សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប
សេចក្តីសង្ខេបហ្វាតវ៉ាប្រទេសអេហ្ស៊ីប
"អត្ថបទច្បាប់ឥស្លាម (ហ្វិក) បុរាណពីប្រភព Turath/OpenITI ដែលមានអត្ថបទភាសាអារ៉ាប់ពេញលេញ និងការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ចំនួន 1,459 ជំពូក។"
[ចំណងជើងផ្នែក៖ សេចក្តីសម្រេចលើការរៀបការជាមួយកូនស្រីរបស់ស្ត្រីដែលខ្លួនធ្លាប់ស៊ីណាជាមួយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០០២]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن زنى بامرأة،
បន្ទូលរបស់ទ្រង់ដែលថា៖ ﴿លើកលែងតែចំពោះភរិយារបស់ពួកគេឬអ្នកដែលស្ថិតក្រោមកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ពួកគេ﴾ ត្រូវបានលោកអ៊ូޘម៉ាននិងសាហាវ៉ាត់ដទៃទៀតយល់ថាវាគ្របដណ្តប់លើការរួមរស់ជាមួយស្ត្រីពីរនាក់បងប្អូនបង្កើតក្នុងពេលតែមួយនៅពេលពួកគេបានមានប្រសាសន៍ថា៖ "អាយ៉ាត់មួយបានអនុញ្ញាតឱ្យពួកនាងហើយអាយ៉ាត់មួយទៀតបានហាមឃាត់ពួកនាង"។ ហើយអ្វីដែលត្រូវបានហាមឃាត់មិនឱ្យរួមរស់ក្នុងចំណងនរកក៏មានការខ្វែងគំនិតគ្នាអំពីការហាមឃាត់មិនឱ្យរួមរស់តាមរយ៖កម្មសិទ្ធិទាសីផងដែរ។ បុគ្គលណាដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់ (ស៊ីណា) ជាមួយស្ត្រីម្នាក់ហើយក្រោយមកបានឃើញនាងមានកូនស្រីម្នាក់ដោយមិនដឹងថាកូនស្រីនោះកើតពីខ្លួនឬពីអ្នកដទៃនោះកូនស្រីនោះមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់រៀបការជាមួយឡើយ។ ពីព្រោះប្រសិនបើកូនស្រីនោះកើតពីបុរសផ្សេងនាងត្រូវបានហាមឃាត់ចំពោះគាត់តាមទស្សន៖របស់លោកម៉ាលីកលោកអាប៊ូហានីហ្វាស់និងរិវ៉ាយ៉ាត់មួយពីលោកអះម៉ាត់។ ហើយប្រសិនបើកូនស្រីនោះជាកូនបង្កើតរបស់គាត់ពីអំពើផិតក្បត់នោះការហាមឃាត់គឺកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះទៅទៀត។ ហើយប្រសិនបើនាងមានភាពស្រពេចស្រពិលរវាងកូនរបស់ខ្លួននិងកូនអ្នកដទៃនោះស្ត្រីទាំងពីរនាក់គឺសុទ្ធតែត្រូវបានហាមឃាត់ចំពោះគាត់។ ប្រសិនបើបុរសសេរីកុលសម្ព័ន្ធគួរ៉ែសបានរៀបការជាមួយទាសីនោះកូនរបស់គាត់គឺជាទាសកររបស់ម្ចាស់ទាសីនោះដោយមានការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទពីអ្នកប្រាជ្ញពីព្រោះកូនត្រូវដើរតាមម្តាយក្នុងភាពជាទាសករឬភាពជាអ្នកសេរីហើយដើរតាមឪពុកក្នុងខ្សែស្រឡាយវង្សត្រកូល (ណាស្សាប់) និងភាពស្មោះត្រង់ (វ៉ាឡា)។ ប្រសិនបើកូននោះស្ថិតក្នុងចំណោមពូជសាសន៍ដែលត្រូវបានឯកភាពគ្នាថាអាចយកធ្វើជាទាសករបាននោះកូននោះគឺជាទាសករដោយការឯកភាពគ្នា។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើស្ថិតក្នុងចំណោមពូជសាសន៍ដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នាដូចជាជនជាតិអារ៉ាប់នោះក៏មានវិវាទកើតឡើងដែរ។ ទស្សន៖ត្រឹមត្រូវគឺថាអនុញ្ញាតឱ្យយកជនជាតិអារ៉ាប់និងជនជាតិដទៃ (អាហ្កាំ) ធ្វើជាទាសករបានពីព្រោះមានបញ្ជាក់នៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរថាព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ទៅកាន់លោកស្រីអាអ៊ីស្ហាស់ ﵂ ខណ៖ដែលលោកស្រីមានទាសីម្នាក់មកពីកុលសម្ព័ន្ធបានីតាមីមថា៖ «ចូរនាងដោះលែងនាងឱ្យមានសេរីភាពទៅពីព្រោះនាងគឺជាកូនចៅរបស់អ៊ីស្មាអែល»។ ហើយនៅពេលដែលហ្សាខាត់របស់កុលសម្ព័ន្ធបានីតាមីមត្រូវបាននាំមកព្យាការីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ «នេះជាហ្សាខាត់របស់បងប្អូនយើង» ហើយលោកមានប្រសាសន៍ថា៖ «ពួកគេជាសហគមន៍របស់ខ្ញុំដែលប្រឆាំងនឹងដាច្ចាលខ្លាំងក្លាជាងគេបំផុត»។ លោកអាប៊ូហុរ៉ៃរ៉ោះ ﵁ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ខ្ញុំនៅតែបន្តស្រឡាញ់ពួកគេ—គឺកុលសម្ព័ន្ធបានីតាមីម—បន្ទាប់ពីពាក្យបីម៉ាត់នេះដែលខ្ញុំបានឮពីរ៉សូល (អ្នកនាំសារពីព្រះ)របស់អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ) ﷺ។ ហើយនៅក្នុងសៀវភៅសាហ៊ីហ៍ទាំងពីរព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «អ្នកណាដែលពោលថាគ្មានម្ចាស់ណាមួយដែលត្រូវគោរពសក្ការ៖ពិតប្រាកដក្រៅពីអល់ឡោះតែមួយគត់ទ្រង់គ្មានដៃគូឡើយរាល់អំណាចគ្រប់គ្រងនិងការសរសើរតម្កើងជារបស់ទ្រង់ហើយទ្រង់មានមហិទ្ធិឫទ្ធិលើគ្រប់ៗវត្ថុចំនួនដប់ដងនោះគាត់ប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែលបានដោះលែងមនុស្សបួននាក់ពីកូនចៅរបស់អ៊ីស្មាអែលឱ្យមានសេរីភាពដូច្នោះដែរ»។ ហើយព្យាការីបានចាប់កុលសម្ព័ន្ធហាវ៉ាហ្ស៊ីនធ្វើជាឈ្លើយសឹក—ដែលពួកគេជាជនជាតិអារ៉ាប់—ហើយក្រោយមកបានដោះលែងពួកគេឱ្យមានសេរីភាពបន្ទាប់ពីលោកបានសុំពួកគេពីបណ្តាមូស្លីមហើយមូស្លីមបានយល់ព្រមប្រគល់ជូនលោក។ ហើយមូស្លីមបានរួមដំណេកជាមួយឈ្លើយស្រីនៃសមរភូមិអ៊ូតាសដែលជាកូនចៅហាវ៉ាហ្ស៊ីន។ ហើយនៅពេលដែលលោកស្រីជូវ៉ៃរីយ៉ាស់ប៊ីនទីអាល់ហារិޘ បានមកជួបព្យាការីដើម្បីសុំជំនួយក្នុងការបង់ថ្លៃសេរីភាពរបស់ខ្លួនព្យាការី ﷺ បានមានប្រសាសន៍ថា៖ «តើនាងចង់បានអ្វីដែលប្រសើរជាងនេះដែរឬទេគឺខ្ញុំនឹងសងបំណុលជំនួសនាងហើយខ្ញុំរៀបការជាមួយនាង?» នាងក៏យល់ព្រមហើយព្យាការីបានរៀបការជាមួយនាង។ នៅពេលនោះប្រជាជនបាននិយាយថា៖ ពួកគេជាសាច់ថ្លៃរបស់រ៉សូលរបស់អល់ឡោះ ﷺ! ពួកគេក៏បានដោះលែងឈ្លើយទាំងអស់ដែលនៅក្នុងដៃរបស់ពួកគេឱ្យមានសេរីភាព។ អាស្រ័យដោយសារការរៀបការរបស់ព្យាការីជាមួយនាង...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا تزوج الحر القرشي أمة؛
[ចំណងជើងផ្នែក៖ បញ្ហារបស់លោកអ៊ីព្នូស៊ុរ៉ៃជ៍ទាក់ទងនឹងការលែងលះតាមលក្ខខណ្ឌ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០០៥]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومسألة ابن سريج
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការធ្វើតាមបុគ្គលណាម្នាក់ក្នុងបញ្ហាស៊ុរ៉ៃជិយ្យ៉ះ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០០៥]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن قلد فيها شخصا،
...គ្រួសារចំនួនមួយរយខ្នងផ្ទះនៃកុលសម្ព័ន្ធបានីអាល់មុស្ដាលីកត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាព។ ហេតុការណ៍នេះបង្ហាញពីការអនុញ្ញាតឱ្យយកជនជាតិអារ៉ាប់ធ្វើជាទាសករបានចំណែកលោកអាប៊ូហានីហ្វាស់និងលោកចាហ្វិអីក្នុងទស្សន៖ចាស់របស់លោកបានហាមឃាត់វា។ ដូច្នេះប្រសិនបើបុរសសេរីរៀបការជាមួយទាសីនោះកូនរបស់នាងគឺជាទាសករលើកលែងតែឪពុកជាជនជាតិអារ៉ាប់តាមទស្សន៖របស់លោកអាប៊ូហានីហ្វាស់។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើបុរសអារ៉ាប់ប្រព្រឹត្តអំពើផិតក្បត់ (ស៊ីណា) ជាមួយទាសីនោះកូនដែលកើតមកគឺជាទាសករដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទពីព្រោះវង្សត្រកូលមិនជាប់ទាក់ទងនឹងឪពុកនោះឡើយ។ បញ្ហារបស់លោកអ៊ីព្នូស៊ុរ៉ៃជ៍ (ការនិយាយថា៖ ប្រសិនបើខ្ញុំលែងលះនាងនាងត្រូវលែងលះបីដងមុននោះ) គឺជាបញ្ហាដែលទើបតែបង្កើតឡើងថ្មី (មុះដាޘ) ដែលគ្មានអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់មុនណាម្នាក់ធ្លាប់ចេញហ្វាតវ៉ាឡើយ។ មានតែក្រុមអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយមួយចំនួនប៉ុណ្ណោះបន្ទាប់ពីសតវត្សរ៍ទីបីដែលបានចេញហ្វាតវ៉ាលើបញ្ហានេះហើយបណ្តាមូស្លីមភាគច្រើនបានបដិសេធទស្សន៖នេះ។ បុគ្គលណាដែលបានធ្វើតាមនរណាម្នាក់ក្នុងបញ្ហានេះហើយក្រោយមកបានតައព៉ាត់ (ប្រែចិត្ត) អល់ឡោះ (ព្រះអល់ឡោះ)នឹងអភ័យទោសឱ្យគាត់ហើយគាត់មិនបាច់បែកបាក់ពីភរិយារបស់ខ្លួនឡើយទោះបីជាគាត់ធ្លាប់បានលែងលះតាមទម្រង់ស៊ុរ៉ៃជិយ្យ៉ះក៏ដោយប្រសិនបើគាត់បានធ្វើដោយសារការយល់ច្រឡំតាមការបកស្រាយនោះ។ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់បានចាត់តាំងជនហ្ស៊ីមមី (អ្នកកាន់សាសនាគ្រិស្តឬជ្វីហ្វដែលរស់នៅក្រោមការការពាររបស់រដ្ឋឥស្លាម) ឱ្យធ្វើជាតំណាងក្នុងការទទួលយកនរករបស់ស្ត្រីមូស្លីមនោះករណីនេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងការដែលជនហ្ស៊ីមមីរៀបការកូនស្រីហ្ស៊ីមមីរបស់ខ្លួនឱ្យទៅបុរសមូស្លីមដែរ។ ប្រសិនបើគាត់រៀបការនាងឱ្យទៅជនហ្ស៊ីមមីដូចគ្នានោះគឺអនុញ្ញាត។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើគាត់រៀបការនាងឱ្យទៅបុរសមូស្លីមនោះមានការខ្វែងគំនិតគ្នា៖ មានទស្សន៖ថាអនុញ្ញាតហើយមានទស្សន៖ថាមិនអនុញ្ញាតឡើយដោយត្រូវចាត់តាំងតំណាងជាមូស្លីមវិញហើយមានទស្សន៖ថាចៅក្រមជាអ្នករៀបការឱ្យនាង។ ការដែលជនហ្ស៊ីមមីធ្វើជាអាណាព្យាបាលក្នុងការរៀបការរបស់មូស្លីមគឺដូចគ្នានឹងការដែលគាត់ធ្វើជាតំណាងក្នុងការរៀបការរបស់ស្ត្រីមូស្លីមដែរ។ អ្នកដែលយល់ថាអនុញ្ញាតបានពន្យល់ថាកម្មសិទ្ធិនៃចំណងនរកកើតឡើងចំពោះស្វាមីមិនមែនចំពោះតំណាងឡើយដោយការឯកភាពគ្នាផ្ទុយពីកម្មសិទ្ធិលើទ្រព្យសម្បត្តិដទៃទៀតដែលមានវិវាទនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានរបស់លោកអះម៉ាត់និងអ្នកដទៃ។ ប្រសិនបើមូស្លីមចាត់តាំងជនហ្ស៊ីមមីឱ្យទិញស្រានោះមិនអនុញ្ញាតឡើយប៉ុន្តែលោកអាប៊ូហានីហ្វាស់មានទស្សន៖ផ្ទុយ។ ហើយនៅពេលដែលកម្មសិទ្ធិកើតឡើងចំពោះស្វាមីនោះការចាត់តាំងជនហ្ស៊ីមមីមានតម្លៃស្មើនឹងការចាត់តាំងសាច់ញាតិមហ្ររ៉មរបស់ស្ត្រីដូចជាពូខាងម្តាយរបស់នាងដែលអនុញ្ញាតឱ្យគាត់ធ្វើជាតំណាងក្នុងការទទួលយកនរកទោះបីជាគាត់មិនអាចរៀបការជាមួយនាងដោយផ្ទាល់ក៏ដោយ។ ដូចគ្នានេះដែរជនហ្ស៊ីមមីនៅពេលធ្វើជាតំណាងក្នុងនរករបស់មូស្លីមទោះបីជាគាត់មិនអាចរៀបការជាមួយស្ត្រីមូស្លីមក៏ដោយប៉ុន្តែវិធីដែលប្រុងប្រយ័ត្នបំផុតគឺកុំធ្វើបែបនេះដោយសារមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ប្រសិនបើចាត់តាំងស្ត្រីឬកុមារមិនទាន់ដឹងក្តីឬមនុស្សឆ្កួតនោះមិនអនុញ្ញាតជាដាច់ខាត។ ប្រសិនបើចាត់តាំងទាសករដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ឬចាត់តាំងមនុស្សខ្ជះខ្ជាយខ្វះស្មារតីឬកុមារដឹងក្តីដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីអាណាព្យាបាលនោះមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا وكل ذميا
បុគ្គលណាដែលបានរៀបការហើយត្រូវបានគេចែងលក្ខខណ្ឌលើគាត់ថា៖ រាល់ស្ត្រីណាដែលអ្នករៀបការជាមួយនាងនឹងត្រូវលែងលះហើយរាល់ទាសីណាដែលអ្នកយកធ្វើជាស្រីស្នំនាងនឹងមានសេរីភាពបន្ទាប់មកគាត់បានយកស្រីស្នំឬបានរៀបការប្រពន្ធថ្មី៖ [សូមមើលចម្លើយលម្អិតនៅលេខ ១០០៧]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن تزوج وشرط عليه
លោកអាប៊ូហានីហ្វាស់បានមានប្រសាសន៍ថា៖ ស្ត្រីដែលគាត់ទើបតែរៀបការជាមួយនោះគឺត្រូវលែងលះហើយទាសីគឺមានសេរីភាពហើយនេះក៏ជាទស្សន៖របស់លោកម៉ាលីកដែរប្រសិនបើមិនបានប្រើពាក្យទូទៅជ្រុលពេក។ ចំណែកមជ្ឈដ្ឋានមദ്ហាប់របស់លោកអះម៉ាត់៖ គ្មានការលែងលះនិងគ្មានការដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពកើតឡើងដោយសារលក្ខខណ្ឌនោះឡើយប៉ុន្តែភរិយាទីមួយមានជម្រើស (ខ៊ីយ៉ារ) រវាងការបន្តរួមរស់ជាមួយគ្នាឬការសុំលែងលះបែកគ្នា។ ហើយលោកចាហ្វិអីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ គ្មានអ្វីកើតឡើងទាំងអស់ហើយភរិយាមិនមានសិទ្ធិទាមទារការបែកបាក់នោះឡើយ។ បុគ្គលណាដែលបានរៀបការហើយភរិយារបស់គាត់បានសម្រាលកូនបន្ទាប់ពីរៀបការបានរយ៖ពេលពីរខែនោះកូននោះមិនត្រូវបានភ្ជាប់វង្សត្រកូលទៅកាន់គាត់ឡើយហើយថ្លៃទឹកដោះ (ម៉ាហារ) មិនត្រូវបានកំណត់ជាកាតព្វកិច្ចលើគាត់ឡើយដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ។ ហើយចំពោះកិច្ចសន្យានរកមានទស្សន៖ពីរដែលទស្សន៖ត្រឹមត្រូវបំផុតគឺថា៖ កិច្ចសន្យានោះគឺទុកជាមោឃ៖ (បាទីល) ដូចមជ្ឈដ្ឋានមദ്ហាប់របស់លោកម៉ាលីកលោកអះម៉ាត់និងអ្នកដទៃទៀត។ ពួកគេទាំងពីរត្រូវតែបែកគ្នាហើយគ្មានថ្លៃទឹកដោះគ្មានពាក់កណ្តាលថ្លៃទឹកដោះនិងគ្មានប្រាក់ឧបត្ថម្ភ (មុតអាះ) ឡើយប្រសិនបើគាត់មិនទាន់បានរួមដំណេកជាមួយនាងដូចគ្នានឹងកិច្ចសន្យាមិនត្រឹមត្រូវដទៃទៀតដែរនៅពេលការបែកបាក់កើតឡើងមុនការរួមដំណេក។ ហើយចៅក្រមដែលយល់ឃើញពីភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃកិច្ចសន្យាគប្បីសម្រេចឱ្យពួកគេបែកគ្នាដើម្បីបញ្ចប់វិវាទ។ ចំណែកទស្សន៖មួយទៀតយល់ថា៖ កិច្ចសន្យាគឺត្រឹមត្រូវប៉ុន្តែមិនអនុញ្ញាតឱ្យគាត់រួមដំណេកជាមួយនាងឡើយរហូតទាល់តែនាងសម្រាលកូនរួច...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن تزوج؛ فأتت امرأته
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការដណ្តឹងប្រជែងលើការដណ្តឹងរបស់អ្នកដទៃដែលគេបានយល់ព្រមហើយ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០០៩]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا ركن إلى الخاطب؛
...ដូចទស្សន៖របស់លោកអាប៊ូហានីហ្វាស់។ ហើយមានទស្សន៖ថា៖ អនុញ្ញាតឱ្យរួមដំណេកមុនពេលសម្រាលកូនដូចមជ្ឈដ្ឋានមദ്ហាប់របស់លោកចាហ្វិអី។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាងមានផ្ទៃពោះដោយសារការរួមដំណេកដោយភ័ន្តច្រឡំ (ស៊ុពហាស់) ឬពីម្ចាស់ឬពីប្តីមុននោះនរកគឺទុកជាមោឃ៖ដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទរបស់បណ្តាមូស្លីមហើយគ្មានថ្លៃទឹកដោះឡើយមុនការរួមដំណេក។ នៅពេលដែលភាគីខាងស្រីបានយល់ព្រមទទួលយកការដណ្តឹងរបស់បុរសណាម្នាក់ហើយនោះហារ៉ាម (ហាមឃាត់សាសនា) (ត្រូវបានហាមឃាត់) ចំពោះបុគ្គលដទៃក្នុងការចូលទៅដណ្តឹងប្រជែងលើការដណ្តឹងរបស់គាត់នៅចំពោះមុខអ្នកប្រាជ្ញទាំងបួនទោះបីជាមានអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនក្នុងចំណោមបក្សពួករបស់យើងមានវិវាទលើការហាមឃាត់នេះក៏ដោយ។ ហើយចំពោះសុពលភាពនៃនរករបស់បុរសទីពីរមានទស្សន៖ពីរដែលជារិវ៉ាយ៉ាត់ពីរពីលោកអះម៉ាត់។ ហើយចាំបាច់ត្រូវតែដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកដែលចូលទៅដណ្តឹងប្រជែងនោះនិងអ្នកដែលជួយគាត់ក្នុងទង្វើនេះ។ ការរៀបការរបស់ទាសករដោយគ្មានការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់របស់ខ្លួនប្រសិនបើម្ចាស់មិនបានយល់ព្រមអនុម័តទេគឺទុកជាមោឃ៖ដោយការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើម្ចាស់បានអនុម័តនោះវាជាកិច្ចសន្យារបស់អ្នកជ្រៀតជ្រែក (ហ្វុឌូលី) ដែលមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។ ហើយប្រសិនបើទាសករបានបោកបញ្ឆោតស្ត្រីដោយប្រាប់ថារូបគេជាបុរសសេរីហើយបានរួមដំណេកជាមួយនាងនោះថ្លៃទឹកដោះគឺជាកាតព្វកិច្ចដោយគ្មានវិវាទឡើយ។ ប៉ុន្តែតើត្រូវបង់ថ្លៃទឹកដោះសមរម្យតាមកម្រិតទីផ្សារ (ម៉ាហារុលមិޘល់) ដូចទស្សន៖របស់លោកអាប៊ូហានីហ្វាស់និងលោកចាហ្វិអីឬបង់តាមចំនួនដែលបានកំណត់ក្នុងកិច្ចសន្យាដូចទស្សន៖របស់លោកម៉ាលីកឬបង់ពីរភាគប្រាំ? ក្នុងបញ្ហានេះមានវិវាទដែលជារិវ៉ាយ៉ាត់បីពីលោកអះម៉ាត់។ ហើយតើបំណុលថ្លៃទឹកដោះនោះជាប់ជំពាក់លើរូបរាងកាយទាសករដូចទស្សន៖ល្បីពីលោកអះម៉ាត់ឬជាប់លើកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុរបស់គាត់ដូចទស្សន៖ថ្មីរបស់លោកចាហ្វិអី? ក្នុងបញ្ហានេះមានវិវាទហើយទស្សន៖ទីមួយគឺច្បាស់លាស់ជាងពីព្រោះវាជាទង្វើបទល្មើសបោកប្រាស់។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وتزوج العبد بغير إذن سيده
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការរៀបការជាមួយបុគ្គលដែលបន្តប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ហ្វាស៊ីក) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៤]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن كان مصرا
[ចំណងជើងផ្នែក៖ សិទ្ធិរំលាយនរកប្រសិនបើស្ត្រីធ្លាប់បាត់បង់ព្រហ្មចារីយ៍ - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៤]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا تزوج امرأة
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការរំលាយនរកដោយសារជំងឺឆ្កួតឃ្លង់ឬបាត់បង់ស្បែក (បារ៉ាស់) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៤]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وأي الزوجين وجد بالآخر
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ការរំលាយនរកដោយសារអសមត្ថភាពក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព (ណាផាកកោះ) - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៤]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا تعذرت النفقة
បុគ្គលណាដែលបន្តប្រព្រឹត្តអំពើបាបធំ (ហ្វាស៊ីក) មិនគប្បីរៀបការឱ្យគាត់ឡើយ។ ប្រសិនបើបុរសម្នាក់បានរៀបការជាមួយស្ត្រីម្នាក់ដោយផ្អែកលើការយល់ថានាងជាស្ត្រីព្រហ្មចារីយ៍ប៉ុន្តែក្រោយមកបានដឹងថានាងជាស្ត្រីមេម៉ាយធ្លាប់រួមដំណេកនោះគាត់មានសិទ្ធិរំលាយនរក (ហ្វាសាក់) ហើយគាត់មានសិទ្ធេទាមទារសំណងនៃថ្លៃទឹកដោះដែលជាផលខុសគ្នារវាងថ្លៃទឹកដោះរបស់ស្ត្រីព្រហ្មចារីយ៍និងស្ត្រីមេម៉ាយ។ ប្រសិនបើស្វាមីភរិយាណាម្នាក់បានប្រទះឃើញថាដៃគូម្ខាងទៀតមានជំងឺឆ្កួតជំងឺឃ្លង់ឬជំងឺស្បែកស (បារ៉ាស់) នោះគាត់មានសិទ្ធិរំលាយនរកប្រសិនបើគាត់មិនបានយល់ព្រមទទួលយកបន្ទាប់ពីដឹងពីពិការភាពនោះ។ ហើយប្រសិនបើការរំលាយកើតឡើងមុនការរួមដំណេកនោះថ្លៃទឹកដោះត្រូវបានលុបចោលប៉ុន្តែប្រសិនបើក្រោយការរួមដំណេកថ្លៃទឹកដោះមិនត្រូវបានលុបចោលឡើយ។ ប្រសិនបើស្វាមីមិនមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព (ណាផាកកោះ) នោះភរិយាមានសិទ្ធិរំលាយនរកហើយការរំលាយនេះត្រូវធ្វើឡើងដោយចៅក្រម។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើនាងរំលាយដោយខ្លួនឯងដោយសារតែភាពលំបាកក្នុងការទៅជួបចៅក្រមឬមូលហេតុផ្សេងទៀតនោះមានការខ្វែងគំនិតគ្នាក្នុងចំណោមអ្នកប្រាជ្ញ។ ហើយតើអាណាព្យាបាលរបស់នាងមានសិទ្ធេទាមទារឱ្យរំលាយនរកដែរឬទេប្រសិនបើនាងជាស្ត្រីដែលស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាល (ម៉ាហ៍ជូរ៉ាន់អាឡៃហា)? ក្នុងបញ្ហានេះមានទស្សន៖ពីរ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وهل لوليها أن يطالب بفسخ النكاح،
ប្រសិនបើស្ត្រីលែងលះម្នាក់បានមកបង្ហាញខ្លួនហើយរៀបរាប់ថានាងធ្លាប់រៀបការជាមួយប្តីម្នាក់ហើយប្តីនោះបានលែងលះនាងបន្ទាប់មកប្តីនោះមានបំណងចង់យកនាងមកវិញប៉ុន្តែគាត់ខ្លាចគេទាមទារភស្តុតាងបញ្ជាក់ពីភាពរួចផុតបន្ទុកពីប្តីទីពីរគាត់ក៏បានអះអាងនៅចំពោះមុខចៅក្រមថានាងជាទាសីរបស់ខ្លួនហើយគាត់ចង់ដោះលែងនាងឱ្យមានសេរីភាពនិងសរសេរលិខិតសេរីភាពឱ្យនាង។ បន្ទាប់មកចៅក្រមបានរៀបការនាងឱ្យទៅគាត់ក្នុងនាមជាអាណាព្យាបាលរបស់នាងខណ៖ដែលនាងគ្មានឧបសគ្គរារាំងតាមច្បាប់ហើយនាងគ្មានអាណាព្យាបាលណាដែលសមស្របជាងចៅក្រមឡើយនោះនរកនេះគឺមានសុពលភាពទោះបីជាចៅក្រមស្មានថានាងជាទាសីដែលទើបតែទទួលបានសេរីភាពហើយការពិតនាងជាស្ត្រីសេរីតាំងពីកំណើតក៏ដោយពីព្រោះការស្មាននេះមិនធ្វើឱ្យខូចខាតដល់សុពលភាពនៃនរកឡើយ។ ទស្សន៖នេះច្បាស់លាស់ណាស់តាមគោលការណ៍គ្រឹះរបស់លោកចាហ្វិអីពីព្រោះប្តីនៅចំពោះមុខលោកមិនអាចធ្វើជាអាណាព្យាបាលបានឡើយ។ ចំណែកអ្នកដែលយល់ថាស្ត្រីដែលត្រូវបានដោះលែងឱ្យមានសេរីភាពគឺស្វាមីដែលបានដោះលែងនាងគឺជាអាណាព្យាបាលរបស់នាងហើយចៅក្រមគឺជាតំណាងរបស់គាត់នោះនៅពេលចៅក្រមរៀបការឱ្យនាងតាមរយ៖ភាពជាតំណាងនេះខណ៖ដែលការទទួលយករបស់គាត់មិនមែនមកពីខាងនាងប៉ុន្តែដោយសារនាងជាស្ត្រីសេរីតាំងពីកំណើតនោះបញ្ហានេះត្រូវតែពិនិត្យនិងពិចារណាឡើងវិញ។
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا حضرت مطلقة،
[ចំណងជើងផ្នែក៖ ជំពូកស្តីពីអាណាព្យាបាល (អ៊ូវលីយ៉ា) ក្នុងនរក - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៩]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
باب الأولياء
[ចំណងជើងផ្នែក៖ អ្នកស្លាប់បន្សល់ទុកកូនប្រុសនិងកូនស្រីដែលមិនទាន់ចេះគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៩]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
من خلف ابنا وابنتين غير رشيدتين؛
[ចំណងជើងផ្នែក៖ សំណើរបស់ទាសករសុំរៀបនរក - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០១៩]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وإذا طلب العبد النكاح؛
ជំពូកស្តីពីអាណាព្យាបាល៖ បុគ្គលណាដែលបានស្លាប់បន្សល់ទុកកូនប្រុសម្នាក់និងកូនស្រីពីរនាក់ដែលមិនទាន់ចេះគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងបានត្រឹមត្រូវនោះបងប្រុសមានអំណាចអាណាព្យាបាលលើប្អូនស្រីក្នុងទិដ្ឋភាពនៃការបង្គាប់ឱ្យធ្វើអំពើល្អនិងការហាមឃាត់អំពើអាក្រក់។ ដូច្នេះប្រសិនបើនាងធ្វើអ្វីមួយដែលមិនអនុញ្ញាតតាមច្បាប់គាត់មានសិទ្ធិរារាំងនាង។ ប៉ុន្តែការដាក់កម្រិតលើការគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់នាង (ហាច្រ៍) គឺជារបស់អាណាព្យាបាលតាមបណ្តាំ (វ៉ាស៊ីយ៍) ប្រសិនបើមានឬបើគ្មានទេគឺស្ថិតនៅលើចៅក្រមហើយបងប្រុសមានសិទ្ធិនាំរឿងនេះឡើងទៅកាន់ចៅក្រម។ ប្រសិនបើទាសករសុំរៀបនរកនោះម្ចាស់ត្រូវបានបង្ខំឱ្យរៀបការឱ្យគេនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានមദ്ហាប់របស់លោកអះម៉ាត់និងទស្សន៖មួយរបស់លោកចាហ្វិអីពីព្រោះវាប្រៀបដូចជាការផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពលើគេដូច្នោះដែរ។ ហើយការរៀបការទាសីឱ្យមានគូស្រករនៅពេលនាងស្នើសុំរៀបការជាមួយបុរសដែលមានភាពស័ក្តិសម (កុហ្វ៍) គឺជាកាតព្វកិច្ច (វ៉ាជីប) ដោយមានការឯកភាពជាឯកច្ឆន្ទពីអ្នកប្រាជ្ញទាំងអស់។ ហើយពាក្យប្រសាសន៍របស់ព្យាការីពិតជាត្រឹមត្រូវដែលថា៖ «ឱពួកយុវជនទាំងឡាយអ្នកណាដែលមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់នរក (បាអាះ) ក្នុងចំណោមអ្នកចូរគេរៀបការចុះ»។ ហើយពាក្យថាសមត្ថភាពក្នុងនរកនៅទីនេះគឺសំដៅលើសមត្ថភាពក្នុងការចំណាយផ្គត់ផ្គង់មិនមែនសមត្ថភាពក្នុងការរួមដំណេកនោះឡើយពីព្រោះហាដីޘនេះថ្លែងទៅកាន់អ្នកដែលមានសមត្ថភាពរួមដំណេករួចស្រេចទៅហើយ...
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
وصح قوله
[ចំណងជើងផ្នែក៖ នរករបស់បុគ្គលខ្វះស្មារតីដែលស្ថិតក្រោមអាណាព្យាបាល - សូមមើលសេចក្តីលម្អិតនៅលេខ ១០២១]
មើលអត្ថបទយោងជាភាសាអង់គ្លេស (English Reference)
ومن كان سفيها محجورا عليه؛