សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប

ផ្នែក៖ វាជាកាតព្វកិច្ចក្នុងការធ្វើជីហាតប្រឆាំងនឹងពួកកាហ្វៀរនិងការរំដោះទឹកដីមូស្លីមព្រមទាំងឈ្លើយសឹកមូស្លីមដែលស្ថិតក្នុងកណ្តាប់ដៃរបស់ពួកគេតាមការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមទាំងអស់។ ហើយមូស្លីមទាំងអស់ត្រូវតែរួមដៃគ្នាជាធ្លុងមួយប្រឆាំងនឹងពួកកាហ្វៀរត្រូវរួបរួមគ្នានិងប្រយុទ្ធតស៊ូនៅលើការស្តាប់បង្គាប់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)និងរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់ទ្រង់ព្រមទាំងការធ្វើជីហាតក្នុងមាគ៌ារបស់ទ្រង់និងត្រូវបោះបង់ចោលនូវការបែកបាក់និងការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ពីព្រោះនេះគឺជាគោលការណ៍គ្រឹះដ៏ធំធេងបំផុតនៃសាសនាឥស្លាមនិងជាវិធាននៃជំនឿដែលអល់ឡោះបានបញ្ជូនបណ្ដារ៉សូលមកនិងបានបញ្ចុះគម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)នានាមកដោយទ្រង់បានបញ្ជាខ្ញុំបម្រើរបស់ទ្រង់ជាទូទៅឱ្យរួបរួមគ្នានិងបានហាមឃាត់ពួកគេពីការបែកបាក់ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «ចូរអ្នករាល់គ្នាបង្កើតសាសនាឱ្យខ្ជាប់ខ្ជួនហើយកុំបែកបាក់គ្នាក្នុងសាសនានោះឡើយ» និងបន្ទូលថា៖ «ហើយចូរកុំធ្វើដូចជាពួកដែលបានបែកបាក់គ្នានិងខ្វែងគំនិតគ្នាបន្ទាប់ពីភស្តុតាងច្បាស់លាស់បានមកដល់ពួកគេឡើយ»។ ហើយទ្រង់បានបញ្ជាក់ថាទ្រង់បានបញ្ជូនបណ្ដារ៉សូលទាំងអស់មកជាមួយនឹងសាសនាឥស្លាមតែមួយគត់ដូចដែលទ្រង់មានបន្ទូលថា៖ «សាសនារបស់ឪពុកអ្នករាល់គ្នាគឺអ៊ីព្រហ៊ីមទ្រង់បានដាក់ឈ្មោះអ្នករាល់គ្នាថាមូស្លីមតាំងពីមុនមក»។ ហើយនៅក្នុងគម្ពីរស្វះហ៊ីហះទាំងពីរព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពិតប្រាកដណាស់ពួកយើងជាបណ្ដាព្យាការីគឺជាបងប្អូនរួមឪពុកតែមួយ (អ៊ីខ្វះហ៍លីអាល់ឡាត) សាសនារបស់យើងគឺតែមួយហើយមនុស្សដែលនៅកៀកនឹងកូនប្រុសរបស់ម៉ារយ៉ាំ (អ៊ីសា) បំផុតគឺរូបខ្ញុំពីព្រោះគ្មានព្យាការីណាម្នាក់នៅចន្លោះខ្ញុំនិងគាត់ឡើយ»។ នេះបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថាសាសនារបស់បណ្ដាព្យាការីគឺតែមួយ (តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)) ហើយពួកគេប្រៀបដូចជាបងប្អូនរួមឪពុកតែមួយដែលមានម្តាយផ្សេងៗគ្នា...

...ដូច្នេះសាសនា (តាវហ៊ីដ (ការគោរពព្រះមួយអង្គ)) គឺប្រៀបដូចជាឪពុកចំណែកឯច្បាប់និងមាគ៌ាអនុវត្តជាក់ស្តែងគឺប្រៀបដូចជាម្តាយដូចដែលអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)មានបន្ទូលថា៖ «សម្រាប់ពួកអ្នករាល់គ្នានីមួយៗ យើងបានកំណត់នូវច្បាប់ (ស៊ើរអះហ៍) និងមាគ៌ា (មីនហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ))»។ គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម)កូរអានមានច្បាប់របស់ខ្លួនគម្ពីរតាវរ៉ាត់មានច្បាប់របស់ខ្លួនហើយការគោរពតាមច្បាប់នីមួយៗមុនពេលត្រូវលុបចោលគឺជាកាតព្វកិច្ច។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលពួកជ្វីហ្វបានកែប្រែគម្ពីរតាវរ៉ាត់និងត្រូវគេលុបចោលពួកគេលែងជាមូស្លីមទៀតហើយហើយពួកគ្រីស្ទានក៏ដូចគ្នាដែរនៅពេលកែប្រែគម្ពីរសញ្ញាថ្មី (អ៊ិនជីល) ពួកគេលែងជាមូស្លីមទៀតហើយដោយសារពួកគេជឿលើចំណែកខ្លះនិងបដិសេធចំណែកខ្លះ។ ហើយពួករ៉ាហ្វ៊ីដះហ៍ដែលរស់នៅលើភ្នំ (កុលសម្ព័ន្ធស៊ីអាះហ៍ជ្រុលនិយម) ដែលបានបះបោរប្រឆាំងនឹងសហគមន៍មូស្លីមនិងការស្តាប់បង្គាប់ថ្នាក់ដឹកនាំដែលបានរំលោភបំពានលើមូស្លីមបានកាត់ទោសកាហ្វៀរលើមូស្លីមទាំងអស់បានលើកតម្កើងពួកជ្វីហ្វនិងពួកគ្រីស្ទានឱ្យប្រសើរជាងមូស្លីមបានចាត់ទុកថាឈាមនិងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មូស្លីមជាការអនុញ្ញាតស្របច្បាប់បានបដិសេធហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)របស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ) ﷺ បានកាត់ទោសកាហ្វៀរលើបណ្ដាសាហាពះហ៍មុហាជីរីននិងអាន់ស័រនិងបានចាកចេញពីស៊ុននះហ៍នោះការប្រយុទ្ធកម្ចាត់ពួកគេគឺជាកាតព្វកិច្ចតាមការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ (អ៊ីចម៉ា) របស់មូស្លីមទាំងអស់។ ហើយវាជាការអនុញ្ញាតក្នុងការរឹបអូសយកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេនៅលើភ្នំពីព្រោះពួកគេធ្លាប់បានប្លន់យកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មូស្លីមរាប់រយដងលើសពីនោះដូចដែលអល់ឡោះមានបន្ទូលថា៖ «ហើយសំណងនៃអំពើអាក្រក់គឺអំពើអាក្រក់ស្មើគ្នានឹងវា»។ ចំណែកឯការចាប់ស្ត្រីនិងកូនចៅរបស់ពួកគេធ្វើជាឈ្លើយគឺមានការខ្វែងគំនិតគ្នាដូចគ្នានឹងការខ្វែងគំនិតគ្នាលើការកាត់ទោសកាហ្វៀរលើពួកគេដែរ។ ហើយកាតព្វកិច្ចគឺត្រូវបំបែកកូនៗចេញពីឪពុកដែលជាពួករ៉ាហ្វ៊ីដះហ៍ប្រសិនបើឪពុកនោះមានបំណងចង់បំផ្លាញសាសនារបស់ពួកគេ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ មូលហេតុស្របច្បាប់នៃភាពជាទាសករ (រីកក៍) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២២៤]

ប្រសិនបើគេមានលទ្ធភាពលើជនកាហ្វៀរដែលកំពុងធ្វើសង្គ្រាម (ហារពី) ហើយជននោះបានពោលពាក្យសាហាដះហ៍ទាំងពីរនោះកាតព្វកិច្ចគឺត្រូវបញ្ឈប់ការសម្លាប់គេភ្លាមខុសពីពួកដែលងាកចេញពីច្បាប់សាសនាដូចជាពួកក្បត់សាសនាដែលលោកអាប៊ូបាក្របានប្រយុទ្ធឬពួកខាវ៉ារិចនិងពួកតាតារដែលគ្រាន់តែពោលពាក្យសាហាដះហ៍តែអណ្ដាតប៉ុន្តែមិនព្រមគោរពតាមច្បាប់នៃសាសនាឥស្លាម។ ចំណែកឯជនហារពីនៅពេលគេពោលពាក្យសាហាដះហ៍គឺត្រូវបញ្ឈប់ការសម្លាប់គេហើយប្រសិនបើគេមិនព្រមសឡាត (ការថ្វាយបង្គំព្រះ) ត្រូវទាមទារឱ្យគេប្រែចិត្តប្រសិនបើមិនព្រមសឡាតទេនោះមេដឹកនាំ (អ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ)) ត្រូវប្រហារជីវិតគេហើយប្រជាជនសាមញ្ញគ្មានសិទ្ធិសម្លាប់គេឡើយ។ ហើយភាពជាទាសករស្របច្បាប់ (រីកក៍) គឺកើតឡើងដោយសារតែការគ្មានជំនឿ (កុហ្វរ) ពីព្រោះនៅពេលដែលជនកាហ្វៀរមិនព្រមចូលសាសនាឥស្លាមនិងមិនព្រមគោរពសក្ការ៖ចំពោះអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ទ្រង់ក៏បានអនុញ្ញាតឱ្យមូស្លីមយកគេធ្វើជាទាសករ។ ចំណែកឯព្រះវិហារគ្រីស្ទានដែលទើបបង្កើតថ្មីនៅក្នុងទឹកដីឥស្លាម (ដារ៉ុលឥស្លាម) គឺមិនអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេសាងសង់ឡើងវិញឡើយប្រសិនបើវាបានបាក់បែកតាមការឯកភាពគ្នារបស់អ្នកប្រាជ្ញ។ ហើយព្រះវិហារចាស់ៗនៅក្នុងទឹកដីដែលមូស្លីមវាយដណ្តើមបានដោយកម្លាំងយោធា (អានវ៉ះហ៍) ក៏មិនអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេជួសជុលឡើងវិញដែរហើយលើសពីនេះទៅទៀតមានទស្សន៖ពីររបស់អ្នកប្រាជ្ញទាក់ទងនឹងកាតព្វកិច្ចត្រូវកម្ទេចវាចោល។ ហើយប្រសិនបើព្រះវិហារស្ថិតនៅក្នុងទីកន្លែងដែលបានក្លាយជាវិហារមូស្លីមសម្រាប់សឡាតនៅក្នុងទឹកដីអានវ៉ះហ៍ដូចជាទឹកដីអេហ្ស៊ីបនោះត្រូវតែកម្ទេចវាចោលជាកាតព្វកិច្ចដោយសារហាឌីស (ប្រសាសន៍របស់ព្យាការី)ដែលរាយការណ៍ដោយអាប៊ូដាវូដថា៖ «ទិសដៅគីពឡាត់ពីរមិនត្រូវជួបជុំគ្នានៅលើទឹកដីតែមួយឡើយ» ពីព្រោះវិហារមូស្លីមគឺជាផ្ទះនៃសេចក្តីមេត្តាករុណាខណ៖ដែលព្រះវិហារគ្រីស្ទានគឺជាផ្ទះនៃទារុណកម្ម។ ហើយព្រះវិហារគ្រីស្ទានភាគច្រើននាពេលបច្ចុប្បន្នគឺជាព្រះវិហារដែលទើបសាងសង់ថ្មីហើយការសាងសង់ព្រះវិហារថ្មីគឺហាមឃាត់ដាច់ខាតតាមការឯកភាពគ្នារបស់មូស្លីមហើយថ្នាក់ដឹកនាំមានកាតព្វកិច្ចត្រូវកម្ទេចរាល់ព្រះវិហារដែលទើបសាងសង់ថ្មីទាំងនោះចោល។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ជំពូកស្ដីពីកិច្ចព្រមព្រៀងហ្សិមម៉ះហ៍ (បាពអាកឌិអាល់ហ្សិមម៉ះហ៍) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២២៧]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ សង្ឃគ្រីស្ទាន (រ៉ាហ៊ីព) ដែលអ្នកប្រាជ្ញខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងការយកពន្ធជីស្យះហ៍ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២២៧]

ជំពូកស្ដីពីកិច្ចព្រមព្រៀងហ្សិមម៉ះហ៍ (បាពអាកឌិអាល់ហ្សិមម៉ះហ៍)៖ សង្ឃគ្រីស្ទាន (រ៉ាហ៊ីព) ដែលអ្នកប្រាជ្ញមានការខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីកាតព្វកិច្ចនៃការយកពន្ធជីស្យះហ៍ពីគាត់នោះគឺសំដៅលើអ្នកបួសដែលឃុំខ្លួនឯកោដាច់ស្រឡះពីមនុស្សលោកទាំងក្នុងរឿងសាសនានិងរឿងលោកិយដូចដែលលោកអាប៊ូបាក្រ ﵁ បានផ្ដាំផ្ញើទៅកាន់កងទ័ពថា៖ «អ្នករាល់គ្នានឹងជួបប្រទះក្រុមមនុស្សដែលបានឃុំខ្លួនឯកោនៅក្នុងអាស្រមដូច្នេះចូរទុកពួកគេឱ្យនៅស្ងប់ចុះ» ដូច្នេះអ្នកបួសប្រភេទនេះត្រូវយកពន្ធជីស្យះហ៍តាមមជ្ឈដ្ឋានរបស់សហ្វ៊ីអ៊ីក្នុងទស្សន៖ល្បីល្បាញខណ៖ដែលអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀតមិនយកពន្ធឡើយ។ ចំណែកឯសង្ឃគ្រីស្ទានដែលរស់នៅលាយឡំជាមួយមនុស្សលោកធ្វើស្រែចម្ការនិងធ្វើជំនួញនោះការកាត់សេចក្តីលើរូបគាត់គឺដូចគ្នានឹងជនហ្សិមមីទូទៅដែរដោយគ្មានការខ្វែងគំនិតគ្នាឡើយពោលគឺត្រូវតែយកពន្ធជីស្យះហ៍ពីគាត់ដោយឥតសង្ស័យហើយមិនអនុញ្ញាតឱ្យទុកពួកគេដោយគ្មានពន្ធជីស្យះហ៍ឡើយ។ ហើយជនណាដែលត្រូវបានចៅហ្វាយនាយរបស់ខ្លួនដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពនោះពន្ធជីស្យះហ៍គឺជាកាតព្វកិច្ចលើរូបគេតាមទស្សន៖របស់មហាជនអ្នកប្រាជ្ញមិនថាចៅហ្វាយនាយរបស់គេជាមូស្លីមឬជាកាហ្វៀរនោះឡើយ។ ហើយនៅក្នុងសេចក្តីរាយការណ៍ខ្សោយមួយពីអះម៉ាត់និងម៉ាលីកយល់ថាគ្មានពន្ធជីស្យះហ៍លើអ្នកដែលត្រូវដោះលែងឡើយប៉ុន្តែទស្សន៖ត្រឹមត្រូវរបស់មហាជនគឺពន្ធជីស្យះហ៍ត្រូវតែអនុវត្តលើអ្នកដែលបានដោះលែងគ្រប់រូប។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ពន្ធជីស្យះហ៍គឺជាទណ្ឌកម្មនិងជាសំណងនៃឈាម - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣១]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ គ្មានពន្ធជីស្យះហ៍លើទាសកររបស់មូស្លីមឡើយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣១]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការដាក់បណ្តាសាលើពួកកាហ្វៀរជាទូទៅគឺជាអំពើល្អ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣១]

ពន្ធជីហ្ស៊ីយ៉ះហ៍ (Jizyah) ត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចក្នុងនាមជាទណ្ឌកម្មនិងជាសំណងថ្នូរនឹងការការពារជីវិតតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនហើយវាជាថ្លៃឈ្នួលសម្រាប់ការស្នាក់នៅក្នុងទឹកដីឥស្លាមតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួន។ ហើយអ្នកណាដែលយល់ស្របតាមទស្សន៖ទីពីរនោះគេមិនលើកលែងពន្ធជីហ្ស៊ីយ៉ះហ៍នេះឡើយទោះបីជាអ្នកជាប់កាតព្វកិច្ចនោះចូលកាន់សាសនាឥស្លាមឬទទួលមរណភាពក៏ដោយ។ ហើយគ្មានពន្ធជីហ្ស៊ីយ៉ះហ៍លើទាសកររបស់មូស្លីមឡើយចំណែកឯទាសកររបស់អ្នកមិនជឿ (កាហ្វៀរ) វិញគឺមានការខ្វែងគំនិតគ្នារវាងអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) អះម៉ាត់និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀត។ ហើយការដាក់បណ្តាសាលើពួកកាហ្វៀរជាទូទៅគឺជាអំពើល្អដោយសារតែការប្រឆាំងគ្មានជំនឿ (កុហ្វើរ) របស់ពួកគេប៉ុន្តែការដាក់បណ្តាសាលើបុគ្គលជាក់លាក់ណាម្នាក់គឺត្រូវបានហាមឃាត់និងមានការខ្វែងគំនិតគ្នាហើយការបោះបង់ចោលការដាក់បណ្តាសាលើបុគ្គលជាក់លាក់គឺប្រសើរជាង។ ហើយមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យតែងតាំងអ្នកកាន់គម្ពីរ (សៀវភៅធំរបស់មូស្លីម) (អះលុលគីតាប) ឱ្យកាន់កាប់កិច្ចការណាមួយនៃអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់មូស្លីមឡើយមិនថាក្នុងកិច្ចការរដ្ឋបាលនៃអាជ្ញាធរដំណឹងរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំឬកិច្ចការដទៃទៀតឡើយដូចដែលលោកឧមើរ ﵁ បានមានប្រសាសន៍នៅពេលមានបុរសម្នាក់បានតែងតាំងគ្រីស្ទានម្នាក់ថា៖ «ចូរអ្នកកុំលើកតម្កើងពួកគេបន្ទាប់ពីអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)បានបន្ទាបបន្ថោកពួកគេហើយកុំទុកចិត្តពួកគេបន្ទាប់ពីអល់ឡោះបានបង្ហាញការក្បត់របស់ពួកគេហើយកុំជឿពួកគេបន្ទាប់ពីអល់ឡោះបានបង្ហាញការកុហករបស់ពួកគេ»។ ហើយលោកឧមើរបានសរសេរសំបុត្រទៅកាន់លោកខាលីដនៅស្រុកសាម (ស៊ីរី) ថា៖ «ចូរចាត់ទុកថាគ្រីស្ទាននោះបានស្លាប់ទៅចុះ» នៅពេលដែលលោកខាលីដបានពិគ្រោះយោបល់ជាមួយលោកអំពីការតែងតាំងស្មៀនសរសេរនៅស្រុកសាមជាគ្រីស្ទានដោយលោកឧមើរបានមានប្រសាសន៍ថា៖ ចូរចាត់ទុកថាគេបានស្លាប់ទៅចុះដ្បិតអ្នកណាដែលបោះបង់ចោលអ្វីមួយដើម្បីអល់ឡោះនោះអល់ឡោះនឹងប្រទានសំណងដ៏ប្រសើរជាងនេះជំនួសវិញ។ ហើយទីក្រុងណាដែលមូស្លីមរស់នៅនិងមានវិហារម៉ាស្ជីដរបស់មូស្លីមឬភូមិណាដែលមូស្លីមរស់នៅនិងមានវិហារម៉ាស្ជីដរបស់ពួកគេគឺមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្ហាញនិមិត្តសញ្ញាណាមួយនៃការប្រឆាំងគ្មានជំនឿឡើយមិនថាវិហារគ្រីស្ទានឬវិហារផ្សេងៗទៀតឡើយលើកលែងតែពួកគេមានសន្ធិសញ្ញាការពារនោះត្រូវតែបំពេញកាតព្វកិច្ចចំពោះសន្ធិសញ្ញារបស់ពួកគេ។ ប្រសិនបើនៅលើទឹកដីគែរ (Cairo) ឬស្រដៀងគ្នានេះមានវិហារគ្រីស្ទានមុនពេលកសាងទីក្រុងនោះមូស្លីមមានសិទ្ធិដកហូតនិងរុះរើវាចោល...

...ពីព្រោះទីក្រុងគែរ (Cairo) ត្រូវបានវាយដណ្តើមយកដោយកម្លាំងយោធាដូច្នេះតើអាចអនុញ្ញាតឱ្យមានវិហារគ្រីស្ទានដែលទើបតែសាងសង់ថ្មីយ៉ាងដូចម្តេចកើត?! ដ្បិតទីក្រុងគែរត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយពួកមួយដែលបណ្តាមូស្លីមបានឯកភាពគ្នាជាឯកច្ឆន្ទថាពួកគេបានដើរចេញផុតពីគន្លងនៃច្បាប់ឥស្លាម (សារ៉ីអាហ៍) ហើយពួកគេគឺជាពួកអ៊ីស្មាអ៊ីលីយះហ៍ដូចដែលលោកអាល់ហ្គាហ្សាលីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «សំបកក្រៅនៃនិកាយរបស់ពួកគេគឺជារ៉ាហ្វ៊ីដះហ៍ប៉ុន្តែខាងក្នុងរបស់វាគឺជាការប្រឆាំងគ្មានជំនឿសុទ្ធសាធ (កុហ្វើរ)»។ ហើយអ្នកប្រាជ្ញបានឯកភាពគ្នាថាការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកគេគឺជាការអនុញ្ញាតហើយពួកគេគឺជាអ្នកដែលបានបង្កើតវិហារគ្រីស្ទានទាំងនេះឡើងសម្រាប់ពួកគ្រីស្ទាន។ អ្នកប្រាជ្ញជាច្រើនបានចងក្រងក្បួនខ្នាតអំពីការប្រឆាំងគ្មានជំនឿនិងការប្រកាន់ជំនឿក្លែងបន្លំ (ហ្សាន់ដាកះហ៍) របស់ពួកគេដូចជា៖ អាល់គូឌូរី, សេក្ខអាប៊ូហាមីដអាល់អ៊ីសហ្វារ៉ាយីនី, អាល់កាឌីអាប៊ូយ៉ាឡា, អាប៊ូមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) ពិនអាប៊ូហ្សាអ៊ែតនិងអាប៊ូបាក្រពិនអាល់តៃយីប។ ហើយអ្នកដែលមានវត្តមាននៅក្នុងទឹកដីឥស្លាមពីចំណោមពួកអ៊ីស្មាអ៊ីលីយះហ៍, នូសៃរីយះហ៍និងដ្រូសគឺជាអ្នកដើរតាមពួកគេ។ ហើយរដ្ឋមន្ត្រី (វ៉ាហ្សៀរ) របស់ពួកគេនៅទីក្រុងគែរជួនកាលជាជនជាតិយូដានិងជួនកាលជាគ្រីស្ទានអាមេនីហើយពួកគ្រីស្ទានកាន់តែមានអំណាចខ្លាំងឡើងដោយសារតែរដ្ឋមន្ត្រីគ្រីស្ទានអាមេនីនោះហើយពួកគេបានកសាងវិហារគ្រីស្ទានជាច្រើននៅលើទឹកដីនៃប្រទេសអេហ្ស៊ីបក្នុងរជ្ជកាលនៃពួកពុតត្បុតរ៉ាហ្វ៊ីដះហ៍ទាំងនោះ។ ពួកគេបានស្រែកប្រកាសនៅចន្លោះវាំងទាំងពីរថា៖ «អ្នកណាដែលដាក់បណ្តាសានិងជេរប្រមាថ (សាហាពះហ៍) នោះនឹងទទួលបានរង្វាន់យ៉ាងនេះយ៉ាងនោះ» ហើយនៅក្នុងសម័យកាលរបស់ពួកគេពួកគ្រីស្ទានបានដណ្តើមយកឆ្នេរសមុទ្រនៃស្រុកសាម (លេវ៉ាន) ពីដៃរបស់មូស្លីមរហូតដល់ត្រូវបានរំដោះយកមកវិញដោយលោកនូរូដឌីនម៉ះម៉ូដនិងសាឡាហុដឌីន (Salahuddin អាល់-Ayyubi)។ ហើយអ្នកនៅក្នុងការការពារ (អះលុហ្ស៊ិម្ម៉ះហ៍) គ្មានសិទ្ធិធ្វើការទាក់ទងឆ្លើយឆ្លងតាមសំបុត្រជាមួយអ្នកកាន់សាសនាដូចគ្នាដែលជាសត្រូវក្នុងសង្គ្រាម (អះលុលហាប) ឡើយហើយក៏មិនត្រូវផ្តល់ដំណឹងណាមួយអំពីកិច្ចការរបស់មូស្លីមដល់ពួកគេដែរ។ អ្នកណាដែលប្រព្រឹត្តបែបនេះត្រូវតែទទួលទណ្ឌកម្មហើយសន្ធិសញ្ញាការពាររបស់គេត្រូវបានចាត់ទុកជាមោឃ៖ តាមទស្សន៖មួយក្នុងចំណោមទស្សន៖ទាំងពីរ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការហាមឃាត់ការធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វដីសម្រាប់វិហារគ្រីស្ទាននិងការធ្វើធម្មយាត្រាក្លែងក្លាយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣៥]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃការធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វទ្រព្យសម្បត្តិលើទីសក្ការ៖របស់អ្នកមិនជឿ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣៥]

ផ្នែក៖ មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វ (តម្កល់ទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិសាសនា) នូវចំណែកណាមួយនៃដីធ្លីរបស់មូស្លីមដែលត្រូវបានវាយដណ្តើមយកដោយកម្លាំងយោធាដូចជាទឹកដីអេហ្ស៊ីប, សាវ៉ាដ (អ៊ីរ៉ាក់) និងទឹកដីស្រុកសាម (ស៊ីរី) សម្រាប់ទីសក្ការ៖បូជារបស់ពួកកាហ្វៀរឡើយមិនថាវិហារគ្រីស្ទានអាស្រមឬទីកន្លែងដទៃទៀតឡើយ។ សូម្បីតែមូស្លីមម្នាក់ៗក៏មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេសម្រាប់ទីកន្លែងទាំងនោះដែរចុះទម្រាំដីធ្លីសាធារណ៖របស់មូស្លីមតើអាចអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វសម្រាប់ទីកន្លែងទាំងនោះបានយ៉ាងដូចម្តេចកើត?! លើសពីនេះទៅទៀតប្រសិនបើអ្នកនៅក្នុងការការពារ (ហ្ស៊ិម្ម៉ី) ធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេសម្រាប់ទីសក្ការ៖បូជារបស់ពួកគេក៏មូស្លីមមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យកាត់ក្តីទទួលស្គាល់ភាពត្រឹមត្រូវនៃវ៉ាហ្កាហ្វនោះដែរហើយប្រសិនបើរឿងក្តីត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់អ្នកដឹកនាំ (អាជ្ញាធរ) នោះអ្នកដឹកនាំត្រូវតែកាត់ក្តីថាវាជាមោឃ៖ ហើយប្រគល់ទ្រព្យនោះទៅឱ្យទាយាទរបស់អ្នកនៅក្នុងការការពារនោះវិញប្រសិនបើគេបានស្លាប់ទៅហើយ។ នេះជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ពីបណ្តាអ៊ីម៉ាម (មេដឹកនាំការថ្វាយបង្គំ) ដូចជា៖ ម៉ាលីក, សាហ្វ៊ីអ៊ី, អះម៉ាត់និងអ្នកប្រាជ្ញដទៃទៀត។ ហើយរាល់ចម្ការដីធ្លីទាំងឡាយណាដែលស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេដែលត្រូវបានធ្វើវ៉ាហ្កាហ្វសម្រាប់គោលបំណងនោះគឺអ្នកដឹកនាំមានកាតព្វកិច្ចដកហូតយកមកវិញ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកនៅក្នុងការការពារទៅទស្សនាវិហារគ្រីស្ទាននៅបៃតុលម៉ាកឌីស (យេរូសាឡិម) តើគេអាចហៅពួកគេថា៖ «ឱអ្នកធ្វើហាជ្ជី» បានដែរឬទេ? អ្នកណាដែលមានជំនឿថាការទៅទស្សនាវិហារគ្រីស្ទាននោះគឺជាទង្វើខិតជិតអល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) (អ៊ីព៉ាដះហ៍) នោះគេពិតជាបានប្រឆាំងគ្មានជំនឿ (កុហ្វើរ) ហើយប្រសិនបើគេជាមូស្លីមនោះគេគឺជាជនក្បត់សាសនា (មួរតាត់) ដែលត្រូវទាមទារឱ្យតައូបាតប្រសិនបើគេតައូបាតនោះជាការប្រសើរបើមិនដូច្នេះទេត្រូវប្រហារជីវិត។ ហើយប្រសិនបើគេល្ងង់មិនដឹងថាវាជាហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) នោះត្រូវពន្យល់ណែនាំគេប៉ុន្តែប្រសិនបើគេនៅតែរឹងរូសនោះគេបានក្លាយជាជនក្បត់សាសនា។ ហើយអ្នកណាដែលនិយាយទៅកាន់អ្នកណាម្នាក់ក្នុងចំណោមពួកគេថា៖ «ឱអ្នកធ្វើហាជ្ជី» នោះគេត្រូវតែទទួលទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដើម្បីរារាំងគេកុំឱ្យនិយាយពាក្យបែបនេះដែលជាការប្រៀបធៀបអ្នកទៅវិហារគ្រីស្ទានទៅនឹងអ្នកដែលមានបំណងទៅកាន់គេហដ្ឋានដ៏ពិសិដ្ឋរបស់អល់ឡោះ (កាពះហ៍) និងជាការលើកតម្កើងទីកន្លែងនោះ។ ទង្វើនេះប្រៀបដូចជាអ្នកដែលប្រៀបធៀបបុណ្យរបស់ពួកគ្រីស្ទានទៅនឹងបុណ្យរបស់មូស្លីមនិងលើកតម្កើងវាដូច្នោះដែរហើយអល់ឡោះជាម្ចាស់បានមានបន្ទូលថា៖ ﴿តើយើងត្រូវចាត់ទុកបណ្តាមូស្លីមដូចជាពួកឧក្រិដ្ឋជនឬ?﴾ និងបន្ទូលថា៖ ﴿តើយើងត្រូវចាត់ទុកបណ្តាអ្នកមានជំនឿនិងសាងអំពើល្អដូចជាពួកបង្កអន្តរាយនៅលើផែនដីឬមួយយើងត្រូវចាត់ទុកអ្នកកោតខ្លាចដូចជាពួកទុច្ចរិតនោះ?﴾។ ហើយគ្រីស្ទានណាដែលនិយាយទៅកាន់គ្រីស្ទានម្នាក់ទៀតថា៖ «ឱអ្នកធ្វើហាជ្ជី» នៅចំពោះមុខមូស្លីមនោះគេត្រូវតែទទួលទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដើម្បីរារាំងគេ។ ដូចគ្នានេះដែរចំពោះអ្នកដែលធ្វើដំណើរទៅទស្សនាផ្នូរនិងស្តូបកន្លែងកប់សពដូចដែលក្រុមរ៉ាហ្វ៊ីដះហ៍បានអនុវត្តដោយហៅទង្វើនោះថាជា «ហាជ្ជី» រហូតដល់អ្នកខ្លះក្នុងចំណោមពួកគេបាននិពន្ធសៀវភៅដាក់ឈ្មោះថា «ក្បួនពិធីនៃហាជ្ជីទៅកាន់ទីសក្ការ៖ផ្នូរ» (Manasik ហាជ្ជ (ការដើរយាងកាន់ម៉ាក្កះ) អាល់-Mashahid)។ ដូច្នេះអ្នកណាដែលប្រៀបធៀបទង្វើនោះទៅនឹងពិធីបុណ្យហាជ្ជីស្របច្បាប់និងចាត់ទុកវាស្មើគ្នានោះត្រូវទាមទារឱ្យតައូបាតបើគេតައូបាតនោះជាការប្រសើរបើមិនដូច្នេះទេត្រូវប្រហារជីវិត។ ហើយអ្នកណាដែលហៅវាថាជាហាជ្ជីឬបង្កើតពិធីសម្រាប់វាក៏ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរដែរ។ ដ្បិតគោលជំហររបស់បណ្តាអ៊ីម៉ាមនិងអ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនគឺថាការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីសក្ការ៖នៅលើផ្នូរគឺជាទង្វើគ្មានច្បាប់អនុញ្ញាតនិងជាអំពើបាបរហូតដល់មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបង្រួមថ្វាយបង្គំឡើយចំពោះអ្នកដែលយល់ថាមិនអនុញ្ញាតឱ្យបង្រួមក្នុងការធ្វើដំណើរប្រព្រឹត្តអំពើបាបដោយសារតែប្រសាសន៍របស់ព្យាការី ﷺ ថា៖ «មិនត្រូវរៀបចំការធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់ទីកន្លែងណាឡើយលើកលែងតែវិហារម៉ាស្ជីដទាំងបីប៉ុណ្ណោះគឺ៖ វិហារម៉ាស្ជីដអាល់ហារ៉ាម, វិហារម៉ាស្ជីដអាល់អាក់ស៊្វានិងវិហារម៉ាស្ជីដរបស់ខ្ញុំនេះ»។ ហេតុនេះហើយទើបអ្នកជំនាន់មុន (សាឡាហ្វ) និងជំនាន់ក្រោយបានឯកភាពគ្នាថាប្រសិនបើជនណាម្នាក់បានឌូអា (ការអង្វរសុំព្រះ) (ណាហ៊្សើរ) ធ្វើដំណើរទៅកាន់ស្តូបផ្នូររបស់លោកអាលីឬអ្នកដទៃគឺគេមិនត្រូវបំពេញការឌូអានោះឡើយខុសពីការឌូអាទៅកាន់វិហារម៉ាស្ជីដអាល់ហារ៉ាមដែលជាកាតព្វកិច្ចត្រូវបំពេញតាមការឯកភាពគ្នា។ ហើយប្រសិនបើឌូអាទៅកាន់វិហារម៉ាស្ជីដរបស់រ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះឬវិហារម៉ាស្ជីដអាល់អាក់ស៊្វាគឺត្រូវបំពេញតាមទស្សន៖របស់ម៉ាលីក, អះម៉ាត់និងសាហ្វ៊ីអ៊ី។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើហៅថា «ហាជ្ជី» ដោយភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌដែលបញ្ជាក់ច្បាស់ថាខុសពីកាតព្វកិច្ចសាសនាដូចជានិយាយថា៖ ហាជ្ជីរបស់ពួកគ្រីស្ទាន, ហាជ្ជីរបស់ពួកបង្កើតប៊ីឌអាហ៍ឬហាជ្ជីរបស់ពួកវង្វេងដូចដែលគេនិយាយថា៖ ការបួសរបស់គ្រីស្ទាន, ការបួសរបស់យូដា, ការថ្វាយបង្គំរបស់គ្រីស្ទាន, បុណ្យរបស់រ៉ាហ្វ៊ីដះហ៍នោះគឺអនុញ្ញាតដើម្បីបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាងសច្ចភាពដែលត្រូវបានបញ្ជានិងភាពមិនពិតដែលត្រូវបានហាមឃាត់។ ចំណែកការធ្វើដំណើរស្របច្បាប់គឺការធ្វើដំណើរទៅកាន់វិហាររបស់ព្យាការី ﷺ ឬទៅកាន់វិហារអាល់អាក់ស៊្វាហើយគ្មាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិប្រព្រឹត្តនៅទីនោះនូវអ្វីដែលជាលក្ខណ៖ពិសេសរបស់កាពះហ៍ឡើយដូចជាការដើរព័ទ្ធជុំវិញផ្ទាំងថ្មឬបន្ទប់ឬការធ្វើដំណើរទៅយេរូសាឡិមនៅថ្ងៃអារ៉ាហ្វះហ៍ការអារកសត្វនៅទីនោះឬការកោរសក់ក្បាលឡើយពីព្រោះទង្វើទាំងអស់នេះសុទ្ធតែជាអំពើអាក្រក់ដែលត្រូវហាមឃាត់នៅក្នុងសាសនាឥស្លាម។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ លក្ខខណ្ឌលើពាណិជ្ជករបរទេសនិងការចាប់ខ្លួនឈ្លើយសង្គ្រាម - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣៨]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការធានាសំណងលើពាណិជ្ជករមកពីដែនដីសង្គ្រាម (ដារុលហាប) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៣៨]

ផ្នែក៖ ប្រសិនបើអ្នកដឹកនាំ (អាជ្ញាធរ) ដាក់លក្ខខណ្ឌលើពាណិជ្ជករដែលចូលមកកាន់ទឹកដីឥស្លាមដែលពួកគេជាជនមកពីដែនដីសង្គ្រាម (អះលុលហាប) ថាពួកគេត្រូវតែធានាសងនូវអ្វីដែលបក្ខពួកសង្គ្រាមរបស់ពួកគេបានដណ្តើមយកពីពាណិជ្ជករមូស្លីមនោះលក្ខខណ្ឌនេះគឺត្រឹមត្រូវនិងអនុញ្ញាត។ ពីព្រោះវាជាការធានាលើវត្ថុដែលមិនទាន់ដឹងច្បាស់និងការធានាលើអ្វីដែលមិនទាន់ជាកាតព្វកិច្ចដែលស្រដៀងគ្នានឹងការធានាទីផ្សារ (ឌ៉ាម៉ានុស៊ូក) ពោលគឺអ្នកធានាបានធានាសងបំណុលដែលពាណិជ្ជករជំពាក់មនុស្សទូទៅហើយទង្វើនេះគឺអនុញ្ញាតតាមទស្សន៖របស់អ្នកប្រាជ្ញភាគច្រើនដូចជាម៉ាលីក, អះម៉ាត់, អាប៊ូហាណីហ្វះហ៍និងអ្នកដទៃទៀតដូចមានចែងក្នុងបន្ទូលរបស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)ថា៖ ﴿ហើយអ្នកណាដែលយកវាត្រឡប់មកវិញគេនឹងទទួលបានស្បៀងអាហារមួយផ្ទុកអូដ្ឋហើយខ្ញុំជាអ្នកធានាលើរឿងនេះ﴾។ ហើយដោយសារតែក្រុមដែលមានអំណាចប្រឆាំងទាំងនេះតែងតែជួយគ្នាទៅវិញទៅមកដូច្នេះពួកគេប្រៀបដូចជាមនុស្សតែម្នាក់ដូច្នោះដែរ។ ប្រសិនបើគេដាក់លក្ខខណ្ឌថាពាណិជ្ជកររបស់ពួកគេអាចចូលមកកាន់ទឹកដីឥស្លាមបានដោយមានលក្ខខណ្ឌថាមិនត្រូវដណ្តើមយកអ្វីទាំងអស់ពីមូស្លីមហើយប្រសិនបើដណ្តើមយកពួកគេត្រូវតែធានាសងហើយសំណងនោះត្រូវដកហូតចេញពីទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពាណិជ្ជករនោះគឺជាការអនុញ្ញាត។ ហេតុនេះហើយនៅពេលដែលឈ្លើយសឹកម្នាក់មកពីកុលសម្ព័ន្ធអ៊ូកៃលីបានសួរព្យាការី ﷺ ថា៖ «ឱមូហាំម៉ាត់ (ﷺ) តើលោកចាប់ខ្លួនខ្ញុំដោយសាររឿងអ្វី?» លោក ﷺ បានមានប្រសាសន៍ឆ្លើយតបថា៖ «ដោយសារតែកំហុសនៃសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ឯងមកពីកុលសម្ព័ន្ធសាក៊ីហ្វ»។ ព្យាការី ﷺ បានចាប់ខ្លួននិងឃុំឃាំងគេដើម្បីសម្រេចគោលបំណងទាមទារសិទ្ធិពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់គេ។ ហើយប្រសិនបើយើងចាប់ខ្លួនជនសង្គ្រាម (ហារ់ប៊ី) ម្នាក់ដោយសារតែបក្ខពួករបស់គេបានចាប់ខ្លួនមូស្លីមនោះគឺជាការអនុញ្ញាតតាមការឯកភាពគ្នានៃបណ្តាមូស្លីមហើយយើងមានសិទ្ធិឃុំឃាំងគេរហូតដល់ពួកគេដោះលែងឈ្លើយសឹករបស់យើងត្រឡប់មកវិញ។ ហើយប្រសិនបើយើងរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ជនសង្គ្រាមរហូតដល់ពួកគេប្រគល់ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មូស្លីមដែលពួកគេបានប្លន់យកត្រឡប់មកវិញនោះក៏ជាការអនុញ្ញាតដែរដូច្នេះប្រសិនបើដាក់លក្ខខណ្ឌនេះលើពួកគេក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិសុខ (អាម៉ាន) នោះគឺស្របច្បាប់យ៉ាងពេញលេញ។

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការព្យាបាលជំងឺជាមួយវេជ្ជបណ្ឌិតមិនមែនមូស្លីមនិងការហាមឃាត់ការបង្ហាញបុណ្យសាសនាដទៃ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៤២]

[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការទទួលការព្យាបាលពីគ្រូពេទ្យយូដាឬគ្រីស្ទានដែលមានជំនាញនិងទុកចិត្តបាន - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១២៤២]