងពីសត្វសាហាវតូចៗ» (ដូចជាអូដ្ឋសេះគោ)៖ ត្រូវបានហាមឃាត់ដាច់ខាតមិនឱ្យចាប់ឬរើសយកឡើយស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «តើវាពាក់ព័ន្ធអ្វីនឹងអ្នក? វាមានស្បែកជើងនិងមានថង់ទឹកផ្ទាល់ខ្លួន... ចូរទុកវាចោលចុះរហូតដល់ម្ចាស់របស់វាមករកវាឃើញ»។ ៣. «ទ្រព្យសម្បត្តិមានតម្លៃនិងសត្វតូចៗដែលមិនចេះការពារខ្លួន» (ដូចជាចៀមពពែកាបូបលុយមាសប្រាក់គ្រឿងអលង្ការ)៖ អ្នករើសបានត្រូវតែចងចាំចំណាំលក្ខណ៖សម្បត្តិរបស់វា (ថង់ក្រណាត់ចំនួននិងទម្ងន់) ហើយត្រូវតែ «ប្រកាសស្វែងរកម្ចាស់ឱ្យបានពេញមួយឆ្នាំគត់ (តាក់រីហ្វសាណះ)» នៅតាមទីផ្សារមាត់ទ្វារវិហារនិងទីប្រជុំជននានា។ «ក្រោយពេលប្រកាសពេញមួយឆ្នាំ»៖ • ប្រសិនបើផុតកំណត់មួយឆ្នាំហើយនៅតែគ្មានម្ចាស់មកទទួលអ្នករើសបានអាចយកទ្រព្យនោះមកប្រើប្រាស់ឬបញ្ចូលជាទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនបាន។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើថ្ងៃណាមួយម្ចាស់ពិតប្រាកដបានមកដល់ហើយប្រាប់ពីភិនភាគត្រឹមត្រូវនោះអ្នករើសបានត្រូវតែប្រគល់ទ្រព្យនោះឬសងតម្លៃស្មើត្រឡប់ទៅឱ្យម្ចាស់វិញជានិច្ច។

(ជំពូកស្តីពីកុមារកំព្រាដែលគេបោះបង់ចោល - បាប់អាល់ឡាគីត) និយមន័យច្បាប់សង្គ្រោះនិងសិទ្ធិរបស់ទារកដែលត្រូវគេបោះបង់ចោល (ឡាគីត - Laqit)៖ «និយមន័យនិងកាតព្វកិច្ចសង្គ្រោះ»៖ • «ឡាគីត (អាល់-Laqit)» គឺជាកុមារតូចឬទារកដែលមិនស្គាល់ប្រភពដើមនិងឪពុកម្តាយដែលត្រូវបានគេយកទៅបោះបង់ចោលនៅតាមផ្លូវសាធារណ៖ ឬវង្វេងបាត់។ • ការរើសយកកុមារនោះមកចិញ្ចឹមបីបាច់និងសង្គ្រោះជីវិតគឺជាកាតព្វកិច្ចរួម (ហ្វ័រឌូគីហ្វាយ៉ះ - Fard Kifayah) លើសហគមន៍មូស្លីមទាំងមូល។ ការព្រងើយកន្តើយទុកឱ្យកុមារស្លាប់គឺជាអំពើបាបកម្មធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។ «ឋាន៖ផ្លូវច្បាប់និងសាសនារបស់កុមារ»៖ ១. «សេរីភាព»៖ កុមារដែលរើសបានត្រូវបានចាត់ទុកជាមនុស្សមានសេរីភាពពេញលេញ (មិនមែនជាទាសករឡើយ)។ ២. «សាសនា»៖ ត្រូវបានវិនិច្ឆ័យថាជា «មូស្លីម» ប្រសិនបើត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងទឹកដីរដ្ឋឥស្លាមឬក្នុងទីប្រជុំជនដែលមានប្រជាមូស្លីមរស់នៅ។ «ការចំណាយលើការចិញ្ចឹមបីបាច់»៖ • ប្រសិនបើកុមារនោះមានប្រាក់កាសឬទ្រព្យសម្បត្តិជាប់ជាមួយខ្លួនការចំណាយត្រូវដកចេញពីទ្រព្យរបស់កុមារនោះ។ • ប្រសិនបើកុមារគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិអ្វីទាល់តែសោះនោះការចំណាយលើអាហារសម្លៀកបំពាក់និងការថែទាំគឺជាបន្ទុកទទួលខុសត្រូវរបស់រតនាគាររដ្ឋឥស្លាម (បៃតុលម៉ាល់) ឬតាមរយ៖ការបរិច្ចាគសប្បុរសធម៌របស់ប្រជាមូស្លីម។

(គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)ស្ដីពីអំណោយទ្រព្យសម្បត្តិសាសនាអចិន្ត្រៃយ៍ - គីតាបអាល់វ៉ាកាហ្វ) និយមន័យគុណតម្លៃសសរទ្រូងនិងលក្ខខណ្ឌនៃអំណោយវ៉ាកាហ្វ (Waqf) ក្នុងសាសនាឥស្លាម៖ «និយមន័យនិងគុណតម្លៃដ៏ធំធេង»៖ • «វ៉ាកាហ្វ (អាល់-Waqf)» ក្នុងន័យច្បាប់សំដៅលើការរក្សាទុកទ្រព្យដើមឱ្យនៅគង់វង្សអចិន្ត្រៃយ៍និងការបរិច្ចាគផលប្រយោជន៍ឬផលចំណេញនៃទ្រព្យនោះទៅក្នុងមាគ៌ាល្អប្រពៃដើម្បីខិតជិតចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷻ។ • គុណតម្លៃ៖ ជាទម្រង់ទានសប្បុរសធម៌ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបំផុតមួយដែលផលបុណ្យនៅតែបន្តហូរមិនចេះដាច់រហូតដល់ថ្ងៃបរលោកស្របតាមប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ៖ «នៅពេលដែលមនុស្សលោកបានទទួលមរណភាពរាល់ការងារកុសលទាំងអស់របស់គេត្រូវបានកាត់ផ្តាច់លើកលែងតែ ៣ យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ៖ ទានដែលនៅបន្តហូរឥតដាច់ (ស្វ៉ាដាកក់ចារីយ៉ះ - វ៉ាកាហ្វ) ចំណេះដឹងដែលមានប្រយោជន៍និងកូនល្អដែលបួងសួងឌុអា (ការអង្វរសុំព្រះ)ជូនឪពុកម្តាយ» (កត់ត្រាដោយមូស្លីម)។ «លក្ខខណ្ឌនៃសុពលភាពនៃវ៉ាកាហ្វ»៖ ១. ម្ចាស់អំណោយ (វ៉ាគីហ្វ) ត្រូវតែជាបុគ្គលពេញវ័យមានស្មារតីពេញលេញនិងមានសិទ្ធិចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិដោយសេរី។ ២. ទ្រព្យដែលយកមកធ្វើវ៉ាកាហ្វត្រូវតែជាទ្រព្យអចិន្ត្រៃយ៍ដែលអាចប្រើប្រាស់ផលប្រយោជន៍បានយូរអង្វែងដោយមិនរលាយបាត់បង់រូបធាតុដើម (ដូចជាវិហារដីធ្លីផ្ទះសម្បែងចម្ការអណ្តូងទឹកគម្ពីរគម្ពីរគួរអាននិងសៀវភៅចំណេះដឹង)។ ៣. គោលដៅនៃវ៉ាកាហ្វត្រូវតែជាកិច្ចការល្អនិងស្របច្បាប់ឥស្លាម (ដូចជាវិហារសាលារៀនមន្ទីរពេទ្យជនក្រីក្រសាច់ញាតិ)។ ការធ្វើវ៉ាកាហ្វលើអំពើបាបឬអំពើពហុទេវនិយមគឺមោឃ៖ដាច់ខាត។

(វគ្គស្តីពីកាតព្វកិច្ចគោរពតាមលក្ខខណ្ឌរបស់ម្ចាស់អំណោយវ៉ាកាហ្វ) វិធានគ្រឹះស្តីពីការអនុវត្តតាមលក្ខខណ្ឌនៃម្ចាស់អំណោយវ៉ាកាហ្វ (ស៊័រតុលវ៉ាគីហ្វ)៖ «វិធានច្បាប់៖ លក្ខខណ្ឌរបស់ម្ចាស់វ៉ាកាហ្វប្រៀបដូចជាបន្ទូលច្បាប់»៖ • វិធានច្បាប់ឯកច្ឆន្ទបានចែងថា៖ «លក្ខខណ្ឌរបស់ម្ចាស់អំណោយវ៉ាកាហ្វមានទម្ងន់ស្មើនឹងអត្ថបទច្បាប់» ក្នុងការគោរពនិងការអនុវត្តដរាបណាលក្ខខណ្ឌនោះមិនផ្ទុយនឹងច្បាប់នៃសាសនាឥស្លាម។ • រាល់ការចាត់ចែងផលប្រយោជន៍ត្រូវតែធ្វើឡើងឱ្យស្របតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ម្ចាស់អំណោយទាំងការកំណត់មុខសញ្ញាអ្នកទទួលផលចំនួនភាគរយនិងការចាត់តាំងអ្នកគ្រប់គ្រងទ្រព្យ (ណាហ៊្សីរ)។ «វ៉ាកាហ្វលើសាច់ញាតិ (វ៉ាកាហ្វហ្ស៊ូររីយយី)»៖ • ប្រសិនបើម្ចាស់អំណោយបានធ្វើវ៉ាកាហ្វសម្រាប់កូនចៅនិងសាច់ញាតិរបស់ខ្លួននោះផលប្រយោជន៍ត្រូវបែងចែកជូនកូនចៅតាមលក្ខខណ្ឌដែលបានកំណត់។ • ប្រសិនបើខ្សែស្រឡាយកូនចៅបានផុតពូជអស់នោះទ្រព្យវ៉ាកាហ្វនោះនឹងត្រូវបង្វែរផលប្រយោជន៍ទៅឱ្យជនក្រីក្រនិងទុរគតជនជាស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីឱ្យអំណោយទាននោះនៅតែបន្តស្ថិតស្ថេរជានិរន្តរ៍។

(វគ្គស្តីពីភាពចងភ្ជាប់អចិន្ត្រៃយ៍នៃវ៉ាកាហ្វនិងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យអំណោយ) ភាពមិនអាចលក់ដូរបាននៃវ៉ាកាហ្វនិងករណីលើកលែងក្នុងការប្តូរទ្រព្យវ៉ាកាហ្វ៖ «ភាពចងភ្ជាប់អចិន្ត្រៃយ៍ (ឡាហ្ស៊ីម)»៖ • កិច្ចសន្យាវ៉ាកាហ្វគឺជាកិច្ចសន្យាចងភ្ជាប់អចិន្ត្រៃយ៍ដែលមិនអាចដកហូតមិនអាចលក់មិនអាចផ្ទេរមិនអាចធ្វើអំណោយនិងមិនអាចចែកជាកេរមរតកបានឡើយក្រោយពេលដែលត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការរួច។ «ករណីលើកលែងក្នុងការលក់ឬប្តូរទ្រព្យវ៉ាកាហ្វ (អាល់អ៊ីស្តិបដាល់)»៖ • ក្នុងម័ទហាប់ហាន់បាលីប្រសិនបើទ្រព្យវ៉ាកាហ្វបានធ្លាក់ខ្លួនទ្រុឌទ្រោមឬខូចខាតទាំងស្រុងរហូតដល់លែងផ្តល់ផលប្រយោជន៍បាន (ដូចជាវិហារដែលបាក់បែកដែលមិនអាចជួសជុលបានឬផ្ទះជួលដែលទ្រុឌទ្រោមគ្មានចំណូលទាល់តែសោះ)៖ ចៅក្រមតុលាការឥស្លាមមានសិទ្ធិអនុញ្ញាតឱ្យលក់ទ្រព្យនោះហើយយកប្រាក់ដែលលក់បានទាំងអស់នោះទៅទិញឬសាងសង់ទ្រព្យវ៉ាកាហ្វថ្មីមួយទៀតដែលមានគោលដៅដូចគ្នាដើម្បីរក្សាផលបុណ្យរបស់ម្ចាស់អំណោយឱ្យនៅបន្តហូរជានិច្ច។